20 маусымнан бастап еліміздің барлық жоғары оқу орындарында қабылдау комиссиялары жұмысын бастайды. ҰБТ тапсырған және білім беру гранттары конкурсына қатысуды жоспарламаған талапкерлер 20 маусымнан бастап таңдалған жоғары оқу орындарына ақылы негізде оқуға түсу үшін құжаттарды тапсыра алады, деп хабарлайды ҚР Ғылым және жоғары білім министрлігі.
Білім беру грантын алуға үміткер үміткерлер үшін гранттар конкурсына қатысуға өтініштер қабылдау 2026 жылғы 13-20 шілде аралығында жүзеге асырылады. Осы кезеңде талапкерлер оқуды жалғастыруды жоспарлап отырған білім беру бағдарламалары мен жоғары оқу орындарын таңдай алады.
Білім беру гранттары конкурсына қатысуға өтініштерді қабылдау таңдалған жоғары білім беру ұйымына қарамастан жоғары оқу орындарының қабылдау комиссиялары арқылы жүзеге асырылады. Талапкерлерге ыңғайлы болу үшін ЖОО-ның Виртуалды қабылдау комиссиялары және eGov электрондық үкімет порталы арқылы онлайн-форматта өтініш беру мүмкіндігі де қарастырылған.
Қабылдау үшін ең төменгі шекті балл өзгеріссіз қалады. Ұлттық жоғары оқу орындарына түсудің шекті балы – 65 балл, басқа жоғары оқу орындарына түсудің шекті балы – 50 балл, "педагогикалық ғылымдар" білім беру саласы бойынша – 75 балл, "Денсаулық сақтау" білім беру саласы бойынша – 70 балл, "құқық" даярлау бағыты бойынша – 75 балл. Бұл ретте "Қазақстан тарихы" және ҰБТ – ның екі бейіндік пәні және (немесе) шығармашылық емтихан бойынша кемінде 5 балл, ал "оқу сауаттылығы" және "математикалық сауаттылық" пәндері бойынша кемінде 3 балл жинау қажет. Айта кету керек, жоғары оқу орындары білім беру бағдарламаларының топтары бойынша өздерінің шекті балдарын белгілей алады.
Мемлекеттік білім беру гранттары иегерлерінің тізімі 2026 жылғы 10 тамызға дейін жарияланады.
Жоғары оқу орындарына түсу үшін құжаттарды қабылдау 2026 жылдың 25 тамызына дейін жалғасады.
Мемлекеттік қызметшілер күні қарсаңында "Мемлекеттік қызмет тұлғаларда" жобасы аясында біз сіздерді әдемі адам-Шамарова Наталья Александровнамен мақтанышпен таныстырамыз!
Наталья Александровна 1975 жылы 19 мамырда дүниеге келген. 1995 жылдан бастап "Ұзынкөл ауданының Ұзынкөл ауылдық округі әкімінің аппараты" ММ-де тұрақты және адал еңбек етіп, Ұзынкөл ауылдық округі әкімінің орынбасары жауапты лауазымын атқарды. Оның мемлекеттік қызметтегі үздіксіз еңбек өтілі 31 жылдан асады.
Көптеген жылдар бойы еңбек жолында ол өзін жоғары деңгейлі, жауапты және адал маман ретінде көрсетті.
Наталья Александровна өз жұмысында заңдылық пен ашықтық қағидаттарын басшылыққа алады, әрдайым таңдалған іске адалдығын көрсетеді. Оның тәжірибесі, білімі және үнемі жетілдіруге деген ұмтылысы қойылған міндеттерді тиімді шешуге және жоғары нәтижелерге қол жеткізуге ықпал етеді.
Наталья Александровна өзінің ерекше тәжірибесімен жас мамандармен жомарттықпен бөліседі, олар үшін жанашыр тәлімгер болып, олардың бейімделуіне жетекшілік етеді.
Жоғары кәсібиліктің, адалдықтың және адамдарға мұқият қараудың арқасында ол әріптестерінің құрметіне және азаматтардың сеніміне ие болды.
Наталья Александровнаға зор денсаулық, амандық, жаңа кәсіби табыстар және қоғам мен мемлекеттің игілігі үшін одан әрі жетістіктер тілейміз! @elgeqyzmet_qostanai
Бүгінде Қазақстан жолдарды салу мен жөндеуге қажетті жол битумына деген ішкі қажеттілікті толық көлемде жабады. Бұған Caspi Bitum зауытының қуатын кеңейту жөніндегі жобаны іске асырудың арқасында қол жеткізілді — мұнай өңдеу жылына 1-ден 1,5 млн тоннаға дейін ұлғайтылды. Нәтижесінде жол битумын өндіру көлемі жыл сайын 500-ден 750 мың тоннаға дейін өсті. Жоба ҚР Энергетика министрлігі әзірлеген Қазақстанның мұнай өңдеу саласын дамыту тұжырымдамасы шеңберінде іске асырылған алғашқы іс-шара болды, деп хабарлады ведомствоның баспасөз қызметі.
