«Қостанай облысы әкімдігінің білім басқармасы» мемлекеттік мекемесінің қызметіндегі сыбайлас жемқорлық тәуекелдерін ішкі талдау нәтижелері бойынша
ТАЛДАМАЛЫҚ АНЫҚТАМА
Қостанай қаласы « 30» маусым 2025 жыл
«Сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл туралы» 2015 жылғы 18 қарашадағы Қазақстан Республикасы Заңының 8-бабының 5-тармағына, Қазақстан Республикасы Мемлекеттік қызмет істері және сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл агенттігі Төрағасының 2016 жылғы 19 қазандағы № 12 бұйрығымен бекітілген сыбайлас жемқорлық тәуекелдеріне ішкі талдау жүргізудің үлгілік қағидаларына сәйкес, «Қостанай облысы әкімдігінің білім басқармасы» (бұдан әрі-Білім басқармасы) мемлекеттік мекемесінде сыбайлас жемқорлық тәуекелдеріне ішкі талдау жүргізілді.
Білім басқармасының қызметі сыбайлас жемқорлық тәуекелдерін ішкі талдау (бұдан әрі – Талдау) объектісі болып табылады.
Мемлекеттік органның қызметіндегі сыбайлас жемқорлық тәуекелдеріне ішкі талдау жүргізу мақсатында «Қостанай облысы әкімдігінің білім басқармасы» ММ-де сыбайлас жемқорлық тәуекелдеріне ішкі талдау жүргізу туралы» Білім басқармасы басшысының 2025 жылғы 19 наурыздағы № 215 бұйрығы шығарылды. Осы бұйрықпен (20.05.2025 жылғы толықтырумен) жұмыс тобының құрамы бекітілді.
Сыбайлас жемқорлық тәуекелдеріне ішкі талдау Сыбайлас жемқорлық тәуекелдеріне ішкі талдау жүргізудің үлгілік қағидаларына, сондай-ақ Қазақстан Республикасы Сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл агенттігі Төрағасының бұйрығымен бекітілген сыбайлас жемқорлық тәуекелдеріне ішкі талдау жүргізу жөніндегі әдістемелік ұсынымдарға сәйкес жүргізілді.
Сыбайлас жемқорлық тәуекелдерін ішкі талдаумен қамтылған кезең: 2024 жылдың екінші жартыжылдығы-2025 жылдың бірінші жартыжылдығы.
Талдау жүргізудің мақсаттары мен міндеттері:
Талдаудың мақсаты Білім басқармасындағы сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл және оны жою болып табылады.
Талдау міндеті сыбайлас жемқорлық құқық бұзушылықтар жасауға ықпал ететін жағдайлар мен себептерді анықтау және олардың Білім басқармасының қызметіндегі салдарын жою болып табылады.
Талдау барысында пайдаланылған ақпарат көздері:
Сыбайлас жемқорлық тәуекелдеріне ішкі талдау жүргізу қағидаларының 15-тармағына сәйкес сыбайлас жемқорлық тәуекелдеріне ішкі талдау жүргізу үшін ақпарат көздері:
1) талдау объектісінің қызметін реттейтін құқықтық актілер мен ішкі құжаттар;
2) талдау объектісінің қызметі туралы статистикалық есептілік;
3) Қазақстан Республикасының заңнамасында белгіленген тәртіппен алынған талдау объектісінің қызметі туралы мемлекеттік және құқық қорғау органдарының ақпараттық жүйелерінің деректері;
4) талдау объектісіне қатысты бұрын мемлекеттік органдар жүргізген тексерулердің нәтижелері;
5) ішкі бақылау қызметтерінің бақылау іс-шараларының нәтижелері;
6) сыбайлас жемқорлыққа қарсы мониторинг нәтижелері;
7) бұқаралық ақпарат құралдарында жарияланымдар;
8) талдау объектісіне қатысты жеке және заңды тұлғалардың өтініштері;
9) талдау объектісінің лауазымды адамдарын сыбайлас жемқорлық құқық бұзушылықтар жасағаны, оның ішінде қылмыстық құқық бұзушылық пен заңның басқа да бұзушылықтарын жасауға ықпал еткен мән-жайларды жою жөнінде ұсынғаны үшін жауапқа тарту туралы мәліметтер;
10) сот органдарының талдау объектісі, қылмыстық істер фабуласы қызметкерлерінің іс-әрекеттеріне қатысты шешімдері;
11) сыбайлас жемқорлық тәуекелдеріне бұрын жүргізілген сыртқы талдау нәтижелері;
12) сыбайлас жемқорлық тәуекелдеріне бұрын жүргізілген ішкі талдау нәтижелері;
13) талдау объектісінің қызметшілеріне, қызметкерлеріне сұрау салу нәтижелері;
14) ұсынуға Қазақстан Республикасының заңнамасында тыйым салынбаған өзге де мәліметтер.
Ⅰ. Нормативтік құқықтық актілердегі сыбайлас жемқорлық тәуекелдері:
1.1.Негізгі функцияларды іске асыру:
Басқарманың, бөлімдердің және ведомстволық бағынысты білім беру ұйымдарының, білім бөлімдерінің қызметі мынадай нормативтік құқықтық актілермен реттеледі:
Қазақстан Республикасының Конституциясы 1995 жылғы 30 тамызда республикалық референдумда қабылданды.
Бала құқықтары туралы 1994 жылғы 8 маусымдағы «Конвенцияны ратификациялау туралы» Қазақстан Республикасы Жоғарғы Кеңесінің Қаулысы.
«Білім туралы» Қазақстан Республикасының 2007 жылғы 27 шілдедегі № 319-III Заңы.
«Қазақстан Республикасының мемлекеттік қызметі туралы» Қазақстан Республикасының 2015 жылғы 23 қарашадағы № 416-V ҚРЗ Заңы.
«Мемлекеттік мүлік туралы» Қазақстан Республикасының 2011 жылғы 1 наурыздағы № 413-IV Заңы.
«Қазақстан Республикасындағы жергілікті мемлекеттік басқару және өзін-өзі басқару туралы» 2001 жылғы 23 қаңтардағы № 148 Қазақстан Республикасының Заңы.
«Мемлекеттік сатып алу туралы» Қазақстан Республикасының Заңы Қазақстан Республикасының 2024 жылғы 1 шілдедегі № 106-VIII ҚРЗ Заңы.
«Қазақстан Республикасындағы Бала құқықтары туралы» Қазақстан Республикасының 2002 жылғы 8 тамыздағы N 345 Заңы.
«Құқықтық актілер туралы» Қазақстан Республикасының 2016 жылғы 6 сәуірдегі № 480-V ҚРЗ Заңы.
«Сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл туралы» Қазақстан Республикасының 2015 жылғы 18 қарашадағы № 410-V ҚРЗ Заңы.
2019 жылғы 27 желтоқсандағы № 293-VІ ҚРЗ»Педагог мәртебесі туралы» Қазақстан Республикасының Заңы.
Қазақстан Республикасының 2020 жылғы 29 маусымдағы № 350-VI Әкімшілік рәсімдік-процестік кодексі.
Қазақстан Республикасының 2025 жылғы 15 наурыздағы № 171-VIII Бюджет кодексі.
Қазақстан Республикасының 1994 жылғы 27 желтоқсандағы № 268-XIII Азаматтық кодексі.
