Жергілікті деңгейде экологиялық саясатты іске асыру барысы туралы ақпарат
Коммуналдық қалдықтарды басқару
Қалдықтармен жұмыс істеу саласындағы әдістердің тиімділігін арттыру мақсатында ҚТҚ-ны бөлек жинауды, сұрыптауды, кәдеге жаратуды және қайта өңдеуді енгізу, ЖАО мен шағын және орта бизнес (ШОБ) субъектілерінің өзара іс-қимылында ҚТҚ полигондарының санын оңтайландыру жөніндегі іс-шараларды көздейтін шаралар кешені іске асырылуда.
Іске асырылған іс-шаралардың нәтижесі ҚТҚ кәдеге жарату және қайта өңдеу үлесінің олардың жалпы білім беру көлемінен ұлғаюы болды. Мәселен, соңғы 5 жылда кәдеге жарату үлесі 10 есеге жуық өсті (1,8% - дан 18,2% - ға дейін).
ҚТҚ-ны бөлек жинау (пластик, шыны, қағаз) Облыстың 54 елді мекенінде енгізілді, ол үшін контейнерлік алаңдарда 2000-ға жуық арнайы контейнер орнатылды.
Қостанай қаласында тамақ қалдықтарын (20-ға жуық контейнер орнатылды), ірі көлемді қоқыстарды (9 жинақтаушы бункерлер орнатылды), электрондық және электр жабдықтары қалдықтарын (5 арнайы контейнер орнатылды) бөлек жинау енгізілуде.
Облыстың 27 елді мекенінде тұрғындардан пайдаланылған құрамында сынап бар шамдарды бөлек жинау енгізілді, ол үшін 146 арнайы контейнер орнатылды.
7 елді мекенде қайта өңделетін шикізатты қабылдайтын 15 пункт жұмыс істейді.
Қалдықтарды сұрыптау 29 елді мекенде жүзеге асырылады. Сұрыптау процесі ҚТҚ полигондарында және қоқыс тиеу алаңдарында жүзеге асырылады. Облыста 6 қоқыс сұрыптау желісі бар ("Тазалық-2012" ЖШС, Қостанай қ. "Атамекен 4+" ЖШС, Лисаков қ. "Салем KZ" ЖШС, "Экопром" ЖШС, Қостанай ауданы "Eco City" ЖШС, Жітіқара ауданы "Соцсервис" ЖШС), сондай-ақ қалдықтарды қолмен сұрыптау қолданылады.
12 жеке компания ("Тазалық-2012" ЖШС, "тоқыма емес материалдар фабрикасы" ЖШС, "Лисаков картон-қағаз кешені" ЖШС, "Eurasiakagazy" ЖШС, "Еділ және К" ЖШС, "Атамекен 4+" ЖШС, "EkoLabRecycling" ЖШС, "Насыров" ЖК, " Резино-техникалық қалдықтар Қостанай", "Әуликөл Сервис" ЖШС, "Нұржанова" ЖК, "Варг" ЖШС) қайта өңдеуді жүзеге асырады және дайын өнімнің 14 түрін (георешетка, геотекстиль, геокомпозит, геокаркастар, полиэтилен газ және су құбырлары құбырлары, полимер құмды төсемдер, қарау құдықтарының люктері, резеңке үгінділер, құбыр, шығарады кабель, науалар жұмыртқа үшін, қағаз жәшіктер, шлак блоктары, пиролиз отыны).
Су ресурстары
Облыс аумағында 98 ГТС (оның ішінде республикалық меншікте – 7 ГТС, коммуналдық меншікте – 80 ГТС, жеке меншікте – 11 ГТС), оның ішінде 12 ГТС қанағаттанарлықсыз жағдайда ( Алтынсарин ауданы – 1 ГТС; Амангелді ауданы – 3 ГТС; Жангелді ауданы-1 ГТС ;Қарасу ауданы-4 ГТС; Науырзым ауданы – 3 ГТС).
2018-2022 жылдар кезеңінде ГТҚ жөндеу және қалпына келтіру бойынша шығындардың жалпы сомасы 906, 9 млн. теңгені құрады, оның ішінде 2022 жылы облыстық бюджет қаражаты есебінен Науырзым ауданы Шолақсай ауылындағы бөгетке ағымдағы жөндеу жүргізілді, 9,9 млн.теңге игерілді.
Бұл бағыттағы жұмыс жалғасуда.
Жер үсті суларының ластануын болдырмау мақсатында жергілікті бюджет есебінен әзірленген жоба (40 млн.теңге) негізінде жалпы ұзындығы 8 мың км астам 428 су объектілері мен олардың учаскелеріне (бұрын 57 су объектілері мен олардың ұзындығы 394 км учаскелері) су қорғау аймақтары мен белдеулері белгіленді.