Қазіргі уақытта елімізде жалпы қуаттылығы жылына 1,6 млн тонна болатын 4 зауыт жұмыс істейді. Көлік және Қазавтожол министрлігінің деректері бойынша 2026 жылы ішкі нарықтың қажеттілігі шамамен 1,1 млн тоннаны құрайды. Осылайша, жұмыс істеп тұрған өндірістік қуаттар Қазақстанның жол битумына деген қажеттілігін толық қамтамасыз етеді.
Caspi Bitum зауыты жол-құрылыс компаниялары тарапынан өтінімдер болған кезде битумды жеткілікті мөлшерде өндіруге дайын.
Іске асырылған шаралар жол-құрылыс саласын отандық битуммен тұрақты қамтамасыз етуге, импортқа тәуелділікті азайтуға және мұнай өнімдерінің ішкі нарығының тұрақтылығын арттыруға мүмкіндік береді.
2026 жылғы 2 наурыздан бастап "құқық бұзушылықтың алдын алу туралы"ҚР Заңы шеңберінде қабылданған Қазақстан Республикасының Әкімшілік құқық бұзушылық туралы Кодексіне түзетулер күшіне енді. Өзгерістерге сәйкес, жергілікті атқарушы органдар қосымша өкілеттіктерге ие болды:
ӘҚБтК-нің 505-бабы бойынша әкімшілік істерді қарау-елді мекендерді абаттандыру ережелерін бұзу, инфрақұрылым мен жасыл желектерді бүлдіру;
ӘҚБтК — нің 434-2-бабы бойынша хаттамалар жасау-жалпы пайдалану орындарын ластау;
ӘҚБтК — нің 456-3-бабы бойынша істерді қарау-Қазақстан Республикасының аумағында тиісті аккредиттеусіз шетелдік БАҚ пен журналистердің қызметі . Өзгерістерге сәйкес, жергілікті атқарушы органдар қосымша өкілеттіктерге ие болды:
Бұған дейін қазақстандықтарды қоқыс үшін тек полицейлер ғана айыппұл сала алатын. Алайда, жақында әкімшілік құқық бұзушылық туралы кодекстің (ӘҚБтК) 434-2-бабында әкімдіктерге осындай әрекеттері үшін құқық бұзушыларды жазалау құқығын беретін өзгеріс пайда болды. ӘҚБтК-нің 434-2-бабына сәйкес қоғамдық орындардағы қоқыс үшін 10 АЕК, 43 250 теңге айыппұл салынды немесе қоғамдық жұмыстар 40 сағатқа дейін жүргізілді. Қайта бұзғаны үшін-20 АЕК, 86 500 теңге айыппұл немесе қоғамдық жұмыстар 80 сағатқа дейін.
📌 Қабылданған өзгерістер мыналарға бағытталған:
* құқық бұзушылықтың алдын алу тиімділігін арттыру;
* бұзушылықтарға жедел ден қою;
* елді мекендерді абаттандыру жағдайы үшін жауапкершілікті күшейту;
* "Заң және тәртіп" қағидатын нығайту.
#ЗаңЖәнеТәртіп #Заң Тәртібі # ӘҚБтК # Қазақстан # Құқық Бұзушылықтың Алдын Алу #Абаттандыру
9-бап. Жергілікті атқарушы органдардың құзыреті
1) өңірлерді дамыту жоспарларында құқық бұзушылықтардың алдын алу жөніндегі шараларды әзірлейді және іске асырады;
2) құқық бұзушылық жасауға ықпал ететін себептер мен жағдайларды жою жөнінде шаралар қабылдайды;
3) құқық бұзушылықтың алдын алу субъектілерінің жергілікті деңгейде өзара іс-қимылын қамтамасыз етеді;
4) «Қазақстан Республикасындағы жергілікті мемлекеттік басқару және өзін-өзі басқару туралы» Қазақстан Республикасының Заңына сәйкес құқық бұзушылық жасауға бейім адамдарды, сондай-ақ қылмыстық атқару (пенитенциарлық) жүйесі мекемелерінде сотталған адамдарды жұмыспен қамтуға жәрдемдеседі;
5) жергілікті деңгейде құқық бұзушылықтың алдын алу жүйесінің жұмыс істеуін қамтамасыз етеді;
6) Қазақстан Республикасының заңдарында белгіленген тәртіппен арнаулы әлеуметтік қызметтерге мұқтаж үш жастан он сегіз жасқа дейінгі балаларды кәмелетке толмағандарды бейімдеу орталықтарында, арнаулы әлеуметтік қызметтерге мұқтаж балаларды қолдау орталықтарында күтіп-бағуды қамтамасыз етеді;
7) он бір жастан он сегіз жасқа дейінгі кәмелетке толмағандарды Қазақстан Республикасының заңдарында белгіленген тәртіппен арнаулы білім беру ұйымдарында ұстауды қамтамасыз етеді;