«Салық және бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдер туралы» Қазақстан Республикасының Кодексі (Салық Кодексі) 2017 жылғы 25 желтоқсандағы № 120-VI ҚРЗ.
«Неке (ерлі-зайыптылық) және отбасы туралы» Қазақстан Республикасының 2011 жылғы 26 желтоқсандағы № 518-IV Кодексі.
Қазақстан Республикасының Еңбек кодексі 2015 жылғы 23 қарашадағы № 414-V ҚРЗ.
«Қазақстан Республикасы мемлекеттік қызметшілерінің әдеп нормалары мен мінез-құлық қағидаларын одан әрі жетілдіру жөніндегі шаралар туралы» Қазақстан Республикасы Президентінің 2015 жылғы 29 желтоқсандағы № 153 Жарлығы.
«Азаматтық қызметшілерге, мемлекеттік бюджет қаражаты есебінен ұсталатын ұйымдар қызметкерлеріне, қазыналық кәсіпорындар қызметкерлеріне еңбекақы төлеу жүйесі туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2015 жылғы 31 желтоқсандағы № 1193 қаулысы.
«Мемлекеттік органдар мен олардың құрылымдық бөлімшелерінің қызметін ұйымдастырудың кейбір мәселелері туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2021 жылғы 1 қыркүйектегі № 590 қаулысы.
«Мемлекеттік және мемлекеттік емес ұйымдарда электрондық құжат айналымы жүйелерін құжаттандыру, құжаттаманы басқару және пайдалану қағидаларын бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Мәдениет және спорт министрінің 2023 жылғы 25 тамыздағы № 236 бұйрығы.
ҚР Үкіметінің «Ақпараттық-коммуникациялық технологиялар және ақпараттық қауіпсіздікті қамтамасыз ету саласындағы бірыңғай талаптарды бекіту туралы» 2016 жылғы 20 желтоқсандағы №832 қаулысы.
«Білім беру ұйымдары түрлерінің номенклатурасын бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрінің 2013 жылғы 22 ақпандағы № 50 бұйрығы.
Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрінің «Педагогикалық этиканың кейбір мәселелері туралы» 2020 жылғы 11 мамырдағы № 190 Бұйрығы.
«Педагог лауазымдарының үлгілік біліктілік сипаттамаларын бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрінің 2009 жылғы 13 шілдедегі № 338 бұйрығы.
«Педагогтар лауазымдарының тізбесін бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрінің 2020 жылғы 15 сәуірдегі № 145 бұйрығы.
Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрінің «Педагогтерді аттестаттауды өткізу қағидалары мен шарттарын бекіту туралы» 2016 жылғы 27 қаңтардағы № 83 бұйрығы.
«Мемлекеттік білім беру ұйымдарының бірінші басшылары мен педагогтерін қызметке тағайындау, қызметтен босату қағидаларын бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Білім Министрінің 2025 жылғы 31 наурыздағы № 57 және Қазақстан Республикасы Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрінің 2025 жылғы 31 наурыздағы № 96 бірлескен бұйрығы.
«Әкімшілік - аумақтық басқару схемаларын қалыптастыру кезінде қолданылатын білім беруді басқару органдары (облыстардың, республикалық маңызы бар қалалардың, астананың білім басқармасы, сондай-ақ аудандарда, қалаларда немесе облыстық және Республикалық маңызы бар қалалардағы, астанадағы аудандарда орналасқан білім берудің есеп беретін және олардың бақылауындағы бөлімдері) арасында функцияларды бөлу туралы» Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрінің бұйрығы 2020 жылғы 29 желтоқсандағы № 553.
«Патронаттық тәрбие туралы ережені бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрінің 2015 жылғы 16 қаңтардағы № 14 бұйрығы.
Бюджеттік бағдарламаларды (кіші бағдарламаларды) әзірлеу және бекіту (қайта бекіту) қағидаларын және олардың мазмұнына қойылатын талаптарды бекіту туралы Қазақстан Республикасы Ұлттық экономика министрінің 2014 жылғы 30 желтоқсандағы № 195 бұйрығы.
«2025 қаржы жылына арналған бюджеттік өтінімді жасау және ұсыну қағидаларын бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Қаржы министрінің 2025 жылғы 21 сәуірдегі № 184 бұйрығы.
Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрінің «гранттың мөлшері мен оны беру тәртібін белгілей отырып, «Орта білім берудің үздік ұйымы» грантын беруге конкурс өткізу қағидаларын бекіту туралы» 2014 жылғы 26 желтоқсандағы № 544 бұйрығы.
Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрінің 2018 жылғы 21 қыркүйектегі № 484 «техникалық және кәсіптік, орта білімнен кейінгі білім берудің үздік ұйымы «грантын беру конкурсын өткізу қағидаларын бекіту туралы» бұйрығы.
«Отбасы үлгісіндегі балалар ауылдары және жасөспірімдер үйлері туралы» Қазақстан Республикасының 2000 жылғы 13 желтоқсандағы № 113-II Заңы.
«Нормативтік құқықтық актілерді әзірлеу, келісу және мемлекеттік тіркеу қағидаларын бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Әділет министрінің м.а. 2023 жылғы 5 шілдедегі № 464 бұйрығы және басқалар.
Нормативтік құқықтық актілерді талдау арқылы дискрециялық өкілеттіктер, қайшылықтар және нормативтік құқықтық актілердегі құқықтық олқылықтар анықталды.
Сыбайлас жемқорлық тәуекелдері: Нормативтік құқықтық актілердегі қақтығыс.
Негіздеме:
2019 жылғы 27 желтоқсандағы № 293-VІ «Педагог мәртебесі туралы» Қазақстан Республикасы Заңының 8-бабының 4-тармағына сәйкес мемлекеттік ұйымдардың педагогіне негізгі жұмыс орны бойынша:
философия докторы (PhD), бейіні бойынша доктор дәрежесі үшін -республикалық бюджет туралы заңда белгіленген және тиісті қаржы жылының 1 қаңтарына қолданыста болатын айлық есептік көрсеткіштің 17 еселенген мөлшерінде;
ғылым кандидаты ғылыми дәрежесі – 17 еселенген айлық есептік көрсеткіш, ғылым докторы - республикалық бюджет туралы заңда белгіленген және тиісті қаржы жылының 1 қаңтарында қолданыста болатын 34 еселенген айлық есептік көрсеткіш мөлшерінде қосымша ақы белгіленеді
Бұл ретте «Азаматтық қызметшілерге, мемлекеттік бюджет қаражаты есебінен ұсталатын ұйымдар қызметкерлеріне, қазыналық кәсіпорындар қызметкерлеріне еңбекақы төлеу жүйесі туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2015 жылғы 31 желтоқсандағы № 1193 қаулысының
18-қосымшасының 12-тармағында ғылым кандидаты, философия докторы (PhD), бейіні бойынша доктор (17) дәрежесіне қосымша ақы төлеу айқындалған АЕК) және ғылым докторлары іргелі ғылыми зерттеулерді жүзеге асыратын ғылыми ұйымдарды базалық қаржыландыру және қаржыландыру шеңберінде ғылыми-зерттеу жұмыстарын жүзеге асыратын ғылыми қызметкерлерге белгіленеді, немесе гранттық және бағдарламалық-нысаналы қаржыландыру жобалары бойынша бекітілген сомалар шегінде, сондай-ақ мемлекеттік жоғары және (немесе) жоғары оқу орнынан кейінгі білім беру ұйымдарында немесе жоғары және (немесе) жоғары оқу орнынан кейінгі білім беру ұйымдарында ғылыми-педагогикалық қызметті жүзеге асыратын Қазақстан Республикасының азаматтары болып табылатын педагогтерге дауыс беретін акциялардың (жарғылық капиталға қатысу үлестерінің)елу пайызынан астамы мемлекеттік білім беру тапсырысы орналастырылған мемлекетке немесе жоғары және (немесе) жоғары оқу орнынан кейінгі білім беру ұйымдарына тиесілі, біліктілігі жоғары ғылыми кадрларды аттестаттау саласындағы уәкілетті орган берген тиісті диплом немесе білімі туралы құжатты тану туралы куәлік болған кезде және негізгі жұмыс орны бойынша жүргізіледі.