"Қоршаған ортаны қорғау жөніндегі іс-шаралар" бюджеттік бағдарламасы аясында Қостанай қаласының шекарасындағы Тобыл өзенінің арнасын ҚЖБИ көпірі ауданында облыстық бюджет қаражатынан 77 млн.теңге сомасына жалпы ауданы 17 га тазарту жұмыстары аяқталды.
Орман шаруашылығы
Басқарма өз қызметін орман, аңшылық, балық, су шаруашылығы, ерекше қорғалатын табиғи аумақтар, қоршаған ортаны және жануарлар мен өсімдіктер әлемінің өзге де объектілерін қорғау саласында жүзеге асырады.
Қостанай облысының мемлекеттік орман қорының жалпы ауданы 1 млн. 146 мың га құрайды, оның ішінде 236,5 мың га орманмен жабылған, оның ішінде облыс әкімдігінің қарамағында 206,2 мың га орманмен жабылған 458,5 мың га.
Облыс әкімдігінің қарамағындағы орман қоры аумағында орман пайдалануды қорғауды, қорғауды және реттеуді Табиғи ресурстар және табиғат пайдалануды реттеу басқармасына ведомстволық бағынысты 11 орман шаруашылығы мекемесі жүзеге асырады.
Орман шаруашылығы саласындағы мемлекеттік саясатты іске асыру мақсатында басқарма 2022 жылы жоспарлы өртке қарсы, орманды қалпына келтіру, орман шаруашылығы, орман қорғау іс-шараларын орындады. (2022 жылғы өрт қауіпті маусым Қостанай облысында 4 сәуірден 14 қарашаға дейін созылды).
Мемлекет Басшысының 2 млрд. ағаш отырғызу жөніндегі тапсырмасын орындау мақсатында Қостанай облысы бойынша 2021-2025 жылдарға арналған ормандарды молықтыру мен орман өсірудің кешенді жоспары (бұдан әрі-жоспар) бекітілді, оның көрсеткіштері "Жасыл Қазақстан"ұлттық жобасына енгізілген.
5 жылдың ішінде 28,8 мың гектар алқапқа 168,4 млн. ағаш отырғызу жоспарлануда.
2022 жылы жоспарлы отырғызу көлемі 24,4 млн. дана 4,3 мың га алқапқа, іс жүзінде 2,7 мың га алқапқа 17,1 млн. дана көшет отырғызылды.
Қажетті орман-мәдени қордың болмауына байланысты 2022 жылы 4,3 мың га босалқы жер іздестіріліп, мемлекеттік орман қоры жерлерінің құрамына берілді (әкімдіктің 2022 жылғы 9 наурыздағы қаулысы).
Жергілікті бюджеттен жоспарды іске асыруға 2022 жылы көшеттерді (3,5 млн.дана сатып алынды), көлеңкелі қалқандарды, ұңғымаларды бұрғылауды, питомниктерге арналған қоршау құрылғысын, орманды молайтуға арналған жабдықтар мен техниканы (су таратқыштар, қопсытқыштар, ағаш отырғызу машиналары, плугиялар және т. б.) сатып алуға 786,5 млн. теңге сомасында қосымша қаржыландыру бөлінді.
Ормандарды қорғауды қамтамасыз ету үшін жыл сайын өрт қауіпті маусым басталғанға дейін қолда бар қаржыландыру шеңберінде орман шаруашылықтарының материалдық-техникалық базасын дайындау және нығайту жүргізіледі.
2019 жылдан 2021 жылға дейінгі кезеңде бюджет қаражаты есебінен 7,0 млн.теңгеге орман шаруашылығы және өртке қарсы жабдық (соқалар, ағаш отырғызу машинасы, рюкзактық бүріккіштер, мотопомпалар, суға арналған сыйымдылықтар) сатып алынды. 2022 жылы жергілікті бюджеттен 121,7 млн. теңге бөлінді (2 су таратқыш, орман шаруашылығы және өртке қарсы жабдық).
2022 жылы ақылы қызметтерден алынған өз қаражатынан орман мекемелері 73,7 млн. теңге сомасына 2 трактор тіркемесін, 2 КҚС-6.5, 3 қызметтік автокөлікті, орман шаруашылығы және өртке қарсы жабдықтарды сатып алды.
Анықтама: автотракторлық техника сатып алынды: 2020 ж. – 180,9 млн. теңгеге 26 бірлік, 2021 ж. - 101,0 млн. теңгеге 9 бірлік.
