Көпшілік тыңдаулар нысанында өткен
тұрақты депутаттық комиссиялар бірлескен отырысының
ХАТТАМАСЫ
Қостанай қ 2023 жылғы 21 маусым
Төрағалық еткен: А.О. Исмаилов – Қостанай қалалық мәслихатының бюджет, экономика, басқару және өзін-өзі басқару сұрақтары жөніндегі тұрақты депутаттық комиссияның төрағасы.
Қатысқандар: Қостанай қалалық мәслихаты тұрақты депутаттық комиссиялар мүшелері.
Шақырылғандар: Қостанай қаласы әкімінің орынбасары - М.М. Шуленов, Қостанай қаласы қоғам өкілдері, мемлекеттік мекемелер басшылары, қала ұйымдары және бұқаралық ақпарат құралдары өкілдері.
Көпшілік тыңдаулар күн тәртібі:
Мына мәселелер бойынша көпшілік пікірін ескеру:
А.О. Исмаилов тыңдалды:
Құрметті депутаттар мен шақырылғандар! Мәслихатқа Қостанай қаласы әкімінің Қостанай қаласы жұртшылығының өкілдері бастамашылық еткен өтініші келіп түсті.
Аталған өтініш 2023 жылғы 2 маусымда Қостанай қалалық мәслихатының тұрақты депутаттық комиссияларының бірлескен отырысында алдын ала қаралды. Отырыс нәтижелері бойынша «Мына мәселелер бойынша көпшілік пікірін ескеру» тақырыбында көпшіліктік тыңдауларды өткізу туралы қаулы қабылданды:
Мәслихат регламентіне сәйкес, көпшіліктік тыңдауларды өткізу туралы ақпарат 2023 жылдың 6 маусымында Қостанай қалалық мәслихаты ресми сайтында және 2023 жылдың 6 маусымында «Наш Костанай» газетінде жариялау арқылы Қостанай қаласы көпшілік назарына жеткізілді.
Қазақстан Республикасының қолданыстағы заңнамасына сәйкес қала көшелерін атау, қайта атау көпшілік пікірін зерттеуді талап етеді. Халық пікірі мәслихаттың тұрақты комиссияларында өткен көпшіліктік тыңдаулары негізінде ескеріліп, хаттама ретінде жасалады. Көпшіліктік тыңдаулар хаттамасы көпшіліктік тыңдаулар өткен күннен кейінгі жеті жұмыс күнінен кешіктермейтін мерзімде Қостанай қаласы әкімдігінің интернет-ресурсында орналастырылады және газетте жарияланады.
Құрметті қостанайлықтар, сіздермен осы кеңесте жиналып отырғанымызға қуаныштымын, баршаңызға жақсы көңіл-күй, өзара түсіністік және бар жақсылықты тілеймін.Күн тәртібінде Уральская көшесін Шақшақ Жәнібек батыр көшесі деп қайта атау мәселесі, және көбісі бұл кісі кім деген сұрақ қоюда болар?Шақшақ Жәнібек батыр-біздің жерлесіміз, 1693 жылы туып, 1752 жылы қайтыс болған (алайда кейбір дереккөздерде пікірлер әртүрлі).Шақшақ Жәнібек батыр жоғары беделге ие еді. Мен оның қызметін бірнеше сөзбен атап өткім келеді: ол Аңырақай, Бұланты шайқастарында негізгі отрядты басқарды. Әбілқайыр ханның басшылығындағы үш жүздің әскерінің орталығын Шақшақ Жәнібек батыр басқарды.Ол қылышын сермеген батыр ғана емес, ол білгір, ұлы дипломат болды. Қазақ тарихында алғаш рет «Тархан» атағы оған Елизавета Петровнаның туған қызы императрицаның жеке Жарлығымен берілгені бекер емес. Ол тікелей Императрицаның атына хаттар жазған. Орынборда, Омбыда және т.б. генерал-губернатормен өте жақын қарым-қатынаста болған. Сонымен қатар, егер қалаған жағдайда тарих ғылымдарының кандидаты И. В. Ерофееваның кітабымен таныса алады. Онда тек тарих немесе көркем шығарма сипатталмаған, бұл материалдар нақты құжаттарға негізделген және «Между всеми старшинами знатнейший» деп аталады. Немесе В. Н.Татищев, И.И. Неплюев, әсіресе А. Л. Левшин сияқты тарихшылардың айтуы бойынша, егер Шақшақ Жәнібек батыр болмаса, Солтүстік Қазақстан Галдан-Цереннің жиені болған Цеван-Рабданның тұяғының астында қалар еді.Алғаш рет Санкт-Петербургтен Ташкентке дейінгі жол бойындағы сауда қазақ даласы арқылы жүзеге асырылды, Шақшақ Жәнібек батыр оларды сүйемелдеу жауапкершілігін өз мойнына алды. Менің пікірімше, сол жылдардағы саясат кезінде үш жүздің күшімен қазақтар өздерінің бостандықтары мен жерлерін қорғай алмаған болар еді. Шақшақ Жәнібек батырдың өтініші бойынша Әбілқайыр ханның аузынан жарияланған ерікті бас қосуды кейін қалған жүздер растады.Сондай-ақ, қостанайлықтардың ақшалай қаражатына Карбышев, Уральская және С.Мәуленов көшелерінің қиылысында Шақшақ Жәнібек батырға ескерткіш орнатылды.Уральская көшесінің атын қайта атауды сұрап отырған себебіміз, өйткені жақын жерде тағы бір көше мен тұйық бар. Сондай-ақ, көше атауы ешқандай саяси, ұлттық және әлеуметтік ауыртпалықты жүктемейді. Осыған байланысты, Уральская көшесінің атауын Солтүстік Қазақстан жерлерінің намысын қорғаған ұлы батыр Шақшақ Жәнібек батыр көшесіне қайта атауға қарсылық білдірмейді деп ойлаймын.