Сондай-ақ, 2019 жылғы 27 желтоқсандағы № 293-VІ «Педагог мәртебесі туралы» Қазақстан Республикасының Заңының 8-бабының 1-тармағына сәйкес мемлекеттік ұйымдарда кәсіптік қызметті жүзеге асыратын педагогке еңбекақы төлеу жүйесі, лауазымдық жалақылар, қосымша ақылар, үстемеақылар және ынталандырушы сипаттағы басқа да төлемдер Қазақстан Республикасының заңнамасында белгіленген тәртіппен айқындалады.
Осылайша, ұйымдардың педагогтері жоғарыда аталған қосымша ақыларды ала алмайды, бірақ сонымен бірге 2019 жылғы 27 желтоқсандағы № 293-VІ «Педагог мәртебесі туралы» Қазақстан Республикасының заңына қайшы келеді.
Жою бойынша ұсыныстар: құқықтық қақтығыстың алдын алу үшін тиісті нормативтік құқықтық актілерге өзгерістер енгізу қажет. Білім министрлігіне хат.
Сыбайлас жемқорлық тәуекелдері: Нормативтік құқықтық актілердегі қақтығыс.
Негіздеме: «Орта білім берудің үздік ұйымы» ережесінде 22 және 23-тармақтар мынадай редакцияда көрсетілген:
Бұл жағдайда құқықтық қақтығыс орын алады. Мәселен, 22/21 – тармақта жергілікті бюджет қаражаты есебінен грант төлеу көзі көрсетіледі, ал 23/22-тармақта республикалық бюджет қаражаты есебінен тұжырымдау қате жазылады. Осы тармақта Тікелей төлем мөлшері - тиісті қаржы жылына арналған республикалық бюджет туралы Қазақстан Республикасының Заңында белгіленген ең төменгі жалақының сегіз жүз еселенген мөлшері жазылуға тиіс.
Жою жөніндегі ұсынымдар: құқықтық қақтығыстың алдын алу үшін республикалық бюджет қаражаты есебінен 23-тармақтағы қате жазуды алып тастау бөлігінде тиісті бұйрықтарға өзгерістер енгізу талап етіледі. Білім министрлігіне хат.
Сыбайлас жемқорлық тәуекелі: міндеттің орнына құқық белгілеу.
Негіздеме: қызметкерлерді тәртіптік жауапкершілікке тарту мәселелерінде.
Қазақстан Республикасы Еңбек кодексінің 64-бабының 1-тармағына сәйкес қызметкердің тәртіптік теріс қылық жасағаны үшін жұмыс беруші Қазақстан Республикасының заңдарында көзделген жағдайларда осы бапта белгіленген тәртіптік жаза түрлерін қолдануға құқылы.
Бұл дискрециялық өкілеттіктер лауазымды тұлғаның сыбайлас жемқорлық құқық бұзушылықтар жасауға әкеп соғуы мүмкін мінез-құлық және/немесе Басқару шешімін таңдау мүмкіндігін айқындайтын жағдайлар жасайды.
Жою жөніндегі ұсынымдар: Қазақстан Республикасының Еңбек кодексіндегі дискрециялық норманы жою туралы мәселені қарастыру ұсынысымен уәкілетті органға (ҚР Еңбек және әлеуметтік қорғау министрлігі) хат жолдасын.
Сыбайлас жемқорлық тәуекелі: құқықтық алшақтық.
Негіздеме: «Мемлекеттік сатып алу туралы» ҚР Заңында Тапсырыс беруші ұйымның қызметкерлерін, сондай-ақ ЖК, ЖШС және т. б. нысанында кәсіпкер мәртебесі бар олардың жұбайларын жеткізуші ретінде мемлекеттік сатып алуға қатысуды шектеуге тыйым салынбаған.
Бұл құқықтық олқылық әлеуетті өнім берушіні айқындау кезінде, сондай-ақ шартты жеке мүддесі үшін орындау кезінде «жеңілдіктер» көрсетуге әкеп соғады.
Жою жөніндегі ұсынымдар: «Мемлекеттік сатып алу туралы» Заңның 7-бабы 1-тармағын мынадай мазмұндағы 14) тармақшамен толықтыру мүмкіндігін қарау туралы уәкілетті органға хат жолдасын: «12) мемлекеттік сатып алуға қатысуға өтінім беру сәтінде әлеуетті өнім беруші және (немесе) ол тартатын қосалқы мердігер (бірлесіп орындаушы) қызметкердің қызметкері не жұбайы/зайыбы болып табылады Мемлекеттік сатып алуды жүргізетін ұйымдар, «Тапсырыс беруші» ұйымдары.
Сыбайлас жемқорлық тәуекелі: құқықтық актілер ережелерінің қақтығысы.
Негіздеме:
«Бала қонақтайтын отбасы туралы ережені бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрінің 2016 жылғы 28 маусымдағы № 402 бұйрығының (бұдан әрі – бала қонақтайтын отбасы туралы ереже) 1-тарауының 3-тармағына сәйкес баланы қабылдауға тілек білдірген адамдар, бала тұрып жатқан ұйым және баланың тұрғылықты жері бойынша қорғаншылық немесе қамқоршылық жөніндегі орган арасында жасалған бала қонақтайтын отбасына беру туралы шарт негізі болып табылады. Бұл бала қонақтайтын отбасына беруге жауапты Тараптар арасында қарым-қатынас орнату тәртібін анықтайды.
Міндеттер мен бақылау арасындағы қайшылық.
Алайда, шарттың 2-тармағы (Бала қонақтайтын отбасы туралы ережеге №1 қосымша) баланың тұрғылықты жері бойынша қорғаншылық және қамқоршылық жөніндегі орган бала қонақтайтын отбасына берілген баланың тәрбиесіне, күтіміне және өмір сүру жағдайларына бақылауды жүзеге асыратынын көздейді. Бұл баланың тұрғылықты жері бойынша қамқоршылық органы бала қонақтайтын отбасындағы баланың өмір сүру жағдайларын бақылау үшін ерекше жауапкершілікке ие деп болжайды.
Осылайша, Бала қонақтайтын отбасы туралы ереже нормаларына сәйкессіздік бар:
Шарттың 2-тармағында бала қонақтайтын отбасындағы өмір сүру жағдайларын бақылауды баланың тұрғылықты жері бойынша қорғаншылық жөніндегі орган жүзеге асырады деп көзделген.
Ереженің 27-тармағында бақылауды баланы қабылдаған адамдардың тұрғылықты жері бойынша орган жүзеге асыруы тиіс екендігі көрсетілген.
