Жергілікті деңгейде экологиялық саясатты іске асыру барысы туралы ақпарат
Орман шаруашылығы
Басқарма өз қызметін орман, аңшылық, балық, су шаруашылығы, ерекше қорғалатын табиғи аумақтар, қоршаған ортаны және жануарлар мен өсімдіктер әлемінің өзге де объектілерін қорғау саласында жүзеге асырады.
Қостанай облысының мемлекеттік орман қорының жалпы ауданы 1 млн. 146 мың га құрайды, оның ішінде 236,5 мың га орманмен жабылған, оның ішінде облыс әкімдігінің қарамағында 206,2 мың га орманмен жабылған 458,5 мың га.
Облыс әкімдігінің қарамағындағы орман қоры аумағында орман пайдалануды қорғауды, қорғауды және реттеуді Табиғи ресурстар және табиғат пайдалануды реттеу басқармасына ведомстволық бағынысты 11 орман шаруашылығы мекемесі жүзеге асырады.
Ормандарды молықтыру жөніндегі кешенді жоспарды орындау шеңберінде 5 жыл ішінде 168,4 млн.ағаш (28,8 мың га) отырғызу жоспарлануда. 2021 - 2023 жылдар кезеңінде отырғызудың жоспарлы көлемі 69,5 млн.дана көшет (12,0 мың га) құрайды, іс жүзінде 40,1 млн. дана көшет (6,4 мың га) отырғызылды. Отырғызу көлемінің орындалмауының себептері жылдық отырғызу көлемінің жоғарылауы ғана емес (орман орналастыру материалдарымен салыстырғанда), сонымен қатар жеке орман питомниктерінде де, сатып алу кезінде де нарықта отырғызу материалының болмауы.
Жергілікті бюджеттен жоспарды іске асыруға 2023 жылы 2,4 млрд.теңге (жоспар бойынша 1,4 млрд. теңге) көшеттер (7,3 млн. дана сатып алынды), тұқымдар, көлеңкелі қалқандар, топырақты зерттеу, орманды молайтуға арналған жабдықтар мен техника (су таратқыштар, қопсытқыштар, ағаш отырғызу машиналары, соқалар және т. б.) сатып алуға бөлінді. Бөлінген қаржыландыру шеңберінде 49 трактор, 15 ағаш отырғызу машинасы, 47 бірлік аспалы және тіркеме жабдық сатып алынды. Ормандарды қорғауды қамтамасыз ету үшін жыл сайын өрт қауіпті маусым басталғанға дейін қолда бар қаржыландыру шеңберінде орман шаруашылықтарының материалдық-техникалық базасын дайындау және нығайту жүргізіледі.
2023 жылғы өрт қауіпті маусымда мемлекеттік орман қорының аумағында жалпы ауданы – 0,3 мың га (2022 ж. – 42,9 мың га) 43 (2022 ж. - 46 өрт) орман өрті тіркелді, оның ішінде орманмен жабылған – 0,1 мың га (2022 ж. - 33, 8 мың га), атқа мінбейтін жерге оттың ауысуы тіркелген.
Өрттің шығу себептері: найзағай разрядтары – 18, ауыл шаруашылығы сарайлары - 4 (кінәлілер анықталды, айыппұлдар төленді, 1 жағдайда залал төленбеді), халықтың кінәсінен-3 (кінәлілер анықталды, 1 жағдайда айыппұл төленді), өрттің себептері 18 жағдайда анықталмады.
Өткен жылы Аракарағай және Семиозер орман мекемелерінің аумағында екі рет облыстық өрт-тактикалық оқу-жаттығулары өткізілді. Оқу-жаттығуға 70 бірлік техника және жеке құрамның 272 адамы қатысты.
2023 жылдың тамызында ТЖМ теориялық командалық-штабтық оқу-жаттығулары өткізілді. Теориялық және тактикалық оқу-жаттығуларды өткізу практикасы ағымдағы жылы да жалғасатын болады.
