2021 жылдың бірінші жартыжылдығында "Қостанай облысы әкімдігінің мемлекеттік сәулет-құрылыс бақылауы басқармасы" мемлекеттік мекемесінде сыбайлас жемқорлық тәуекелдеріне ішкі талдау жүргізу бойынша талдамалы анықтама
Қостанай қаласы, Әл-Фараби даңғылы, 112 06.05.2021 ж.
"Қостанай облысы әкімдігінің мемлекеттік сәулет-құрылыс бақылау басқармасы" ММ (бұдан әрі – МСҚБ басқармасы) басшысының 2021 жылғы 27 сәуірдегі №45 о/ж бұйрығын басшылыққа ала отырып, Басқарманың жұмыс тобы сыбайлас жемқорлық тәуекелдерін төмендету мақсатында МСҚБ басқармасының бөлімдерінде, атап айтқанда мемлекеттік сәулет-құрылыс инспекциясы бөлімінде, лицензиялау және аттестаттау бөлімінде және қаржылық және құқықтық жұмыс бөлімінде Сыбайлас жемқорлық тәуекелдеріне ішкі талдау жүргізді.
Мемлекеттік сәулет-құрылыс инспекциясы бөлімі:
"Қазақстан Республикасындағы сәулет, қала құрылысы және құрылыс қызметі туралы" Қазақстан Республикасы Заңының (бұдан әрі-заң) 68-бабының 12-тармағына сәйкес құрылыс-монтаждау жұмыстарын жүргізу басталғанға дейін тапсырыс беруші мемлекеттік сәулет-құрылыс бақылауын жүзеге асыратын органдарға "Рұқсаттар және хабарламалар туралы"Қазақстан Республикасының Заңында белгіленген тәртіппен құрылыс-монтаждау жұмыстарын жүргізу жөніндегі қызметті жүзеге асырудың басталғаны туралы хабарлауға міндетті.
Хабарлама беру қажеттілігі "Рұқсаттар және хабарламалар туралы"Қазақстан Республикасының Заңымен де регламенттеледі.
Хабарлама беру тәртібі "Хабарламалар нысандарын және мемлекеттік органдардың хабарламаларды қабылдау қағидаларын бекіту туралы, сондай-ақ хабарламаларды қабылдауды жүзеге асыратын мемлекеттік органдарды айқындау туралы" Қазақстан Республикасы Ұлттық экономика министрінің 2015 жылғы 6 қаңтардағы №4 Бұйрығымен регламенттелген, оған сәйкес хабарлама "Е-лиценз" мемлекеттік ақпараттық жүйесі арқылы қағаз және электрондық нысанда берілуі мүмкін»
Хабарлама берудің баламалы мүмкіндігі лауазымды тұлғалардың дискрециялық өкілеттіктеріне алғышарттар жасайды, атап айтқанда лауазымды тұлғаға өз қалауы бойынша қабылданатын басқарушылық шешімнің түрі мен мазмұнын (толық немесе ішінара) айқындауға мүмкіндік береді деп ойлаймыз.
Рұқсаттар мен хабарламалардың мемлекеттік ақпараттық жүйесін және Рұқсаттар мен хабарламалардың мемлекеттік электрондық тізілімін пайдалану көрсетілетін қызметті берушінің лауазымды адамдарының көрсетілетін қызметті алушылармен байланыстарын шектейді, бұл өз кезегінде дискрециялық өкілеттіктер де жататын сыбайлас жемқорлық құрамдасын жоққа шығарады.
Лицензиялау және аттестаттау бөлімі:
I. "сәулет, қала құрылысы және құрылыс қызметіне лицензиялар беру саласында мемлекеттік қызметтер көрсету қағидаларын бекіту туралы және Қазақстан Республикасы Ұлттық экономика министрінің кейбір бұйрықтарына өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы" Қазақстан Республикасы Индустрия және инфрақұрылымдық даму министрінің м.а. 2020 жылғы 1 сәуірдегі №175 бұйрығын (бұдан әрі-қағидалар) талдау.
Құжаттық растау.
"Іздестіру қызметіне лицензия беру", "жобалау қызметіне лицензия беру", "құрылыс-монтаждау жұмыстарына лицензия беру" мемлекеттік қызметтерін көрсету қағидаларына 1-қосымшаның 8-тармағына сәйкес мемлекеттік қызметті көрсету үшін қажетті құжаттардың тізбесі көрсетіледі.
Оған сәйкес лицензия беру үшін лицензияланатын қызмет түрінің сұралып отырған кіші түрінің құрамына кіретін штатта инженер-техник қызметкердің болуын және ең аз материалдық-техникалық жарақтандырылуының болуын құжатпен растай отырып, біліктілік талаптарына сәйкестігі туралы мәліметтер нысаны толтырылады.
