2025 жыл кезеңінде Қостанай облысында секция жұмыстарын ұйымдастыру және мүгедектігі бар адамдарға арналған спорт түрлерін дамыту туралы есеп-талдау

2025 жыл кезеңінде Қостанай облысында секция жұмыстарын ұйымдастыру және мүгедектігі бар адамдарға арналған

спорт түрлерін дамыту туралы

есеп-талдау

 

Қазіргі уақытта облыс аумағында физикалық қабілеті шектеулі 29478 адам, оның ішінде мүгедек балалар 3880 адам тұрады (2024 жылы - 28988 адам, оның ішінде 3662 бала, 2023 жылы - 27643 адам, оның ішінде 2628 бала). Мүгедектігі бар адамдардың жалпы санынан бірінші топта - 3557 адам, екінші тобы бар - 10922 адам, үшінші тобы бар - 11119 адам (2024 жылы - 1 топ - 3348 адам, 2 топ - 10962 адам, 3 топ - 11016 адам).

Бейімделетін спорт түрлері бойынша секцияларға 7043 адам қатысады (2024 жылы - 6636 адам, 2023 жылы - 6263 адам, 2022 жылы - 5687 адам, 2021 жылы - 4707 адам). Ағымдағы жылы спортпен шұғылданатын мүгедектігі бар адамдар саны 407 адамға немесе 2024 жылғы деңгейге қарағанда 6,1% -ға артты.

Ағымдағы жылғы 1 желтоқсандағы жағдай бойынша мүмкіндігі шектеулі адамдардың жалпы санынан (2024 жылы - 22,9%, 2023 жылы - 22,6%, 2022 жылы - 20,8%, 2021 жылы - 16,8%) немесе екінші және үшінші топтағы мүгедектігі бар адамдардың санынан (2024 жылы - 32,0%) 23,4% спортпен қамтылған.

Облыс өңірлері бөлінісінде дене мүмкіндіктері шектеулі адамдарды қамту үлесі

Облыс аймақтары

Мүмкіндіктері шектеулі адамдардың саны

Спортпен қамтылғандар саны

+/-  2024 жылға

% қамтылу

2023 жыл

2024 жыл

2025 жыл

Арқалық қ.

1688

283

298

302

4

17,9

Қостанай қ.

9151

1916

2217

2288

71

25,0

Лисаковск қ.

1086

269

274

229

-45

21,1

Рудный қ.

4322

1183

1183

1239

56

28,7

Алтынсарин ауданы

433

62

62

67

5

15,5

Амангелді ауданы

451

111

117

163

46

36,1

Әулиекөл ауданы

1495

284

353

439

86

29,4

Б. Майлина

852

121

121

206

85

24,2

Денисов ауданы

577

66

66

85

19

14,7

Жангелдин ауданы

321

87

88

83

-5

25,9

Жітіқара ауданы

1521

338

330

348

18

22,9

Қамысты ауданы

367

139

151

152

1

41,4

Қарабалық ауданы

806

275

262

289

27

35,9

Қарасу ауданы

637

192

175

202

27

31,7

Қостанай ауданы

2297

413

413

471

58

20,5

Меңдіқара ауданы

945

107

96

96

0

10,2

Науырзым ауданы

367

49

55

56

1

15,3

Сарыкөл ауданы

681

139

96

96

0

14,1

Ұзынкөл ауданы

571

90

140

93

-47

16,3

Федоров ауданы

910

139

139

139

0

15,3

Барлығы

29478

6263

6636

7043

407

23,9

Жұмыспен айналысатын азаматтардың ішінен тірек-қимыл аппараты зақымданған 2490 адам (2024 жылы - 2342 адам, 2023 жылы - 1882 адам, 2022 жылы - 1882 адам, 2021 жылы - 1620 адам);

есту қабілеті зақымдалған 1237 адам (2024 жылы - 1353 адам, 2023 жылы - 1332 адам, 2022 жылы - 1193 адам, 2021 жылы - 949 адам);

1509 көзі көрмейтін мүгедек (2024 жылы - 1158 адам, 2023 жылы - 1149 адам, 2022 жылы - 1032 адам, 2021 жылы - 770 адам);

1807 зияткерлік мүмкіндігі шектеулі бала - «Спешиал Олимпикс» (2024 жылы - 1783 адам, 2023 жылы - 1680 адам, 2022 жылы - 1580 адам, 2021 жылы - 1368 адам).

