Ағымдағы жылдың басынан бастап құқық қорғау органдары азаматтардың құқықтарын қорғауда тұрған жаңа модель бойынша жұмыс істеуде.
Бұған ағымдағы жылдың 1 қаңтарынан бастап "Қазақстан Республикасының кейбір заңнамалық актілеріне қылмыстық процесте азаматтардың құқықтарын қорғауды күшейту және сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл мәселелері бойынша өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы "2020 жылғы 19 желтоқсандағы Қазақстан Республикасы Заңының заңды күшіне енуі ықпал етті.
Азаматтардың құқықтарын қорғауды күшейтудегі негізгі маңызды өзгеріс, енді қылмыстық қудалау органының лауазымды тұлғаларының негізгі шешімдері тікелей келісуді және оларды прокурордың бекітуін талап ететіндігі болып табылады.
Енді прокурор мақұлдағаннан кейін ғана тергеушілер мен қылмыстық істер жөніндегі анықтаушылардың шешімдері заңды күшке ие болады және қылмыстық процеске қатысушыларға танысу үшін берілуі мүмкін.
Мұндай негізгі шешімдерге: адамды күдікті деп тану, саралау, қылмыс пен күдіктінің әрекетін қайта саралау, сотқа дейінгі тергеу мерзімдерін үзу және қылмыстық істерді тоқтату жатады.
Прокурор келіспеген жағдайда олардың заңды күші болмайды және қылмыстық процеске қатысушылар үшін салдарларға әкеп соқпайды.
Лисаков қаласы бойынша қолда бар деректерді келтіремін, онда ағымдағы жылы Лисаков қ.полиция бөлімінің лауазымды тұлғаларымен қылмыстық істер бойынша 245 процессуалдық шешім қабылданды.
Барлық осы шешімдер бақылауға алынды және тексерілгеннен кейін ғана олар прокурормен келісіліп, бекітілді.
Келісу және бекіту рәсімінен өтпеген шешімдер де болды, осыған байланысты прокурор оларға қол қоймады және қылмыстық істер материалдары қосымша тергеуді ұйымдастыру үшін жіберілді. Ағымдағы жылы барлығы 22 шешім бойынша прокурормен бекітуден және келісуден бас тартылды.
Осы үш буынды модель азаматтардың құқықтары мен заңды мүдделерінің бұзылуына жол бермеуге және заңсыз шешімдерді уақтылы алып тастауға мүмкіндік береді.
Оң нәтиже қазірдің өзінде көрініп тұр, өйткені ағымдағы жылы азаматтардың конституциялық құқықтарын, ақтау үкімдерін, қылмыстық процеске қатысушылардың қылмыстық қудалау органдарының шешімдеріне шағымдарын соттың қанағаттандыру фактілеріне жол берілген жоқ.
Сонымен қатар, бұл жұмыс және жалпы қылмыстық істерді тергеу электрондық форматта жүзеге асырылатынын атап өткім келеді.
Лисаков қаласы бойынша істердің жалпы санының 82% - ы электрондық форматта тергеледі, бұл қылмыстық процеске қатысушылар үшін және қылмыстық қудалау органы үшін ыңғайлы.
Тұтастай алғанда, құқық қорғау органдарының қызметін цифрландыру құқық бұзушылықтардың алдын алу және қылмысқа қарсы күрес жөніндегі жұмысқа оң әсер етеді.
Лисаков қаласының прокуратурасы