"Мемлекеттік көрсетілетін қызметтер туралы" 2019 жылғы 15 сәуірдегі Қазақстан Республикасы Заңының 14-бабына сәйкес мемлекеттік қызмет көрсету тәртібін айқындайтын заңға тәуелді нормативтік құқықтық актінің мазмұнына қойылатын талаптардың бірі мемлекеттік қызмет көрсету үшін қажетті құжаттар тізбесінің мазмұны болып табылады.
Бұл ретте Қағидаларда материалдық-техникалық жарақтандырудың болуын құжаттамалық растау болып табылатын құжаттардың толық тізбесі көрсетілмейді.
Осыған байланысты, мысалы, материалдық-техникалық жарақтандырылуының бар екендігін растау ретінде өтініш берушілер бухгалтерлік анықтамаларды, теңгерімде техниканың бар екендігі туралы директордың анықтамаларын қоса береді, олар техникалық паспорттардың қосымшасы түрінде растаусыз ЖШС директорының қолымен расталған техника тізбесін білдіреді.
Алайда, көрсетілген ақпаратты қандай да бір ақпараттық жүйеден ақпарат алу жолымен тексеру интеграцияның болмауына байланысты мүмкін емес.
Бұл бос орын негізсіз бас тартуға әкелуі мүмкін, өйткені Ережелердің белгілі бір тармағына сілтеме болмайды. Оның үстіне құжаттар тізбесінің болмауы "мемлекеттік көрсетілетін қызметтер туралы"ҚРЗ 14-бабына қайшы келеді.
II. "Лицензияланатын сәулет, қала құрылысы және құрылыс қызметін жүзеге асыру үшін қойылатын бірыңғай біліктілік талаптарын бекіту туралы" Қазақстан Республикасы Ұлттық экономика министрінің м.а. 2014 жылғы 9 желтоқсандағы №136 бұйрығын (бұдан әрі-бұйрық) талдау.
Ең төменгі материалдық-техникалық жарақтандыру.
Бұйрыққа сәйкес іздестіру, жобалау қызметімен, сондай – ақ құрылыс-монтаждау жұмыстарымен айналысу үшін өтініш берушіге қойылатын біліктілік талаптарының бірі жабдықтың, бақылау-өлшеу аспаптарының, машиналар мен механизмдердің ең аз жиынтығын қамтитын меншік және (немесе) жалға алу құқығындағы ең аз материалдық-техникалық жарақтандырудың болуы болып табылады.
Ең төменгі материалдық-техникалық жарақтандырудың болуы лицензияланатын қызмет түрінің кіші түрінің мәлімделген жұмыстарына қойылатын техникалық талаптарға байланысты құрылыс-монтаждау жұмыстарын орындауға қойылатын техникалық талаптарға байланысты белгіленеді.
Алайда, жоғарыда аталған қызмет түрлерімен айналысу құқығын алу үшін ең төменгі материалдық-техникалық жарақтандыруға қойылатын талаптарды белгілеуге мүмкіндік беретін нормативтік құқықтық актілер жоқ.
Қазіргі уақытта техникалық жарақтандырудың болуын растайтын құжаттар тізбесі ғана емес, сонымен қатар оның ең төменгі деңгейін айқындайтын тізбе де жоқ.
Өндірістік база.
Бұйрыққа сәйкес лицензиаттардың іздестіру қызметін, жобалау қызметін және құрылыс-монтаждау жұмыстарын жүзеге асыру үшін:
меншік (шаруашылық жүргізу немесе жедел басқару) және (немесе) жалға алу құқығындағы кемінде бір жыл мерзімге (құқықтық кадастрда мемлекеттік тіркей отырып) жарақтандырылған өндірістік база:
1) лицензияланатын қызмет түрінің мәлімделген жұмыс түрлерін, кіші түрін орындау үшін қажетті әкімшілік-өндірістік ғимараттармен немесе үй-жайлармен жарақталады.
2) еңбек жағдайларына сәйкес ұйымдастырылған жұмыс орындарымен қамтамасыз етіледі
Сонымен бірге, жұмыс түрлеріне байланысты өндірістік базалардың (ғимараттардың, үй-жайлардың) құрамы бойынша ұсынымдық сипатта болса да нақты нормативтік құжаттар жоқ.
Осыған байланысты лицензияларды беруге арналған талаптарды бірыңғай түсіну жоқ, бұл көбінесе көрсетілетін қызметті берушінің көрсетілетін қызметті алушымен түсінбеушілігіне әкеп соғады. Сондай-ақ көрсетілетін қызметті берушіде лицензия берудің мүмкін еместігі туралы дәлелді негіздемеде қиындық туындайды.