8) кәмелетке толмағандар үшін, оның ішінде баланың құқықтарын қорғау жөніндегі функцияларды жүзеге асыратын ұйымдар, арнаулы білім беру ұйымдары үшін әлеуметтік инфрақұрылым қалыптастыруды қамтамасыз етеді және олардың қызметіне мониторинг жүргізеді;
9) құқық бұзушылықтың алдын алу, кәмелетке толмағандардың істері және олардың құқықтарын қорғау жөніндегі ведомствоаралық комиссиялардың құрамын тиісті жергілікті өкілді органдарға бекіту үшін ұсынады, сондай-ақ олардың жұмыс істеуін қамтамасыз етеді;
10) балалардың құқықтарын қорғау саласындағы мемлекеттік саясатты жүргізуді және үйлестіруді қамтамасыз етеді;
11) құқық бұзушылықтың алдын алу саласындағы мемлекеттік әлеуметтік тапсырысты қалыптастыруды, іске асыру мониторингін және оның нәтижелерін бағалауды белгіленген тәртіппен жүзеге асырады;
12) азаматтарды құқықтық тәрбиелеуді ұйымдастыруды қамтамасыз етеді;
13) құқық бұзушылықтың алдын алуға қатысатын азаматтарды көтермелеудің түрлері мен тәртібін, сондай-ақ ақшалай сыйақының мөлшерін айқындайды;
14) жергілікті мемлекеттік басқару мүддесінде Қазақстан Республикасының заңнамасымен жергілікті атқарушы органдарға жүктелетін өзге де өкілеттіктерді жүзеге асырады.
2, Қалалардың, аудандардың (облыстық маңызы бар қалалардың) жергілікті атқарушы органдары, қаладағы аудандардың, аудандық маңызы бар қалалардың, кенттердің, ауылдардың, ауылдық округтердің әкімдері:
1) құқық бұзушылықтың жалпы профилактикасы жөніндегі шаралардың орындалуын қамтамасыз етеді және оның іске асырылуы үшін жауапты болады;
2) азаматтарды құқықтық тәрбиелеуді ұйымдастыруды қамтамасыз етеді;
3) құқық бұзушылықтың алдын алу, кәмелетке толмағандардың істері және олардың құқықтарын қорғау жөніндегі ведомствоаралық комиссиялардың құрамын тиісті жергілікті өкілді органдарға бекіту үшін ұсынады, сондай-ақ олардың жұмыс істеуін қамтамасыз етеді;
4) көмек көрсету жөніндегі ұйымдарды құрады және олардың жұмыс істеуін қамтамасыз етеді;
5) азаматтарды құқық бұзушылықтың алдын алуға тарту жөнінде шаралар қабылдайды;
6) құқық бұзушылықтың алдын алуға қатысатын азаматтардың есебін жүргізеді, оларды көтермелеудің түрлері мен тәртібін айқындайды;
7) құқық бұзушылықтың алдын алуға қатысатын азаматтарды көтермелеу жөніндегі комиссиялар құрады;
8) ресми ескерту жасайды;
9) кәмелетке толмағандар үшін әлеуметтік инфрақұрылымды қалыптастырады;
10) өмірлік қиын жағдайға тап болған адамдарға (отбасыларға) арнаулы әлеуметтік қызметтер көрсетуді ұйымдастырады;
11) қызметі құқық бұзушылықтардың, қадағалаусыз және панасыз қалудың профилактикасы жөніндегі шараларды жүзеге асыруға, халықтың құқықтық сауаттылығын арттыруға байланысты ұйымдық-әдістемелік коммерциялық емес және өзге де ұйымдарға көрсетеді;
12) жәбірленушілерді анықтау және оларға көмек көрсетуді ұйымдастыру мәселелері бойынша ұтқыр топтармен, отбасын қолдау орталықтарымен, психологиялық қолдау орталықтарымен өзара іс-қимылды ұйымдастырады;
13) құқық бұзушылық профилактикасының басқа субъектілерімен өзара іс-қимыл жасайды;
14) зорлық-зомбылық құрбаны болған балаларға көмек көрсету кабинеттерін құрады;
15) жергілікті мемлекеттік басқару мүддесінде Қазақстан Республикасының заңнамасымен жергілікті атқарушы органдарға жүктелетін өзге де өкілеттіктерді жүзеге асырады.
OpenAI компаниясы OpenAI for Countries жаһандық бағдарламасы аясында Edu for Countries бастамасының алғашқы халықаралық тобын іске қосқанын жариялады. Қатысушы елдердің алғашқы легіне Эстония, Сингапур, Біріккен Араб Әмірліктері, Иордания, Грекия және Қазақстан кірді.
