Қарабалық кенті 20 маусым 2024 жыл
«Сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл туралы» 2015 жылғы 18 қарашадағы Қазақстан Республикасы Заңының 8-бабының 5-тармағына, Қазақстан Республикасы Сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл агенттігі Төрағасының 2023 жылғы 16 қаңтардағы № 21 бұйрығымен бекітілген сыбайлас жемқорлық тәуекелдеріне ішкі талдау жүргізудің үлгілік қағидаларына, сыбайлас жемқорлық тәуекелдеріне ішкі талдау жүргізу жөніндегі әдістемелік ұсынымдарға сәйкес, Қазақстан Республикасы Сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл агенттігі (Сыбайлас жемқорлыққа қарсы қызмет) Төрағасының 2022 жылғы 30 желтоқсандағы № 488 бұйрығымен бекітілген Жергілікті атқарушы органдар мен квазимемлекеттік сектор субъектісінің қызметінде 2023 жылғы шілдеден 2024 жылғы маусымға дейінгі кезеңде сыбайлас жемқорлық тәуекелдеріне ішкі талдау жүргізілді.
Сыбайлас жемқорлық тәуекелдерін ішкі талдау (бұдан әрі – Талдау) объектісі Мемлекеттік мекемелердің, оларға ведомстволық бағынысты ұйымдардың және Қарабалық ауданының квазимемлекеттік сектор субъектісінің қызметі болып табылады.
Талдау ауданның 25 мемлекеттік мекемесінде және 1 квазимемлекеттік секторында жүргізілді.
Мемлекеттік мекемелердің, оларға ведомстволық бағынысты ұйымдар мен квазимемлекеттік сектор субъектісінің қызметіндегі сыбайлас жемқорлық тәуекелдеріне ішкі талдау жүргізер алдында басшылардың бұйрықтарымен Қоғамдық кеңес өкілдерін қоса отырып, жұмыс топтары құрылды.
Талдаудың мақсаты Қарабалық ауданының мемлекеттік мекемелері мен квазимемлекеттік сектор ұйымдарында сыбайлас жемқорлықтың алдын алу, оған қарсы іс-қимыл жасау және жою болып табылады.
Талдау міндеті сыбайлас жемқорлық құқық бұзушылықтар жасауға ықпал ететін жағдайлар мен себептерді анықтау және олардың Қарабалық ауданының жергілікті атқарушы органдарының қызметіндегі салдарын жою болып табылады.
Сыбайлас жемқорлық тәуекелдеріне ішкі талдау жүргізу қағидаларының 15 тармағына сәйкес сыбайлас жемқорлық тәуекелдеріне ішкі талдау жүргізу үшін ақпарат көздері:
1) талдау объектісінің қызметін реттейтін құқықтық актілер мен ішкі құжаттар;
2) талдау объектісінің қызметі туралы статистикалық есептілік;
3) Қазақстан Республикасының заңнамасында белгіленген тәртіппен алынған талдау объектісінің қызметі туралы мемлекеттік және құқық қорғау органдарының ақпараттық жүйелерінің деректері;
4) талдау объектісіне қатысты бұрын мемлекеттік органдар жүргізген тексерулердің нәтижелері;
5) ішкі бақылау қызметтерінің бақылау іс-шараларының нәтижелері;
6) сыбайлас жемқорлыққа қарсы мониторинг нәтижелері;
7) бұқаралық ақпарат құралдарында жарияланымдар;
8) талдау объектісіне қатысты жеке және заңды тұлғалардың өтініштері;
9) талдау объектісінің лауазымды адамдарын сыбайлас жемқорлық құқық бұзушылықтар жасағаны, оның ішінде қылмыстық құқық бұзушылық пен заңның басқа да бұзушылықтарын жасауға ықпал еткен мән-жайларды жою жөнінде ұсынғаны үшін жауапқа тарту туралы мәліметтер;
10) сот органдарының талдау объектісі, қылмыстық істер фабуласы қызметкерлерінің іс-әрекеттеріне қатысты шешімдері;
11) сыбайлас жемқорлық тәуекелдеріне бұрын жүргізілген сыртқы талдау нәтижелері;
12) сыбайлас жемқорлық тәуекелдеріне бұрын жүргізілген ішкі талдау нәтижелері;
13) талдау объектісінің қызметшілеріне, қызметкерлеріне сұрау салу нәтижелері;
14) ұсынуға Қазақстан Республикасының заңнамасында тыйым салынбаған өзге де мәліметтер.
