Қазақстан Республикасында және біздің ауданымыздың аумағында ауыл шаруашылығы жануарларын бірдейлендіру рәсімі жүзеге асырылады, оның мақсаты мен міндеттері деректер базасын құруға, жануарлардың денсаулық жағдайына, оның орын ауыстыруына бақылауды күшейтуге, жағдайларды қадағалауға бағытталған, сондай-ақ жіті инфекциялық аурулардың алдын алу, карантин және ошақтарын жою, Жануарлар ұрлығының алдын алу шараларының тиімділігін қамтамасыз етуге арналған құрал болып табылады. Қазақстан Республикасының аумағындағы ауыл шаруашылығы жануарлары бірдейлендіруге жатады.
Ауыл шаруашылығы жануарларының төлдері келесі жасқа жеткен күннен бастап он төрт жұмыс күнінен кешіктірілмей сәйкестендіріледі: бұзаулар, қозылар, лақтар, түйе – туған күнінен бастап жеті күн өткен соң; құлындар – төрт айлық жастан бастап (таңба басқанда), туған күнінен бастап жеті күн өткен соң (чиптеген кезде);тақ тұяқты жануарлардың төлдері (есектер, қашырлар, пони, зебра, Құлан және басқа да жануарлар) – төрт айлық жастан бастап (таңба басқанда), туған күнінен бастап жеті күн өткен соң (чиптеген кезде). Одан әрі өсіруге және өсімін молайтуға арналған торайлар мен жұртшылық шаруашылықтарында күтіп – бағылатын торайлар-туған күнінен бастап жеті күн өткен соң; ауыл шаруашылығы кәсіпорындарында, шаруа және фермер қожалықтарында күтіп-бағылатын және өнеркәсіптік өсіруге, тоғыз айлық жасқа толғанға дейін кейіннен союға арналған торайлар-туған күнінен бастап жеті күн өткен соң; ауыл шаруашылығы кәсіпорындарында, шаруа және фермер қожалықтарында күтіп – бағылатын және өнеркәсіптік өсіруге және бордақылауға арналған тоғыз айлық жасқа дейін сойылмаған торайлар-тоғыз айлық жас басталған күннен бастап жеті күн өткен соң
Ауыл шаруашылығы жануарларына жеке нөмірлер беру процессингтік орталық әрбір облыс, республикалық маңызы бар қалалар, астана үшін жеке жүргізетін жеке нөмірлер эмиссиясына сәйкес дәйекті түрде жүзеге асырылады. Ауыл шаруашылығы кәсіпорындарында, шаруа және фермер қожалықтарында ұсталатын және өнеркәсіптік өсіруге, кейіннен союмен бордақылауға, тақ тұяқты жануарлардың құлындары мен төлдеріне кейіннен төрт айлық жасқа толғанда таңбалау тәсілімен бірдейлендірілген жағдайда, тоғыз айлық жасқа дейінгі торайлар үшін жеке нөмірлердің эмиссиясы жүргізілмейді
Ауыл шаруашылығы жануарларын бірдейлендіруді жүргізудің және ветеринариялық паспорт берудің барлық рәсімі Мемлекеттік қызмет көрсету болып табылады. Мемлекеттік қызметті ветеринариялық ұйымдар көрсетеді. Мемлекеттік қызметті алу үшін жеке немесе заңды тұлға (бұдан әрі – көрсетілетін қызметті алушы) ветеринариялық ұйымға немесе портал арқылы қосымшаға сәйкес нысан бойынша өтінішті ұсынады. Ветеринариялық ұйымның қызметкері түскен күні өтінішті тіркеуді жүзеге асырады және оны жауапты ветеринариялық дәрігер тағайындалатын ветеринариялық ұйымның басшысына жібереді. Жауапты мал дәрігері өтініш тіркелген сәттен бастап екі жұмыс күні ішінде ұсынылған құжаттардың толықтығын тексереді. Көрсетілетін қызметті алушы құжаттар топтамасын толық ұсынбаған және (немесе) қолданылу мерзімі өткен құжаттарды ұсынған жағдайда, жауапты ветеринариялық дәрігер өтінішті одан әрі қараудан дәлелді бас тартуды дайындайды және көрсетілетін қызметті алушыға жібереді. Көрсетілетін қызметті алушы құжаттардың толық топтамасын ұсынған жағдайда, жауапты ветеринариялық дәрігер дерекқордағы ауыл шаруашылығы жануарының жеке нөмірін тексереді, мемлекеттік қызметті көрсету нәтижесін ресімдейді.