Қазақстанның бұл бастамаға қосылуы – жасанды интеллектінің білім беру саласына арналған мамандандырылған нұсқасы ChatGPT Edu-ды ұлттық білім беру жүйесіне жүйелі түрде енгізудің басталғанын білдіреді. Осылайша Қазақстан аталған халықаралық бағдарламаға қосылған Орталық Азиядағы алғашқы ел атанды.
Edu for Countries бастамасына қатысу елдің білім беру саясаты үшін стратегиялық маңызға ие. ЖИ-дің оқыту процесіне ықпалы жөніндегі жаһандық пікірталастар жағдайында Қазақстан жасанды интеллект мұғалімді алмастырмайтынын, керісінше оның кәсіби мүмкіндіктерін күшейтетінін басшылыққа алады. ChatGPT Edu-ді қолдану педагогтердің әкімшілік және әдістемелік жүктемесін азайтуға, сондай-ақ оқыту сапасын арттыруға бағытталған.
Жоба 2025 жылғы 6 қарашада Мемлекет басшысының Америка Құрама Штаттарына сапары барысында қол қойылған ынтымақтастық туралы Меморандумы аясында қол жеткізілген уағдаластық негізінде іске асырылуда. Негізгі келісім OpenAI, Inc., Freedom Holding Corp. және өңірлік серіктес Bilim Group арасында жасалды. Жобаға мемлекеттік бюджет пен сыртқы гранттар тартылмайды - жеке қаражат есебінен жүзеге асырылады. Бұл іскерлік қоғамдастық көрсетіп отырған қолдауды айқындайды.
«Қазақстанның Edu for Countries алғашқы халықаралық тобына қосылуы Жасанды интеллект және цифрландыру жылы аясында жүзеге асуда. Бұл жасанды интеллектіні негізгі салаларға енгізудегі жүйелі тәсілді көрсетеді. ChatGPT Edu-ды педагогтерді қолдаудың және зерттеу ортасын дамытудың практикалық құралы ретінде қарастырамыз. Бағдарлама ұлттық білім беру стандарттарын, қауіпсіздік талаптарын және тең қолжетімділік қағидатын ескере отырып іске асырылады», – деп атап өтті Қазақстан Республикасы Премьер-министрінің орынбасары – Жасанды интеллект және цифрлық даму министрі Жаслан Мәдиев.
ChatGPT Edu-ды Қазақстанда енгізу аясында елдің білім беру ұйымдарына 165 000 лицензияны тегін беру көзделген, оның ішінде:
«OpenAI-мен әріптестікті болашақтың білім беру моделін қалыптастыратын бірегей жоба ретінде қарастырамыз. ChatGPT Edu – оқытушы мен зерттеуші мүмкіндіктерін алмастырмайды, тиісінше күшейтеді әрі ол университеттерге арналған кешенді шешім. Жасанды интеллект адамды алмастыратын құрал емес, сыни түсінік пен оны қолдану мәдениеті болған жағдайда ойлауды күшейтеді. Білім беру мен ғылымда ЖИ оқу материалдарын дайындауды жеделдетуге, студенттермен кері байланыс сапасын арттыруға және зерттеу қызметі үшін жаңа мүмкіндік ашуға мүмкіндік береді. Бұл – Қазақстанда бәсекеге қабілетті, AI-сауатты академиялық ортаны қалыптастырудың маңызды элементі. Қазақстан білім беруді автоматтандыруға емес, адами әлеуетті кеңейтуге басымдық береді. Біз жасанды интеллектіні тек пайдаланатын емес, оны жасайтын мамандарды дайындаймыз», – деп атап өтті ҚР Ғылым және жоғары білім министрі Саясат Нұрбек.
«Білім беру жүйесіне жасанды интеллектіні енгізуді біз педагог рөлін күшейтудің стратегиялық қадамы ретінде қарастырамыз. Жасанды интеллект мұғалімге тән емес бірқатар міндеттерді өз мойнына алып, оның көмекшісіне айналады. ChatGPT Edu сияқты құралдар педагогтердің интеллектуалдық көмекшісі болып, мүмкіндіктерін кеңейтеді және әрбір білім алушының жеке қажеттілігіне сай жұмыс істеуіне мүмкіндік береді. Жасанды интеллект дайын жауап көзі емес, ойлауды, жауапкершілікті және цифрлық мәдениетті дамытуға арналған ресурс. Ол дайындық деңгейі әртүрлі білім алушыларға арналған сараланған оқу материалдарын жедел әзірлеуге, кері байланыстың тиімділігін арттыруға және заманауи технологиямен жұмыс істеу дағдыларын қалыптастыруға көмектеседі.
Қазақстан үшін ЖИ-дің пассивті тұтынушыларын емес, онымен саналы, сыни және жасампаз түрде әрекеттесе алатын ұрпақты тәрбиелеу ерекше маңызды. Біздің мақсатымыз – адами әлеуетті дамыту және болашақтың сын-қатерлеріне дайын білім беру ортасын қалыптастыру», – деп атап өтті Қазақстан Республикасының Оқу-ағарту министрі Ж. Сүлейменова.