Шаяхметов Г.А. сөз сөйледі.
Қайырлы күн, құрметті жиналған қауым, Шақшақ Жәнібек батыр-батыр болды, біз оның есімін мақтан тұтамыз, өйткені ол бүкіл әлемге тарады, бұл адамның атын Уральская көшесіне емес, Карбышев көшесіне беру керек. Уральская көшесінің не басы, не аяғы жоқ.Джумакулов Р.М.: Қостанай дамып, кеңейіп келеді, мемлекеттің түкпір-түкпірінен адамдар келеді. Сондай-ақ, ескерткіштің жанынан өтіп бара жатып, Шақшақ Жәнібек батыр көшесімен жүру әлдеқайда тарихи және қисынды болар еді, ал егер Сіз Шақшақ Жәнібек батырдың атын көтергіңіз келсе, Сізде қарапайым қисын болуы керек.Біз Карбышев көшесін емес, Уральская көшесін Шақшақ Жәнібек батыр көшесін қайта атаймыз. Сіз екі көшені бір атпен атай алмайсыз, және менің ойымша, ешкім Карбышев көшесінің атауына қарсы емес. Өйткені, біз Карбышев сияқты генералдардың арқасында Ұлы Отан соғысында тірі қалғанымызға көп қарыздармыз.
Бегайдаров К.Б. сөз сөйледі.
Ассалаумағалейкум, жиналған қауым! Қостанай қаласындағы көшені Шақшақ Жәнібек атымен қайта атау өте дұрыс, қолдаймын. Алайда, Шақшақ Жәнібек көшесі өз бастауын Әуежайдан алады, содан келіп, қай көшемен түйіседі? Менің ойымша, Шақшақ Жәнібек батыр көшесі сонау әуежайдан басталып, Қобыланды батыр көшесімен түйіссе жақсы болар еді.
Джумакулов Р.М.: Мен Уральская көшесін сұрап отырған себебім, бұл көше әуежайдан бастау алады. Бұл Қостанайға келген барлық қонақтар осы көше бойымен өтіп, Шақшақ Жәнібек батырдың ескерткішін қарап, тамсанып өтетін болады.
Досым Х. сөз сөйледі.
Ассалаумағалейкум, қымбатты достар! Манадан сөз барысын тыңдап отырмын, айта кетейін дегенім Карбышев пен Шақшақ Жәнібекті салыстыруға болмайды. Бүгінгі күні біздің ел болып, жер болып отырғанымыз сол кешегі өз ерлігі, батырлығы, күш-білегімен елін, жерін қорғаған батырларымыздың арқасы. Ал Карбышевке келер болсақ, ол кезінде қазақ жері үшін емес, өз жері, өз отаны үшін күрескен адам. Менің ұсынысым - батырдың ескерткіші тұрған көше Карбышев көшесіне Шақшақ Жәнібек атауын беру.
Джумакулов Р.М.: Мәселенің қойылу реті былай, депутаттар халықтың пікірін ескере отырып, Уральская көшесінің атын Шақшақ Жәнібек батыр көшесіне қайта атауға не келісім береді, не келісім бермейді. Сонымен қатар, ескерткіш орнатылып, газет беттерінде бұл туралы жазылған кезде халық пікірі қайда болды? Біз тарихты біліп, есте сақтауымыз керек, дауласу жақсы іс емес. Алайда, Сіз менен асқан ұлтжанды болсаңыз, менің орныма келіп, сөз сөйлеуіңізге болады.
Жақып Қ.Х. сөз сөйледі.
Қайырлы күн, құрметті бүгінгі жиынға жиналған қауым! Қазақстан Республикасының Президенті Қасым-Жомарт Кемелұлы өзінің 2021 жылы шыққан тарихи-философиялық еңбегін «Тәуелсіздік бәрінен қымбат» деп тегін атамаса керек.
Тәуелсіздік өздігінен келген жоқ, ол талай батыр бабаларымыздың азаттық үшін күресінің нәтижесі. Бізде жау жеңбеген батыр, дау шешпеген би болмаған. Осы іспеттес дауларды да шешкен, жауларды да жеңген батырларымыздың бірі міне Шақшақ Жәнібек.
Кезінде ата жауымыз жоңғарлармен ғасыр бойы соғысқанда, біз жер бетінен жеңімпаз болып танылдық. Жердің тұтастығы, елдің бірлігі, мемлекетіміздің тәуелсіздігі батыр бабамыз үшін өмірінен де қымбат болды.
Шақшақ Жәнібек ел тарихында депломатиялық академияның ірге тасын алғаш қалаған асқан шебер елші, тамаша сөз зергері, әділ де әділетті батыр болған. Көрші елдермен түністікке, жақсы қарым-қатынаста болу батыр бабамыздың басты мақсаттарының бірі болатын. Ал, бой бермеген жағдайда арыстандай алысып, жолбарыстай жұлысып, алған беттен қайтпайтын, шайқас жүріп жатқанда лезде ұтымды әдістермен жеңудің тиімді жолдарын тез таба білетін, ойы ұшқыр, майдан алаңын алақанда ұстап, уысынан жібермейтін, сөйтіп батырлығымен қатар Шақшақ Жәнібек бабамыз ірі әскер қолбасшысы да бола білді. Батыр бабамыз бастығын ұрыстар мен шайқастардың бәрі жеңіспен аяқталып отырған.