1.1. Негізгі функцияларды іске асыру
Нормативтік база: өз қызметінде Қарабалық ауданының мемлекеттік мекемелері мен квазимемлекеттік сектор ұйымдары: Конституцияны, Заңдарды президентінің актілер, Қостанай облысы әкімдігінің қаулыларын, Қостанай облысы әкімінің шешімдерін, Қарабалық ауданы әкімдігінің қаулыларын, Қарабалық ауданы әкімінің шешімдерін және өзге де нормативтік құқықтық актілерді басшылыққа алады.
Талдау қорытындысы бойынша нормативтік құқықтық актілерде сыбайлас жемқорлық тәуекелдері анықталған жоқ.
Ішкі құжаттарда (бұдан әрі - ЖҰӨ) сыбайлас жемқорлық тәуекелдерін анықтау:
Мемлекеттік мекемелер туралы ережелер, Қарабалық ауданының квазимемлекеттік сектор ұйымының Жарғылары, лауазымдық нұсқаулықтар, бұйрықтар.
Сыбайлас жемқорлық тәуекелі: «Қарабалық ауданы әкімдігінің мәдениет және тілдерді дамыту бөлімі» ММ бас маманының лауазымдық нұсқаулығындағы дискрециялық өкілеттіктер.
Негіздеме: бас маманның міндеттеріне визуалды ақпараттың (маңдайшалар, стендтер, билбордтар, көрсеткіштер және т.б.) «Қазақстан Республикасындағы тіл туралы» ҚР Заңының талаптарына сәйкестігін бақылауды жүзеге асыру кіреді. Лауазымды адам бақылауды жүзеге асырған кезде ішкі сенімдерге немесе кейбір адамдармен байланысқа негізделген ерекше артықшылық беруге болады, яғни заң негізінде емес, белгілі бір адамдарға артықшылық беру негізінде азды-көпті қолайлы шешім шығаруға болады.
Ұсыным: көрнекі ақпараттың (маңдайшалар, стендтер, билбордтар, көрсеткіштер және т.б.) «Қазақстан Республикасындағы тілдер туралы» ҚР Заңының талаптарына сәйкестігіне сапалы бақылау жүргізуді қамтамасыз ету.
Лауазымды адаммен мемлекеттік қызметке кір келтіретін іс-әрекеттер үшін жауапкершілік туралы түсіндіру жұмыстарын жүргізу, атап айтқанда көрнекі ақпараттың сәйкестігіне бақылау жүргізу кезінде заңсыз артықшылық беру.
2.1. Мемлекеттік қызмет көрсету
Талданып отырған кезеңде Қарабалық ауданының мемлекеттік мекемелерімен – 18299 мемлекеттік қызмет көрсетілді, оның ішінде: ХҚКО арқылы - 290 қызмет (1,6%), электрондық үкіметтің веб-порталы арқылы - 17866 қызмет (97,6%), жергілікті атқарушы органдар арқылы -141 қызмет (0,8%) көрсетілді.
Ағымдағы жылдың өткен кезеңінде белгіленген мерзімдерді бұза отырып көрсетілген мемлекеттік қызметтер саны белгіленбеген. Күн сайын күніне екі рет мемлекеттік қызмет көрсететін мемлекеттік мекемелер бұзушылықтардың алдын алу және тиісті шараларды уақтылы қабылдау мақсатында ХҚКО "Мониторинг" АЖ арқылы мерзімнің бұзылу қаупінің болуына мониторинг жүргізеді.