ChatGPT Edu педагогтерге тапсырмалар мен тестті, оқу материалдарын әзірлеуге, контентті білім алушылар деңгейіне бейімдеуге, сондай-ақ қазақ, орыс және ағылшын тілдерінде материалдар дайындауға арналған құралдарды ұсынады. Жұмыстарды тексеру кезінде жүйе кері байланысу мен бағалау критерийлерін қалыптастыруда пайдаланылуы мүмкін, алайда бағалауға қатысты барлық шешімдер оқытушы құзыретінде қалады.
2026 жылғы қаңтардан бастап OpenAI мамандарымен бірлесіп ChatGPT Edu-ды білім беру, әкімшілік және зерттеу қызметінде қолдану бойынша тұрақты оқыту ұйымдастырылады. Бұл ЖИ-ді пайдалануда бірыңғай тәсілдерді қамтамасыз етуге және педагогтердің цифрлық әрі AI-сауаттылығын арттыруға мүмкіндік береді.
Білім беру ұйымдары үшін ақпараттық қауіпсіздік пен дербес деректерді қорғау саласындағы заңнама талаптарының сақталуын қамтамасыз ететін арнайы жұмыс кеңістігі қарастырылған.
«Astana Hub адами капиталды дамытуға және орнықты технологиялық экожүйе қалыптастыруға ерекше көңіл бөледі. Инновациялық кластер аясында стартап негізін қалаушылар үшін командаларды өсіруге және өнімдерді әртүрлі даму кезеңінде жетілдіруге бағытталған инкубациялық және акселерациялық бағдарламалар іске асырылуда, ал білім беру бастамалары жоғары білікті мамандарды даярлауға бағытталған. Edu for Countries бастамасына қосылу және ChatGPT Edu құралдарына қолжетімділік Tomorrow School peer-to-peer мектебінің студенттері мен Tech Orda бағдарламасына қатысушылардың білім беру мүмкіндіктерін кеңейтеді, AI-құзыреттерін дамытуға және жасанды интеллект технологияларын тәжірибеде қолдануға жол ашады», – деп атап өтті Astana Hub басқарушы директоры Валерия Тё.
Алдыңғы қатарлы білім беру ұйымдарында ChatGPT Edu-ды енгізудің халықаралық тәжірибесі білім алушылардың белсенділігінің артқанын, оқу материалдары сапасының жақсарғанын және оқытушылар уақытының оңтайландырылғанын көрсетіп отыр. Бұл нәтижелер технологияны Қазақстанның білім беру жүйесіне кезең-кезеңмен енгізу барысында пайдаланылатын болады.
2025 жылы Қазақстанның барлық өңірлерінің кітапханаларына жалпы таралымы 240 500 дана болатын 119 әдебиет атауы келіп түсті. Олардың қатарында "Шоқан. Ерек туған феномен", Абай Құнанбайұлының 180 жылдығына арналған кітаптар сериясы, Міржақып Дулатовтың" Бақытсыз Жамал " шығармасы, сондай-ақ Ілияс Есенберлин, Жұмекен Нәжмеденов, Қадыр Мырза Әли және Тұманбай Молдағалиев шығармаларының толық жинақтары, деп хабарлайды ҚР Мәдениет және ақпарат министрлігі.
Халықаралық ынтымақтастық аясында Италия тарапының қолдауымен Римде Шоқан Уәлиханов туралы итальян және ағылшын тілдеріне аударылған кітаптың тұсаукесері өтті.
ҚР Мәдениет және ақпарат министрлігі Қазақстанның Майндағы Франкфурттағы ең ірі әлемдік кітап жәрмеңкесіне қатысуын екінші рет қолдады. Көрмеде ұлттық павильон ұйымдастырылып, "Абайдың қара сөзі" атты мерейтойлық басылымдар ұсынылды. Ұрпаққа Ұлағат", жеті тілге аударылған. Ал "Бақытсыз Жамал" романы ұлттық прозаның алғашқы шығармаларының бірі ретінде жоғары халықаралық бағаға ие болды.
Қазақстан әдебиетін ілгерілету жөніндегі жұмыс ел ішінде де жалғасын тапты. ҚР Мәдениет және ақпарат министрлігінің өкілдері Пекин мен Гуанчжоудағы халықаралық кітап көрмелеріне қатысып, классиктер мен заманауи авторлардың шығармаларын ұсынды.
Жас жазушыларды қолдауға ерекше назар аударылды. ҚР Мәдениет және ақпарат министрлігі мен Қазақстан Жазушылар Одағының стратегиялық әріптестігі аясында авторлардың жаңа буынын қалыптастыруға бағытталған үш ауқымды жоба іске асырылды. Нәтижесінде ел кітапханаларына берілген 35 көркем және ғылыми-танымдық жинақ жарық көрді.
