Трансмайлар

Өнеркәсіптік трансмай қышқылдары – тағам рационындағы негізгі трансмайлардың бірі. Олар әдетте 18:1 трансизомерлері болып табылады. Оны өсімдік майларын ішінара гидрогендеу арқылы алынады. Бұл технология тағам өнеркәсібінде жартылай қатты майлар өндіру үшін қолданылады. Мұндай майлар нан-тоқаш өнімдерін, қуырылған тағамдарды, маргариндерді және басқа да азық-түлік өнімдерін өндіруде пайдаланылады.

Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымының (ДДҰ) ұсынымдарына сәйкес, трансмайларды тұтынудың қауіпсіз мөлшері тәуліктік жалпы калорияның 1%-ынан аспауы тиіс (шамамен 2,2 грамм).

Трансмайлардың зияны қандай?

Трансмайларды тұрақты түрде тұтыну:

• жүрек-қан тамырлары ауруларының дамуына әкеледі;
• бауырды зақымдайды;
• қатерлі ісіктің даму қаупін арттырып, ағзадағы қабыну үдерістерін күшейтеді;
• 2-типті қант диабетінің даму қаупін арттырады.

Сондықтан ДДҰ өнеркәсіптік трансмайларды тағам өнімдерінен толықтай алып тастауды ұсынады. Ол үшін оларды денсаулыққа пайдалырақ майлармен және өсімдік майларымен алмастыру, сондай-ақ трансмайларға қатысты озық тәжірибелерді әзірлеу, бақылау және олардың сақталуын қамтамасыз ету қажет. Атап айтқанда, барлық тағам өнімдеріндегі майдың 100 грамына шаққанда трансмайлардың мөлшерін 2 грамнан асырмау немесе ішінара гидрогенделген майларды қолдануға толық тыйым салу ұсынылады.

Рациондағы зиянды майлардың мөлшерін тиімді азайту үшін:

- жемістерге, көкөністерге, тұтас дәнді өнімдерге, майы аз етке, құс етіне, балыққа және жаңғақтарға бай дұрыс тамақтану үлгісін ұстану. Сонымен қатар тәтті тағамдар мен қант қосылған сусындарды тұтынуды азайту.

- табиғи, гидрогенделмеген өсімдік майларын қолдану.

- құрамында трансмайлар болуы мүмкін тағамдарды (пончиктер, чипстер, крекерлер, бәліштер, фаст-фуд өнімдері және т.б.) тұтынудан бас тарту.

- қоғамдық тамақтану орындарында дайындалған қуырылған немесе пісірілген тағамдарды жиі тұтынудан аулақ болу.

- өнімнің қаптамасында көрсетілген құрамын мұқият оқып шығу.

«Трансмайлар тағамның сақтау мерзімін ұзартады, бірақ адамның өмірін қысқартады. Табиғи тағамды таңдаңыз, өнімнің құрамын оқыңыз және есте сақтаңыз: денсаулық – күн сайын қабылданатын шағын, бірақ маңызды шешімдердің нәтижесі».

 

 

«Сарыкөл аудандық санитарлық

басқармасы-эпидемиологиялық

бақылау» РММ басшысының м.а.                                            Б.М. Есетаев