2023 жылы орман мекемелерінің 88 қызметкері Өрт қауіпті кезең басталғанға дейін Көкшетау қаласындағы азаматтық қорғау академиясында оқудан өтті.
2024 жылға орман өрттерінің саны мен ауданын барынша азайту, орман қоры учаскелерінде жоспарланған өртке қарсы профилактикалық іс-шараларды орындау міндеті тұр.
2023 жылы орман иеленушілер 1377-ден астам рейд жүргізді, оның барысында кесілген сүректің жалпы көлемі 1617 м3 болатын орманды заңсыз кесудің 48 жағдайы анықталды, заңсыз кесуден келтірілген залал – 27,9 млн.теңгені құрады. Бұзушылардан 114 м3 сүрек, 2 көлік құралы және 9 шынжырлы ара тәркіленді (мүлік сот орындаушысы арқылы коммуналдық меншікке беріледі). 19 хаттама жасалды, 1,9 млн.теңге сомасына 17 айыппұл салынды, 1,0 млн. теңге өндірілді (13 айыппұл бойынша). 6,9 млн. теңге сомасына залалды өтеуге 13 талап қойылды, 4,7 млн. теңге өндірілді (10 Талап бойынша).
Орман мекемелері ормандарды өрттен және заңсыз кесуден қорғау, орман заңнамасын бұзушылықтарды анықтау және жолын кесу жөніндегі жұмысты күшейтуі қажет.
Маңызды міндеттердің бірі Әулиекөл ауданының аумағында өртті игеру болып қала береді. 2022 – 2023 жылдары көлемі 621,8 мың м3 (4,8 мың га) сүрек әзірленді, алынған рұқсат кезінде 996,7 мың м3 (7,8 мың га), бұл осы көлемнің 62,4% - % құрайды. 2024 жылы gari әзірлеу жұмыстары жалғасады. 376,9 мың м3 (4,8 мың га алаңда) сүрек дайындауға уәкілетті органның рұқсаты алынды, оның ішінде 276,3 мың м3 (2,6 мың га алаңда) өртті құрайды.
Коммуналдық қалдықтарды басқару
Қалдықтармен жұмыс істеу саласындағы әдістердің тиімділігін арттыру мақсатында ҚТҚ-ны бөлек жинауды, сұрыптауды, кәдеге жаратуды және қайта өңдеуді енгізу, ҚТҚ полигондарын жергілікті атқарушы органдар (ЖАО) мен шағын және орта бизнес (ШОБ) субъектілерінің өзара іс-қимылында заңнамалық талаптарға сәйкес келтіру жөніндегі іс-шараларды көздейтін шаралар кешені іске асырылуда.
Іске асырылған іс-шаралардың нәтижесі ҚТҚ кәдеге жарату және қайта өңдеу үлесінің олардың жалпы білім беру көлемінен ұлғаюы болды. Мәселен, соңғы жылдары кәдеге жарату үлесі 10 еседен астам өсті(2017- 1,8%, 2023 - 20,8%).
ҚТҚ-ны бөлек жинау (пластик, шыны, қағаз) Облыстың 54 елді мекенінде енгізілді, ол үшін контейнерлік алаңдарда 2092 арнайы контейнер орнатылды.
Қостанай қаласында тамақ қалдықтарын (20-ға жуық контейнер орнатылды), ірі көлемді қоқыстарды (9 жинақтаушы бункерлер орнатылды), электрондық және электр жабдықтары қалдықтарын (5 арнайы контейнер орнатылды) бөлек жинау енгізілуде.
Облыстың 27 елді мекенінде тұрғындардан пайдаланылған құрамында сынап бар шамдарды бөлек жинау енгізілді, ол үшін 146 арнайы контейнер орнатылды.
8 елді мекенде қайта өңделетін шикізатты қабылдайтын 16 пункт жұмыс істейді.