"Ұлттық аграрлық ғылыми-білім беру орталығы" КЕАҚ басымдықтары мен тәсілдері Ауыл шаруашылығы вице-министрі Ербол Тасжурековтың, аграрлық жоғары оқу орындарының, ғылыми-зерттеу институттарының басшылары мен салалық сарапшылардың қатысуымен стратегиялық сессияда қаралды. Іс-шараға қатысушылар бірыңғай Агротехнологиялық экожүйені қалыптастыру тетіктерін, орталықтың миссиясы мен көзқарасын жаңарту бойынша ұсыныстарды, сондай-ақ білім, ғылым және өндірісті интеграциялауға негізделген 2030 жылға дейінгі дамудың жаңа стратегиялық бағыттарын талқылады, деп хабарлайды ҚР Ауыл шаруашылығы министрлігі.
Аграрлық саланың алдында технологиялық жаңартудың, өнімділікті арттырудың және азық-түлік қауіпсіздігін қамтамасыз етудің ауқымды міндеттері тұрғаны атап өтілді. Олардың шешімі кадрларды даярлау деңгейіне, қолданбалы ғылымды дамытуға және нақты өндіріске заманауи агротехнологияларды енгізу тиімділігіне тікелей байланысты.
Орталықтың ұстанымы "сала сұранысы — зерттеу — кадрлар — енгізу" өтпелі тізбегін қалыптастыру, дуалды және тәжірибеге бағдарланған оқытуды күшейту, тәжірибелік станцияларды дамыту және технологиялардың тиімді трансферті болып табылады.
ҰКО құрылымына 33 еншілес ұйым, оның ішінде 3 аграрлық жоғары оқу орны, 12 ғылыми-зерттеу институты және 16 ауыл шаруашылығы Тәжірибелік станциясы кіреді. Мұндай желі толық циклды қамтуға мүмкіндік береді — селекция мен зерттеулерден бастап тұқымдық материалды ауқымды өндіруге дейін.
2025 жылы барлығы 106 мың га ауыл шаруашылығы дақылдары егілді, дәнді және бұршақ дақылдары шамамен 70 мың га, майлы дақылдар — 20 мың га, жемшөп дақылдары — 17 мың га.ғылыми дақылдар едәуір кеңейтілді.
Отандық тұқым материалын өндіруге ерекше назар аударылды. Нәтижесінде Қазақстандық селекция сорттарының егіс алқаптары 11 мың гектардан астам ұлғайтылды, ал жалпы алым 9 мың тоннаға өсті.
Негізгі жетістік НАНОЦ жүйесінде құрылған "Қазақ тұқы" және "Оңтүстік" консорциумының жоғары репродукциялы тұқым өндіруі болды. 2025 жылы консорциум 60 мың тоннадан астам суперэлиталық және элиталық тұқымдарды, сондай-ақ жоғары репродукциялы тұқымдарды шығарды.
Бүгінгі таңда еншілес ұйымдар елдің әртүрлі топырақ-климаттық аймақтарына бейімделген отандық селекцияның 236 бәсекеге қабілетті сорттары бойынша тұқымдарды сатуға ұсынады. Олардың ішінде түпнұсқа (супер элиталық) тұқымдар, элиталық және жоғары репродукциялы тұқымдар бар.
Сарапшылар тұқым шаруашылығын дамыту азық — түлік тәуелсіздігінің негізі екенін атап көрсетеді. Жоғары сапалы супер элиталық және элиталық тұқымдар егіннің тұрақтылығын, өнімділіктің өсуін және импортқа тәуелділіктің төмендеуін қамтамасыз етеді.
Саланың сын-тегеуріндеріне жауап беру үшін ҰКО кезең-кезеңімен Агротехнологиялық хабқа айналады. Жаңа формат ғылымды, білім беруді, өндіріс пен бизнесті бірыңғай алаңда біріктіре отырып, жаңа буын кадрларын даярлау, қолданбалы әзірлемелер мен озық агротехнологияларды енгізу орталығына айналуы тиіс.
Стратегиялық сессияның қорытындысы бойынша вице-министр 2030 жылға дейінгі ҰКО даму стратегиясын өзектендіруді және Трансформацияның жол картасын әзірлеуді тапсырды.
Премьер-министр Олжас Бектенов Мемлекет басшысының "Таза Қазақстан"бастамасын іске асыру мәселелері жөнінде кеңес өткізді. Экология және табиғи ресурстар министрі Еран Нысанбаевтың табиғатты қорғау іс-шараларын жүргізу, ағаш отырғызу, рұқсат етілмеген қоқыс үйінділерімен күресу, ҚТҚ өңдеу жобаларын іске асыру туралы баяндамасы тыңдалды. Халық арасында экологиялық мәдениетті қалыптастыру мәселелері бойынша Премьер-Министрдің орынбасары – Мәдениет және ақпарат министрі Аида Балаева, Ғылым және жоғары білім министрлері – Саясат Нұрбек, білім министрлері – Жұлдыз Сүлейменова сөз сөйледі, деп хабарлайды Primeminister.kz.
