"Мемлекеттік көрсетілетін қызметтер туралы" Заң мемлекеттік қызметтер көрсету процестерін тұрақты жетілдіру оның қағидаттарының бірі болып табылатынын белгілейді.
Мұндай құзыреттер жергілікті және орталық мемлекеттік органдарға берілген.
Демек, мемлекеттік саясат мемлекеттік қызметтердің сапасы мен қолжетімділігін арттыруға бағытталған.
"Бұрын" болғанын және қазір болғанын салыстыра отырып, осы саладағы түбегейлі өзгерістер байқалады.
2007 жылдан бастап 2021 жылға дейінгі кезеңде мемлекеттік көрсетілетін қызметтер тізіліміне енгізілген мемлекеттік көрсетілетін қызметтер саны 5 есеге (132-ден 698-ге дейін) ұлғайды. Бұл қызмет көрсетудің бизнес-процестерін регламенттеу арқылы қызметтердің сапасын арттыруға мүмкіндік берді.
Тек соңғы жылдың өзінде Қостанай облысының тұрғындары өткен жылға қарағанда 11 қызметке артық қызмет ала алады (2020 жылғы ақпанда – 363 қызмет, 2021 жылғы қаңтарда – 374 қызмет).
Мысалы, мемлекеттік көрсетілетін қызметтер тізілімі "Бастау Бизнес "жобасы бойынша кәсіпкерлік негіздеріне оқытуға жолдама беру", "Мүгедектерді есту кемістігі бар мүгедектерге ымдау тілі маманының қызметтерімен қамтамасыз етуге құжаттарды ресімдеу – жылына алпыс сағат", "мүгедектерді техникалық-көмекші (орнын толтырушы) құралдармен қамтамасыз етуге құжаттарды ресімдеу" және басқа да қызметтермен толықтырылды.
Демек, мемлекеттік органдардың бірқатар функциялары егжей-тегжейлі реттелген, бұл азаматтардың материалдық пайда алу кезінде құқықтары мен заңды мүдделерін бұзу қаупін азайтады.
Облыстың 374 қызметінің 90% - ы немесе 338-і электрондық форматқа ауыстырылды және оларды портал арқылы көрсетуді көздейді (республика бойынша барлығы 698 қызмет, оның 649-ы немесе 93% - ы электрондық форматқа ауыстырылды).
Мысалы, ауылдық округтердің, ауылдардың, кенттердің барлық 197 аппаратын Е-лицензиялауға қосу есебінен сауда-саттықты, аукциондарды өткізуді талап етпейтін жер учаскелеріне құқықтарды алу тәртібі толық автоматтандырылған. Аталған көрсеткіш 350 қызмет алушыға үйден шықпай жер телімін рәсімдеуге мүмкіндік берді.
Жалпы өткен жылы электронды түрде мемлекеттік қызметтердің 91% – ы немесе 8,7 млн.көрсетілген, бұл өткен жылғы көрсеткіштен 9% – ға артық (2019 жылы-82%, 2020 жылы-91%).
Мемлекеттік қызметтерді автоматтандыру жергілікті атқарушы органдардағы бұзушылықтарды 9 есеге қысқартып, оларды көрсету сапасына оң әсерін тигізді.
Осыны ескере отырып, ҚР Мемлекеттік қызмет істері агенттігінің Қостанай облысы бойынша департаменті қалған 36 қызметті автоматтандыру мәніне талдау жүргізеді.
Мысалы, тұрғын үй сертификаттарын беруді автоматтандыру ұсынылады.
Бастама ипотекалық қарыз бойынша бастапқы жарнаның бір бөлігін жабу үшін азаматтар ұсынған құжаттарды мемлекеттік органдар ақпараттық жүйелерден өз бетінше ала алады (жеке басын куәландыратын құжат, соңғы 6 айдағы табысы туралы анықтама, жұмыс орнынан анықтама, ипотекалық тұрғын үй қарызын беруді мақұлдау туралы ЕДБ-дан анықтама).
Лауазымды тұлғалар сертификат беруді мақұлдау туралы шешімді көрсетілетін қызметті алушының жеке кабинетіне жібере алады.
Бұл мемлекеттік органның жұмыс процесін жеңілдетіп қана қоймай, құжаттарды жинаумен байланысты азаматтың материалдық шығындарын да қысқартады (құжаттарды жеткізуге көлік шығындары, сондай-ақ олардың көшірмелерін жинау).
Жалпы, өткен жылмен салыстырғанда қағаз түрінде көрсетілген қызметтер саны 2 есеге төмендеген (2019 жылы – 1,2 млн., 2020 жылы – 632 мың).
Бұл Қостанай облысының тұрғындары мемлекеттік қызметтерді үйден шықпай-ақ алуды үйренгенін көрсетеді.
Сонымен қатар, заманауи сервистер түрлі анықтамаларды жинаудан босатуға мүмкіндік берді.
Оның жарқын дәлелі жоба - "үшінші тұлғалардың Сервисі", оның аясында квазимемлекеттік сектордың, Екінші деңгейдегі банктердің қызметкерлері халыққа жинақылық ауыртпалық түсірмей, анықтамаларды өз бетінше алады.
Қол жеткен жетістіктермен тоқтап қалмай, Мемлекеттік қызметтерді көрсету процесін регламенттейтін нормативтік құқықтық актілерге бірлестіктерді оңтайландыру мүмкіндігі тұрғысынан бір композиттік функцияға бірнеше функцияға талдау жүргізіледі.
Осылайша, тізілім қызметтерінің көпшілігі азамат пен мемлекеттің өзара іс-қимылының барлық өмірлік циклін қамтымайды, бұл оған түпкілікті нәтиже алуға мүмкіндік бермейді.
Осыған байланысты, Департамент мемлекеттік қызмет көрсету бойынша "бір терезе" қағидатынан "бір өтініш"қағидатына ұсыныстар енгізеді.
Мысалы, жаңа жылжымайтын мүлік объектісін тіркеу үшін азамат мемлекеттік корпорацияға бірнеше рет баруға мәжбүр болады: алдымен объектіні пайдалануға қабылдау актісіне құқықтық кадастр жүйесіне енгізу туралы белгі қою үшін, содан кейін техникалық паспортқа, содан кейін ғана оларды мемлекеттік тіркеуге.
Айта кету керек, біздің бірқатар ұсыныстарымыз жауап табуда.
Мысалы, наркологиялық, психоневрологиялық, туберкулезге қарсы ұйымдардан анықтама беру үшін төлемді оңтайландыру ұсынылды.
Нәтижесінде анықтамалардың көрсетілген тізбесін бүгінде халық тегін алады, ал бұрын олардың құны 2 мың теңгеге дейін жеткен.
Осы және өзге де бастамалар мемлекеттік қызметтердің сапасы мен қолжетімділігін арттыруға бағытталған.
Гүлнар Шагирова, ҚР Мемлекеттік қызмет істері агенттігінің Қостанай облысы бойынша департаменті Мемлекеттік қызметтер басқармасының басшысы