Құстардың жоғары патогенді тұмауы-тыныс алу, ас қорыту, орталық жүйке жүйесінің зақымдануымен және жоғары өліммен сипатталатын аса қауіпті, жіті өтетін, өте жұқпалы ауру. Құс тұмауының вирусы өзгермелі және жануарлар мен адам тұмауының вирустарымен мутацияға қабілетті. Тұмау вирусының мутанттары адам денсаулығы мен өміріне қауіп төндіреді.
Инфекция көзі-ауру құстар, олар белсенді вирустың көп мөлшерін шығарады. Құстың инфекциясы ауа тамшыларымен, ас қорыту жолдары арқылы және жұқтырған жұмыртқалар арқылы жүреді. Құстардың үй түрлерінде ауру өткір түрінде өтеді, өлімнің жоғары пайызы (100% дейін). Жабайы суда жүзетін құс-тұмау вирусының табиғи резервуары және ауру жеңіл немесе субклиникалық түрінде болады.
Адамдарда жоғары патогенді құс тұмауы жоғары қызба, конъюнктивит, бет ісінуі, жұлдыру, жөтел және ауыр, жиі өлімге әкелетін жағдайларда вирустық пневмонияға байланысты тыныс алу және жүрек жеткіліксіздігімен сипатталады. Адамдарды жұқтыру үй және жабайы құстардан болады.
Жоғары патогенді тұмаудың ену қаупі пайда болған жағдайда, оның қоздырғышының енуіне жол бермеу мақсатында ветеринария саласындағы уәкілетті орган эпизоотияға қарсы тиісті шаралар қабылдайды, оларға сәйкес:
қолайсыз мемлекеттердің аумағынан құс және құс шаруашылығы өнімдерін әкелуге (енгізуге) шектеулер енгізіледі; аурудың алғашқы пайда болу қаупі неғұрлым ықтимал аумақтар айқындалады, өз меншігінде құсы бар жеке және заңды тұлғаларға енгізілетін шектеулер туралы тиісті өкімдер жіберіледі.
өз шаруашылығында (ауласында) құстары бар жеке тұлғалар мынадай талаптарды қатаң сақтауы тиіс: үй құстарының жабайы құстармен, әсіресе суда жүзетін құстармен жанасуына жол бермеу бойынша шаралар қабылдау. Қажет болған жағдайда аулалардағы құстарды мемлекеттік ветеринариялық инспектордың нұсқауы бойынша ұстаудың жабық түріне ауыстыру қажет. Үй құсы өлген және мінез-құлқы барабар болмаған жағдайда осы елді мекенге қызмет көрсететін ветеринариялық инспекторға немесе ветеринариялық дәрігерге үй құсын 5 километр радиуста жабайы құстармен көлдердің жанында жаюға немесе серуендетуге жол бермеу қажет.
Сондай-ақ, ату ойынын қолданған кезде сергек болу керек. Құс тұмауының вирусы 56 0с температурада - 3 сағат ішінде, 60 0С - 30 минут ішінде жойылады. Ұзақ уақыт бойы (бір жылға дейін) тіндерде, қоқыстарда және суда өміршеңдігін сақтайды.
Қазіргі уақытта құс құсына жоғары патогенді құс тұмауына қарсы иммундау жүргізілуде осыған байланысты біздің ауданымыздың барлық тұрғындарынан осы ауруға байыпты қарауды, вакцинация кезінде көмек көрсетуді және құс етінің барлық мал басын ветеринарлық мамандарға ұсынуды сұраймыз.