Сыбайлас жемқорлыққа қарсы саясаттың 2022-2026 жылдарға арналған тұжырымдамасын іске асыру жөніндегі іс – қимыл жоспарының 34-тармағына (Қазақстан Республикасы Президентінің 2022 жылғы 2 ақпандағы №802 Жарлығы) (бұдан әрі-тұжырымдама) сәйкес Қазақстан Республикасы Сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл агенттігі (Сыбайлас жемқорлыққа қарсы қызмет) Төрағасының 2023 жылғы 16 қаңтардағы № 21 бұйрығымен (Әділет министрлігінде 2023 жылғы 18 қаңтарда тіркелген) № 31713) сыбайлас жемқорлық тәуекелдеріне ішкі талдау жүргізудің жаңа үлгілік қағидалары (бұдан әрі – қағидалар) бекітілді.
Ережеде көзделген:
сыбайлас жемқорлық тәуекелдеріне ішкі талдау жүргізу қағидаттары;
сыбайлас жемқорлық тәуекелдеріне ішкі талдау жүргізу кезеңділігі жылына кемінде бір рет;
сыбайлас жемқорлық тәуекелдерін талдау субъектісі басшысының шешімі бойынша жұмыс тобының құрамына, сондай-ақ анықталған сыбайлас жемқорлық тәуекелдерін жою жөніндегі ұсынымдарды талдау нәтижелерін талқылауға және іске асыру мониторингіне қоғамдық кеңестердің мүшелері, олар сыбайлас жемқорлық тәуекелдерін ішкі талдау субъектісі жанында болған жағдайда, сондай-ақ сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимылдың өзге де субъектілерінің мамандары және (немесе) сарапшылары тартылады;
талдау анықтамасына қол қойылған күннен бастап бір жыл ішінде сыбайлас жемқорлық құқық бұзушылықтар жасауға ықпал ететін себептер мен жағдайларды жою мониторингін жүргізу алгоритмі;
сыбайлас жемқорлық тәуекелдерін ішкі талдау нәтижелерін және сыбайлас жемқорлық тәуекелдерін ішкі талдау қорытындылары бойынша енгізілген ұсынымдардың орындалуы туралы ақпаратты құпиялылық режимін қамтамасыз етуді, қызметтік, коммерциялық немесе Қазақстан Республикасының заңымен қорғалатын өзге де құпияны қорғау жөніндегі талаптардың сақталуын ескере отырып, мемлекеттік органның, ұйымның, квазимемлекеттік сектор субъектісінің интернет-ресурсында орналастыру;
сыбайлас жемқорлық тәуекелдерін жою және сыбайлас жемқорлық тәуекелдерін ішкі талдау нәтижелері бойынша енгізілген ұсынымдарды орындау кезінде жобалық басқару тәсілдері қолданылуы мүмкін;
сыбайлас жемқорлық тәуекелдерін ішкі талдау нәтижелері бойынша анықталған сыбайлас жемқорлық құқық бұзушылықтарды жасауға ықпал ететін себептер мен жағдайларды жою жөніндегі ұсынымдар құқықтық мониторинг жүргізу кезінде қолданылады.
Бұдан басқа, тұжырымдаманы іске асыру жөніндегі іс-қимыл жоспарының 7-тармағына сәйкес сыбайлас жемқорлық тәуекелдеріне ішкі талдау жүргізу кезінде сыбайлас жемқорлық тәуекелдеріне ұшыраған лауазымдарды олардың тізбесін қалыптастыра отырып айқындау көзделген (Қағидалардың 13, 14, 17, 21-тармақтары).
б.13. Талдау объектісінің ұйымдастырушылық-басқарушылық қызметі деп сұрақтар түсініледі:
1) персоналды басқару, оның ішінде сыбайлас жемқорлық тәуекелдеріне ұшыраған лауазымдарды айқындау;
2) мүдделер қақтығысын реттеу;
3) мемлекеттік қызметтер көрсету;
4) рұқсат беру функцияларын іске асыру;
5) Бақылау-тексеру функцияларын іске асыру;
6) бюджет және қаржы қаражатын игеру және бөлу;
7) жеке және заңды тұлғалармен шарттар жасасу;
8) Ақпараттық жүйелерді әзірлеу және пайдалану;
9) талдау объектісінің ұйымдастырушылық-басқарушылық қызметінен туындайтын өзге де мәселелер.
б.14. Сыбайлас жемқорлық тәуекелдеріне ішкі талдау жүргізу мынадай кезеңдерді қамтиды:
1) осы Үлгілік қағидалардың 11-тармағында көзделген бағыттарға сәйкес талдау объектісі туралы ақпаратты жинау және талдау;
2) осы Үлгілік қағидалардың 18, 19, 20 және 21-тармақтарына сәйкес талдамалық анықтама дайындау;
3) Сыбайлас жемқорлық тәуекелдеріне ұшыраған лауазымдарды олардың тізбесін қалыптастыра отырып айқындау;
4) осы Үлгілік қағидалардың 25-тармағына сәйкес бекітілген іс-шаралар жоспарына сәйкес сыбайлас жемқорлық тәуекелдерін жою жөнінде шаралар қабылдау.
б.17. Сыбайлас жемқорлық тәуекелдеріне ішкі талдау жүргізу кезінде мыналарды қамтитын талдамалық анықтама жасалады:
1) анықталған сыбайлас жемқорлық тәуекелдері туралы ақпаратты;
2) оларды жою жөніндегі ұсынымдар;
3) осы Үлгілік қағидаларға 1-қосымшаға сәйкес нысан бойынша сыбайлас жемқорлық тәуекелдерін ішкі талдау қорытындылары бойынша айқындалған сыбайлас жемқорлық тәуекелдеріне ұшыраған лауазымдардың тізбесі.
б.21. Сыбайлас жемқорлық тәуекелдеріне ұшыраған лауазымдардың тізбесін Әдеп жөніндегі уәкілдер, сыбайлас жемқорлыққа қарсы комплаенс қызметтер және өзге де құрылымдық бөлімшелер немесе Мемлекеттік органдардың, ұйымдардың және квазимемлекеттік сектор субъектілерінің сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл саласындағы Қазақстан Республикасының заңнамасын бұзушылықтардың алдын алу және оларға жол бермеу жөніндегі функцияларды жүзеге асыратын тұлғалары сыбайлас жемқорлық тәуекелдеріне ұшыраған лауазымдарды атқаратын адамдармен жүйелі профилактикалық жұмысты ұйымдастыру кезінде пайдаланады.
Сыбайлас жемқорлық тәуекелдерін анықтау және жою кезінде сапаны, толықтықты және бірыңғай тәсілді қамтамасыз ету мақсатында Агенттік Төрағасының 2022 жылғы 30 желтоқсандағы №488 бұйрығымен сыбайлас жемқорлық тәуекелдеріне ішкі талдау жүргізу бойынша әдістемелік ұсынымдар әзірленіп, бекітілді.