Санаттары

дене шынықтыру сабақтарымен қамтылған (адам)

 

+/- 2024 жылға

% 2024 жылға

2022 жыл

2023 жыл

2024 жыл

2025 жыл

СПОДА

1882

2108

2342

2490

148

106,3

Есту бойынша

1193

1332

1353

1237

-116

91,4

Зағиптық

1032

1149

1158

1509

351

130,3

Спешиал Олимпикс

1580

1680

1783

1807

24

101,3

Итого:

5687

6263

6636

7043

407

106,1

Мүмкіндігі шектеулі адамдарды мүгедектік санаттары бөлінісінде спорт секцияларында шұғылданумен қамтамасыз ету

Облыс аймақтары

СПОДА

Көру

Есту

Спешиал

Барлығы

+ / -  2024 жылға

2024

2025

2024

2025

2024

2025

2024

2025

2024

2025

 

Арқалық қ.

52

50

49

152

150

50

47

50

298

302

4

Қостанай қ.

685

694

60

155

144

62

1328

1377

2217

2288

71

Лисаковск қ.

85

92

2

3

4

1

183

133

274

229

-45

Рудный қ.

430

445

203

432

415

215

135

147

1183

1239

56

Алтынсарин ауданы

62

67

 

 

 

 

 

 

62

67

5

Амангелді ауданы

10

10

55

49

52

104

 

 

117

163

46

Әулиекөл ауданы

164

170

102

147

87

122

 

 

353

439

86

Б. Майлина

61

85

11

93

49

28

 

 

121

206

85

Денисов ауданы

61

78

5

 

 

7

 

 

66

85

19

Жангелдин ауданы

40

37

47

1

1

45

 

 

88

83

-5

Жітіқара ауданы

156

180

137

36

37

132

 

 

330

348

18

Қамысты ауданы

63

64

63

25

25

63

 

 

151

152

1

Қарабалық ауданы

105

116

42

122

115

51

 

 

262

289

27

Қарасу ауданы

65

75

38

89

72

38

 

 

175

202

27

Қостанай ауданы

178

201

186

43

24

192

25

35

413

471

58

Меңдіқара ауданы

24

24

22

50

50

22

 

 

96

96

0

Науырзым ауданы

1

2

36

18

18

36

 

 

55

56

1

Сарыкөл ауданы

70

70

3

23

23

3

 

 

96

96

0

Ұзынкөл ауданы

25

25

63

36

52

32

 

 

140

93

-47

Федоров ауданы

5

5

34

35

35

34

65

65

139

139

0

Барлығы

2342

2490

1158

1509

1353

1237

1783

1807

6636

7043

407

219 қоғамдық жаттықтырушылар арнайы спортшылармен жұмыс жүргізуде, оның ішінде ауылда 122 адам (2024 жылы - 197 қоғамдық жаттықтырушысы, оның ішінде ауылда - 103 адам, 2023 жылы - 190 қоғамдық жаттықтырушысы, оның ішінде ауылда - 106 адам, 2022 жылы - 145 қоғамдық жаттықтырушысы, оның ішінде ауылда - 76 адам, 2021 жылы - 145 қоғамдық жаттықтырушысы, оның ішінде ауылда - 76 адам).

Тренерлердің жалпы санынан 10 штаттық (2024 жылы - 10 штаттық, 2023 жылы - 10 штаттық, 2022 жылы - 10 штаттық, 2021 жылы - 10 штаттық), оның ішінде 2 жаттықтырушы «Үміт-Надежда» қоғамдық бірлестігінің жанында, 3 жаттықтырушы «Спешиал Олимпикс» желісі бойынша және 5 жаттықтырушы мүгедектер спорт клубының жанында жұмыс істейді.

