Татыр шайқасы болған жер

Татыр шайқасы Жангелдин ауданы Тәуіш ауылынан үш шақырым жерде болған. 1916 жылғы Торғай ұлт-азаттық көтерілісінің қолбасшысы Амангелді Иманов бастаған сарбаздар Торғайдан шыққан патшаның жазалаушы әскерін осы «Татыр» көлінің жағасында қалың қамысқа жасырынып күтіп, әскер алаңсыз жақындап келгенде тұтқиылдан шабуылдап жазалаушы әскерді талқандап жеңген.

Осы қанды шайқас «Татыр соғысы» деп көтеріліс тарихына енді. Жердің қолайлығы қалың өскен қамыс, жолдың жақын өтуі, көтерілісшілерге жақсы жағдай туғызды.

Осы жол бойындағы ескерткіш кешегі 1916 жылғы ұлт-азаттық күреске қаны төгілген сарбаздар рухына арналған. Тарих ғылымдарының кандидаты Құрманғали Дәркенов қасиетті жер туралы: «Осы жер білмеген адамға қарапайым ғана ауыл болып көрінетін шығар, бірақ тарихқа терең үңілетін болсақ, бұл ауыл бабаларымыздың қаны төгілген жер. Алғаш әділетсіздікке, жауыздыққа, қазақ халқының тағдырына балта шапқан үстемдікке қарсы атқа қонған қасиетті орын. Татыр шайқасы- ұлт намысын ту еткен батыр бабаларымыздың әскер саны көп, қару-жарағы мықты, күшті жаумен бетпе-бет келген алғашқы ірі шайқасы. Ерлік іс ешқашан ұмытылмайды. Өткен тарихты жаңғырту, халықтың тағдырын еске салу бүгінгі біздің басты мақсатымыз болуы керек», – деген болатын.