""Таза Қазақстан" президенттік бастамасы ауқымды жалпыұлттық қозғалысқа айналды. Бұл тек ағаш отырғызу және қалдықтарды тазарту туралы емес. Негізгі нәтиже біз табиғатты қорғау және өмірдің жоғары сапасын қамтамасыз ету үшін жайлы орта құру ісіне жұртшылықтың қатысуын көреміз. Табиғи байлықты сақтау, таза ауа мен суды қамтамасыз ету, ресурстарды ұтымды пайдалану – бұл қазіргі және болашақ ұрпақтың әл-ауқатына байланысты басым міндеттер. Мемлекет басшысының бастамасы – бір реттік акция емес, азаматтарымыздың жаңа экологиялық мәдениеті мен күнделікті өмір салтын қалыптастыру жөніндегі тұрақты жұмыс", — деп атап өтті Премьер-министр Олжас Бектенов.
"Таза Қазақстан" шеңберінде ағымдағы жылы бүкіл ел бойынша 1 250 экологиялық іс-шара өткізілді, оның ішінде аумақтарды жинау, көгалдандыру және экологиялық ағарту жөніндегі акциялар. 3 млн-ға жуық ағаш отырғызылды, 1 млн гектардан астам аумақ тазартылды, 800 мың тоннадан астам қалдық жиналды. Президенттің 2025 жылға дейін 15 млн көшет отырғызу жөніндегі тапсырмасына сәйкес "Таза Қазақстан" акциясы аясында елді мекендерде 18 млн астам ағаш отырғызылды.
Рұқсат етілмеген полигондарды жою жұмыстары жалғасуда. Ішкі істер органдарымен бірлесіп 1 300-ден астам мобильді топ жұмыс істейді. Биылғы жылы ғарыштық мониторинг арқылы 3 833 полигон анықталды, оның 80% - ы жойылды. Әкімшілік жауапкершілікке 165 лауазымды тұлға тартылды, салынған айыппұлдардың жалпы сомасы 12,4 млн теңгені құрады.
Жыл басынан бері @TazaQazBot жеделхат-чат платформасы арқылы 24 мыңнан астам өтінім келіп түсті, оның 23 мыңнан астамы орындалды.
Негізгі өтінімдер аумақтарды тазалауға (8524), тұрмыстық қоқыстарды шығаруға (1709), көшелерді абаттандыруға (1675) және жолдарды жөндеуге (1480) қатысты.
"Таза Қазақстан" идеясының негізгі аспектілерінің бірі қалдықтарды жауапкершілікпен өңдеу болып табылады. Өңірлердің экологиялық қажеттіліктерін қамтамасыз ету үшін 8 жаңа ҚТҚ полигоны пайдалануға берілді. Іске асыру сатысында-жалпы сомасы шамамен 89,4 млрд теңгеге қоқыс қалдықтарын жинау, сұрыптау және қайта өңдеу жөніндегі 22 инфрақұрылымдық жоба, оның ішінде кәдеге жарату алымынан түсетін қаражат есебінен. Тағы 40 жоба бойынша жұмыс жүргізілуде. Кешенді жоспарда барлығы 100 ҚТҚ полигонын салу көзделген.
Еран Нысанбаев сондай-ақ Астана, Алматы және Шымкент қалаларында 3 қоқыс өртеу зауытын салу бойынша жүргізіліп жатқан жұмыстар туралы баяндады. Ағымдағы жылы 293 млрд теңге сомасына инвестициялар туралы тиісті келісімдерге қол қойылды. Сондай-ақ кәдеге жарату қаражаты есебінен құрамында бар қалдықтарды басқару және сот шешімімен республикалық меншікке берілген иесіз қауіпті қалдықтарды жою көзделеді.
Премьер-министр абай және Ұлытау облыстарының әкімдерін тыңдады, онда жұмыстың төмен қарқыны байқалады: тиісінше полигондардың тек 36% және 53% - ы жойылды. Олжас Бектенов ҚТҚ жағдайын түзету бойынша шұғыл шаралар қабылдауды тапсырды. Бұдан басқа, Ақтөбе, Атырау, Шығыс Қазақстан, Батыс Қазақстан, Қарағанды, Қостанай облыстары мен Жетісу облыстарының әкімдіктері жыл соңына дейін стихиялық қоқыс тастайтын жерлерді жою бойынша барлық жұмыстарды аяқтауы қажет. Полигондардың құрылысын жеделдету тапсырылды.
Биылғы жылы экологиялық акцияларға шамамен 6,5 млн қазақстандық қатысты. Премьер-министр жастарға баса назар аудара отырып, халық арасында кеңінен түсіндіру жұмыстарының маңыздылығын атап өтті.