Шақшақ Қошқарұлы Жәнібек тархан – Ресей, Еділ Қалмақтары, Түркімен, Жоңғар елдерімен қарым-қатынаста қазақ мүддесін қорғаған күрескер. Ол ұлт бірлігін бүтіндеуші би, саясаткер тұрғысында дарынды шешен, қартайған шағында ел ішінде абыз атанған тұлға.
Мен, сондай-ақ бар күшіммен, біздің қаламызда талай тарихи тұлғаларымыздың қатарында ел азаттығы үшін күрескен жігерлі қайраткер Шақшақ Жәнібек атына көшені қайта атауды қуаттап қолдаймын. Баршаңыз осы ұсынысты қолдайды деп сенемін.
Шақшақ Жәнібек батыр кеңес дәуірі кезінде де, қазір де тыйым салынбаған тұлғалардың бірі. Себебі, Шақшақ Жәнібек батырдың өмір сүру кезеңі көрші мемлекеттермен белсенді сауда және дипломатиялық байланыстарға түсетін аралықта орын алған. Өздеріңіз білетіндей, Шақшақ Жәнібек батыр қалмақтар, башқұрттар, жоңғарлар немесе қазақтар арасындағы кезкелген жанжалды жағдайларда күштік қақтығысқа жол бермеуге тырысқан. Шақшақ Жәнібек батыр өзін батыл батыр, көрнекті қолбасшы және барлық көрші мемлекеттермен ең алдымен, солтүстік көршісімен бейбітшілік пен келісімде өмір сүруге ұмтылған тамаша дипломат ретінде көрсетті. Бұл тарихи мысал қазір бұрынғыдан да маңызды.
Исмаилов С.С. сөз сөйледі.
Cәлеметсіздер ме бүгінгі жиынға жиналған қауым! Қазақ-жоңғар соғыстары батырларының ішіндегі ең танымалы- Шақшақ Жәнібек батыр. Ол ерекше жеке қасиеттері бар рубасшы болды.
Бұл ретте, ол басқарған аумақтар Қостанай, Ақтөбе, Қызылорда облыстарының құрамына кіретінін атап өту қажет. Қазақ хандығы ұлы жауынгерлерінің бірі Әбілқайыр хан мен Жәнібек батыр ешқашан қақтығыспаған, өз саясатын бір-бірімен келіскен. Шақшақ Жәнібек батыр, қолбасшылық дарындарынан басқа, саяси сезім мен дипломатиялық қабілеттерге ие болған. Ол алғашқылардың бірі болып Ресей әкімшілігімен жақындасып, Орынбор генерал-губернаторы И.Неплюевпен достық қарым-қатынас орнатқан. 1739 жылдың қыркүйегінде Жәнібек генерал-губернатор алдында қазақ тайпаларын Жайық (Орал) жағалауына көшіру және Ресей қалаларымен сауда байланыстарын жолға қою туралы бастама көтерген. Өтініш қанағаттандырылып, қазақтар Орал жағалауларына қоныс аудара бастады.Қазақ даласында Түркістан еш уақытта өз қасиеттілігін әлі де жоғалтпаған қала екенін айта кету қажет. Қожа Ахмет Ясауи кесенесінің аумағында ең танымал қазақ халқының хандары мен сұлтандары жерленген. Олардың арасында бірнеше батырлар болды. Мұндай құрметке Тархан Жәнібек те ие болған, бұл тек хандар мен сұлтандардың шешімі ғана емес, бүкіл қазақ халқының шешімі болды.Шақшақ Жәнібек батыр Қостанай облысының аумағында қайтыс болғанына қарамастан, халық пен қазақ билеушілерінің талабы бойынша оның денесі Түркістанға жеткізіліп, қазақ сұлтандары мен хандары арасында жерленген. Бұл оның замандастары Шақшақ Жәнібек батырдың оны мойындағанын көрсетеді.
Шайкен Ш. сөз сөйледі: Сәлеметсіз бе, мына жерде Шақшақ Жәнібек жөнінде көптеген мәлімет беріп жатырсыздар, бұл жерге келген кісілер тарихты біледі, бұл ол кісілер үшін жаңалық емес. Батырға берілетін көше дұрыс көше болуы керек, қалаға келген кісілер ескерткішті артқы жағынан көреді, көше бойы өскен ағаш тіпті, қуыс-қуыс көше, менің көңілімнен шықпайды. Берілсе жақсы көше берілуі керек, берілейін деп отырған көше батырды қорлау тәрізді болады.
Исмаилов С.С.: Уральская көшесіне Шақшақ Жәнібек батыр атын берейін деп отырған себебімізді алдағы сөз сөйлеуші ағаларымыз айтып өтті, сонда да мен өз тарапымнан қосайын. Біріншіден, Аэропорт ауданы қаламыздың жақсы дамыған жаңа ауданы болып саналады, екіншіден, қала әкімінің жұмыс жоспары бойынша Уральская көшесі мен Береке, Юбилейный шағын ауданын байланыстыратын жаңа көпір салу көзделген. Бүгінгі күні осы көшені Шақшақ Жәнібек батырға беруіміздің де себебі алдағы уақытта бұл дамыған, өз бастауын Әуежайдан алатын жастарға арналған әдемі аудан болатынына күмәнім жоқ.