Тартылған қаражат есебінен 2022 жылы Беларусь тракторларының 6 бірлігі және оларға қондырмалы жабдықтары бар Lovol тракторларының 8 бірлігі (шелектер, тіркемелер, шанышқылар, соқалар, кун) сатып алынды.
Облыстың орман шаруашылығы мекемелеріне білікті қызметкерлерді тарту үшін орман шаруашылықтарының барлық қызметкерлерінің жалақысы 2022 жылғы 1 қарашадан бастап 40% - ға, ал 2023 жылғы 1 қаңтардан бастап тағы 17% - ға өсті, жалпы өсім 57% -. құрады.
Облыстың 11 көше-нің штат саны 226 бірлікке (көше-де орта есеппен 20,5 бірлік) ұлғайтылды, бұл орман өрт сөндіру станцияларының қызметкерлерін тұрақты негізде (маусымдық емес) ұстауға мүмкіндік береді. Бұл жағдайда 94 бірлік қажет.
Өртке қарсы профилактика мақсатында өткен жылы минералданған жолақтар құрылысы жүргізілді – 581 км, жоспар бойынша 568 км. (13 км жоспар асыра орындалды), күтім толық көлемде орындалды.
Мамандандырылған техниканың болмауына байланысты орман шаруашылығы мекемелері өртке қарсы алшақтықтарды орнату бойынша жұмыстарды толық көлемде орындамады (түптерді түп тамырымен жұлу жүргізілмеді). 2022 жылы ақылы қызметтерден түскен қаражат есебінен өртке қарсы алшақтықтарды жою жөніндегі іс-шараларды толық орындау үшін үш корчеватель сатып алынды, алайда нарықта ходогидрокүшейткіштердің болмауына байланысты бұл корчевательдер іске қосылмады.
Осыған байланысты, ағымдағы жылы сатып алу жоспарланған
Кіріктірілген ходогидро күшейткіштері бар 3 трактор, сондай-ақ қолда бар бульдозерге жөндеу жүргізу және трал сатып алу жоспарлануда.
Ресей Федерациясының шекаралас аумақтарымен өзара ақпарат алмасу және өзара іс-қимыл туралы келісімдер ұзартылды (қорған және Челябі облыстарының ормандарын Бас басқару).
Өткен жылы орман шаруашылығы мекемелері табиғатты қорғау заңнамасының бұзылуын болдырмау мақсатында 1478 рейд жүргізді. Табиғат қорғау заңнамасын бұзудың 43 фактісі анықталды, оның ішінде құқық қорғау органдарына – 43 іс, соттарға – 8 іс берілді, 4 қылмыстық іс қозғалды.
2 267,3 мың теңге сомасына 34 әкімшілік айыппұл салынды, оның ішінде 1 839 мың теңге сомасына 32 айыппұл өндірілді.
Салынған әкімшілік айыппұлдар мен келтірілген залалды өндіріп алу жұмыстары жалғасуда.
2022 жылғы өрт қауіпті маусымда мемлекеттік орман қоры аумағында өрттің 46 жағдайы тіркелді, жалпы ауданы 42,9 мың га, оның ішінде орманмен жабылған – 33,8 мың га, оның ішінде верховой 28,6 мың га (салыстыру үшін: 2021-80 жағдай, өртенген жалпы ауданы 4,7 мың га құрады, 9-да аз).
Пайда болу себептері: найзағай разрядтары - 11, ауыл шаруашылығы сарайлары - 5, басқа ұйымдар мен кәсіпорындардың кінәсінен-2, халықтың кінәсінен-1, өрттің себептері 27 жағдайда анықталмаған.
2022 жылдың 2 қыркүйегінде Әулиекөл ауданында ірі орман өрті болды. Жалпы ауданы
Орманмен жабылған 39,8 мың га (атпен – 11,3 мың га)
32,4 мың га.
Ірі өрттің салдарын жою үшін облыс әкімдігі ҚР Экология және табиғи ресурстар министрімен келісе отырып, 2022 жылғы 17 қазанда Жол картасын бекітті, Әулиекөл ауданында өртенген орманды игеруді бақылау бойынша нақты іс-шаралар жоспарын бекітті. Аталған құжаттарға сәйкес, 2022 жылдың қазан-желтоқсан айлары аралығында орман шаруашылығы мекемелері гаридің алаңдарында кеспеағаштарды бөлу және таксациялау жұмыстарын дайындаумен бір мезгілде жүргізді.
Осы кезеңде 113,3 га алаңда 14,8 мың м. 3 дайындалды.
2022 жылы облыс бойынша барлығы 5,3 мың га алаңда 200,5 мың м.3 ағаш дайындалды, оның ішінде іскерлік 28,0 мың м3. (2021 жылы-235,7 мың м3, оның ішінде іскерлік 33,2 мың м3 8,9 мың га алаңда).