Премьер-Министрдің орынбасары – Мәдениет және ақпарат министрі Аида Балаева экологиялық мәдениетті қалыптастырудың жаңа тәсілдері туралы хабардар етті. Өскелең ұрпақ арасындағы еңбекқорлықтың, патриотизмнің және экологиялық жауапкершіліктің құндылықтары "Адал азамат" Бірыңғай тәрбие бағдарламасы аясында қалыптасады. Бүгінгі таңда оқушылардың 87,2% - ы қосымша экологиялық біліммен қамтылған. Олар үшін экология, биология, туризм, өлкетану және т. б. бағыттар бойынша клубтар мен үйірмелердің 380-ге жуық түрі жұмыс істейді.
Қазіргі уақытта еліміздің 35 жоғары оқу орнында экология саласында оқыту жүзеге асырылуда. 2025-2026 оқу жылына "Қоршаған орта" бағыты бойынша 2358 мемлекеттік грант бөлінді. Жоғары оқу орындарында да еріктілік белсенді дамып келеді: студенттердің қатысу көрсеткіші 45% -. құрады.
Бұдан басқа, Инженерлік экология, Экоаналитика және т.б. саласында кадрлар даярлау жөніндегі білім беру бағдарламаларын жаңарту жүргізілуде, 2025-2027 жылдарға арналған Ғылым желісі бойынша "Экология, қоршаған ортаны қорғау және табиғи ресурстарды ұтымды пайдалану" бағыты бойынша 318 жоба іске асырылуда.
***
Президенттің орман қоры аумағында 2 млрд ағаш отырғызу жөніндегі тапсырмаларын іске асыру барысы жеке мәселемен қаралды.
Экология министрінің ақпараты бойынша 2021-2025 жылдары республика бойынша жалпы ауданы 918,4 мың гектарға 1 млрд 470 млн ағаш отырғызылды, ағымдағы жылы – 320 млн көшет.
"Семей орманы" мөртабанының жабық тамыр жүйесі бар отырғызу материалын өсіру бойынша тәжірибесін масштабтау 5 өңірде – Алматы, Шығыс Қазақстан, Павлодар және Қостанай облыстарында, сондай-ақ Абай облысында жүргізілуде. Отандық питомниктерде өсірілген көшеттердің өмір сүру деңгейі 90% жетеді. Келесі жылдың басында қуаттылығы жылына 6 млн-ға жуық көшет болатын 6 жаңа орман тұқымы кешенінің құрылысы басталады.
Арал теңізінің құрғаған түбінде табиғи экожүйелерді қалпына келтіру жөніндегі халықаралық жоба шеңберінде Қазалы қаласында қуаттылығы 3 млн данаға дейін сексеуіл көшеттері бар питомник салынды. Құрғатылған теңіз түбінде тағы бір питомник салу және "Арал Орманы" резерватын құру бойынша жұмыстар жүргізілуде.
Ақмола, Ақтөбе және Қызылорда облыстары әкімдіктері басшылығының есебі тыңдалды, онда ағаш отырғызу және тұқым жинау бойынша кемшіліктер бар.
Премьер-министр Олжас Бектенов әкімдіктер сапалы отырғызуды қамтамасыз ету және питомниктер құру бойынша барлық шараларды қабылдауы тиіс екенін атап өтті. Бұл жағдайда отырғызылған ағаштардың санына ғана емес, олардың өмір сүруіне де назар аудару керек.
Бақылауды күшейту үшін Премьер-Министрдің төрағалығымен "Таза Қазақстан" президенттік бастамасының іске асырылу барысына мониторинг жүргізу жөніндегі орталық құрылады. Жауапты мемлекеттік органдар жүргізіліп жатқан жұмыс туралы ай сайын баяндайтын болады.
Конкурстың мақсаты Қазақстан Республикасының Білім беру ұйымдары арасында эко-бағдарланған қызметте және орнықты дамуда бастаманы қалыптастыру болып табылады.
Байқау қорытындысы бойынша жеңімпаздар жарияланды:
I орын-Қостанай облысы білім басқармасының" Ұзынкөл ауданының білім бөлімінің № 1 Ұзынкөл жалпы білім беретін мектебі " КММ;
II орын - "жалпы білім беретін мектеп" КММ. С. Қостанай облысы Білім басқармасының" Қостанай ауданының білім бөлімінің Алтынсарин.
III орын - Қостанай облысы білім басқармасының "Ұзынкөл ауданының білім бөлімінің Ершов жалпы білім беретін мектебі" КММ.
III орын - Қостанай облысы білім басқармасының "Қарабалық ауданының білім бөлімінің Тоғызақ жалпы білім беретін мектебі" КММ.
Үздік жұмыстар конкурстың республикалық кезеңіне қатысуға бағытталған.