III. "Сәулет, қала құрылысы және құрылыс қызметі саласында сараптамалық жұмыстарды және инжинирингтік көрсетілетін қызметтерді жүзеге асыратын сарапшыларды аттестаттау қағидаларын бекіту туралы" Қазақстан Республикасы Ұлттық экономика министрінің 2014 жылғы 27 қарашадағы №114 бұйрығын (бұдан әрі - қағидалар) талдау.
Қағидаларға 1-қосымшаға сәйкес "сәулет, қала құрылысы және құрылыс қызметі саласында сараптамалық жұмыстар мен инжинирингтік қызметтерді жүзеге асыратын сарапшыларды аттестаттау" мемлекеттік қызметін көрсету үшін мынадай құжаттар тізбесі қажет:
белгіленген нысандағы өтініш берушінің ЭЦҚ-мен куәландырылған электрондық құжат нысанындағы өтініш;
көрсетілетін қызметті алушының жеке басын сәйкестендіру үшін - жеке басын куәландыратын құжат;
жоғары кәсіптік білімі туралы дипломның электрондық көшірмесі (ғылыми дәрежесі және ғылыми атағы болған жағдайда, растайтын құжаттың электрондық көшірмесі);
еңбек кітапшасының электрондық көшірмесі;
Жоғарыда айтылғандардан сарапшының еңбек қызметін растайтын құжат еңбек кітапшасы болып табылады.
Алайда, бұл құжаттар тізімі сарапшының жұмыс тәжірибесін келесі негіздер бойынша анықтау үшін жеткіліксіз деп санаймыз:
1) Мысалы, Қағидалардың 9-тармағына сәйкес бірінші жауапкершілік деңгейіндегі объектілер бойынша авторлық (техникалық) қадағалау сарапшылары ретінде аттестаттауға құрылыс саласында жоғары кәсіптік білімі және сарапшы ретінде кемінде үш (кемінде бес) жыл жұмыс өтілі бар адамдар жіберіледі.
Авторлық (техникалық) қадағалау міндетті түрде барлық құрылыс объектілерінде жүзеге асырылады және құрылысты ұйымдастыру процесінің маңызды құрамдас бөлігі болып табылады. Осыған байланысты өтініш берушілерге қойылатын талаптардың неғұрлым толық Құжаттамалық растамасы болуы тиіс деп санаймыз.
Пп сәйкес. 4) п . 2 Ереже сарапшы-сәулет, қала құрылысы және құрылыс қызметі саласындағы сараптамалық жұмыстар мен инжинирингтік қызметтердің белгілі бір түрлерін жүзеге асыратын жеке тұлға.
Еңбек кітапшасындағы жазба еңбек өтілінің болуын растайды, бірақ құрылыс объектілерінде инжинирингтік қызметтерді жүзеге асыру бойынша сарапшының жұмыс тәжірибесін растау болып табылмайды, себебі сарапшы (немесе жұмыс беруші ұйым) сарапшы аттестатының болуы кезеңінде объектілерді салу процесіне қатыса алмауы мүмкін.
Осыған байланысты сарапшы екінші және үшінші деңгейдегі жауапты объектілерде қажетті жұмыс тәжірибесін ала алмады.
Жоғарыда айтылғандардың негізінде, еңбек өтілін растаудан басқа, қолданыстағы сертификат бойынша жұмыс профиліне сәйкес қажетті жұмыс тәжірибесінің болуын растау қажет деп санаймыз.
Мұндай растау өтініш беруші инжинирингтік қызметтерді жүзеге асырған салынған объектіні пайдалануға қабылдау актілері болуы мүмкін деп ойлаймыз.
2) Қазақстан Республикасы Еңбек кодексінің 35-бабына сәйкес жұмыскердің еңбек қызметін растайтын мынадай құжаттардың кез келгені болуы мүмкін::
1) еңбек кітапшасы;
2) тоқтату күні мен оны тоқтатудың негізі туралы жұмыс берушінің белгісі бар еңбек шарты қоса беріледі;
3) еңбек шартының жасалуы және (немесе) тоқтатылуы негізінде еңбек қатынастарының туындауын және (немесе) тоқтатылуын растайтын жұмыс беруші актілерінен үзінді көшірмелер;
4) қызметкерлерге жалақы төлеу ведомосынан үзінді көшірмелер;
5) жұмыс беруші қол қойған, ұйымның мөрімен (ол болған кезде) расталған қызметтік тізім (қызметкердің жұмысы, еңбек қызметі туралы мәліметтер тізбесі));
6) аударылған міндетті зейнетақы жарналары туралы Бірыңғай жинақтаушы зейнетақы қорынан үзінді көшірмелер;
7) жүргізілген әлеуметтік аударымдар туралы Мемлекеттік әлеуметтік сақтандыру қорынан мәліметтер;
8) жұмыскердің еңбек қызметі туралы мәліметтерді қамтитын мұрағаттық анықтама;
9) еңбек қатынастарының бар екенін растайтын заңды фактіні анықтау туралы соттың заңды күшіне енген шешімі.
