2025 жыл кезеңінде Қостанай облысында секция жұмыстарын ұйымдастыру және ұлттық спорт түрлерін дамыту туралы
талдау-есеп
2025 жылғы 1 желтоқсанға дейінгі кезеңде 12 ұлттық спорт түрі (2024 жылы - 8 спорт түрі) дамытылады. Төрт спорт түрі бойынша - дәстүрлі садақ ату, жамбы ату, жаппай көкпар, құсбегілік - секциялар есептік кезеңде құрылды. Спорттың ең танымал түрлері қазақ күресі, тоғызқұмалақ және асық ату.
Ұлттық спорт түрлерімен айналысатындар саны 2025 жылы 2867 адамға ұлғайып, 2024 жылдың осындай кезеңімен салыстырғанда 30187 адамды құрады - 110,5% (2024 жылы - 27320 адам, 2023 жылы - 25078 адам, 2022 жылы - 23541 адам, 2021 жылы - 15028 адам) оның ішінде ауылдық жерлерде ұлттық спорт түрлерімен айналысатындар саны 15975 адамды құрады, 432 адам немесе 2024 жылғы деңгейге 102,7% ұлғайды (2024 жылы - 15975 адам, 2022 жылы - 14178 адам, 2022 жылы - 13133 адам, 2021 жылы - 9788 адам).
Спорт түрлері бөлінісінде ұлттық спорт түрлерімен айналысатындар саны:
|
Ұлттық спорт түрлері |
Дайындалушылар саны (адам) |
% 2024 жылға |
Оның ішінде, ауылда |
% 2024 жылға |
||||
|
2023 жыл |
2024 жыл |
2025 жыл |
2023 жыл |
2024 жыл |
2025 жыл |
|||
|
аударыспақ |
386 |
673 |
789 |
117,2 |
386 |
617 |
730 |
118,3 |
|
асық ату |
3993 |
5252 |
5409 |
103,0 |
2600 |
3505 |
3626 |
103,5 |
|
бәйге |
1208 |
1376 |
1100 |
79,9 |
1208 |
1376 |
1055 |
76,7 |
|
дәстүрлі садақ ату |
|
|
357 |
|
|
|
116 |
|
|
жамбы ату |
|
|
165 |
|
|
|
165 |
|
|
Жекпе жек |
1700 |
2432 |
2998 |
123,3 |
381 |
409 |
499 |
122,0 |
|
жаппай көкпар |
|
|
437 |
|
|
|
417 |
|
|
көкпар |
619 |
834 |
1045 |
125,3 |
619 |
796 |
981 |
123,2 |
|
Казақша күрес |
6941 |
6086 |
6520 |
107,1 |
3825 |
3791 |
3217 |
84,9 |
|
құсбегілік |
|
|
12 |
|
|
|
12 |
|
|
теңге ілу |
199 |
236 |
376 |
159,3 |
199 |
226 |
356 |
157,5 |
|
тоғызқұмалақ |
10002 |
10431 |
10979 |
105,3 |
4930 |
4955 |
5233 |
105,6 |
|
Баллығы: |
25078 |
27320 |
30187 |
110,5 |
14178 |
15975 |
16407 |
102,7 |
Ағымдағы жылы ұлттық спорт түрлері секцияларында шұғылданатын азаматтардың үлесі спорт секцияларында шұғылданатындар санының 9,5% -ын құрады (2024 жылы - 8,7%).
|
Облыс өңірлері |
Секциялық жұмыспен қамтылған азаматтардың саны (адам) |
Ұлттық спорт түрлері секцияларында шұғылданушылардың саны (адам) |
Ұлттық спорт түрлері секцияларымен азаматтарды қамту үлесі (%) |
|
Арқалық қ. |
8893 |
719 |
8,1 |
|
Қостанай қ. |
120036 |
9239 |
7,7 |
|
Лисаковск қ. |
11702 |
424 |
3,6 |
|
Рудный қ. |
39109 |
1721 |
4,4 |
|
Алтынсарин ауданы |
4526 |
570 |
12,6 |
|
Амангелді ауданы |
5558 |
1390 |
25,0 |
|
Әулиекөл ауданы |
13483 |
2951 |
21,9 |
|
Б. Майлина |
8732 |
959 |
11,0 |
|
Денисов ауданы |
4383 |
351 |
8,0 |
|
Жангелдин ауданы |
3351 |
751 |
22,4 |
|
Жітіқара ауданы |
11599 |
970 |
8,4 |
|
Қамысты ауданы |
3981 |
444 |
11,2 |
|
Қарабалық ауданы |
9195 |
1270 |
13,8 |
|
Қарасу ауданы |
7200 |
551 |
7,7 |
|
Қостанай ауданы |
33973 |
3988 |
11,7 |
|
Меңдіқара ауданы |
6550 |
962 |
14,7 |
|
Науырзым ауданы |
3965 |
768 |
19,4 |
|
Сарыкөл ауданы |
6128 |
903 |
14,7 |
|
Ұзынкөл ауданы |
6461 |
733 |
11,3 |
|
Федоров ауданы |
7293 |
523 |
7,2 |
|
Барлығы |
316118 |
30187 |
9,5 |
Есептік кезеңде ұлттық спорт түрлері бойынша секциялар саны 84 бірлікке артып, 1739 секцияны құрады (2024 жылы - 1655 секция, 2023 жылы - 1573 секция, 2022 жылы - 1501 секция, 2021 жылы - 1007 секция) оның ішінде ауылдық жерлерде өсім 39 бірлік - 1054 секцияны құрады (2024 жылы - 1015 секция, 2023 жылы - 975 секция, 2022 жылы - 927 секция, 2021 жылы - 138 секция).