Өткен кезеңде мемлекеттік қызмет көрсету бойынша шағымдар өтініш берушілерден түскен жоқ және қаралған жоқ. Анықталған жағдайда тиісті шаралар қабылданатын болады.
Мемлекеттік қызмет көрсету саласын талдау қорытындысы бойынша 14 сыбайлас жемқорлық тәуекелі анықталды:
Мемлекеттік қызмет көрсету саласында
Сыбайлас жемқорлық тәуекелі: «Қарабалық ауданы әкімдігінің жер қатынастары бөлімі» ММ «кент, ауыл жерлерінен жер учаскесін беру» мемлекеттік қызметі қағаз түрінде көрсетіледі.
Негіздеме: ақпараттық жүйелерде интеграцияның болмауына байланысты қағаз нысаны Қағидаларда көзделмеген.
Ұсыным: «Қостанай облысы әкімдігінің ақпараттандыру, мемлекеттік қызметтер көрсету және мұрағаттар басқармасы» ММ-нің «кент, ауыл жерлерінен жер учаскесін беру» мемлекеттік қызметін электрондық форматқа көшіру бойынша ұсынысы енгізілсін.
Сыбайлас жемқорлық тәуекелі: Қарабалық кенті әкімінің аппараты, Белоглин ауылдық округі әкімінің аппараты, Боскөл ауылы әкімінің аппараты, Бөрлі ауылы әкімінің аппараты, Қособа ауылдық округі әкімінің аппараты, Михайловка ауылдық округі әкімінің аппараты, Новотроицк ауылдық округі әкімінің аппараты, Лесное ауылы әкімінің аппараты, Победа ауылы әкімінің аппараты, Смирновка ауылдық округі әкімінің аппараты, электрондық форматта мемлекеттік қызмет көрсету кезінде Станциялық ауылдық округ әкімінің аппараты, Өрнекк ауылдық округі әкімінің аппараты, Тоғызақ ауылдық округі әкімінің аппараты: «Сауда-саттықты (конкурстарды, аукциондарды) өткізуді талап етпейтін мемлекеттік меншіктегі жер учаскелеріне құқықтарды алу» көрсетілетін қызметті алушы мен көрсетілетін қызметті берушінің тікелей байланысы жүзеге асырылады.
Негіздеме: көрсетілетін қызметті алушыға әділет органдарында тіркелу үшін көк мөрмен расталған ауылдық округ әкімінің өкімінің түпнұсқасын ұсыну меншік құқығы.
Ұсыныс: электрондық құжатты пайдалану.
2.2. Кадр саясаты
Персоналды басқару, оның ішінде кадрлардың ауысуы
Мемлекеттік қызмет: штат саны-130 адам, нақты 121 адам, бос жұмыс орындары-89.
Басшылық: аудан әкімі-1, аудан әкімінің орынбасары – 3, аудан әкімі аппаратының басшысы - 1, ММ басшылары - 9, ауылдық округ әкімдері-13.
Жұмысқа қабылданған қызметкерлердің үлестестігі, сондай-ақ мүдделер қақтығысы анықталған жоқ.
Мемлекеттік қызметшілердің лауазымдық нұсқаулықтарында олардың лауазымдық құқықтары мен міндеттері толық көрсетілген, қызметкерлердің міндеттерін қайталау фактілері жоқ.
Бөлім қызметкерлеріне демалыс беру бекітілген кестеге сәйкес және қатаң түрде Қазақстан Республикасының Еңбек кодексіне және «Мемлекеттік қызмет туралы» Қазақстан Республикасының Заңына сәйкес жүзеге асырылады.
Сыбайлас жемқорлық тәуекелі: бос лауазымдарға орналасуға кандидаттардың кадр қызметі мамандарымен тікелей байланысы.