Бала қонақтайтын отбасы туралы ереженің 27 - тармағына қайшы келеді.
Сонымен бірге, Бала қонақтайтын отбасы туралы ереженің 27-тармағына сәйкес, бала қонақтайтын отбасыға берілген баланы бақылауды баланы қабылдаған адамдардың тұрғылықты жері бойынша орган жүзеге асырады. Бұл шарттың 2-тармағының ережесіне қайшы келеді, онда бақылау үшін жауапкершілік баланы қабылдаған адамдардың тұратын жеріне жауапты органға емес, баланың тұрғылықты жері бойынша қорғаншылық органына жүктеледі.
Жою бойынша ұсыныстар: Оқу-ағарту министрлігіне қайшылықтарды жою және баланың орналасуының уақытша түрі ретінде бала қонақтайтын отбасының логикасы мен мақсатына сәйкес келетін бірыңғай және нақты бақылау механизмін құру үшін Бала қонақтайтын отбасы туралы ережеге өзгерістер енгізу туралы хат.
Сыбайлас жемқорлық тәуекелі: құқықтық алшақтық.
Негіздеме:
«Отбасы үлгісіндегі балалар ауылы және жасөспірімдер үйлері туралы» Қазақстан Республикасының 2000 жылғы 13 желтоқсандағы № 113-II Заңының 24-бабының 1-тармағына сәйкес Жасөспірімдер үйінде әлеуметтік бейімделуден өту құқығы қатаң белгіленген санаттағы адамдарға беріледі:
«...балалар ауылы, балалар үйі, жетім балалар мен ата-ана қамқорлығынсыз қалған балаларға арналған мектеп-интернат әкімшілігінің шешімі негізінде Жасөспірімдер үйінде, психоневрологиялық аурулары бар адамдарды қоспағанда, он алты жастан жиырма үш жасқа дейінгі ауылдарының тәрбиеленушілері және балалар үйлерінің, жетім балалар мен ата-анасының қамқорлығынсыз қалған балаларға арналған мектеп-интернаттардың түлектері әлеуметтік бейімделуден өте алады».
Осылайша, түлектер Жасөспірімдер үйінде анықталуы мүмкін ұйымдардың шектеулі тізімі заңды түрде белгіленді.
Алайда, «Жоғары және жоғары оқу орнынан кейінгі білім беру ұйымдарын қоспағанда, тиісті типтердегі және түрлердегі білім беру ұйымдары қызметінің үлгілік қағидаларын бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Оқу-ағарту Министрінің 2022 жылғы 31 тамыздағы № 385 бұйрығына сәйкес жетім балалар мен ата-анасының қамқорлығынсыз қалған балаларға арналған білім беру ұйымдарының қатарына:
арнайы әлеуметтік қызметтерге мұқтаж балаларды қолдау орталығы;
ерекше білім беру қажеттілігі бар балаларды қолдау орталығы;
кәмелетке толмағандарды бейімдеу орталығы.
Бұл ретте қолданыстағы нормативтік базада «балалар үйі» ұйымының түрі жоқ.
«Отбасы үлгісіндегі балалар ауылы және жасөспірімдер үйлері туралы» заңда балалар үйлерінің, мектеп-интернаттардың және балалар ауылдарының түлектері ғана жасөспірімдер үйінде бейімделуге құқығы бар адамдар ретінде анық көрсетілгенін ескерсек, ал өзекті Үлгілік қағидаларда «балалар үйі» және «жетім балаларға арналған мектеп-интернат» сияқты ұйымдар қарастырылмаған, сондықтан құқықтық қақтығыс пайда болады.
Демек, Жасөспірімдер үйіне Үлгілік ережелерде көрсетілген орталықтардың түлектерін анықтау заңды түрде негізсіз, өйткені:
Жою жөніндегі ұсынымдар: Оқу-ағарту министрлігіне хат жолдау қажет, себебі қазіргі уақытта балаларды қолдау орталықтары мен Үлгілік қағидаларда аталған басқа да ұйымдардың түлектерін Жасөспірімдер үйіне айқындауға жол берілмейді, өйткені заңнамалық база мұндай мүмкіндікті көздемейді. Құқықтық белгісіздікті жою үшін балалар үйлерін алмастыратын ұйымдардың жаңа түрлерін ескере отырып, № 113-II Заңға тиісті өзгерістер енгізу қажет.
Сыбайлас жемқорлық тәуекелі: құқықтық актілер ережелерінің қақтығысы.
Негіздеме:
Алайда, психологиялық-педагогикалық түзету кабинеттерінің меңгерушілерін, психологиялық-медициналық-педагогикалық консультацияларды, сондай-ақ арнаулы әлеуметтік қызметтерге мұқтаж балаларды қолдау орталықтарының және жасөспірімдер үйлерінің директорларын тағайындау кезінде жоғары санатты алу үшін біліктілікке қойылатын бұл талаптар оқушылардың мұндай жетістіктерінің болмауына, педагогтар арасында бәсекеге қабілетті ортаның болмауына, педагогтар үшін кәсіби конкурстардың жеткіліксіздігіне байланысты туындайды.
Тәрбиеленушілердің жалпы санынан 23 бала кәмелетке толмаған (ОЖҮ-9, РЖҮ-14). Биыл ТжКБ ұйымдарында кәсіптік білім алған жұмыс істейтін жастар қатарынан 4 азамат қабылданды.
Анықтама: жетім балалар мен ата-анасының қамқорлығынсыз қалған балаларға арналған балалар үйлерінің, мектеп-интернаттарының Жасөспірімдер үйіне түсуге ниет білдірген түлектері кейіннен Жасөспірімдер үйінде ұстау және тұру туралы үлгілік шарт жасаса отырып, құжаттар тізбесін ұсынады.
Сонымен қатар, «Отбасылық үлгідегі балалар ауылы және жасөспірімдер үйлері туралы» 2000 жылғы 13 желтоқсандағы № 113-II ҚР Заңының 24-бабының 1-тармағына сәйкес әлеуметтік бейімделуден нейропсихиатриялық аурулары бар адамдарды қоспағанда, он алты жастан жиырма үш жасқа дейінгі балалар ауылдарының тәрбиеленушілері мен балалар үйлерінің, жетім балалар мен ата-анасының қамқорлығынсыз қалған балаларға арналған мектеп-интернаттардың түлектері өтуі мүмкін.
Алайда, Заңда және Жоғары және жоғары оқу орнынан кейінгі білім беру ұйымдарын қоспағанда, тиісті типтердегі және түрлердегі білім беру ұйымдары қызметінің үлгілік қағидаларында Қазақстан Республикасы Оқу-ағарту министрінің 2022 жылғы 31 тамыздағы № 385 бұйрығында жасөспірімдер үйлері жетім балалар мен ата-анасының қамқорлығынсыз қалған балаларға арналған балалар үйлерінің түлектерін оларды одан әрі әлеуметтік бейімдеу үшін қабылдаудан бас тартуға негіз бола алмайтын психоневрологиялық аурулардың тізбесі жоқ.
Тәрбие процесінің қолданыстағы тәжірибесі жетім балалар мен ата-анасының қамқорлығынсыз қалған балалардың белгілі бір бөлігі, әдетте, балалар үйіне түскенге дейін де әртүрлі негіздер бойынша Қазақстан Республикасы медициналық мекемелерінің психиатр-дәрігеріне есепке қойылғанын, нәтижесінде мұндай балаға психоневрологиялық ауру диагнозы қойылғанын көрсетеді.
