Мемлекеттік қызмет-бұл үміткерлерден тек кәсіби дағдылар мен білімді ғана емес, сонымен қатар өз еліне деген жауапкершілік пен адалдықтың жоғары деңгейін талап ететін жауапты және мағыналы жол. Бұл жолдағы маңызды кезеңдердің бірі-сынақ мерзімінен өту.
Сынақ мерзімінен өту тәртібі мен шарттары Агенттіктің бұйрығымен бекітілген Сынақ мерзімінен өту ережелері мен шарттарымен және тәлімгерлерді бекіту тәртібімен реттеледі
Мемлекеттік қызмет істері жөніндегі 2016 жылғы 21 қазандағы № 21.
Нені білу маңызды?
Сынақ мерзімі-бұл субъектілердің атқаратын мемлекеттік лауазымдарына сәйкестігін тексеру мақсатында белгіленетін уақыт кезеңі. Мемлекеттік қызметке кіру кезінде сынақ мерзімі кәсіби жарамдылығын және мемлекеттік лауазым талаптарына сәйкестігін анықтауда шешуші рөл атқарады.
Субъект деген кім?
Сыналушы-қызметті бағалау нәтижелері, сынақ мерзімі, аттестаттау қорытындылары бойынша не теріс себептер бойынша Мемлекеттік қызметке алғаш қабылданған немесе мемлекеттік қызметтен босатылғаннан кейін Мемлекеттік қызметке қайта кіретін адам.
Неліктен сынақ мерзімі қажет?
Сынақ мерзімі Мемлекеттік қызметке алғаш кіргендердің барлығы үшін міндетті рәсім болып табылады. Бұл кезең үміткердің лауазым талаптарына сәйкестігін тексеруге, оның кәсіби және жеке қасиеттерін бағалауға, сондай-ақ мемлекеттік қызметтің ерекшеліктеріне бейімделуге мүмкіндік береді.
Сынақ мерзімінің ұзақтығы
Ережеге сәйкес сынақ мерзімі үш айды құрайды, егер қанағаттанарлықсыз нәтиже болса, сынақ мерзімі тағы үш айға ұзартылады.
Сыналушының сынақ мерзімінен өту кезеңі мемлекеттік органның оны жұмысқа қабылдау туралы актісі жарияланған сәттен бастап есептеледі.
Тәлімгерлік
Сынақ мерзімі кезеңінде, оның ішінде оны ұзарту кезінде мемлекеттік әкімшілік қызметке алғаш рет кіретін сыналушыларға тәлімгерлер бекітіледі.
Тәлімгерлік мемлекеттік органдардың бірінші басшыларының мемлекеттік әкімшілік лауазымдарына түсетін азаматтарға қолданылмайды.
Мемлекеттік қызметшінің тәлімгер ретінде бекітілуі мемлекеттік органның сыналушыны жұмысқа қабылдау туралы актісінде көрсетіледі.
Бір тәлімгерге екіден астам субъектіні бекітіп беруге жол берілмейді.
Кім тәлімгер бола алады?
Тәлімгер ретінде кемінде екі жыл Мемлекеттік қызмет өтілі бар, жоғары кәсіби қасиеттері бар, өткен жылдағы қызметін бағалау нәтижелері "тиімді" төмен емес, тәрбие жұмысына бейімділігі бар және ұжымда беделге ие, сондай-ақ тәлімгер болып тағайындалған кезде тәртіптік жазасы жоқ мемлекеттік қызметші тағайындалуы мүмкін.
Сынақ мерзімінің қорытындысы
Сыналушы тәлімгерлік аяқталғаннан кейін сынақ мерзімінің өтуі, орындалған тапсырмалар, тәлімгерлік кезеңінде алған білімі мен дағдылары, тәлімгерлікті ұйымдастыру жөніндегі ескертулер мен ұсыныстар туралы есеп дайындайды.
Тәлімгерлік аяқталғаннан кейін тәлімгер сыналушының тікелей басшысының атына сыналушыға пікір дайындайды, онда сыналушының лауазымдық міндеттерін орындау нәтижелері, оның кәсіби білімінің деңгейі, дағдылары мен іскерліктерін дамыту, қызметтік міндеттерін өз бетінше орындау қабілеті, қызметтік құжаттаманы дайындау сапасы, сондай-ақ сыналушының сынақ мерзімінен өтуі не өтпеуі туралы ұсынымдар көрсетіледі, оның негізінде сыналушының лауазымдық міндеттерін орындау нәтижелері, шешім.
Ықтимал нәтижелер
Сынақ мерзімі аяқталғаннан кейін келесі нәтижелер мүмкін:
1. "Сәтті өту" - субъект басшысының шешімі бойынша қызметкер жұмысын тұрақты негізде жалғастырады.
2. "Сынақ мерзімін ұзарту" – қанағаттанарлықсыз нәтиже болған кезде сынақ мерзімі сынақ субъектісі басшысының шешімі бойынша қайта ұзартусыз үш айға ұзартылады.
3. "Жұмыстан босату" - егер қызметкер лауазым талаптарына сәйкес келмесе, жұмыс беруші еңбек қатынастарын тоқтатуға құқылы.
Бұл ретте, сынақ мерзімінің нәтижелері бойынша азаматты жұмыстан шығару уәкілетті органның немесе оның аумақтық бөлімшесінің келісімі бойынша жүзеге асырылады.
4. "Тәлімгерді көтермелеу" - қызметтік борышын үлгілі орындағаны, субъектінің кәсіби қалыптасуы мен тәрбиесіне елеулі үлес қосқаны үшін персоналды басқару қызметі (кадр қызметі) уәкілетті тұлғаға Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес тәлімгерді көтермелеуді ұсынады.
Қорытынды
Мемлекеттік қызметке кіру кезіндегі сынақ мерзімі-білікті және адал қызметкерлерді іріктеуді қамтамасыз ететін маңызды кезең. Бұл үміткер өзін дәлелдеуге, өзінің кәсіби жарамдылығын дәлелдеуге және ұжымға кіруге мүмкіндік алатын уақыт. Мемлекет үшін бұл өз міндеттерін тиімді орындай алатын және елдің дамуына үлес қоса алатын ең қолайлы және дайындалған мамандардың негізгі позицияларға тағайындалуын қамтамасыз етеді.
ҚР Мемлекеттік қызмет істері агенттігінің Қостанай облысы бойынша департаментінің бас маманы Б. Б. Оспанова