«100 сұрақ – 100 жауап» анықтамалығы

 

№ п/п

Сұрақ

Жауап

Бөлім: Адам құқықтарын қорғау

1.      

«111» отбасы, әйелдер және балалардың құқықтарын қорғау мәселелері бойынша сенім телефонының бірыңғай мемлекеттік байланыс орталығы не үшін қажет?

«111» Байланыс орталығы «мұнда және қазір» қағидаты бойынша ұйымдастырылған, әр жағдайға жеке көзқараспен қарайды. Байланыс орталығы азаматтарға келесі мәселелер бойынша көмек көрсетеді:

- әділдікті қалпына келтіру және емделуге қол жеткізу;

- мемлекеттік қызметтер мен жәрдемақылар алу;

- ақпараттық сұраулар;

- тұрмыстық зорлық-зомбылықтан қорғау;

- балалары бар әйелдерді уақытша орналастыру;

- білім беру, денсаулық сақтау, әлеуметтік қорғау ұйымдарына шағымдар;

- алаяқтық жолмен заңсыз кредиттерді ресімдеу кезінде көмек;

- оқыту, жұмысқа орналастыру бағдарламалары бойынша түсіндіру және тағы басқалар.

Өтініш берушілердің мәселелерін шешу кезінде байланыс орталығының қызметкерлері мемлекеттік органдармен және басқа да мүдделі тұлғалармен өзара іс-қимыл жасайды. Байланыс орталығының жұмыс режимі-тәулік бойы.

2.      

Тегін заң көмегіне қайда жүгінуге болады?

Қазақстанда тегін заң көмегін мемлекеттік құқықтық көмек орталықтары (сенім телефоны арқылы жүгінуге болады: 1414 немесе 119), сондай-ақ азаматтардың әлеуметтік осал санаттары үшін қылмыстық және кейбір азаматтық істер шеңберінде мемлекет тағайындайтын адвокаттар, заң консультанттары ұсынады.

3.      

Сотқа талап қою үшін мемлекеттік баждың қанша сомасын төлеу керек?

Әкімшілік талап арыздар мен өтініштер беру үшін мемлекеттік баж мынадай түрде айқындалады:

1) мүліктік сипаттағы талап-арыздар үшін – жеке тұлғалар талап қою сомасының 1%, бірақ               10 000 АЕК артық емес; - заңды тұлғалар-талап қою сомасының 3%, бірақ 20 000 АЕК-тен аспайды.

2) мемлекеттік органдардың әрекеттеріне шағымдар: - жеке тұлғалар - 0,3 АЕК; - заңды тұлғалар -      5 АЕК.

3) салықтық хабарламаларға дау айту жөніндегі әкімшілік талап-арыздар үшін: - ЖК және фермерлер үшін: соманың 0,1%, бірақ 500 АЕК-тен аспайды; - заңды тұлғалар үшін: соманың 1%, бірақ             20 000 АЕК артық емес.

4.      

Азаматтық сот ісін жүргізуде талап арызды қайда беруге болады?

Талап арыз жауапкердің тұрғылықты жері бойынша (жеке тұлғалар үшін) немесе заңды тұлғаның немесе ұйымның құжаттарында көрсетілген мекенжай бойынша сотқа беріледі.

5.      

Азаматтық іске қатысатын тұлғалардың құрамына кімдер кіреді?

Іске қатысушы тұлғалар талапкерлер, жауапкерлер, үшінші тұлғалар, прокурор, мемлекеттік органдар, өтініш берушілер және сот ерекше іс жүргізу тәртібімен қарайтын істер бойынша өзге де мүдделі тұлғалар болып табылады.

6.      

Сот процесіне өзі (немесе өкіл арқылы) қатыса ала ма?

Азаматтар өз істерін сотта өзі немесе өкілдер арқылы жүргізуге құқылы. Азаматтың іске жеке қатысуы оның осы іс бойынша өкіл болу құқығынан айырмайды.

7.      