Негіздеме: кадр қызметінің мамандары құжаттарды қолма-қол қабылдаған кезде кандидаттардың мемлекеттік мекеме қызметкерлерімен тікелей байланысы жүзеге асырылады.
Ұсыныс: кадр қызметінің құжаттарды тек электронды түрде қабылдауы.
Негіздеме: кадр қызметінің мамандары құжаттарды қолма-қол қабылдаған кезде кандидаттардың мемлекеттік мекеме қызметкерлерімен тікелей байланысы жүзеге асырылады.
Тәртіптік практика
Талданып отырған кезеңде 37 тәртіптік жаза қолданылды.
Тәртіптік жазаны мерзімінен бұрын алу 6 факт.
Алынбаған тәртіптік жазасы бар қызметкерлерді көтермелеу фактілері болған жоқ.
Қазақстан Республикасы мемлекеттік қызметшілерінің әдеп кодексі
(Мемлекеттік қызметшілердің қызметтік әдеп қағидаларын) қызметкерлер бұзған жоқ.
Қызметкерлер сыбайлас жемқорлыққа қарсы шектеулер қабылдады.
Еңбек тәртібі бұзылған жоқ.
Бұқаралық ақпарат құралдарында қызметкерлерге теріс ақпарат орналастырылған жоқ.
Мүдделер қақтығысы
Мүдделер қақтығысы болған кезде лауазымдық міндеттерді жүзеге асыру фактілері анықталған жоқ.
Қаржы-шаруашылық қызметтегі сыбайлас жемқорлық тәуекелдерін анықтау:
Сыбайлас жемқорлық тәуекелі: Қарабалық ауданы әкімдігінің «Жылу» КМК Тапсырыс берушінің Жеткізушімен тікелей байланысы.
Негіздеме: мемлекеттік сатып алу рәсімдерін жүзеге асыру кезінде орындалған жұмыстар актілеріне қол қою кезінде Тапсырыс берушінің Өнім берушімен тікелей байланысы мүмкін.
Ұсыныс: орындалған жұмыстар актісіне қол қоюды электрондық форматқа көшіру.
2.3. Процестерді цифрландыру. Құжат айналымы
Құжаттаманы есепке алу
Қарабалық ауданының мемлекеттік мекемелері мен квазимемлекеттік сектор ұйымдарында ақпараттық жүйелердің мынадай түрлері пайдаланылады: құжатшы, ИПГО, «Заң» ДБ, Ашық НҚА, Ашық бюджеттер, ашық деректер, «Е-Отыніш» АЖ, «Е-қызмет» АЖ, «Е – лицензиялау» АЖ, 1-С бухгалтерия, АЖ «АХАТ», электрондық еңбек биржасы, Е - собес, Е-Халық, «Мониторинг» АЖ, ХҚКО «МО АЖО ИАЖ», «kezekte» ақпараттық сервистер платформасы, электрондық шаруашылық кітап.
Елтаңбалық бланкілерді, мөрлер мен мөртабандарды есепке алу Ұйымдастырылған.
Процестерді цифрландыру мен құжат айналымын талдау қорытындысы бойынша сыбайлас жемқорлық тәуекелдері анықталған жоқ.
2.4. Жеке және заңды тұлғалардың өтініштерін қарау
2023 жылдың II жартыжылдығының және 2024 жылдың 5 айының талданатын кезеңінде 244 өтініш түсті, оның ішінде: шағымдар - 9, өтініштер - 157, ұсыныстар – 12, басқалары – 68 (телнұсқалар – 2). Өтініштерді қарау нәтижелері: қолайлы Әкімшілік акт шығарылды – 46, ауыр Әкімшілік акт қабылданды – 18, авторға жауап берілді – 39, тоқтатылды-9, назарға алынды – 1, Басқа – 7, қайта бағытталды-128.
Өтініштердің ең көп саны тұрғын үй, тұрғын үй – коммуналдық шаруашылық, ауыл шаруашылығы, жер пайдалану, еңбек және халықты жұмыспен қамту және т. б. мәселелер болып табылады.