Облыстық бюджетке орманды пайдаланғаны үшін 162,7 млн.теңге түсті (2021 жылы - 171,7 млн. теңге).
2022 жылғы желтоқсанда Қостанай облысының мемлекеттік орман қоры учаскелерінде 2023 жылға арналған сүректі тамырға босату көлемі бекітілді. Бұйрыққа сәйкес, біздің облысымыз үшін 4,9 мың га алаңда 460,5 мың м3 көлемі бекітілді, оның ішінде 2,3 мың га алаңда 338,8 мың м3 Әулиекөл ауданының Басаман және Семиозерлі орман шаруашылығы мекемелерінің аумағында өртенеді, 2,6 мың га алаңда 121,7 мың м3 орман шаруашылығының қалған мекемелерін дайындау көлемі.
2023 жылғы 28 сәуірдегі жағдай бойынша өртенген орман 624,6 га алаңда 97,6 мың м3 дайындалды.
2022 жылы орман шаруашылығы мекемелерінің бюджеті 2,4 млрд. теңгені құрады, ағымдағы жылы бюджет 6,1 млрд. теңгеге дейін ұлғайды (шығындар құрылымы: 3,1 млрд. теңге (50% ) еңбекақы, 1,4 млрд. теңге (24 %) кап. шығыстар, 1,2 млрд. теңге (19%) тауарлар, 7% басқа да ағымдағы шығындар).
Орман отырғызу көлемін ұлғайту мақсатында 2023 жылға жоспарланған:
- Қостанай облысының ормандарын қалпына келтіруге Біріккен Араб Әмірліктерінің гранты бойынша жобаны іске асыру шеңберінде өсірілетін отырғызу материалының көлемін ұлғайту үшін (Басаманское 20,0 га, Пригородное 14,0 га) 34 гектарға тұрақты орман питомниктерін жаңғырту және реконструкциялау;
- 8,1 млн. дана көшет көлемінде отырғызу материалын өсіру;
- орман қоры жерлерін орман жарамдылығына геоботаникалық зерттеп-қарауды 9,7 мың гектарға жүргізу;
- 7,0 мың га алқапқа орман отырғызу жұмыстарын жүргізу;
- 4 мың кг көлемінде қайың тұқымын және 1,9 мың кг көлемінде қарағай тұқымын дайындау.
Орманды қорғау мен қорғауды қамтамасыз ету мәселелерінде 2023 жылы:
-549 км көлемінде минералданған жолақтар және 47,6 мың км көлемінде минералданған жолақтарға 3 есе күтім жасау құрылғысын жүргізу.;
- 10,7 мың га алаңда орман аурулары мен зиянкестерінің болуына ормандарды зерттеу жүргізу;
- 5,0 мың га алаңда санитарлық-сауықтыру іс-шараларын (санитарлық кесу, қоқысты жинау) жүргізу;
- жалпы сомасы 1,5 млрд. теңгеге 30 бірлік көлемінде автокөлік техникасын және аспалы (тіркемелі) жабдықты сатып алу; - 433,4 млн. теңгеге 6 өрт сөндіру автомашинасын сатып алу;
- Аракарағай және Басаман орман шаруашылығы мекемелерінің аумағында екі су айдынына (қылқан жапырақты орман алқабының жанында орналасқан) техникалық тексеру жүргізу;
-орман мекемелерінің материалдық-техникалық базасын өз қаражаты есебінен орман шаруашылығы техникасымен және жабдықтарымен нығайту.
2023 жылы облыстың мемлекеттік орман қорын өртті ерте анықтау жүйесімен қамтуды кеңейту жоспарланған. Барлығы 34 бейнебақылау камерасы орнатылады (2022 жылы 8 камера орнатылды), бұл мемлекеттік орман қоры аумағының шамамен 70% -. қамтуға мүмкіндік береді.
Сонымен қатар, 2023 жылы жоспарланған:
- бекітілген көлемдер шегінде жану алаңдарын әзірлеу бойынша жұмыстар жүргізу.
- Әулиекөл ауданында орман шаруашылығының барлық мекемелерінің күштерін тарта отырып, 2023 жылдың екінші жартыжылдығына және 2024 жылға арналған кеспеағаштарды гарей алаңдарын бөлу және таксациялау жұмыстарын жүргізу (168 адам тартылатын болады);
- облыс халқы мен ұйымдарының кемінде 200 мың м3 көлемінде отын сүрегіне қажеттілігін қамтамасыз ету жөнінде шаралар қабылдау. (2021-202,6 мың м,3 2022-174, 6 мың м3).