Естаев И. сөз сөйледі:
Сәлеметсіз бе, жиналған қатысушылар. Неге атақты Шақшақ Жәнібек батырдың есімімен Карбышев көшесінің атын атамасқа? Біздің батырымызға ескерткіш орнатылғанынан бері алты жыл өтті және жақын арада батырымызға 300 жыл толады. Шақшақ Жәнібек батырдың есімін Уральская емес, Карбышев көшесіне беруді ұсынамын. Мен оның атын Уральская көшесіне беруге үзілді-кесілді қарсымын.
Хусаинова Г.А. сөз сөйледі:
Уральская көшесі - қаланың аса маңызды көлік магистралі болып табылады. Ол арқылы қала маңындағы сыртқы байланыстарды қамтамасыз ететін айналма автожолдың, сондай-ақ әуежайдың жалпы қалалық орталықпен және қаланың басқа аудандарымен ең қысқа байланысы жүзеге асырылады. Уральская көшесінің ұзындығы 8 км. Карбышев көшесінің ұзындығы 4900 метр (5 км-ден аз). Уральская көшесінің ұзындығы ұзынырақ.
Беков Өмірзақ сөз сөйледі:
Салеметсіз бе, жиналған қауым. Бүгінгі күні біз жиналып отырған себебіміз Шақшақ Жәнібек батырымызға көше атауын беру мәселесі осыдан алты жыл бұрын көтерілген мәселе еді. Бұл бүгін көтеріліп жатқан мәселе емес. Сіздерге, Уральская көшесі емес, Карбышев көшесін қайта атау керек болса, осы мәселені бүгінге дейін неге көтермедіңіздер? Осы уақыт аралығында атаулы мәселемен әкімдікке бастамашылық етіп бірнеше қайтара бардым. Бұл бабамызға қай көшені алып берсе де көптік етпейді, мәселе онда емес. Берілгелі отырған көше 8 шақырым, өз бастауын сонау жаңа ауданнан алып, бойында жаңа ғимараттар салынып, өркеңдеп өсетін, болашағы зор көше.
Қадырбек Қиысқан сөз сөйледі:
Қайырлы күн, құрметті жиналған қауым! Бүгінгі күні қаралып отырған көшенің қайта атауына бастамашыл топ Карбышев емес Уальская көшесін сұраған екен. Сол себепті тақырыптан тыс кетпей қойылған күн тәртібі аясында сөз қылу қажет. Ағамыз дұрыс айтып кетті бұл мәселені бүгін емес, осыдан алты жыл бұрын сөз етіп, қағаз бетіне түсіру керек еді. Бұл жерде айғай-шуға салынбай, бастамыш топ әуел бастан Уральская көшесін сұраған екен, осы бастамаға қолдау көрсетейік, ағайын. Ахмет Байтұрсынұлы атындағы әуежайға қонып, жол басы Шақшақ Жәнібек батыр көшесімен басталса керемет емес пе!? Қолдауларыңызды сұраймыз.
Исмаилов А.О. тыңдалды:
Біз ортақ пікірге келдік деп ойлаймын. Дауыс беру рәсіміне көшейік.Қостанай қаласының Уральская көшесін Шақшақ Жәнібек батыр көшесіне қайта атау туралы ұсынысты қолдауды ұсынамын.Иә -13. Қарсы - 0. Қалыс қалды - 0. Қабылданады.
Қайырлы күн, төраға мырза, құрметті депутаттар, бүгінгі жиналысқа жиналған қауым. Біздің Шекара департаменті орналасқан Дзержинский көшесін Сағадат Қожахметұлы Нұрмағамбетов атына қайта атау мәселесін бастама етіп келіп отырмыз. Сағадат Нұрмағамбетов 1924 жылы дүниеге келген. Жасынан әскери адам болам деген ой болмаған, алайда 1941 жылы Ұлы Отан Соғысы басталып, 17 жасар Сағадат Нұрмағамбетов Түркістан әскери училищесіне түсті. Сол жерде бір жылдық оқуын аяқтап, офицер лауазымына ие болды. 1942-1945 жылдары аралығында Ұлы Отан Соғысына қатысады. Осы жылдары Шығыс Еуропа, Белорусия, Украина елдерін фасшистерден босатуға үлесін қосып, 1945 жылы Берлиндегі Рейхстагті жою операциясына қатысып, Совет Одағы Кеңесінің Батыры атағы иегері болды. Девизиялық полк, девизия басқарған, Совет Одағы кезінде Генерал лейтанант, Генерал майор атағына ие болған. 1984 жылға дейін Орта Азия әскери округінің, оған дейін Оңтүстік Азия әскери округінің бастығы болған, сол тізгінді алып, еліміздегі қарулы күштерді қалыптастыруда бар тәжірибесін салып, даму ісіне көптеген үлесін қосты. 1991 жылы Кеңес Одағы тараған кезде көптеген офицер, генералдар өз отандарына оралып, өз елінде еңбек ете бастаған. Сол кезде Қазақстан Республикасының қарулы күштерін қалыптастыру үшін отставкада болғанына қарамастан Сағадат Нұрмағамбетов жұмысқа шақырылған. Сағадат Қожахметұлы Нұрмағамбетов Қазақстан Республикасының «Халық Қаһарманы» атағының иегері, Қазақстанның тұңғыш қорғаныс министрі. 1995 жылға дейін Қақазстан Республикасының Қарулы күштерін басқарған, өз ісінде тәжірибелі, адал, кішіге ізет көрсете білген әскери азаматы еді. Қостанай облысы бойынша шекара қызметі департаменті Дзержинский көшесінің атауын Сағадат Нұрмағамбетов атына қайта атауға қолдау білдіреді.