Бұл ретте аталған санаттағы балалардың жекелеген психоневрологиялық аурулары айналасындағылар үшін қандай да бір қоғамдық қауіп төндірмейтінін, бірақ сонымен бірге әлеуметтік бейімделу үшін Жасөспірімдер үйіне қабылдаудан бас тартуға негіз болып табылатынын атап өткен жөн.
Алайда, кәмелетке толмағанды ұйымға жетім балалар мен ата-анасының қамқорлығынсыз қалған балалар үшін анықтаған кезде ұйымның заңды мекенжайы бойынша тұрғылықты жері мен тұрғылықты жері өзгереді, бірақ бұл ретте кәмелетке толмағанды ерте тұрған жері бойынша кезектен алып тастауға мүмкіндік берілмейді. Баланы ұйымнан шығарғаннан және оны ТжКБ ұйымы мен ЖОО-да оқуын жалғастырғаннан кейін анықтау орны бойынша қайтару ықтималдығы төмен.
Ішкі көшіп-қонушыларды тіркеу қағидаларына (ҚР Үкіметінің 01.12.2011 жылғы № 1427 қаулысы) сәйкес 14 жасқа толған азаматтар тұрғылықты жері бойынша тіркелуге жатады.
Сонымен қатар, жетім балалар мен ата-анасының қамқорлығынсыз қалған балаларға арналған ұйымға (білім беру, денсаулық сақтау, әлеуметтік қорғау саласы) 0 жастан 18 жасқа дейінгі кәмелетке толмағандар айқындалады.
Осы фактіні ескере отырып, бала онда болған кезеңде баланың заңды өкілі болып табылатын ұйымның әкімшілігі мемлекеттік тұрғын үй қорынан тұрғын үй алу бойынша есепке қоюды қамтамасыз етуге тиіс.
Мемлекеттік тұрғын үй қорынан тұрғынжай алу жөніндегі есепке қоюға (14 жасқа толмаған кәмелетке толмаған баланы) баланың нақты тұратын жері (мекемесі) бойынша «Kezekte» АЖ жергілікті атқарушы органына өтініш берген кезде кезекке қою нақты тұратын жері бойынша емес, кәмелетке толмаған адам мемлекеттік мекемеге анықталған және айқындалған сәтке дейін оның бұрын тұрған жері бойынша жүзеге асырылуы мүмкін.
Жою бойынша ұсыныстар:
Бұл тәуекел өткен жылы анықталған, алайда заңнамаға өзгерістер енгізілмеген.
Ішкі құжаттарда (бұдан әрі - ІҚ) сыбайлас жемқорлық тәуекелдерін анықтау:
Білім басқармасының ережесі, облыстың қалалары мен аудандарының білім бөлімдерінің ережелері және білім беру ұйымдарының жарғылары Қостанай облысы әкімдігінің қаулыларымен бекітілген.
Талдаумен басқарма, бөлімдер және ведомстволық бағынысты білім беру ұйымдары әзірлеген ережелер, жарғылар, ережелер, нұсқаулықтар, регламенттер, жоспарлар, стандарттар, Алгоритмдер, шарттар, бұйрықтар, хаттамалар, кестелер және басқа да ішкі құжаттар қамтылған.
Талдау білім беру ұйымдарының кейбір Жарғыларын қайта қарау қажеттілігін көрсетті. (ҚР заңнамасын өзгерту, ведомстволық бағынысты білім беру ұйымдарын тарату және қайта атау).
Сыбайлас жемқорлық тәуекелі:
Ережелер мен жарғылардың дұрыс емес және маңызды емес мазмұны.
Негіздеме:
1.Білім басқармасының ережесінде, білім бөлімдерінің ережелерінде ведомстволық бағынысты білім беру ұйымдарының өзекті емес тізбесі қамтылған.
Жою бойынша ұсыныстар:
1.Білім басқармалары мен бөлімдерінің ережесіне, сондай-ақ ведомстволық бағынысты білім беру ұйымдарының жарғыларына өзгерістер енгізу.
Сыбайлас жемқорлық тәуекелі:
Ақыл-ойы бұзылған естімейтін және нашар еститін балаларға арнайы педагогикалық көмек көрсетуді құқықтық реттеудің болмауы.
ПМПК қызметінің тәртібі ҚР БҒМ бұйрығы «2012 жылғы 29 желтоқсандағы №595 бұйрыққа №614 7-қосымша 3-тарау өзгерістер енгізу туралы"» ПМПК қызметін құқықтық реттеудің әлсіздігі байқалады, бұл есту қабілеті нашар балаларға арналған мектептерде интеллект бұзылыстары (интеллекттің жеңіл және орташа бұзылыстары) бар естімейтін және нашар еститін балаларға арнайы педагогикалық көмек көрсетуді құқықтық реттеудің жоқтығынан көрінеді. «Мектепке дейінгі, бастауыш, негізгі орта, техникалық және кәсіптік, орта білімнен кейінгі білім беру ұйымдары, жетім балалар мен ата-анасының қамқорлығынсыз қалған балаларға арналған мамандандырылған, арнайы білім беру ұйымдары, балалар мен ересектерге арналған қосымша білім беру ұйымдары қызметінің үлгілік қағидаларын бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Білім Министрінің 2022 жылғы 31 тамыздағы № 385 бұйрығы.
Негіздеме:
есту қабілеті нашар және есту қабілеті нашар балалардың ата-аналары есту қабілеті нашар балаларға арналған мектепте оқуды талап етеді.
Жою бойынша ұсыныстар:
ПМПК қызметін реттейтін қолданыстағы НҚА-ға өзгерістер енгізу бастамасы.
Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2013 жылғы 18 маусымдағы № 608 қаулысымен бекітілген Қазақстан Республикасы жергілікті мемлекеттік басқарудың базалық құрылымына сәйкес білім басқармасы, сондай-ақ Алтынсарин, Амангелді, Әулиекөл, Денисов, Жангелдин, Жітіқара, Қарабалық, Қамысты, Қарасу, Қостанай, Меңдіқара, Науырзым, Сарыкөл аудан, Бейімбет Майлин ауданы, Ұзынкөл, Федоров аудандары, Арқалық, Қостанай қалалары, Лисаков және Рудный Қостанай облысы әкімдігінің құрамына кіреді.
Қостанай облысының білім беру ұйымдарының желісі:
Білім беру желісіне 738 ұйым (653 мемлекеттік, 77 жекеменшік), 173 балабақша (113 мемлекеттік, 60 жекеменшік), 436 жалпы білім беретін мектеп, 5 кешкі мектеп, 9 жекеменшік жалпы білім беретін мектеп, 33 техникалық және кәсіптік, орта білімнен кейінгі ұйымдар (24 мемлекеттік білім басқармасы, 2 денсаулық сақтау басқармасы және 7 жекеменшік), 26 арнаулы білім беру ұйымдары (5 арнаулы мектеп және мектеп-интернаттар, 17 психологиялық-педагогикалық түзету кабинеттері, 4 психологиялық-медициналық-педагогикалық консультациялар), жетім балаларға, ата-анасының қамқорлығынсыз қалған балаларға арналған 7 білім беру ұйымдары, 49 қосымша білім беру ұйымдары (оның ішінде 1 жекеменшік – Балалар инклюзивті академиясы).