2025 жылы жергілікті бюджеттен мүгедектер үшін спорт түрлерін дамытуға 86,0 млн. теңге, оның ішінде Басқарманың бюджеттік бағдарламалары бойынша - 69,2 млн. теңге, Клуб желісі бойынша - 16,7 млн. теңге бағытталды. Қаржыландыру деңгейі 27,0 млн. теңгеге немесе 2024 жылға қарай 23,9% -ға қысқарды. Бюджеттің қысқаруы 2026 жылғы қысқы Олимпиада ойындарының алдындағы лицензиялық жарыстарға спортшыларды даярлауға байланысты қысқы спорт түрлеріне қаражаттың қайта бөлінуінен туындады.

Спорт түрлері

2023 жылы (мың теңге)

2024 жылы (мың теңге)

2025 жылы (мың теңге)

Оның ішінде

%  2024 жылға

Басқарма

Клуб

Паралимпиадалық спорт түрлері

88871,6

78000,0

51850,4

42662,0

9188,5

66,5

Сурдлимпиадалық спорт түрлері

8709,1

35000,0

29103

22860,0

6242,8

83,2

Паралимпиадалық емес түрлер

 

 

5061,8

3700,3

1361,5

 

Барлығы

97580,7

113000,0

86015,2

69222,4

16792,8

76,1

Мемлекеттік әлеуметтік тапсырыс шеңберінде ағымдағы жылы 9800,0 теңге бөлінді, мынадай спорт түрлері бойынша мүгедектігі бар адамдар арасында 6 спорттық-бұқаралық іс-шара өткізілді; үстел теннисі, отырып волейбол, пауэрлифтинг, би спорты жұбы, ұлттық спорт түрлері (асық ату, тоғызқұмалақ). Аталған жарыстарға қатысушыларды 320-дан астам адам қамтиды.

Мүмкіндігі шектеулі адамдарды дене шынықтыру және спорт құралдарымен оңалту бойынша жұмыс облыстың барлық өңірлерінде жүргізілді.

Қалалар мен аудандарда ағымдағы жылы арнайы спортшылар үшін 294 спорттық іс-шара өткізілді немесе 2024 жылғы деңгейге 98,3% (2024 жылы - 299 іс-шара, 2023 жылы - 309 іс-шара, 2022 жылы - 276 іс-шара, 2021 жылы - 159 іс-шара).

2025 жылдың 3-5 қыркүйегінен бастап Денисовка ауылында «Автомобилист» спорт кешенінің базасында мүгедектер арасында V облыстық спорт фестивалі өткізілді. Жарыс бағдарламасына асық ату, тоғызқұмалақ, үстел теннисі, дартс, корнхолл, шашки және жеңіл атлетика сияқты спорт түрлері енгізілген. Жарысқа Қостанай, Рудный, Арқалық, Лисаков қалаларынан, Денисов, Жітіқара, Әулиекөл, Қостанай, Жангелдин, Амангелді, Қарасу, Қамысты, Меңдіқара, Федоров Бейімбет Майлин және Сарыкөл аудандарынан спортшылар қатысты. Барлығы 181 спортшы қатысты.

Арнайы спортшылармен жұмыс істеуде мүгедектер қоғамы үлкен қолдау көрсетеді:

 Қостанай қаласы «Үміт-Надежда» ҚБ - төраға Оспанов Дүйсенғали Сұлтанұлы. Сабақтар - үстел теннисі, арбамен би билеу, пауэрлифтинг, жеңіл атлетика, дойбы, шахмат, асық ату спорт түрлері бойынша бейімделген қоғамдық бірлестіктің (Курганская, 5) жалға алған үй-жайларында өткізіледі.

Рудный қаласы ҚБ қалалық мүгедектер қоғамы - төраға Ещанов Санали. Спорт түрлері - үстел теннисі, пауэрлифтинг, жеңіл атлетика, шахмат, дойбы, отырып волейбол. Сабақтар қалалық мүгедектер қоғамының бейімделген үй-жайларында өткізіледі.

Лисаков қаласы қалалық мүгедектер қоғамы ҚБ, төрағасы Мұса Нұрманов. Спорт түрлері - үстел теннисі, пауэрлифтинг, жеңіл атлетика, дойбы, шахмат.

Арнайы атлеттерді республикалық және халықаралық жарыстарға дайындау мақсатында ағымдағы жылы контингенті 305 адамды құрайтын «Мүгедектер спорт клубы» коммуналдық мемлекеттік мекемесінің жұмысы қамтамасыз етілді.