Қалдықтарды сұрыптау 29 елді мекенде жүзеге асырылады. Сұрыптау процесі ҚТҚ полигондарында және қоқыс тиеу алаңдарында механикаландырылған және қолмен жүзеге асырылады. Облыста 6 қоқыс сұрыптау желісі бар ("Тазалық-2012" ЖШС, Қостанай қ. "Атамекен 4+" ЖШС, Лисаков қ. "Салем KZ" ЖШС, "Экопром" ЖШС, Қостанай ауданы "Eco City" ЖШС, Жітіқара ауданы "Соцсервис" ЖШС.
Қайта өңдеуді 13 жеке компания жүзеге асырады ("Тазалық-2012" ЖШС, "тоқыма емес материалдар фабрикасы" ЖШС, "Лисаков картон-қағаз кешені" ЖШС, "Еділ және К" ЖШС, "Атамекен 4+" ЖШС, "EkoLabRecycling" ЖШС, "Насыров" ЖК, "Резеңке-техникалық қалдықтар" ЖШС Қостанай", "Perviy Potolochnyi KZ" ЖК, "Әуликөл Сервис" ЖШС, "Нұржанова" ЖК, "Варг" ЖШС, "Ақышева" ЖК) және дайын өнімнің 15 түрін (георешетка, геотекстиль, геокомпозит, геокаркастар, полиэтиленді газ және су құбырлары құбырлары, полимерлі құм төсегіштер) шығарады, пластикалық профильдер, бақылау құдықтарының люктері, резеңке чиптер, кабельдік құбыр, жұмыртқа науалары, қағаз жәшіктер, шлак блоктары, пиролиз отыны).
Су ресурстары
Басқарма қалалар мен аудандардың әкімдіктерімен бірлесіп коммуналдық меншіктің гидротехникалық құрылыстарын (ГТС) белгіленген талаптарға сәйкестендіру бойынша жүйелі және жоспарлы жұмыс жүргізуде.
Облыс аумағында 98 ГТС (оның ішінде республикалық меншікте – 7 ГТС, коммуналдық меншікте – 80 ГТС, жеке меншікте – 11 ГТС), оның ішінде 10 ГТС қанағаттанарлықсыз жағдайда (Алтынсарин ауданы – 1 ГТС; Әулиекөл ауданы – 1 ГТС, Жангелдин ауданы-1 ГТС; Қарасу ауданы – 4 ГТС; Науырзым ауданы – 3 ГТС). ГТҚ-ның ағымдағы жай-күйін нақтылау үшін су тасқынынан кейінгі кезеңде комиссиялық тексеру жүргізу қажет.
2023 жылдың кезеңінде 9 ГТС қалпына келтіруге облыстық бюджеттен 137 млн.теңге бөлінді. Бұл бағыттағы жұмыс жалғасуда.
Жер үсті суларының ластануын болдырмау мақсатында 436 су объектісіне су қорғау аймақтары мен белдеулер орнатылды.
"Қоршаған ортаны қорғау жөніндегі іс-шаралар" бюджеттік бағдарламасы аясында Қостанай қаласының шекарасындағы Тобыл өзенінің арнасын ҚЖБИ көпірі ауданында облыстық бюджет қаражатынан 77 млн.теңге сомасына жалпы ауданы 17 га тазарту жұмыстары аяқталды.
Жұмысты жалғастыру мақсатында 2023 жылы "Қостанай қаласының шекарасындағы Тобыл өзенінің арнасын Гагарин бөгетінен орталық жағажайға дейін тазарту"жобасын іске асыру басталды. Жобалық тазарту алаңы - 22,6 га. осы жоба бойынша жұмыстар 2023 жылы басталды. Аяқталу мерзімі-2024 жыл. 2023 жылға облыстық бюджеттен 67,6 млн. теңге, 2024 жылға – 525,3 млн. теңге бөлінді.
Сондай-ақ, өткен жылы Қостанай қаласындағы Әуежай шағын ауданында тарелка көлін тазарту және түбін тереңдету жұмыстары басталды, жалпы ауданы 4,4 га.жұмысты 2024 жылы аяқтау жоспарлануда. Тазарту бойынша жобаны іске асыру құны 110, 92 мың теңгені құрайды.