Ұлттық түрлерді дамыту бойынша жұмысты 991 қоғамдық жаттықтырушы, оның ішінде 61 штаттық жаттықтырушы жүргізеді (2024 жылы - 962 қоғамдық жаттықтырушысы және 66 штаттық жаттықтырушы, 2023 жылы - 904 қоғамдық жаттықтырушысы және 60 штаттық жаттықтырушы, 2022 жылы - 858 қоғамдық жаттықтырушысы және 55 штаттық жаттықтырушы, 2021 жылы - 680 қоғамдық жаттықтырушысы және 56 штаттық жаттықтырушы). Ауылдық жерлерде 3 штаттық жаттықтырушы жұмыс істейді (2024 жылы - 37 жаттықтырушы, 2023 жылы - 31 жаттықтырушы, 2022 жылы - 29 жаттықтырушы, 2021 жылы - 30 жаттықтырушы).
Ұлттық спорт түрлерін дамыту мақсатында олар Қостанай облысының «Тың» жазғы спартакиадасы бағдарламасына және оқушылардың облыстық жазғы спартакиадасы бағдарламасына енгізілді.
2025 жылы ұлттық спорт түрлері бойынша жарыстарға қатысу мен дайындыққа жергілікті бюджеттен 146,8 млн. теңге немесе 2024 жылғы деңгейден 56,3% -ға артық (2024 жылы - 94,0 млн. теңге), оның ішінде спорт түрлері бойынша:
|
Спорт түрлері |
2024 жыл (мың тенге) |
2025 жыл (мың тенге) |
% 2024 жылға (%) |
|
Асық ату |
18000,0 |
9727,1 |
54,0 |
|
Тоғызқұмалақ |
18000,0 |
31185,8 |
173,3 |
|
Жекпе-жек |
5000,0 |
5047,0 |
100,9 |
|
Қазақ күресі |
25000,0 |
51427,0 |
205,7 |
|
Ат спортының түрлері |
20000,0 |
41596,6 |
208,0 |
|
Садақ ату |
8000,0 |
7913,6 |
98,9 |
|
барлығы |
94000,0 |
146897,1 |
156,3 |
Жыл бойы Қазақстан Республикасының 2 спорт шебері дайындалды (2024 жылы - 11 спорт шебері және 1 халықаралық дәрежедегі спорт шебері, 2023 жылы - 4 спорт шебері және 1 халықаралық дәрежедегі спорт шебері, 2022 жылы - 7 спорт шебері, 2021 жылы - 0 спорт шебері).
U-15 жасөспірімдер арасында тоғықұмалақтан әлем чемпионатының күміс медалін Сәдір Әмина иеленді.
Ересектер арасындағы күрестен қазақ күресінен Баймурзин Архат (55 килограмм салмақ санаты), тоғызқұмалақтан Әлібекқызы Айым мен Жакиев Айдын, тоғызқұмалақтан Бақыт Наргиз Азия чемпионатының күміс жүлдегері атанды.