Көрсетілетін қызметті алушы Қағидаларға сәйкес ақпараттық жүйелердегі заңмен қорғалатын құпияны құрайтын мәліметтерді пайдалануға келісім береді.
Жоғарыда баяндалғанның негізінде "электрондық үкімет"веб-порталында үшінші тұлғалардың анықтама алу сервисі арқылы өтініш берушінің зейнетақы аударымдары туралы анықтама алу мүмкіндігін қарастыруды ұсынамыз.
Қаржы және құқықтық жұмыс бөлімі:
МСҚБ басқармасының ұйымдастырушылық-басқарушылық қызметінде персоналды басқару бағыты 2021 жылдың 1 жартыжылдығына Сыбайлас жемқорлыққа қарсы талдаудан өтті:
МСҚБ басқармасының штат саны 2021 жылдың 1 жартыжылдығының басында 18 бірлікті құрады, нақты штат саны – 14.
4 бос лауазым бар: 1 бос орын мемлекеттік сәулет-құрылыс инспекциясы бөлімінің басшысы, 1 бос орын мемлекеттік сәулет-құрылыс инспекциясы бөлімінің бас маманы, 1 уақытша бос орын мемлекеттік сәулет-құрылыс инспекциясы бөлімінің бас маманы, 1 уақытша бос орын қаржылық және құқықтық жұмыс бөлімінің бас маманы.
Ауыспалылық - 2 бірлікті құрады, қаржы және құқықтық жұмыс бөлімінің бас маманы (Сүлейменов Е.К.), мемлекеттік сәулет-құрылыс инспекциясы бөлімінің басшысы (Қылышев Қ. х.) (Сүлейменов Е. К. басқа мемлекеттік лауазымға ауысуына байланысты қызметінен кетті, Қылышев Қ. х. өз еркімен қызметінен кетті). Конкурс қорытындысы бойынша қаржылық және құқықтық жұмыс бөлімінің бас маманы лауазымына Шонов р.н. қабылданды.
Қазақстан Республикасы Мемлекеттік қызмет істері агенттігінің Қостанай облысы бойынша департаментінің 2021 жылғы 12 ақпандағы № 2139000000200012/00009 бұзушылықтарды жою туралы ұйғарымы бойынша өзінің лауазымдық міндеттерін тиісінше орындамағаны үшін қаржы және құқықтық жұмыс бөлімінің бас маманы Д. Н.Қанапин "ескерту"түрінде тәртіптік жауапкершілікке тартылды. Өзінің лауазымдық міндеттерін тиісінше орындамағаны үшін 2021 жылғы 5 наурыздағы ішкі аудит нәтижелері бойынша есеп негізінде Қаржы және құқықтық жұмыс бөлімінің басшысы С. г. Агаева "ескерту"түрінде тәртіптік жауапкершілікке тартылды.
Қорытындылар мен ұсыныстар:
Жоғарыда айтылғандардың бәрі нормативтік-құқықтық актілердің нормалары арасында қайшылықтардың бар екендігін көрсетеді, осыған байланысты аталған нормаларды сәйкестікке келтіру қажеттілігі бар.
Қазіргі уақытта мемлекеттік қызметтерді сапалы көрсету мәселелеріне көп көңіл бөлінуде. Көбінесе мемлекеттік органдар іс-әрекеттерді не рәсімдерді нақты регламенттеудің, заңнамалық олқылықтардың болмауынан, қайшы келетін нормалар мен дискрециялық өкілеттіктердің кеңдігінен көрінетін Мемлекеттік қызметтер көрсету саласындағы заңнаманың жетілмегендігімен бетпе-бет келеді.
Ескертпе: МСҚБ басқармасы тұрақты негізде мемлекеттік қызметтер саласындағы нормативтік құқықтық актілердің мониторингі бойынша жұмыс жүргізеді. Бұған дейін басқарма осы мәселелер туралы ақпаратты сәулет, қала құрылысы және құрылыс істері жөніндегі уәкілетті орган - ҚР ИИДМ Құрылыс және тұрғын үй-коммуналдық шаруашылық істері комитетіне жолдаған болатын.
Жұмыс тобының мүшелері:
Мәдиев С. ж.__________________________ "__" ____________ 20__ жыл
Коспанов б. с._________________________"__" ____________ 20__ жыл
Агаева с.______________________________ "__" ____________20__ жыл
Сәдуақасов, М.._________________________"__" ____________ 20__ жыл
Дүйсенбаева Г. Д.________________________"__" _____________ 20__ жыл