Жеке және заңды тұлғалардан өтініштер тікелей «Е – Отініш» ақпараттық жүйесі арқылы келіп түседі.
Жеке қабылдауда 68 азамат қабылданды, барлығына жеке қабылдау барысында түсініктемелер немесе жазбаша түсініктемелер берілді.
Қайта өтініштер түскен жоқ. Өтініштерді қарау мерзімдерін бұзуға жол берілмейді.
Талдау қорытындысы бойынша сыбайлас жемқорлық тәуекелдері анықталған жоқ.
2.5. Ақпараттың ашықтығын қамтамасыз ету
Қарабалық ауданының мемлекеттік мекемелері мен квазимемлекеттік сектор ұйымы аудандық «Айна» газетімен өзара іс-қимыл жасайды, онда көрсетілген мемлекеттік қызметтер туралы ақпарат жарияланады. Қарабалық ауданы әкімдігінің ресми парақшасында мемлекеттік мекемелер мен квазимемлекеттік сектор ұйымдарының қызметі туралы ақпарат орналастырылған.
Ақпараттың ашықтығын қамтамасыз етуді талдау қорытындысы бойынша сыбайлас жемқорлық тәуекелдері анықталған жоқ.
2.6. Сыбайлас жемқорлыққа қарсы және қоғамдық мониторинг нәтижелері
Қарабалық ауданының мемлекеттік мекемелерінің, квазимемлекеттік сектор ұйымдарының қызметіндегі сыбайлас жемқорлық тәуекелдеріне ішкі талдау жүргізуге Қарабалық ауданының Қоғамдық кеңесінің төрағасы мен мүшелері тартылды.
Жүргізілген мониторинг қорытындысы бойынша Қоғамдық кеңес төрағасынан және мүшелерінен мемлекеттік мекеменің қызметі бойынша ескертулер мен сыбайлас жемқорлық тәуекелдеріне нұсқаулар түскен жоқ.
2.7. Бақылау және рұқсат беру функцияларын іске асыру
«Қарабалық ауданы әкімдігінің жер қатынастары бөлімі» ММ рұқсат беру функцияларына «жер учаскесінің нысаналы мақсатын өзгертуге рұқсат беру» және «іздестіру жұмыстары үшін жер учаскесін пайдалануға рұқсат беру» жатады.
«Қарабалық ауданы әкімдігінің ішкі саясат бөлімі» ММ мемлекеттік рәміздер саласындағы ҚР заңнамасының сақталуына мониторинг жүргізілуде.
«Қарабалық ауданы әкімдігінің кәсіпкерлік бөлімі» ММ рұқсат беру функцияларына «Әлеуметтік маңызы бар азық-түлік тауарларына шекті рұқсат етілетін бөлшек сауда бағалары мөлшерінің сақталуына мемлекеттік бақылауды жүзеге асыру» және «Әлеуметтік маңызы бар азық-түлік тауарларына сауда үстемесінің мөлшерінің сақталуына бақылауды жүзеге асыру» жатады.
2.8. Сот практикасын талдау
Сот актілері: есепті кезеңде барлығы 70 сот процесі өтті (2023 жылдың II жартыжылдығында - 19, 2024 жылдың 5 айында - 51).
2024 жылғы 23 мамырдағы № 01-15/340 сенімхат бойынша өкілі А. Ж. Галеева - "Қарабалық ауданы әкімінің аппараты"ММ заң бөлімі басшысының міндетін атқарушы.
Сыбайлас жемқорлық тәуекелдері анықталған жоқ.
2.9. Қадағалау органдарын тексеру нәтижелері туралы мәліметтер.