Ауыл шаруашылығы жануарларын бірдейлендіруді жүргізуге арналған бұйымдар (құралдар) бүлінген немесе жоғалған кезде (ауыл шаруашылығы жануарының жеке нөмірін айқындау мүмкін болмаған жағдайда) жануар иесі басқа ауыл шаруашылығы жануарларының жеке нөмірлерін ветеринариялық паспорттармен және деректер базасымен салыстырып тексергенге дейін оқшаулайды.
Егер ауыл шаруашылығы жануарларын бірдейлендіруді жүргізуге арналған бұйымдар (құралдар) бірнеше ауыл шаруашылығы жануарларынан жоғалған жағдайда, ауыл шаруашылығы жануарларының жеке нөмірлерін белгілеу ветеринариялық паспортта (ауыл шаруашылығы жануарының жынысы, түсі, қосымша белгілері) көрсетілетін қосымша деректер бойынша жүргізіледі. Көрсетілген жағдайларда ауыл шаруашылығы жануарларының иесі тиісті әкімшілік-аумақтық бірліктің ветеринариялық ұйымына жүгінеді. Ауыл шаруашылығы жануарларының жеке нөмірлерін белгілеу ауыл шаруашылығы жануарларының иесі өтініш берген күннен бастап күнтізбелік бес күннен аспайтын мерзімде жүзеге асырылады. Осы тармақта көрсетілген себептер бойынша ауыл шаруашылығы жануарларын қайта бірдейлендіру иесі өтініш берген күннен бастап күнтізбелік отыз күннен аспайтын мерзімде ауыл шаруашылығы жануарына жаңа жеке нөмір бере отырып, осы Қағидаларда белгіленген тәртіппен жүргізіледі. Ауыл шаруашылығы жануарына жаңа жеке нөмір берілген кезде деректер базасында және ветеринариялық паспортта ауыл шаруашылығы жануарын қайта бірдейлендірудің себептері көрсетіле отырып, ауыл шаруашылығы жануарының алдыңғы жеке нөміріне байланыстыра отырып, тиісті ақпарат (қайта бірдейлендірілді) көрсетіледі.
Ірі ауыл шаруашылығы жануарлары шығып қалған кезде (өсімін молайтуға өткізу) ветеринариялық паспорт ауыл шаруашылығы жануарының жаңа иесіне оған тиісті белгі соғылып беріледі. Ұсақ ауыл шаруашылығы жануарлары тобының (отарының) бір бөлігі шығып қалған кезде (өсімін молайтуға өткізу) жаңа иесіне ветеринариялық паспорттан үзінді көшірме беріледі. Ұсақ ауыл шаруашылығы жануары межелі пунктке келгеннен кейін ауыл шаруашылығы жануарының қолда бар жеке нөмірін өзгертпей ветеринариялық паспорт ресімделеді. Тиісті мәліметтер дерекқорға енгізіледі.
Ауыл шаруашылығы жануарларын сою алаңдарында (сою алаңдарында), сою пункттерінде және ет өңдеу кәсіпорындарында сойғаннан кейін ветеринариялық паспорттар мен ауыл шаруашылығы жануарларын бірдейлендіруді жүргізуге арналған бұйымдарды (құралдарды) мал сою алаңдарының (сою алаңдарының), сою пункттерінің және ет өңдеу кәсіпорындарының ветеринариялық дәрігерлері, ал ауыл шаруашылығы жануарларын жеке тұтыну үшін сою кезінде – иелері тізімдеме бойынша ветеринариялық ұйымдарға береді. Жануар өлген кезде ветеринариялық паспорттарды және ауыл шаруашылығы жануарларын бірдейлендіруді жүргізуге арналған бұйымдарды (құралдарды) жергілікті атқарушы органдардың бөлімшелеріне тиісті ақпаратты жібере отырып, ветеринариялық ұйымдар жояды.