Табулденов А.Н. сөз сөйледі
Құрметті жерлестер, өздеріңізге мәлім болғандай, 2023 жылдың 17 маусымында Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаев Түркістан қаласында өткен «Әділетті Қазақстан – Адал азамат» Ұлттық Құрылтайының екінші отырысында сөз сөйледі. Президент «Әділетті Қазақстанды құру – министрлер мен әкімдіктердің ғана емес бүкіл қоғамның міндеті. Біздің жеке және қоғамдық құндылықтарымыз бен мінез-құлық үлгілеріміздің жаңғыруы, ұлтымыздың дүниетанымы өзгеруі маңызды. Онсыз кез келген өзгертулер бос болады. Бір сөзбен айтқанда, егер біздің ойымыз ұмтылысымен өзгермесе, ештеңе өзгермейді, -деп тұжырымдады ол. Сағадат Нұрмағамбетов тек әскер қолбасшы, сарбаз, офицер ғана емес ол мемлекет және қоғам қайраткері. Біз бұл кісіні еліміздегі қарулы күш негізін қалаушы ретінде, бүгінгі күні жаппай қарулы күш пайдаланатын әскери доктринасының авторы ретінде танып, ерекше бағалаймыз. Бұл кісі екі дәуір аралығында өмір сүрген қоғамның дамуына елеулі үлес қосқан қоғам қайраткері, Кеңес Одағы дәуірінде Ұлы Отан Соғысына қатысқан Кеңес Одағының Батыры. «Әр уақытта өзінің батыры туады, әр дәуірдің бас әріппен жазылатын өз тұлғасы бар, және де әр уақыттың өз құндылықтары бар...» деп айтылған. Қазақтарда «Әр адам өз заманының баласы», «Еңбек – адам көркі, Адам – заман көркі» деген сөз бар, бүгінгі күні жиында сөз болып отырған Сағадат Нұрмағамбетовке қатысты осы мақалдарды сөз етуге болады. Бүгінгі күнгі аталып жүрген көшенің атауына келер болсақ, Дзержинскийдің еліміз бен қаламыздың дамуына қосқан үлесі болған жоқ, оны Сіздер өткен тарихтан да білесіздер. Сол себепті атаулы көшеге «Халық Қаһарманы» атағының иегері, Қазақстанның тұңғыш қорғаныс министрі Сағадат Нұрмағамбетов атауын беруді қолдаймын.
Исмаилов А.О. тыңдалды.
Дауыс беру рәсіміне көшейік. Қостанай қаласының Дзержинский көшесін Сағадат Нұрмағамбетов көшесіне қайта атау туралы ұсынысты қолдауды ұсынамын.Иә-13. Қарсы-0. Қалыс қалды-0. Қабылданады.
Генерал Бакиров 18 жасында соғысқа өз еркімен аттанған. 1942 жылы Тамбов жаяу әскер училищесін бітіргеннен кейін майданға түсіп, Курск доғасында соғысып, тұтқындарды босатып, Днепрді мәжбүрлеп, жараланды. Жауынгерлік наградалары бар: «Ерлігі үшін» медалі, «Қызыл жұлдыз ордені», «Ұлы Отан соғысы ордені».1944 жылдың ортасында КСРО Үкіметінің бұйрығымен Бакиров Тегеран қаласына жіберілді. Жеңістен кейін отаны Павлодарға оралды. Соғыстан оралғаннан кейін ол өз күштерін қылмысқа қарсы күреске бағыттады, қызметті учаскелік полиция инспекторы қызметінен бастады, соғыстағы майдандық тапқырлықтың арқасында барлауда қызмет етті, қылмыстық іздестіру жедел уәкілі болды. АІІБ, ҚІІБ бастығы және 1951 жылдан Павлодар облысы ІІБ қылмыстық іздестіру бастығы болды.Қызмет барысында ІІМ Алматы жоғары мектебін және КСРО ІІМ Мәскеу Академиясын аяқтады.Самат Смагулович Бакиров Қостанай облысында 30 жылдан астам басшылық қызметте жұмыс істеді, 17 жыл КСРО милициясының генерал-майоры атағымен облыстық ІІБ-ы басқарды, оның балалары, немерелері мен шөберелері органдарда қызметін жалғастыруда. Ол 18 жасында солдаттың шинелін киіп, 65 жасында генералдың шинелін шешті. 20-дан астам үкіметтік наградалармен марапатталды, Қазақ КСР ІІМ Құрмет кітабына енгізілді, КСР ІІМ еңбек сіңірген қызметкері, КСРО еңбек сіңірген заңгері, алғашқылардың бірі болып «Қостанай қаласының Құрметті азаматы» құрметті атағына ие болды. Бакировтың тегі Қазақстанның тарихи тұлғаларының тізіміне № 346 болып енгізілген. Бес ұлдың төртеуі оның ісін жалғастырды, ҚР ІІМ зейнеткерлері. Самат Бакиров 80 жасында қайтыс болды, әскери құрметпен анасының жанына жерленді. Гранит тасқа: «Менің өмірге ренішім жоқБарлығы ұстамды және қарапайым деген сөздер ойылып жазылған Менің ойымша, мұндай тұлғалар барлық ұрпақ үшін үлгі болып табылады. Олар ұлтжандылыққа үйретеді, Отанды сүюге дәріптейді. Урицкий көшесін Самат Бакиров көшесіне қайта атау ұсынысымызды қолдауларыңызды сұраймын.