Сот процесін тағайындау туралы тараптарға қалай хабарланады?

Іске қатысушылар мен олардың өкілдерін шақыру қағаздары, электрондық поштаға хабарламалар, телефон нөмірлері немесе хабарламаны тіркей отырып, басқа да құралдар арқылы соттың немесе іс жүргізу әрекетінің уақыты мен орны туралы хабардар етеді.

8.      

Қандай жағдайларда талап арызды қабылдаудан бас тартады?

Судья талап қоюдан бас тартады, егер:

1) іс азаматтық сотта қаралуға жатпаса;

2) сол тараптар арасында осы дау бойынша істі тоқтату туралы сот шешімі немесе ұйғарым болғанда;

3) сот осы дау бойынша төреліктің шешімі туралы білсе;

4) Тараптар арасында жасалған атқарушылық жазба болса.

9.      

Сот шешіміне қалай шағымдануға болады?

Сот шешіміне шешім шығарылған күннен бастап бір ай ішінде түпкілікті нысанда шағымдануға болады. Шешімнің көшірмесін алған күннен бастап талқылауға қатыспаған тұлғалар үшін.

10.                        

Азаматтық істер қандай мерзімде қаралады?

Азаматтық істер сотпен, істі сот талқылауына дайындау аяқталған күннен бастап екі ай ішінде қаралады және шешіледі. Азаматтық істердің жекелеген санаттары үшін қарау және шешу мерзімдері өзгеше болуы мүмкін.

11.                        

Апелляциялық шағым беру мерзімі өтіп кеткен жағдайда не істеуге болады?

Процессуалдық мерзімдер өтіп кеткен жағдайда, олардың себебі дәлелді деп танылса, сот мерзімді қалпына келтіре алады. Апелляциялық шағым мерзімін қалпына келтіру туралы өтініш бірінші сатыдағы сотқа, құқық бұзылғанын өтініш беруші білген күннен бастап бір ай ішінде беріледі. Өтінішке қоса:

-  құқықтарды қорғау туралы талап;

-  мерзімді өткізіп алу себебін дәлелдейтін құжат берілуі тиіс.

12.                        

Рұқсат беру құжаттарын алу үшін лауазымды тұлға пара беруді меңзесе не істеу керек?

1424 Сыбайлас жемқорлыққа қарсы қызметтің Call-орталығына қоңырау шалып, лауазымды тұлғаның пара беруді меңзегені туралы хабарлаңыз.

13.                        

Әкімшілік айыппұлдың бар-жоғын қайдан және қалай тексеруге болады?

Әкімшілік айыппұлдардың бар-жоғын Qamqor.gov.kz сайтынан тексеруге болады. Сондай-ақ бұл сайтта құқық бұзушылықтың фотосуреті мен әкімшілік құқық бұзушылық туралы хаттаманы көру мүмкіндігі бар.

14.                        

Ақпаратқа қол жеткізуге қандай жағдайларда бас тартылады?

ҚР «Ақпаратқа қол жеткізу туралы» Заңына сәйкес ақпаратқа қол жеткізуден бас тартылады:

-  сұрау мазмұны запрашиваемая ақпаратты анықтауға мүмкіндік бермесе;

-  сұрау заңнама талаптарына сәйкес келмесе;

-  сұратылған ақпарат шектеулі қолжетімділікке жатса;

-  сұрау салуда ақпарат иесінің актілеріне құқықтық баға беру, қызметін талдау немесе бағынышты органдар мен ұйымдар жұмысына талдау жүргізу туралы сұрақ қойылса.

15.                        

Адам саудасының құрбаны болмас үшін шетелде жұмыс істеу ұсынылса, не білу қажет?

 

1.  Жұмысты ұсынған агенттіктің заңды жұмыс істейтініне көз жеткізіңіз.

2.  Шетелге шығудан бұрын еңбек шартына қол қойыңыз. Шартта жұмыстың, тұрғын үйдің, төлемақы мен медициналық сақтандырудың шарттары көрсетілуі тиіс.