Клубта тірек-қимыл аппараты бұзылған, есту органдары бұзылған, көру органдары бұзылған мүгедектік түрлері бойынша бөлімшелер құрылған. Спорттың 27 түрі: жұп жүзу, жұп пауэрлифтинг, жұп үстел теннисі, жұп арбамен би, жұп жеңіл атлетика, жұп шаңғы жарысы, оқ ату жұбы, таеквондо жұбы, отыратын волейбол жұбы, дзюдо жұбы, еркін күрес, грек күресі сурдо, шахмат сурдо, үстел теннисі сурдо, шағын-футбол сурдо, жүзу сурдо, жеңіл атлетика сурдо, бадминтон сурдо, шайбалы хоккей сурдо, шахмат көру, бочча олимпикс спешиал, қар табандарымен жүгіру олимпикс спешиал, шаңғы жарысы олимпикс спешиал, бадминтон олимпикс спешиал, дзюдо олимпикс спешиал, жеңіл атлетика олимпикс спешиал.

Дене шынықтыру және спорт басқармасының «Мүгедектер спорт клубы» КММ-де жұмыс істеу үшін 34 жаттықтырушы-оқытушы тартылды. Оның ішінде 5 штаттық жаттықтырушы. Клубта мүгедектігі бар төрт жаттықтырушы жұмыс істейді - Д.Б. Искендиров - 3-топ, П.А. Сидорчук - 1-топ, Қ.Б. Конкубаев - 3-топ, А.М. Нусерова - 3-топ және спорт әдіскері Т.Т. Қабыл - 3-топ мүгедектігі бар.

Спорт түрі

2023

2024

2025

Паралимпиадалық спорт түрлері

Бочча

6

9

9

Пара велоспорт

-

-

11

Пара волейбол

7

8

8

Пара дзюдо

5

9

9

Пара жеңіл атлетика

25

25

18

Пара шаңғы жарысы

15

13

17

Пара үстел теннисі

22

22

20

Пара пауэрлифтинг

17

19

20

Пара жүзу

16

12

14

Пара оқ ату

11

12

21

Пара таеквондо

8

-

5

Сурдлимпиадалық спорт түрлері

СУРДО бадминтон

5

5

7

СУРДО еркін күрес

20

16

25

СУРДО грек-рим күресі

7

-

-

СУРДО жеңіл атлетика

6

6

7

СУРДО үстел теннисі

16

15

16

СУРДО жүзу

10

13

13

СУРДО футзал

17

23

23

СУРДО шайбалы хоккей

16

12

11

СУРДО шахмат

6

7

8

Паралимпиадалық емес спорт түрлері

Пара би спорты

11

12

10

Шахмат

8

8

7

Ұлттық спорт түрлері

Тоғызқұмалақ

-

-

7

Зияткерлік қабілеті бұзылған адамдарға арналған спорт түрлері

Бадминтон

6

7

6

Қар табанымен жүгіру

6

6

6

Дзюдо

12

-

-

Жеңіл  атлетика

12

-

12

Шаңғы жарысы

6

6

6

Жүзу

12

13

13

БАРЛЫҒЫ

308

278

329

Облыстың спорт түрлері бойынша құрама командалары мүгедектер арасында өткен 35 ресми республикалық жарысқа қатысып, 93 алтын, 77 күміс және 61 қола медаль жеңіп алды.

Қазақстан Республикасының VII Спартакиадасында тірек-қимыл аппараты, көру органдары және зияткерлік даму ерекшеліктері зақымданған спортшылар арасында облыс делегациясы: 100 спортшы, 14 жаттықтырушы, 5 өкіл, 7 төреші және 23 еріп жүруші қатысты. Құрама команданың қатысуына 22,6 млн. теңге жұмсалды. Жарыс қорытындысы бойынша жалпы командалық есепте 10-орынды иеленді.