Кульбеков С.К. сөз сөйледі:
Сізге Қостанай облысы полиция департаментінің Ардагерлер кеңесі мен қызметкерлерінің атынан милиция генерал-майоры Самат Смагулович Бакировты еске алу мәселесі бойынша жүгінемін.Самат Смагулович Бакиров 1925 жылы Павлодар облысында дүниеге келген, 16 жасында ерікті ретінде майданға аттанған. 1942 жылы Тамбов жаяу әскер училищесіне курсант болып қабылданды, әскери командалық білім алды. Ол бірінші Украина майданындағы шайқастарға қатысты, Днепр өзенін мәжбүрлеу кезінде жарақат алды, Курск доғасында, Украина, Польша, Чехословакиядағы шайқасқа қатысты. 1945 жылы маусымда коммунистік майдангерлер тобының құрамында Иранға арнайы іссапарға жіберілді және бір жылдан кейін ғана демобилизацияланды.Соғыстан оралғаннан кейін ол өз күштерін қылмысқа қарсы күреске бағыттады, қызметін учаскелік полиция инспекторы қызметінен бастады, соғыстағы майдандағы тапқырлығы арқасында соғыс кезінде рота барлаушысы, қылмыстық іздестіру жедел уәкілі болды. АІІБ, ҚІІБ бастығы және 1951 жылдан Павлодар облысы ІІБ қылмыстық іздестіру бастығы болды.Қызмет барысында ІІМ Алматы жоғары мектебін және КСР ІІМ Мәскеу Академиясын аяқтаған.17 жыл ІІБ бастығы болып жұмыс істеді. Генерал Самат Бакировтың тұлғасы Қостанай үшін қаншалықты маңызды. Бұл Отанға қызмет етудің ең лайықты үлгісі, адалдықтың, ұлтжандылық пен төзімділіктің үлгісі.Еңбегі үшін «1-дәрежелі Отан соғысы орденімен», «Қызыл жұлдыз орденімен», «Еңбек Қызыл Ту орденімен», «Ерлігі үшін», «Жауынгерлік еңбегі үшін», «Германияны жеңгені үшін» медальдарымен марапатталған, сондай-ақ Қостанайдың «Олар Жеңіспен оралды» кітабына енгізілген, 20-дан астам үкімет марапаттарымен марапатталған, Қазақстан ІІМ Құрмет кітабына енгізілген, ҚазКСР ІІМ еңбек сіңірген қызметкері, ҚазКСР еңбек сіңірген заңгері. Қазақстанның тарихи тұлғаларының тізіміне енгізілген. Құрметті депутаттар мен Қостанай қаласының тұрғындары, уақыт өзгеруде, нарықтық қатынастар өзгеруде, адамгершілік пен адамгершілік шеттетілді, мейірімділік пен адалдық сияқты құндылықтар қоғамда қалуы тиіс. Біздің балаларымызды өз елінің болашақ ұлтжанды азаматы Самат Бакиров сияқты адамдардың мысалында тәрбиелеу үшін Урицкий көшесін Самат Бакиров көшесіне қайта атау мүмкіндігін қарастыруды сұраймыз.
Лабазов А.С. сөз сөйледі:
Бүгін мен үшін көптеген тұрғындар сияқты, өте қобалжулы күн. Біз Урицкий көшесін 1960-1990 жылдардағы құрметті ІІБ бастығы Самат Бакиров көшесіне қайта атау мәселесін қарастырып отырмыз.Ол қоғамдық тәртіпті қорғауды жақтады, қоғаммен бірге өз міндетінің үлгілі орындалуын бақылауға шақырды. Оның қанатты сөзі мен өз тәжірибемде де қолданатын ұранға айналды: «Милицияның іс-әрекеті өзінің қатаңдығы мен шешімділігімен көпшілікке әділ және түсінікті болуы керек». Ол көбінесе қоғаммен ынтымақтастыққа сүйенетін. Біз оның «Милиция - билік айнасы» - деген сөзін басшылыққа алатын едік.Самат Смагулович Бакиров - біздің тәлімгеріміз, қадір-қасиет, ар-намыс және жоғары мәдениет адамы. Құрметті депутаттар, Урицкий көшесін Самат Бакиров көшесіне қайта атауды қолдауларыңызды сұраймын.
Исмаилова А.О. тыңдалды:
Дауыс беру рәсіміне көшейік. Қостанай қаласының Урицкий көшесін Самат Бакиров көшесіне қайта атау туралы ұсынысты қолдауды ұсынамын.Иә-13. Қарсы-0. Қалыс қалды-0. Қабылданады.