Ветеринариялық паспорт жоғалған немесе бүлінген кезде телнұсқа беріледі. Ветеринариялық паспорттың телнұсқасын алу үшін көрсетілетін қызметті алушы ветеринариялық ұйымға немесе портал арқылы нысан бойынша өтінішті ұсынады. Ветеринариялық паспорттың телнұсқасын алуға өтініш келіп түскен кезде ветеринариялық ұйымның ветеринариялық дәрігері өтініш берілген күннен бастап екі жұмыс күні ішінде дерекқордағы ауыл шаруашылығы жануарының жеке нөмірін тексереді, жоғарғы оң жақ бұрышында "Телнұсқа" деген жазумен және ветеринариялық паспорттың бастапқы берілген күні мен оны қайта ресімдеу күнін көрсете отырып, ветеринариялық паспорттың телнұсқасын ресімдейді не мемлекеттік қызмет көрсетуден дәлелді бас тартады. Жоғалған, бүлінген ветеринариялық паспорттар ауыл шаруашылығы жануарларының иелері өтініш берген күннен бастап жарамсыз деп есептеледі.
Ветеринариялық паспорттан үзінді-көшірме алу қажет болған жағдайда, көрсетілетін қызметті алушы ветеринариялық ұйымға не портал арқылы өтінішті ұсынады. Ветеринариялық ұйымның ветеринариялық дәрігері отыз минут ішінде өтінішті қарайды және ветеринариялық паспорттан үзінді не мемлекеттік қызмет көрсетуден дәлелді бас тартуды береді. Мемлекеттік қызмет көрсетуден бас тартуға негіздер болып табылады:
1) көрсетілетін қызметті алушы ветеринариялық паспорт алу үшін ұсынған құжаттардың және (немесе) олардағы деректердің (мәліметтердің) анық еместігін анықтау;
2) көрсетілетін қызметті алушының және (немесе) мемлекеттік қызметті көрсету үшін қажетті ұсынылған деректер мен мәліметтердің осы Қағидаларда белгіленген талаптарға сәйкес келмеуі;
3) көрсетілетін қызметті алушыға қатысты ветеринариялық паспорт алуды талап ететін қызметке немесе жекелеген қызмет түрлеріне тыйым салу туралы заңды күшіне енген сот шешімінің (үкімінің) болуы.
Алайда, сәйкестендіру рәсімін жүргізу оңайлығына қарамастан, іс жүзінде оны жүргізуден бас тарту, қолда бар мал басынан Ауыл шаруашылығы жануарларын түрлері мен саны бойынша толық ұсынбау және т. б. сияқты фактілермен бетпе-бет келуге тура келеді, бұл факт ҚР "Ветеринария туралы" Заңының 25-бабының тармағын бұзу болып табылады, оны бұзғаны үшін баптың 3-бөлігіне сәйкес әкімшілік айыппұл көзделген. 406 ӘҚБтК" ветеринариялық іс – шараларды жүргізбеу немесе тиісінше өткізбеу, сондай – ақ оларды өткізу мерзімдерін бұзу " – жеке тұлғаларға – жиырма бес, лауазымды адамдарға, шағын кәсіпкерлік субъектілеріне немесе коммерциялық емес ұйымдарға-бір жүз жиырма бес, орта кәсіпкерлік субъектілеріне-екі жүз елу, ірі кәсіпкерлік субъектілеріне бес жүз айлық есептік көрсеткіш мөлшерінде айыппұл салуға әкеп соғады.
Осыған байланысты біздің ауданымыздың тұрғындары мен ауыл шаруашылығы құрылымдарының жетекшілерінен ауыл шаруашылығы жануарларын бірдейлендіру рәсімін өткізудің маңыздылығын ескеруді сұраймыз.
"ҚР АШМ ВКП және Ұ Ұзынкөл ААИ"ММ