Бүгінгі таңда құқықтық түсіндіру жұмыстарын және құқықтық насихатты ұйымдастыру келесі жоспарларды іске асыру арқылы жүзеге асырылады:
Бұл жоспар құқықтық мәдениетті, Қазақстан халқының құқықтық санасын және құқықтық өткізу дағдыларын қалыптастыру мақсатында әзірленген. Барлық іс-шаралар тұрақты түрде орындалады және әртүрлі ақпараттық-түсіндіру іс-шараларын өткізуден тұрады.
2024 жылы іс-шаралар жоспарын іске асырудың аяқталуын ескере отырып, оны одан әрі ұзарту орынсыз болып көрінеді. Бұл ретте жоспардың кейбір іс-шаралары оларды өткізу нысанын қосымша нақтылаумен назар аударуға лайық. Мысалы:
|
Жетім балалар мен ата-анасының қамқорлығынсыз қалған балаларға арналған жалпы білім беретін ұйымдарда және ұйымдарда балаларға құқықтық көмек көрсету мақсатында іс-шаралар өткізу |
Кешенді іс-шаралар мен акциялар өткізу |
ҒЖБМ |
тоқсан сайын |
Қамтылған балалар саны – 1000-нан кем емес |
|
Халыққа, оның ішінде әлеуметтік осал топтарға және өмірлік қиын жағдайға тап болған азаматтарға білікті, тегін медиативтік көмек көрсету |
Іс-шаралар өткізу |
ЖАО |
тоқсан сайын |
Азаматтар саны кімге көмек көрсетілді-кемінде 400 адам |
|
Халықты толғандыратын өзекті мәселелер бойынша ақпараттандыруды арттыру үшін ауылдық жерлердегі тұрғындардың ресми құқықтық ақпаратына қол жеткізуді қамтамасыз ету |
Іс-шаралар өткізу |
ЖАО |
тұрақты |
Қамтылған халық саны - кемінде 2000 адам |
|
Ұйымдардың еңбек ұжымдарында, білім беру ұйымдарында, оның ішінде шалғай өңірлерде Құқықтық мәселелер бойынша баяндамалар, дәрістер, әңгімелер ұйымдастыру және өткізу |
Іс-шаралар өткізу |
Әділетмині, ҒЖБМ, ІІМ,ЖАО |
тоқсан сайын |
Кемінде 20 іс шара және қамтылғандар саны кемінде 2000 адам |
|
ҮЕҰ өкілдерін және адвокаттарды, нотариустарды, заң консультанттарын, ЖСО, медиаторларды, волонтер-заңгерлерді халықтың құқықтық сауаттылығын арттыру және азаматтарға құқықтық мәселелер, оның ішінде тұрмыстық зорлық-зомбылық бойынша консультациялық көмек көрсету жөніндегі жұмысқа тарту |
Халықпен кеңесу, әңгімелесу және кездесулер ұйымдастыру |
Әділетмині, МАМ, ІІМ, ЖАО |
тұрақты |
Қамтылған халықтың саны-10 мыңнан кем емес және сайттарда, әлеуметтік желілерде жариялау |
- 99-тармақ-қоғамның құқықтық мәдениетін дамытуға, атап айтқанда, мемлекеттік орта білім беру ұйымдарында, сондай-ақ техникалық және кәсіптік, орта білімнен кейінгі және жоғары білім беру ұйымдарында студенттер арасында білім алушылар мен тәрбиеленушілердің құқықтық мәдениетінің негізін қалыптастыру бойынша жүйелі және өзара байланысты жұмыс жүргізуге бағытталған шараларды қабылдау.
Аталған тармақты іске асыру үшін 2022 жылғы қарашада 2030 жылға дейін «Қоғамның құқықтық мәдениетін дамытуға бағытталған шаралар қабылдау, атап айтқанда, мемлекеттік орта білім беру ұйымдарында білім алушылар мен тәрбиеленушілер, сондай-ақ техникалық және кәсіптік, орта білімнен кейінгі және жоғары білім беру ұйымдарында студенттер арасында құқықтық мәдениет негізін қалыптастыру бойынша жүйелі және өзара байланысты жұмыс жүргізуге бағытталған шараларды қабылдау туралы» бірлескен бұйрық қабылданды.
Жоспар: 1) мемлекеттік орта білім беру ұйымдарында, сондай-ақ техникалық және кәсіптік, орта білімнен кейінгі және жоғары білім беру ұйымдарында студенттер арасында білім алушылар мен тәрбиеленушілердің құқықтық мәдениетінің негізін қалыптастыру жөніндегі шаралар; және 2) қоғамның құқықтық мәдениетін дамыту жөніндегі шаралар көздейтін 2 блоктан тұрады.