Біз бүгін талқылап жатқан тұлғалардың әрқайсысы, әсіресе соңғы екеуі-біздің дәуіріміздің адамдары, қаламыздың аңыздары. Бұл бәрін көрген адамдар.Мен, әрине, біздің ең ұлы теміржолшы Бертран Иосифович Рубинштейн туралы айтқым келеді.Ол Ашхабадта провизорлар отбасында дүниеге келген, анасы мен әкесі дәріханашы болды. Мектепті өте жақсы аяқтады. Мектепті аяқтағаннан кейін оған үздік оқушы ретінде Кеңес Одағының кез-келген ЖОО түсу ұсынылды. Ол кезде оның атасы кондуктор болған, сол себепті Бертран Рубинштейн теміржолшы мамандығын таңдауға шешім қабылдаған болуы мүмкін.1960 жылы сәуірде КСРО байланыс жолдары министрі Борис Павлович Бещев «Қостанай темір жол бөлімін құру туралы» бұйрыққа қол қойды. Біздің аймақтың теміржолының бірінші басшысы болып Бертран Иосифович Рубинштейн тағайындалды.Ұлы Отан соғысы басталған кезде, 1941 жылы 23 маусымда ол 1 курс студенті, 17 жасар жасоспірім еріктілер тізіміндегі жазба үстелінің жанында тұрды. 1941 жылдың 14 шілдесінде ол Мәскеу маңында траншеялар қазды.Соғысты ол Кенесбергке дейінгі өтті бірақ, осымен соғыс аяқталған жоқ. Тағдыр оларға сынақ дайындады, өйткені олардың бір бөлігі Жапон майданына бұрылды. Армия соңына дейін жеңілгенше, ол 1947 жылы ғана Мәскеуге оралды27 жастағы ол Тың жерге келіп, ең төменгі лауазымынан – саябақ бойынша кезекші болып 10 жыл ішінде Ақмола темір жол бөлімшесінің бірінші орынбасарына дейін қызмет атқарды. 37 жасында 1960 жылы жоғарыда аталған бұйрық шыққаннан кейін, Бертран Рубинштейн жұбайымен бірге Қостанайға келеді.Оған көптеген түрлі лауазымдар ұсынылды, бірақ ол біздің аймақтың теміржолын 33 жыл 7 ай бойы басқарды. Ол 246 км темір жолды қабылдады, қазір Қостанайдағы темір жолдың ұзындығы 1600 км.Өз өңірін дамытуға 57 жыл арнаған адамға 1994 жылы Қостанай қаласының Құрметті азаматы атағы, 2013 жылы Қостанай облысының Құрметті азаматыатағы берілді.Депутаттардан Железнодорожная көшесін Бертран Рубинштейн көшесіне қайта атау мәселесін қарауды сұраймыз.
Абишева Р.Г. сөз сөйледі:
Сәлеметсіздер ме, құрметті қауым. Жаңа Қазақстан жүйесін қалыптастыру кезеңінде Қостанай қаласына, Қостанай облысына еңбек сіңірген азаматтарды ұлықтап, келешек ұрпаққа өнеге болу үшін, оларға көше, ғимарат, кәсіпорын атауын беру жақсы іс-шара деп ойлаймын. Ардагерлер кеңесі атынан, Железнодорожная көшесін Бертран Иосифович Рубинштейн есіміне ауыстыруды ұсынамыз. Бертран Иосифович Рубинштейн - темір саласында белгілі тұлға. 1960 жылдан 1993 жылға дейін 33 жыл Қостанай жол бөлімшесін басқарып, 75 жасында зейнеткерлікке шыққан. Қостанай қаласында 57 жыл өмір сүріп, 94 жасында өмірден өткен. Ұлы Отан соғысының ардегері, еңбек ардагері, КСРО-ның құрметті теміржолшысы, Қазақстан еңбек сіңірген көлік қызметкері, КСРО-ның Министрлер кеңесінің Лауреаты, Қостанай қаласының құрметті азаматы, Қостанай облысының құрметті азаматы. Бертран Иосифович Рубинштейн есімі «Қазақстанның танымал теміржолщысы» кітабына, «Жақсы адамдар» үлкен халықаралық энциклопедиясына, «Қостанай облысының танымал адмдары» кітабына енгізілген. Республикалық және облыстық, темір жол баспасөз құралдарында Б.И. Рубинштейн туралы 30 астам жариланған материалдар бар. Ерлігі мен еңбек жетістіктері үшін 39 мемлекеттік және салалық орден және медальдармен марапатталған. Өзімен бәрге қызметтес болған теміржолшылар, соғыс кезеңіндегі жағдайлар, тың игеру кезеңі, қайта құру кезеңі туралы естеліктер жазып, «Ұмытылмай тұрғанда», «Есімде барда», «Ар мен тағдыр» атты кітаптар жазып қалдырды. Бертран Иосифович Рубинштейн Қостанай қаласы мен облыстың экономикалық дамуына қосқан үлесі зор, өмірі мен еңбек жолы жастарға өнеге, қала тұрғындарының мақтанышы болуға лайықты және қала көшесіне есімін беруге өте лайықты тұлға. Осы ретте Қостанай қаласының Железнодорожная көшесін Бертран Иосифович Рубинштейн көшесіне қайта атау ұсынысымызды қолдауларыңызды сұраймыз.
Исмаилов А.О. тыңдалды:
Дауыс беру рәсіміне көшейік. Қостанай қаласының Железнодорожная көшесін Бертран Рубинштейн көшесіне қайта атау туралы ұсынысты қолдауды ұсынамын. Иә-13. Қарсы-0. Қалыс қалды-0. Қабылданады.
Қайырлы күн құрметті қауым, қостанайлықтар! Гашек көшесінің бойындағы саябақ 2017 жылы салынған. Сол кезден бері қаламыздың көрікті жері, саябағымыз атаусыз қалып келген. «Ұлы Дала» ұғымы ертеден келе жатқан ұғым. «Ұлы Дала» ұғымы – кең, байтақ деген мағынаны білдіреді. ТББК ауданынан, не көпірден бері шықсаңыз, әсіресе кешкі мезгілде сондай бір жарық, керемет көрініске куә боласыз. Оған қоса, атаулы саябақта көптеген мерекелік іс шаралар ұйымдастырып өткізуді дәстүрге айналып келеді: мәселен, жыл сайын Татарстан президенті келіп Сабантой өткізіп, халық басын біріктіреді, «Ұлттық домбыра күні», бұл саябақ халық басын қосып, түрлі іс шаралар өткізуге әбден ыңғайлы, балалардың бос уақытын пайдалы өтуіне жағдай жасалған жақсы саябақ. Мен атаулы саябаққа «Ұлы Дала» атауын беруді қолдауыларыңызды сұраймын.