Экологиялық реттеу
Басқарма қоршаған ортаны қорғау саласында мемлекеттік экологиялық сараптама қорытындыларын беру, II санаттағы объектілерге әсер етуге экологиялық рұқсаттар беру бойынша Мемлекеттік қызметтер көрсетеді. Сонымен қатар, мемлекеттік экологиялық сараптама жүргізу кезінде басқарма Қоғамдық тыңдауларды ұйымдастыруға қатысады. Басқарма III санаттағы объектілердің операторларынан қоршаған ортаға әсер ету туралы декларацияларды қабылдауды жүзеге асырады. 2023 жылдың қорытындысы бойынша басқарма мемлекеттік экологиялық сараптаманың 215 оң қорытындысын және қоршаған ортаға эмиссияларға 46 рұқсат берді, 396 қоғамдық тыңдау ұйымдастырды және қоршаған ортаға әсері туралы 183 декларация қабылдады.
Балық шаруашылығы
Қостанай облысында әкімдігінің 2009 жылғы 16 қаңтардағы №14 қаулысымен бекітілген балық шаруашылығы су айдындарының тізбесіне 384 балық шаруашылығы су айдыны енгізілген, оның 258-і жеке және заңды тұлғаларға бекітілген, резервте 126 су айдыны бар.
Балық шаруашылығын дамытудың 2021 – 2030 жылдарға арналған бағдарламасын іске асыру шеңберінде 2023 жылдың қорытындысы бойынша Қостанай облысында өсірілген балық көлемі 192 тонна жоспармен 419 тоннаны құрады.
Тауарлық балықты өсіру бойынша көрсеткішке қол жеткізуді және асыра орындауды 29 балық шаруашылығы субъектісі (10 және одан да көп тонна балық өсіретін негізгі субъектілер, өсірілетін балық түрлері: тұқы, пелядь, форель) орындайды.
Жалпы облыс бойынша есепті кезеңге 66 балық өсіруші шаруашылық жұмыс істейді, оның ішінде 2023 жылы құрылған 3 шаруашылық (2 конкурстардың қорытындысы бойынша бекітілген, 1 кәсіпшілік балық аулаудан көл-тауарлық балық өсіру шаруашылығына ауыстырылған).
Анықтама: Қостанай облысында 2022 жылдың басында 4 КТБШ, 1 ТБШ жұмыс істеді.
Аңшылық шаруашылығы
Жануарлар дүниесін пайдалану және аң аулауды ұйымдастыру үшін ауданы 17,6 млн. га 109 аңшылық шаруашылығы анықталды, оның 102-сі 27 аңшы пайдаланушыға бекітілді.
Ең ірі аңшылар "Қостанай облыстық аңшылар және балықшылар қоғамы" ҚБ, (69 аңшылық шаруашылығы, ауданы 8 195,6 мың га), «МТК Арлан» ЖШС (4 аңшылық шаруашылығы, ауданы 3 235,2 мың га) және «Қарасу-Өзен» ЖШС (2 аңшылық шаруашылығы, ауданы 1 163,139 мың га) болып табылады.
2023 жылы басқарма өткізген конкурстардың нәтижелері бойынша 4 аңшылық шаруашылығы бекітілді, Қостанай ауданында 1 аңшылық шаруашылығы қайта бекітілді.
Резервтік қорда 7 аңшылық шаруашылық бар (жалпы ауданы – 1,4 млн.га), оның ішінде Б. Майлин ауданында 2, Қамысты ауданында 1, Жангелді ауданында 4.
Жалпы мемлекеттік мекеменің ережесіне сәйкес, 2023 жылы басқарма жануарлар дүниесін пайдалануға 2 189 рұқсат берді (502 балық аулау, 1687 аң аулау), бюджетке түсімдер 101,6 млн.теңгені құрады (балық аулау бойынша 52,9 млн. теңге, аң аулау бойынша 48,7).