Қазақстан Республикасы Мемлекеттік қызмет істері агенттігінің Қостанай облысы бойынша департаменті бұзушылықтарды жою туралы 2024 жылғы 7 наурыздағы нұсқама жіберді. Осы ұйғарым бойынша «Новотроицк ауылдық округі әкімінің аппараты» ММ бас маманына қатысты қызметтік тергеу жүргізілді. Бақылау қорытындылары мен қызметтік тергеу нәтижелері бойынша «Қазақстан Республикасының мемлекеттік қызметі туралы» Қазақстан Республикасы Заңының 61-бабы 1-тармағының 9-тармақшасына сәйкес бас маман Новотроицк ауылдық округі әкімінің өкімімен атқаратын қызметінен босатылды. Теріс себептер бойынша мемлекеттік қызметтен босатудың негіздері: «Сапар-2000»ЖШС қатысу үлесін сенімгерлік басқаруға уақтылы бермеу.
Қарабалық ауданының прокуратурасы «Қарабалық ауданы әкімдігінің кәсіпкерлік бөлімі» ММ-нің бюджет қаражатын жұмсаудың заңдылығы мен тиімділігін сақтау, оның ішінде 2018-2023 жылдарға арналған жалақыны есептеу мәселелері бойынша қызметіне тексеру жүргізді. Тексеру нәтижелері бойынша кәсіпкерлік бөлімінің қызметкерлеріне жоғары жалақыны негізсіз аудару арқылы мемлекет қаражатын ұрлау фактісі анықталды. Осы факт бойынша Қазақстан Республикасы Қылмыстық кодексінің 189-бабы 3-бөлігінің 1) тармағы бойынша сотқа дейінгі тергеу жүргізілді. Тергеу барысында күдікті залалды толық көлемде өтеді. Сот үкімімен лауазымды адам шартты түрде 3 жылға 6 айға бас бостандығынан айырылды.
2.10. Фискалдық органдарды тексеру нәтижелері туралы мәліметтер.
Қостанай облысы бойынша тексеру комиссиясы 01.03.2024 ж.бастап 20.03.2024 ж. дейін Төтенше жағдайлар жөніндегі жұмысты ұйымдастыруға бөлінген бюджет қаражатын пайдалану тиімділігіне мемлекеттік аудит жүргізді. Жүргізілген аудит төтенше жағдайлардың алдын алу және оларды жою үшін құралдармен әлсіз жарақтандырылғанын анықтады. Бюджет қаражатын тиімсіз жоспарлауға және пайдалануға жол берілді. Мемлекеттік аудит барысында қабылданған шаралар (оның ішінде мемлекеттік аудит объектісі бұдан әрі бұзушылықтар мен кемшіліктерді болдырмау мақсатында қабылдайтын шаралар (институционалдық): қабылданбаған
2.11. Құқық қорғау органдарының, үкіметтік емес ұйымдардың және азаматтардың мәліметтері.
Құқық қорғау органдарынан, үкіметтік емес ұйымдардан және азаматтардан Қарабалық ауданының мемлекеттік мекемелері мен квазимемлекеттік сектор ұйымдарына мәліметтер түскен жоқ.
2.12. БАҚ және өзге де ақпарат көздерінің мониторингі.
Қарабалық ауданының мемлекеттік мекемелері мен квазимемлекеттік секторын ұйымдастыруға қатысты бұқаралық ақпарат құралдарында және әлеуметтік желілерде теріс жарияланымдар фактілері анықталған жоқ.
Қорытынды:
Сыбайлас жемқорлық тәуекелдеріне жүргізілген ішкі талдау қорытындысы бойынша мемлекеттік мекемелерде, ведомстволық бағынысты ұйымдарда және квазимемлекеттік секторда 18 сыбайлас жемқорлық тәуекелі анықталды.
Мемлекеттік мекемелердің, ведомстволық бағынысты ұйымдардың және квазимемлекеттік сектор субъектілерінің басшылары анықталған тәуекелдерді жою жөніндегі іс-шаралар жоспарын бекітетін болады. Барлығы 18 ұсыныс әзірленді.
Қарабалық ауданының әкімі Р. Халықов