Мектепке дейінгі тәрбие
2025 жылғы мамырға облыста 173 балабақша (2024 ж.-181), оның ішінде жекеменшік – 60 (2024 ж.-58), 312 шағын орталық (2024 ж.-314), оның ішінде 5 жекеменшік (2024 ж.-5).
Мектепке дейінгі ұйымдарға кезек 2 жастан 6 жасқа дейін – 3808 баланы құрайды. Кезекте тұрған 2 жастан 6 жасқа дейінгі балалардың ең көп саны мынадай өңірлерде сақталады: Қостанай қ. – 1833, Рудный қ. – 999, Қостанай ауданы – 263, Арқалық қ. - 301.
2 жастан 6 жасқа дейінгі балаларды қамту-92%.
2025 жылы 380 орын ашу жоспарланған.
Жалпы орта білім
Жалпы орта білім беру ұйымдарының желісі 456 мектептен тұрады, оның ішінде 436 (2023-2024 оқу жылы-445) - күндізгі мемлекеттік жалпы білім беретін мектептер, 6 - мемлекеттік арнайы білім беру ұйымдары, 5 - кешкі (2023-2024 оқу жылы - 5), 9 - жекеменшік (2023-2024 оқу жылы - 9) мектептер.
Күндізгі мемлекеттік жалпы білім беретін мектептердің жалпы санының 107 – сі мемлекеттік тілде оқытады, 114-і аралас мектептер.
Өңірде 275 немесе 63% шағын жинақты мектептер (2023-2024 оқу жылдары-65%) басым екенін ескере отырып, бүгінгі таңда оқу бағдарламаларын табысты игеру үшін 20 ресурстық орталық жұмыс істейді, 65 ауылдық мектептен 41 қалалық мектептің қамқорлығы ұйымдастырылды.
Техникалық және кәсіптік білім беру
Облыстың орта білімнен кейінгі техникалық және кәсіптік ұйымдарының желісі 33 колледжден (24 мемлекеттік білім басқармасы, 2 денсаулық сақтау басқармасы және 7 жекеменшік) тұрады, онда 21 мыңнан астам студент (21 694 адам) оқиды.
2024-2025 оқу жылына мемлекеттік білім беру тапсырысы бойынша қабылдау 6 489 адамды құрады (оның ішінде кәсіпорындардың мақсатты тапсырысы бойынша - 1237). 2023-2024 оқу жылының осындай кезеңінде мемлекеттік тапсырыс 6 435 адамды құрады (оның ішінде кәсіпорындардың мақсатты тапсырысы бойынша – 717 адам).
Қосымша білім
Балаларды қосымша біліммен қамту 95,5% немесе 108 338 баланы құрайды (қайталанбастан).
Облыста 32 мыңнан астам баланы қамтитын 49 қосымша білім беру ұйымдары жұмыс істейді, оның ішінде 46 мемлекеттік (сарайлар, үйлер, балалар және жасөспірімдер шығармашылық орталықтары-21, музыкалық мектептер-6, көркемсурет мектептері-3, өнер мектептері-10, хореографиялық мектептер-1, техникалық шығармашылық мектептері-1, аула клубтары-1, оқу-әдістемелік орталықтар-1, қала сыртындағы лагерьлер - 2), 3 жекеменшік (балалар инклюзивті академиясы, «Болашақ» лагері, «Строитель» лагері) отырып.
3700-ден астам мектеп үйірмелері мен секцияларында 72 мыңнан астам бала қызығушылықтары мен бейімділігі бойынша айналысады. Сондай-ақ, облыста 30 балалар мен жасөспірімдер спорт мектебі жұмыс істейді, онда 18 мың бала айналысады.
Сонымен қатар, облыста 12 мыңға жуық баланы (11 983) қамтитын шығармашылық үйірмелер мен спорт секцияларының 50 түрі бойынша мемлекеттік шығармашылық және спорттық тапсырыстар орналастырылады.
2025 жылы мемлекеттік шығармашылық тапсырысқа 1,3 млрд. теңге бөлінді, мемлекеттік спорттық тапсырысқа - 1,1 млрд. теңге (платформа-DamuBala).
Қорғаншылық және қамқоршылық және арнайы білім беру ұйымдары.
Облыс аумағында ерекше білім беру қажеттіліктері бар 9 432 бала тұрады, оның ішінде 9 081 бала оқытуға жатады.
Арнаулы білім беру ұйымдарының желісін 27 ұйым ұсынады: 6 арнаулы мектеп және мектеп-интернат, 17 психологиялық-педагогикалық түзету кабинеті, 4 психологиялық-медициналық-педагогикалық консультация.
1-сыныптан 11-сыныпқа дейін 489 бала жеке бағдарламалар бойынша үйде оқиды. 3 743 (2021-2022 оқу жылында - 4 078) балалар 350 жалпы білім беретін мектептерде инклюзивті білім берумен қамтылды.
Облыстың 6 арнаулы білім беру ұйымдарында (ҚР-да-99) 962 тәрбиеленуші оқиды, жалпы білім беретін мектептердің 95 және арнаулы сыныптарында 682 оқушы арнаулы бағдарламалар бойынша оқиды (оның ішінде психикалық дамудың тежелуі-602, ақыл-ой кемістігі - 32, сөйлеу қабілеті бұзылған-42, көру қабілеті бұзылған-6).
Психологиялық-педагогикалық түзеудің 17 кабинетінде (ҚР-да-212) 630 балаға түзету қолдауы көрсетіледі (2021-2022 оқу жылында-622), жалпы білім беретін мектептер жанындағы 107 логопедиялық пункттерде 2 577 баламен сабақтар өткізіледі.
24 жалпы білім беретін мектептер жанынан 24 инклюзияны қолдау кабинеті жұмыс істейді, онда ерекше білім беру қажеттілігі бар 311 бала (Қостанай қ. №8, №17, №21, №27, №29 орта мектептері жанынан, Рудный қ. №17, №19 ОМ, Арқалық қ. №6 ОМ, Амангелді ауданы Колдасбаев атындағы ЖББМ, Жітіқара ауданы №12 ЖББМ, Қарасу ОМ, Тобыл қ. №2 ЖББМ, Меңдіқара ауданы А. Чутаев атындағы БМГ, Сарыкөл ауданы №1 Урицкий ЖББМ, Б. Майлин атындағы ЖББМ, Н. Островский атындағы Аманқарағай ЖББМ, Әулиекөл ауданы Құсмұрын ЖББМ, Денисов ауданы Перелески ЖББМ, Лисаков қаласының №1 ЖББМ, Қарабалық ауданы М. Горький атындағы ЖББМ, Алтынсарин ауданы Силантьев ЖББМ, Жангелдин ауданы Алтынсарин атындағы ЖББМ, Қамысты ауданы №1 Қамысты ЖББМ,Федоров ауданы Абай атындағы ЖББМ).
Облыста 1592 жетім және ата-анасының қамқорлығынсыз қалған балалар тұрады (2021 ж.-1870, 2022 ж.-1764, 2023 ж.-1699, 2024 ж. - 1084). Оның 1071 - і қорғаншылық пен қамқоршылықта (2021 ж.-1240, 2022 ж.-1198, 2023 ж.-1193, 2024 ж.), 181 – і Қазақстан азаматтарының отбасыларында патронаттық тәрбиеде (2021 ж.-192, 2022 ж.-185, 2023 ж. -181, 2024 ж. - 185), 14-і - бала қабыдайтын отбасында (2021ж.-19, 2022ж.-18, 2023ж. -17, 2024ж. -17), жетім балалар мен ата – анасының қамқорлығынсыз қалған балаларға арналған 7 білім беру ұйымдарында-326 кәмелетке толмаған бар.