3.  Шартты мұқият оқып шығыңыз, бір түпнұсқасы өзіңізде қалуы керек.

4.  Жұмыс визасын алыңыз, туристік виза жұмыс істеуге құқық бермейді.

5.  Құжаттарыңызды көші-қон қызметі мен құқық қорғау органдары өкілдерінен басқа ешкімге қандай жағдай болса да бермеңіз. Паспорт тек Сізге тиесілі екенін ұмытпаңыз.

16.                        

Алаяқтықтың құрбаны болсаңыз, не істеу керек?

Егер сіз алаяқтықтың құрбаны болсаңыз, келесі қадамдарды орындаңыз:

-  барлық хабарламаларды, электрондық хаттарды, хат алмасулардың скриншоттарын және алаяқтыққа қатысты кез келген дәлелдемелерді сақтаңыз;

-  жақын маңдағы полиция бөліміне арыз жазыңыз. Арызда оқиғаны барынша толық сипаттап, барлық қолда бар дәлелдерді қоса көрсетіңіз.

17.                        

Жол-көлік оқиғасы (ЖКО) орын алса не істеу керек?

ЖКО кезінде жүргізуші:

1.  дереу тоқтап, көлікті орнынан қозғамауы, апаттық сигнализацияны қосып, апатты тоқтау белгісін орнатуға, сондай-ақ ЖКО-ға қатысты заттарды қозғамауға;

2.  ЖКО туралы полиция бөлімшесіне хабарлап, куәгерлердің деректерін жазып алып, полиция қызметкерлерінің келуін күтуге;

3.  егер басқа көліктердің қозғалысы мүмкін болмаса, жолдың жүріс бөлігін босатуға;

4.  көлік құралының орналасуын, оқиғаға қатысты іздер мен заттарды тіркеу

Сонымен қатар ЖКО болғаннан кейін 3 жұмыс күні ішінде өзіңіздің сақтандыру компанияңызды хабардар ету қажет.

18.                        

Салынған айыппұлды онлайн режимде қалай шағымдауға болады?

Айыппұлды өз бетінше Qamqor.gov.kz порталы арқылы шағымдануға болады. Qamqor.gov.kz сайтының басты бетінде «Әкімшілік құқық бұзушылықтарды шағымдану» қызметін таңдап, «Әкімшілік істер бойынша шағымдар беру» батырмасын басыңыз және ЭЦҚ арқылы авторизациядан өтіңіз.

Айыппұлды төлеу туралы ұйғарымға немесе айыппұл салу туралы қаулыға шағым оларды құрастырған/шығарған органға беріледі.

19.                        

Жеке куәлікті жоғалтқан жағдайда не істеу қажет?

Егер жеке куәлігіңіз жоғалса немесе ұрланған болса, «Азаматтарға арналған үкімет» мемлекеттік корпорациясының кез келген бөлімшесіне келесі құжаттармен (ХҚКО) жүгінуге болады:

Жоғалған жағдайда:

1.  жеке куәлікті қалпына келтіру туралы өтініш (жоғалту жағдайларын көрсету қажет);

2.  мемлекеттік баж салығын төлеу туралы түбіртек (құны – 0,2 АЕК) немесе баж салығынан босатылғандығын растайтын құжат;

3.       Қазақстан Республикасы азаматының паспорты (егер болса).

Ұрланған жағдайда:

1.  жеке куәлікті ұрлау немесе ұрлау туралы қылмыстық қудалау органынан алынған талон-хабарлама;

2.  мемлекеттік баж салығын төлеу туралы түбіртек (құны – 0,2 АЕК) немесе баж салығынан босатылғандығын растайтын құжат;

3.  Қазақстан Республикасы азаматының паспорты (егер болса).

20.                        

Жылжымайтын мүлікке құқық белгілейтін құжаттарды жоғалтқан жағдайда не істеу қажет?