Токио қаласындағы (Жапония) XXV жазғы Сурдлимпиадалық ойындарға қатысуға лицензияны облыстың 8 спортшысы жеңіп алды: Төлебаев Бижан, Табажанова Лаура, Конкубаев Қанат, Искендиров Данияр және Бүркітбай Абылай (үстел теннисі), Медведева Дана және Алексеева Галина (сурдо) жеңіл атлетика) және Сотникова Мария (сурдо жүзу). Сурдлимпиада ойындарының 4 қола медалін командалық жарыста теннисшілер Төлебаев Бижан, Конкубаев Қанат, Ескендіров Данияр және Бүркітбай Абылай жеңіп алды.

Еліміздің ұлттық құрамасының құрамында облыс спортшылары халықаралық жарыстарда мынадай нәтижелер көрсетті:

Мутунов Фархат 49 келіге дейінгі салмақ дәрежесінде 141 келі нәтижемен (2025 жылғы 9-10 қазанда Каир) жастар арасында Әлем чемпионатының жеңімпазы атанды;

Куджулова Динара және Абдиназарова Альнара пара дзюдодан Әлем чемпионатында әйелдер командасында 1-орынды иеленді (2025 жылғы 13-15 мамыр Астана қаласы);

Курбанов Роман пара шаңғы жарысы бойынша XXXII Дүниежүзілік қысқы Универсиаданың қола жүлдегері атанды (15-16 қаңтар 2025 жылы Турин қаласында);

Джумагазыева Балжан мен Кенесхан Диана сурдо шахматтан Азия чемпионатының қола медальдарын жеңіп алды (20-30.11.2025ж. Ташкент қ.).

Ағымдағы жылы спорт түрлері бойынша 6 спорт шебері дайындалды (2024 жылы - 4 спорт шебері және 3 халықаралық дәрежедегі спорт шебері, 2022 жылы - 3 спорт маманы, 2023 жылы - 5 спорт шебері, 2022 жылы - 3 спорт маманы, 2021 жылы - 2 спорт маманы және 3 халықаралық дәрежедегі спорт шебері).

Облыстың 124 спортшысы Қазақстан Республикасы құрама командаларының құрамына, оның ішінде 102 спортшы негізгі құрамда және 22 спортшы жастар құрамына қабылданды (2024 жылы - 107 спортшы - 95 негізгі құрам, 12 жастар, 2023 жылы - 111 спортшы - 96 негізгі құрам, 15 жастар, 2022 жылы - 80 спортшы - 67 негізгі құрам, 13 жастар, 2021 жылы - 71 спортшы - 64 негізгі құрам, 7 жастар).

Спорт түрі

Негізгі құрам

Жастар құрамасы

2023

2024

2025

2023

2024

2025

Паралимпиадалық спорт түрлері

Бочча

-

-

1

-

-

2

Пара велоспорт

-

-

1

-

-

-

Пара волейбол

-

-

-

-

-

-

Пара дзюдо

3

5

8

-

-

-

Пара жеңіл атлетика

12

12

9

2

-

1

Пара шаңғы жарысы

10

12

11

1

-

-

Пара үстел теннисі

9

6

7

-

3

1

Пара пауэрлифтинг

13

10

11

1

-

2

Пара жүзу

3

4

5

-

2

3

Пара оқ ату

7

8

7

-

-

-

Пара таеквондо

4

2

2

-

-

-

Сурдлимпиадалық спорт түрлері

СУРДО бадминтон

-

-

3

-

-

-

СУРДО еркін күрес

8

6

4

4

4

4

СУРДО грек-рим күресі

4

5

-

4

3

-

СУРДО жеңіл атлетика

6

3

4

-

-

-

СУРДО үстел теннисі

8

11

8

-

-

5

СУРДО жүзу

1

1

1

-

-

2

СУРДО футзал

-

-

10

-

-

-

СУРДО шайбалы хоккей

-

-

-

-

-

-

СУРДО шахмат

-

2

2

3

-

2

Паралимпиадалық емес спорт түрлері

Пара би спорты

8

8

7

-

-

-

Шахмат

-

-

-

-

-

-

Ұлттық спорт түрлері

Тоғызқұмалақ

-

-

1

-

-

-

Барлығы:

96

95

102

15

12

22

                         

2025 жылы спорт түрлері бойынша Қазақстан Республикасының штаттық ұлттық командаларының құрамына облыстың 16 спортшысы қабылданды, оның ішінде: велоспорт жұбы - 1 адам, дзюдо жұбы - 1 адам, оқ ату жұбы - 2 адам, пауэрлифтинг жұбы - 3 адам, шаңғы жарысы жұбы - 2 адам, жеңіл атлетика жұбы - 4 адам, сурдо үстел теннисі - 3 адам (2024 жылы - 13 спортшы, 2023 жылы - 13 спортшы).