2.1. Мемлекеттік қызмет көрсету.
Мемлекет басшысының мемлекеттік органдардың алдына қойған негізгі міндеттерінің бірі жоғары сапалы мемлекеттік қызметтерге ашық және барлығына тең қолжетімділік болып табылады.
Талданатын кезеңнің соңындағы жағдай бойынша Мемлекеттік көрсетілетін қызметтер тізіліміне сәйкес білім беру саласындағы жергілікті атқарушы органдар 42 мемлекеттік қызмет көрсетеді.
Мемлекеттік қызметтер электрондық, қағаз және балама нысандарда көрсетіледі.
3 мемлекеттік қызметтер толық автоматтандырылған, электрондық қызмет көрсету нысаны (1. Қорғаншылық және қамқоршылық жөнінде анықтамалар беру; 2. Кәмелетке толмағандардың мүлкіне билік ету үшін анықтамалар беру; 3. Негізгі орта, жалпы орта білім беру ұйымдарында экстернат нысанында оқуға рұқсат беру).
27 Мемлекеттік қызмет ішінара автоматтандырылған, оның ішінде 7-де электрондық (ішінара автоматтандырылған) қызмет көрсету нысаны (1.Мектепке дейінгі ұйымдарға құжаттарды қабылдау және балаларды қабылдау; 2.Баланы (балаларды) патронаттық тәрбиелеуге беру, патронат тәрбиешілерге берілген баланы (балаларды) күтіп-бағуға ақшалай қаражатты тағайындау және төлеу мөлшері; 3.Бала асырап алуға тілек білдірген адамдарды есепке қою; 4.Жетім баланы және (немесе) ата-анасының қамқорлығынсыз қалған баланы асырап алуға байланысты біржолғы ақшалай төлемнің тағайындалуы, қайтарылуы және мөлшері; 5.Білім туралы құжаттар туралы мәліметтерді өзектендіру (түзету); 6.Техникалық және кәсіптік, орта білімнен кейінгі білім беру ұйымдарына құжаттарды қабылдау; 7.Педагогтерді аттестаттаудан өту үшін құжаттарды қабылдау); 3-уінде «бір өтініш» қағидаты бойынша көрсетілетін электрондық (ішінара автоматтандырылған)/ қағаз түрінде (1.Жетім балаға (жетім балаларға) және ата-анасының қамқорлығынсыз қалған балаға (балаларға) қорғаншылық немесе қамқоршылық белгілеу; 2.Қорғаншыларға немесе қамқоршыларға жетім баланы (жетім балаларды) және ата-анасының қамқорлығынсыз қалған баланы (балаларды) күтіп-бағуға жәрдемақы тағайындау және төлеу мөлшері; 3.Техникалық және кәсіптік, орта білімнен кейінгі білім беру ұйымдарында білім алушыларға жатақхана беру); 9-ында мемлекеттік қызметте электрондық (ішінара автоматтандырылған)/қағаз түрінде көрсету нысаны (1.Бастауыш, негізгі орта, жалпы орта білім берудің жалпы білім беретін бағдарламалары бойынша оқыту үшін ведомстволық бағыныстылығына қарамастан білім беру ұйымдарына құжаттарды қабылдау және оқуға қабылдау; 2. Балаларға қосымша білім беру бойынша қосымша білім беру ұйымдарына құжаттарды қабылдау және оқуға қабылдау; 3.Шалғайдағы ауылдық пункттерде тұратын балаларға жалпы білім беру ұйымдарына және үйлеріне тегін тасымалдауды ұсыну; 4.Мемлекеттік білім беру мекемелерінің білім алушылары мен тәрбиеленушілерінің жекелеген санаттарына қала сыртындағы және мектеп жанындағы лагерьлерде демалу үшін құжаттарды қабылдау және жолдамалар беру; 5.Орта білімнен кейін техникалық және кәсіптік, кадрлар даярлауға мемлекеттік білім беру тапсырысын орналастыру жөніндегі конкурсқа құжаттарды қабылдау; 6.Бастауыш, негізгі орта, жалпы орта білім беру ұйымдары арасында балаларды ауыстыру үшін құжаттарды қабылдау; 7.Баланы (балаларды) асырап алушы отбасына тәрбиелеуге беру және оларды күтіп-бағуға ақшалай қаражат төлеуді тағайындау; 8.Мемлекеттік білім беру ұйымдарының бірінші басшыларын тағайындау конкурсына қатысу үшін құжаттарды қабылдау; 9. Білім беру ұйымдарының түрлері бойынша білім алушыларды ауыстыру және қайта қабылдау
6-ында мемлекеттік қызметте электрондық (ішінара автоматтандырылған)қағаз түрінде/белсенді (1.Мүмкіндігі шектеулі балаларға психологиялық-медициналық-педагогикалық консультациялық көмек көрсету және тексеру; 2. Дамуында проблемалары бар балалар мен жасөспірімдерді оңалту және әлеуметтік бейімдеу; 3. Денсаулық жағдайы бойынша ұзақ уақыт бойы бастауыш, негізгі орта, жалпы орта білім беру ұйымдарына бара алмайтын балаларды үйде жеке тегін оқытуды ұйымдастыру үшін құжаттарды қабылдау; 4. Арнайы жалпы білім беретін оқу бағдарламалары бойынша оқыту үшін мүмкіндігі шектеулі балаларға білім берудің арнаулы ұйымдарына (арнаулы топтарына/сыныптарына) құжаттарды қабылдау және оқуға қабылдау; 5. Азаматтардың жекелеген санаттарына, сондай-ақ қорғаншылықтағы (қамқоршылықтағы) және патронаттағы адамдарға, техникалық және кәсіптік, орта білімнен кейінгі білім беру ұйымдарының білім алушылары мен тәрбиеленушілеріне тегін тамақ беру; 6.Мектепке дейінгі ұйымдарға жіберу үшін мектеп жасына дейінгі (6 жасқа дейінгі) балаларды кезекке қою).
2 мемлекеттік қызмет көрсету нысаны электрондық (ішінара автоматтандырылған) және (немесе) қағаз түрінде (1. Негізгі орта, жалпы орта білім туралы құжаттардың телнұсқаларын беру; 2.Орта білімнен кейін техникалық және кәсіптік туралы құжаттардың телнұсқаларын беру.)
4 Мемлекеттік қызмет көрсету нысаны-қағаз түрінде (1.Балаға теріс әсер етпейтін ата-ана құқықтарынан айырылған ата-аналарға баламен кездесуге рұқсат беру; 2.Он жасқа толған баланың пікірін есепке алу туралы қорғаншылық және қамқоршылық органының шешімін беру; 3.Білім беру ұйымдарының білім алушылары мен тәрбиеленушілеріне қаржылық және материалдық көмек көрсету; 4.Техникалық және кәсіптік, орта білімнен кейінгі білім беру ұйымдарында білім алушыларға академиялық демалыс беру).