Бірінші блокта 33 іс-шара бар, онда, мысалы, ҮЕҰ және басқа ұйымдардың өкілдерімен бірлесіп семинарлар, тренингтер, сынып сағаттары және сыныптан тыс іс-шаралар арқылы оқушылардың құқықтық мәдениетін арттыруға бағытталған іс-шаралар қарастырылған.
Сондай-ақ, бірінші блокта студенттер, магистранттар, докторанттар, ғылыми қызметкерлер және қоғамның құқықтық санасы мен құқықтық жауапкершілігін дамытуға бағытталған өзге де білім беру қызметкерлері арасында семинарлар, жергілікті және республикалық ғылыми-практикалық конференциялар өткізу жоспарланған.
Екінші блокта азаматтардың кең ауқымына бағытталған 22 іс-шара қарастырылған. Мысалы, жыл сайын мемлекет кепілдік берген заң көмегін, кешенді әлеуметтік заң көмегін көрсету, сондай-ақ жылжымайтын мүлікке құқықтарды, заңды тұлғаларды, азаматтық хал актілерін мемлекеттік тіркеу саласындағы көмек мәселелері бойынша құқықтық ақпараттандыру жүзеге асырылатын болады.
Осы іс-шараларды іске асыруға бірқатар мемлекеттік органдар мен ұйымдар жұмылдырылған.
Осы бағыт бойынша жұмыстың жай-күйі туралы ақпарат жыл сайынғы негізде (1 ақпанға дейін) Президент Әкімшілігіне жіберіледі.
Бұл ретте іс-шаралардың жаңа жоспарын неғұрлым сапалы пысықтау, сондай-ақ қазіргі уақытта құқықтық ағартудағы бар проблемаларды (олқылықтарды) жан-жақты зерделеу үшін оның құрамына мемлекеттік органдардың, сараптамалық және азаматтық қоғамдастықтың өкілдерін қоса отырып, құқықтық түсіндіру жұмысын және құқықтық насихатты жетілдіру жөніндегі жұмыс тобын құру ұсынылады.
Жаңа іс-шаралар жоспарының жобасы жұмыс тобы мүшелерінің ұсыныстарын ескере отырып пысықталатын болады.
Сондай-ақ, Беларуссиядағы акция Тәуелсіздік Күнін мерекелеуге орайластырылғанын, яғни бір реттік сипатта болғанын атап өтеміз.
Әділет министрлігі "Заң жолы" акциясын өткізу қорытындысы бойынша оның тиімділігі мен оны қайта өткізудің орындылығы бағаланатын болады.
Бұл ретте Әділет министрлігі осы акцияны өткізудің 2 нұсқасын пысықтады:
"Заң жолы" акциясы
пойызда "Заң жолы"акциясы
автобуспен
Маршрут пен қаржылық шығындар пысықталуда
"плюс ""минус ""плюс" "минус"
консультациямен қамту, оның ішінде жолда жүрген азаматтар берілген маршрут бойынша қатаң жүру ұтқырлық "жайлылықтың"болмауы
Қаржы шығындары өңірлердің халқын көбірек қамту (т / ж маршрутына байланудың болмауына байланысты қаржылық шығындар
Ақпарат тәртібінде айта кетейік, бүгінде аумақтық әділет органдары адвокаттық және нотариаттық қоғамдастық өкілдерімен, сондай-ақ жеке сот орындаушыларымен бірлесіп "Әділет кеңес береді" акцияларын өткізеді (ай сайын барлық санаттағы азаматтарға консультациялық қызметтер көрсетіледі, оның ішінде. ауылдық округтерге барумен)," Ашық есік күні "(жылына кемінде 1 рет, консультациялық қызметтер Азаматтарға баратын орындарда, мысалы, ХҚКО-ларда, ДЮ және т. б. өткізіледі), сондай-ақ әділет органдарының өкілдері" Параграф "ақпараттық жүйесі ұйымдастыратын" Халық заңгері " акцияларына (жыл сайын, құқықтың барлық салаларының жетекші сарапшылары ұсынатын тегін кеңестер).
Қазақстан Республикасы бойынша 2023 жылдың басында ҰЭМ мәліметтері бойынша барлығы 6 265 ауыл және 29 кент бар.
Қазіргі уақытта ЦДИАӨМ-мен ауылдарда/кенттерде Интернет желісін қамту аймақтарының болуы/болмауы мәселесі пысықталуда. Аумақтық әділет органдарымен және жергілікті атқарушы органдармен бірлесіп ауылдардың/кенттердің географиялық орналасуын (аудан орталықтарынан қашықтығын) анықтау бойынша жұмыс жүргізілуде. Аталған мәселелерді зерделеу нәтижелері бойынша "құқық кабинеттерін"құру және жарақтандыру кезектілігі айқындалатын болады.