Ұлттық спорт түрлерімен айналысатындардың жалпы санының 6,4% -ы спорт мектептерінде шұғылданады - 1933 адам (2024 жылы - 1999 жылы - 7,3%, 2023 жылы - 2000 жылы - 7,9%, 2022 жылы - 1901 адам - 8,0%, 2021 жылы - 1704 адам - 13,8%). Ұлттық спорт түрлері облыстың 14 балалар-жасөспірімдер спорт мектебінде дамытылады (2024 жылы - 13 БЖСМ).
|
Спорт түрлері |
Бөлімше саны |
БЖСМ топтарындағы оқушылар саны |
Дайындалушы адам саны |
Жаттықтырушылар саны |
||||
|
СОГ |
НП |
ОЖТ |
СС |
Барлығы |
Оның ішінде, штаттық |
|||
|
Асық ату |
2 |
|
6 |
2 |
|
100 |
3 |
3 |
|
Қазақша күрес |
14 |
5 |
50 |
24 |
|
1075 |
35 |
23 |
|
Тоғызқұмалақ |
10 |
|
33 |
16 |
1 |
655 |
23 |
14 |
|
Ұлттық ат спортының түрлері |
1 |
|
10 |
3 |
|
76 |
5 |
4 |
|
Садақ ату |
1 |
|
3 |
2 |
|
27 |
3 |
1 |
|
2025 жылы барлығы: |
28 |
5 |
102 |
47 |
1 |
1933 |
69 |
45 |
|
2024 жылы барлығы: |
26 |
6 |
117 |
37 |
1 |
1999 |
71 |
47 |
|
+/- 2024 жылмен салыстырғанда |
2 |
-1 |
-15 |
10 |
0 |
-66 |
-2 |
-2 |
2024 жылмен салыстырғанда спорт мектептерінде ұлттық спорт түрлерімен айналысатындар саны 66 адамға азайды және 1933 адамды құрады (2024 жылы - 1999 адам, 2023 жылы - 2000 адам, 2022 жылы - 1901 адам, 2021 жылы - 1978 адам).
Ұлттық спорт түрлерінің балалар мен жасөспірімдер спорт мектебінің жұмысы ұйымдастырылды. Мектепте спорттың 5 түрі: асық ату, садак ату, қазақ күресі, тоғызқұмалақ және ұлттық ат спорты түрлері дамытылады. Оқушылар контингенті 418 адамнан тұрады (2024 жылы - 471 адам, 2023 жылы - 494 адам, 2022 жылы - 435 адам, 2021 жылы - 490 адам).
Мектептің теңгерімінде жабық ат манежінің ғимараты, «Арғамақ» ипподромы және Қостанай ауданының Заречное ауылындағы ат қорасы бар, сондай-ақ теңгерімінде 35 бас ат құрамы бар. Спорт мектебінің жұмысын қамтамасыз етуге 2025 жылы 215,4 млн. теңге бағытталды.
Қостанай облысы әкімдігінің қаулысына сәйкес, 2024 жылғы 16 қыркүйегіндегі № 365 Ұлттық және олимпиадалық емес спорт түрлері спорт клубының жұмысы ұйымдастырылды. Клуб коммуналдық мемлекеттік мекеменің заңды мәртебесіне ие. Клубта 5 ұлттық спорт түрі дамытылады. контингентпен 169 спортшы шұғылданады (2024 жылы - 37 спортшы).
Есептік кезеңде тоғызқұмалақ, ұлттық ат спорты түрлері, көкпаршылар, жекпе-жек және қазақша күрес сияқты облыстық федерацияларды біріктіретін Ұлттық спорт түрлері қауымдастығы ұлттық спорт түрлерін танымал ету жөніндегі жұмысты жалғастырды. Қауымдастық Спорт басқармасымен бірлесіп 62 спорттық-бұқаралық іс-шара өткізді, оған 10125 адам қатысты.
Ағымдағы жылдың он бір айында қалалар мен аудандарда ұлттық спорт түрлері бойынша - 2024 жылғы деңгейге 103,2% 2159 спорттық іс-шара өткізілді, оның ішінде ауылдық жерлерде 1565 іс-шара өткізілді (2024 жылы - 2092 іс-шара, 2023 жылы - 1838 іс-шара, 2022 жылы - 1432 іс-шара, 2021 жылы - 1041 іс-шара).
Жарысқа 66929 спортшы қатысты - 2024 жылға қарай 103,2% (2024 жылы - 64852 адам, 2023 жылы - 56978 адам, 2022 жылы - 44784 адам, 2021 жылы - 29784 адам).
Оның ішінде ауылдық жерлерде ұлттық спорт түрлері бойынша 49528 адамды қамтитын 1565 спорттық іс-шара өткізілді (2024 жылы - 47895 адамды қамтитын 1545 іс-шара, 2023 жылы - 44826 адамды қамтитын 1446 іс-шара, 2022 жылы - 34512 адамды қамтитын 1109 іс-шара, 2021 жылы - 24512 адамды қамтитын 714 іс-шара).