Клубтың 329 тәрбиеленушісінің 76-сында мүгедектігі бар спортшылардың халықаралық сыныптамасынан өткені туралы сертификат бар (2024 жылы - 71 спортшы).

 Есепті кезеңде 88 мүгедек спортшы ақшалай қамтылды. Қазақстан Республикасы құрама командаларының мүшелері болып табылатындар (2024 жылы - 83 спортшы, 2023 жылы - 88 спортшы), оның ішінде паралимпиадалық спорт түрлері бойынша 48 спортшы, паралимпиадалық емес спорт түрлері бойынша 4 және сурдлимпиадалық спорт түрлері бойынша 3 спортшы.

Мүмкіндігі шектеулі адамдар арасында дене шынықтыру мен спортты дамыту жөніндегі жұмысты ұйымдастыру және жетекші арнайы атлеттердің өнер көрсету нәтижелері облыстың бұқаралық ақпарат құралдарында кеңінен жарияланады. 2025 жыл кезеңінде облыстық баспа БАҚ-тарында «Костанайские новости», «Наша газета», «Костанай», «Костанай спортивный» және «Қостанай таңы» баспаларында 55-тен астам материал жарияланды. «Қостанай-Қазақстан» телеарнасында мүгедектер спорты мәселелері бойынша үш тікелей эфир өткізілді.

Жас спортшыларды тарту бойынша жұмыстың тиімді нысаны әлеуметтік желілерде спортшылардың барлық жетістіктері, жарыстарға қатысуы және әлемдік паралимпиадалық және сурдлимпиадалық спорт жаңалықтары туралы жарияланымдар жүргізу болды. «ВКонтакте» әлеуметтік желілерінде https://vk.com/invasportkostanay https://www.instagram.com/invasport_kst мен Инстаграмда 3,4 мыңнан астам жазылушы бар (2024 жылы - 2,9 жазылушы).

Мүгедектігі бар адамдар арасында спортты дамытудағы проблемалық мәселелер.

  1. 1. Оқу-жаттығу жұмысын ұйымдастыру үшін бейімделетін спорт мамандарының болмауы, Қазақстан Республикасының бір ғана ЖОО-да «Дене шынықтыру және спорт» факультетінде бейімделетін дене шынықтыру мамандығы бар.
  2. 2. Қазақстан Республикасы спорт түрлерінің тізілімінде кейбір спорт түрлерінің болмауы, бұл спорттық сыныптаманың нормалары мен талаптарын орындау кезінде жаттықтырушылар санаттарын, разрядтары мен атақтарын беруге мүмкіндік бермейді (№ 56 бұйрық).
  3. 3. Қазақстан Республикасы Мәдениет және спорт министрінің м.а. 2022 жылғы 21 қыркүйектегі «Қазақстан Республикасының аумағында және оның шегінен тыс жерде өткізілетін спорттық іс-шараларға дайындалу және қатысу кезеңінде спортшыларды, жаттықтырушыларды және дене шынықтыру және спорт саласындағы мамандарды, әскери қызметшілер мен құқық қорғау органдарының қызметкерлерін қамтамасыз етудің заттай нормаларын бекіту туралы» № 273 бұйрығында сапалы оқу-жаттығу процесін өткізу және республикалық және халықаралық жарыстарға дайындық үшін қажетті мүкәммал (фреймранн, би арбалары, шана бобы және т.б.) болмауы.
  4. 4. Мүгедектігі бар адамдармен жұмыс істегені үшін 40% қосымша ақының болмауы.
  5. 5. Мүгедектігі бар адамдарды кейбір спорт түрлері бойынша даярлаудың ұлттық стандарттары жоқ.

 

 

 

2025 жыл кезеңінде Қостанай облысында секция жұмыстарын ұйымдастыру және мүгедектігі бар адамдарға арналған спорт түрлерін дамыту туралы есеп-талдау
Дата публикации
19 января 2026