"Кабинеттің" құрылуы жүйелі сипаттағы іс-шараны білдіреді және заңдарды өз бетінше зерттеу әдетін қалыптастыруға, "сыни ойлауды" дамытуға ықпал етуі керек, өйткені бүгінгі таңда әділет органдарының алдында міндет тек құқықтық ағартудан гөрі кеңірек. Ел азаматтарын "құқықтық салада өз мүдделерін қорғай білуге" үйрету керек.
Сондай-ақ, ҚР, РНП, РКЮ, РПЧИ келіскен жағдайда осы "кабинетте" олардың өкілдерінің кезекшілігін ұйымдастыру қажет (мүмкін онлайн-форматта).
Ол үшін Әділет министрлігі "халыққа арналған сауалнама" жасады (жоба қоса беріледі). Сауалнама нәтижелері ауылдық жерлерде тұратын азаматтар үшін не қажет екенін және қандай бағыттарда өткізілетін іс-шараларды сапалы қайта қарау қажет екенін түсінуде "бастапқы нүкте" болады. Сауалнама еліміздің барлық аумағында, оның ішінде ҮЕҰ қатысуымен және аумақтық әділет органдары басшыларының халықпен кездесулеріне тікелей шығу кезінде барлық жерде жүргізіледі.
Сонымен қатар, бұл мәселелер Президент Әкімшілігінің мемлекеттік-құқықтық бөлімі меңгерушісінің орынбасары Е.К. Мабиевтің 2023 жылғы 31 тамыздағы Мемлекеттік кеңесші е. т. Кариннің атына жазған қызметтік жазбасында көтерілді.
Сондай-ақ, бейінді министрлікпен бірлесіп Әділет министрлігі Балаларға құқықтық көмек көрсету іс-шараларын (мысалы, бастауыш сынып оқушыларына арналған "Мен өз құқығымды саламын" балалар суретінің конкурстары, орта және жоғары буын оқушыларына арналған ойындар, викториналар, сынып сағаттары, әңгімелесулер, тренингтер, конкурстар және т. б. мектеп психологтары мен кәмелетке толмағандар істері жөніндегі инспекторларды тарта отырып, іс-шаралар) пысықтайтын болады). Жаңа іс-шаралар жоспарында оқыту процесінде балаларға құқықтық мәселелерді түсіндіру бойынша оқытушылар үшін әдістемелік ұсынымдар әзірлеу көзделген.
Бұл іс-шара азаматтарды норма шығару процесіне кеңінен тартуға ықпал етеді деп болжануда.
Айта кетейік, талқылау үшін НҚА жобаларын орналастыру туралы халықты хабардар ету жөніндегі шараларды күшейту туралы Президент Әкімшілігі Басшысының орынбасары Т.М. Сүлейменовтің Мемлекет басшысының атына 2022 жылғы мемлекеттік органдардың тиімділігін жыл сайынғы бағалау қорытындылары туралы жазбасында да айтылды.
ААЖ мәліметтері бойынша қызмет өтініштер бойынша, оның ішінде 119 бірыңғай нөміріне (тәулік бойы консультациялар, тегін – Қазақстанның кез келген нүктесінен стационарлық телефондардан, байланыс операторларының тарифтері бойынша – ұялы телефоннан 87172580058 нөміріне) және 1414 нөміріне қоңырау шалу жолымен келіп түскен консультациялар көрсетеді.
Телефон арқылы кеңес беру кезінде абоненттердің сұрақтарына автоматты түрде жауап беруге, қоңыраулардың берілуін реттеуге, АЖ-да абоненттердің бағаларын қоюға арналған "дауыстық робот" қолданылады.
Сонымен қатар, 2022-2024 жылдарға арналған "Құқық мәдениеті" арнайы жобасының тұжырымдамасын іске асыру жөніндегі іс-шаралар жоспарының 3-тармағында халықтың құқықтық сауаттылығын арттыру және кемінде 100 материалды орналастыра отырып, халыққа тәулік бойы тегін құқықтық консультация беру мақсатында МАЖ қызметін танымал ету көзделген.
Ағымдағы жылдың 6 қыркүйегінде Әділет министрлігі аумақтық әділет органдарына жергілікті жерлерде тарату және жергілікті атқарушы органдармен оны барлық жерде (инфографика) орналастыру мәселесін пысықтау үшін ПИС туралы инфографика жолдады. Атқарылған жұмыстың нәтижелері туралы әділет департаменттері ақпаратты а. ж. 18 қыркүйегіне дейінгі мерзімде жолдауы тиіс.
Сонымен қатар, іс-шаралардың жаңа жоспарына сәйкес ағымдағы жылдың қараша айында Әділет министрлігі оларға қызмет көрсетудің нысандары мен әдістерін жетілдіру жөнінде ұсыныстар әзірлей отырып, өзі ұсынатын қызметтердің тиімділігі мәніне МАЖ қызметін талдайтын болады.