Егер жылжымайтын мүлікке құқық белгілейтін құжаттарды жоғалтсаңыз, жылжымайтын мүлік орналасқан жер бойынша ХҚКО-ға немесе онлайн қызмет арқылы өтініш беруге болады. Өтінішке келесі құжаттарды қоса беру қажет: жеке куәлік; дубликат беру үшін мемлекеттік баж салығын төлеу туралы түбіртек немесе төлем чегі. Қызмет көрсету мерзімі – өтініш келіп түскен сәттен бастап          3 жұмыс күні.

21.                        

Тұтынушы сапасыз тауар сатып алғанда қандай құқықтарға ие?

Егер Сізге сапасыз тауар сатылса және оның ақаулары сатушы тарапынан ескертілмесе, тұтынушы келесі құқықтарға ие:

-  сатып алу бағасын пропорционалды түрде төмендетуді талап ету;

-  тауардың ақауларын тегін жоюды талап ету;

-  ақауларды жоюға кеткен шығындарды өтеуді талап ету;

-  сол марка, үлгі немесе артикулдегі тауарға айырбастауды талап ету;

-  басқа марка, үлгі немесе артикулдегі осындай тауарға айырбастауды талап ету (сатып алу бағасын қайта есептеу арқылы);

-  шартты бұзып, тауар үшін төленген ақшаны қайтаруды талап ету.

22.                        

Егер сатушы сапасыз тауарды қайтарып алудан бас тартса, өз құқықтарыңызды қалай қорғауға болады?

Сатушыға жазбаша шағыммен жүгініп, ақшаны қайтаруды немесе тауарды айырбастауды талап ете аласыз. Егер сатушы бас тартса, Тұтынушылар құқықтарын қорғау бойынша аумақтық департаментке шағымдануға болады.

23.                        

Коммуналдық қызметтер бойынша қате есептеу нәтижесінде айтарлықтай сома артық төленгені  анықталса не істеу керек?

Егер қате есептеу нәтижесінде артық төлем жасалса, коммуналдық компанияға жазбаша өтінішпен жүгініп, есептеу қайта қарауды және артық төленген қаражатты қайтаруды талап етіңіз. Егер компания қатені түзетуден бас тартса, жергілікті атқарушы органға және Тұтынушылардың құқықтарын қорғау комитетіне шағым түсіруге болады. Сондай-ақ сотқа талап арыз беріп, артық төленген қаражатты қайтаруды және моральдық шығынды өтеуді талап етуге құқығыңыз бар. Дұрыс есептелмегенін  және артық төленгенін растайтын құжаттарды жинау маңызды.

Бөлім: Кәсіпкерлік

24.                        

Ұлттық кәсіпкерлер палатасына қалай жүгінуге болады?

Сіз Ұлттық кәсіпкерлер палатасына 1432 телефоны арқылы жеке хабраласып, info@atameken.kz электрондық пошта немесе atameken.kz ресми сайты арқылы жүгіне аласыз.

 

25.                        

Уәкілетті органдар тарапынан тексеру жүргізілген кезде кәсіпкер не білуі керек?

Уәкілетті органдар тарапынан тексеру тағайындау туралы акт негізінде жүргізіледі, ол заңда көзделген жағдайларды қоспағанда, құқықтық статистика және арнайы есепке алу жөніндегі уәкілетті органда міндетті түрде тіркелуі тиіс.

Тексерудің басталуы тексеру тағайындау туралы актінің тапсырылған  күнінен басталады. Тексеруші лауазымды тұлғалар келесі құжаттарды көрсетуі тиіс: тексеру тағайындау туралы акт және оның тіркеу белгісі; қызметтік куәлік; қажет болған жағдайда нысанды мекемеге кіруге рұқсат құжаты және т.б. Кәсіпкер тексеру тағайындау туралы актіге, тексеру нәтижелері актісіне және лауазымды тұлғалардың іс-әрекеттеріне шағымдануға құқылы.

«100 сұрақ – 100 жауап» анықтамалығы
Дата публикации
17 февраля 2025