Данияров С.И. сөз сөйледі
Соңғы жылдары бұл саябақ балаларымыз, қала тұрғындары мен қонақтары үшін тамаша демалыс орнына айналды.Менің ойымша, саябаққа атау беру өте орынды болады және оған одан да көп құндылық береді.
Вепрев И.Н. сөз сөйледі
Құрметті депутаттар, Қостанай қаласының тұрғындары, бүгінде уақыт құбылысы болып табылатын көптеген маңызды мәселелер талқылануда. Қазақстан – көпұлтты мемлекет екенін ұмытпауымыз керек. Бәрін ескеріп, лайықты адамға құрмет көрсету қажет.Бір күні жаттығу кезінде жаттығу үшін аумақты абаттандыру мәселесі бойынша әңгіме өткізген Шукеевті атап өткім келеді. Ол маған бұл жерде әдемі саябақ орналасатынын айтып еді. Бүгінгі күні осы сөзі расталды. Сондықтан саябаққа «Ұлы Дала» атауын беру бастамасын қолдаймын.
Неумывакин М.Ф. сөз сөйледі
Саябаққа «Аққу» атауын немесе осы сөзбен байланысты әдемі атау беру туралы депутаттарға ұсыныспен жүгінемін. Саябақтың баурайында 5 жыл бойы аққулар отбасы қоныстанып келеді. Адамдар олардың сұлулығына тамсана қарайды.
Исмаилов А.О. тыңдалды:
Дауыс беру рәсіміне көшейік. Қостанай қаласының Гашек көшесінің бойында орналасқан саябаққа «Ұлы Дала» атауын беру туралы ұсынысты қолдауды ұсынамын.Иә-12. Қарсы-0. Қалыс қалды-1. Көпшілік дауыспен қабылданады.
Құрметті депутаттар мен шақырылғандар! Қостанай қаласының Уральская көшесін Шақшақ Жәнібек батыр көшесіне, Қостанай қаласының Дзержинский көшесін Сағадат Нұрмағамбетов көшесіне, Қостанай қаласының Урицкий көшесін Самат Бакиров көшесіне, Қостанай қаласының Железнодорожная көшесін Бертран Рубинштейн көшесіне қайта атау және Қостанай қаласы Гашек көшесінің бойында орналасқан саябаққа «Ұлы Дала» атауын беру туралы ұсыныс қолдау тапты. «Қазақстан Республикасының әкімшілік-аумақтық құрылысы туралы» 1993 жылғы 8 желтоқсандағы Қазақстан Республикасының Заңына сәйкес облыстық маңызы бар қалалардың құрамдас бөліктерін қайта атау мәселелерін Республикалық ономастика комиссиясының оң қорытындысы болған кезде облыстық өкілді және атқарушы органдар бірлескен шешіммен шешеді. Айтылған негізінде, Қазақстан Республикасының қолданыстағы заңнамасына сәйкес Қостанай қаласының Уральская көшесін Шақшақ Жәнібек батыр көшесіне, Қостанай қаласының Дзержинский көшесін Сағадат Нұрмағамбетов көшесіне, Қостанай қаласының Урицкий көшесін Самат Бакиров көшесіне, Қостанай қаласының Железнодорожная көшесін Бертран Рубинштейн көшесіне қайта атау және Қостанай қаласының Гашек көшесі бойында орналасқан саябаққа «Ұлы Дала» атауын беру туралы ұсыныстарды Республикалық ономастикалық комиссиясы қарауына енгізуді ұсынамын. Иә-13. Қарсы-0. Қалыс қалды-0. Қабылданады. Осымен көпшіліктік тыңдаулар жабық деп жарияланады. Көпшілік тыңдаулардың барлық қатысушыларына жұмыс үшін рахмет.
|
Бюджет, экономика, басқару және өзін-өзі басқару сұрақтары жөніндегі комиссиясының төрағасы
|
А.О. Исмаилов
|
|
Әлеуметтік сұрақтар, отбасы-демографиялық саясат және қоғамдық бірлестіктермен байланыс жөніндегі комиссиясы төрайымы |
Н.В. Костенюк
|
|
Хаттаманы жүргізген
|
О.Б. Абдикерова А.Э.Тлеугалеева |
Қостанай қалалық мәслихаты
Тұрақты депутаттық комиссиялардың
Б І Р Л Е С К Е Н Қ А У Л Ы С Ы
Қостанай қ. 2023 жылғы 21 маусым
Комиссиялар қаулы етті:
Қазақстан Республикасының қолданыстағы заңнамасына сәйкес Қостанай қаласының Уральская көшесін Шақшақ Жәнібек батыр көшесіне, Қостанай қаласының Дзержинский көшесін Сағадат Нұрмағамбетов көшесіне, Қостанай қаласының Урицкий көшесін Самат Бакиров көшесіне, Қостанай қаласының Железнодорожная көшесін Бертран Рубинштейн көшесіне қайта атау және Қостанай қаласының Гашек көшесі бойында орналасқан саябаққа «Ұлы Дала» атауын беру туралы ұсыныстар Республикалық ономастика комиссиясының қарауына енгізілсін.
|
Бюджет, экономика, басқару және өзін-өзі басқару сұрақтары жөніндегі комиссиясының төрағасы
|
А.О. Исмаилов
|
|
Әлеуметтік сұрақтар, отбасы-демографиялық саясат және қоғамдық бірлестіктермен байланыс жөніндегі комиссиясы төрайымы |
Н.В. Костенюк
|