Мемлекеттік қызметтер тізіліміне енгізілген 8 мемлекеттік қызмет үшін (Қазақстан Республикасы цифрлық даму, инновациялар және аэроғарыш өнеркәсібі министрінің м.а. 2020 жылғы 31 қаңтардағы № 39/НҚ бұйрығымен бекітілген) осы мемлекеттік қызметтерді көрсету үшін қажетті талаптар тізбесі бекітілмеген (1.Мүмкіндігі шектеулі балаларды арнайы психологиялық-педагогикалық қолдауға мемлекеттік білім беру тапсырысын орналастыру; 2.Баланы (балаларды) қонақтар отбасына беру; 3.Құжаттарды қабылдау және жалпы білім беретін мектептердің, лицейлер мен гимназиялардың мектеп алдындағы сыныбына қабылдау; 4. ҚР-да тұрақты тұратын шетелдіктер мен азаматтығы жоқ адамдарды бастауыш, негізгі орта, жалпы орта білім берудің жалпы білім беру бағдарламалары бойынша оқыту үшін ведомстволық бағыныстылығына қарамастан білім беру ұйымдарына құжаттарды қабылдау және оқуға қабылдау; 5.Жетім балаларды, ата-анасының қамқорлығынсыз қалған балаларды өз отбасына тәрбиелеуге қабылдағысы келетін Қазақстан Республикасының аумағында тұрақты тұратын Қазақстан Республикасының азаматтарын психологиялық даярлауға құжаттарды қабылдау; 6.Құжаттарды қабылдау және Жасөспірімдер үйіне қабылдау; 7.Мемлекеттік білім беру ұйымдарының бос немесе уақытша бос лауазымына орналасуға арналған конкурсқа қатысу үшін педагогтердің құжаттарын қабылдау; 8.Техникалық-кәсіптік, орта білімнен кейінгі білімін аяқтамаған адамдарға анықтама беру.).
2025 жылдың 5 айында Білім басқармасы, облыс аудандары мен қалаларының білім бөлімдері, ведомстволық бағынысты ұйымдар 32647 мемлекеттік қызмет көрсетті, оның ішінде:
- тікелей ЖАО 570 қызмет (1,7%);
- «Мемлекеттік корпорация» арқылы 290 қызмет (0,8%);
- электрондық үкімет порталы (ЭҮП) арқылы-1122 қызмет (3,4%)
- көрсетілетін қызметті берушінің көрсетілетін қызметті алушымен тікелей байланысынсыз ақпараттық жүйелер арқылы (SAKURA, INDIGO, MINDAL, MALAHIT, АЖО) 30665 қызмет (93,9%).
Биыл біліктілікті арттырудан 21 қызметкер өтті.
Өткен кезеңде білім беру саласында мемлекеттік қызмет көрсетуге шағымдар түскен жоқ.
Мемлекеттік қызметтер туралы Заңға сәйкес көрсетілетін қызметті берушілер мемлекеттік қызметтер көрсету тәртібін айқындайтын заңға тәуелді нормативтік құқықтық актілерге сәйкес, сондай-ақ оларда белгіленген мерзімдерге сәйкес мемлекеттік қызметтер көрсетуге міндетті.
Сонымен қатар, техникалық ақаулар, ХҚКО жүйесінің дұрыс жұмыс істемеуі, карьерлік қызметтердің, пошта қызметтерінің құжаттар топтамасын уақтылы жеткізбеуі және т.б. себептер бойынша жіберілген мерзімдердің бұзылуы бар.
Мемлекеттік қызметтер көрсету білім беру ұйымдарының қызметіндегі сыбайлас жемқорлық тәуекелдеріне неғұрлым бейім салалардың бірі болып табылады.
Сыбайлас жемқорлық тәуекелі:
Мемлекеттік қызметтер көрсетуге жауапты адамдардың біліктілігін арттырудың болмауы, өзара алмастырудың болмауы, бұл мемлекеттік қызметтер көрсету кезінде ықтимал бұзушылықтарға, оның ішінде мемлекеттік қызмет көрсету мерзімінің бұзылуына әкелуі мүмкін.
Негіздеме:
Мемлекеттік қызметтерді көрсету кезінде жиі бұзушылықтар: мемлекеттік қызметтерді көрсету мерзімдерін бұзу, көрсетілетін мемлекеттік қызметтер бойынша біліктілігі жоқ консультациялар.
Мемлекеттік қызмет көрсетуге жауапты негізгі қызметкер болмаған кезде өзара алмастырушылық жоқ.
Мемлекеттік қызмет көрсетуге жауапты адамдардың барлығы бірдей біліктілікті арттырудан өтпеген.
Жою бойынша ұсыныстар:
Халықты цифрлық сауаттылық дағдыларына оқыту бойынша жұмысты жалғастыру (ресми интернет-ресурстарда, әлеуметтік желілерде ақпараттық технологиялар арқылы мемлекеттік қызметтерді алу тәртібі туралы роликтер орналастыру).
Мемлекеттік қызметтер көрсетудің бизнес-процесінің бұзылуына жол бермеу, жеке және заңды тұлғалардың өтініштерін қарау кезінде бұзушылықтардың қайталануы мен жүйелілігі фактілерін болдырмау. Мемлекеттік қызмет көрсету кезінде заңнаманы сақтау мәселесі бойынша техникалық оқуды жалпыға бірдей құқықтық оқыту жоспарына енгізу.
Негізгі қызметкер болмаған уақытта мемлекеттік қызмет көрсететін қызметкерлердің өзара алмасуын қамтамасыз ету.
Білім беру ұйымдарының қаржылық мүмкіндігіне қарай мемлекеттік қызметтер көрсетуге жауапты тұлғалардың біліктілігін арттыру.
Жою бойынша ұсыныстар:
Халықты цифрлық сауаттылық дағдыларына оқыту бойынша жұмысты жалғастыру (ресми интернет-ресурстарда, әлеуметтік желілерде ақпараттық технологиялар арқылы мемлекеттік қызметтерді алу тәртібі туралы роликтер орналастыру).
Мемлекеттік қызметтер көрсетудің бизнес – процесінің бұзылуына жол бермеу, жеке және заңды тұлғалардың өтініштерін қарау кезінде бұзушылықтардың қайталануы мен жүйелілігі фактілерін болдырмау.
Негізгі қызметкер болмаған уақытта мемлекеттік қызмет көрсететін қызметкерлердің өзара алмасуын қамтамасыз ету.
Білім беру ұйымдарының қаржылық мүмкіндігіне қарай Мемлекеттік қызметтер көрсетуге жауапты тұлғалардың біліктілігін арттыру.
Сыбайлас жемқорлық тәуекелі: Жалған қағаз анықтамаларды ұсыну тәуекелі.
Негіздеме: Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрінің 2020 жылғы 24 сәуірдегі № 158 бұйрығымен бекітілген мемлекеттік қызметті көрсету үшін көрсетілетін қызметті алушыдан талап етілетін құжаттар мен мәліметтер тізбесінің, «Жалпы білім беретін мектептердегі білім алушылар мен тәрбиеленушілердің жекелеген санаттарына тегін және жеңілдікпен тамақтандыруды ұсыну» мемлекеттік қызмет көрсетуге қойылатын негізгі талаптар тізбесінің 5) тармақшасына сәйкес «Отбасы және балалар саласында мемлекеттік қызметтер көрсету қағидаларын бекіту туралы» тегін тамақ жан басына шаққандағы орташа табысы ең төменгі күнкөріс деңгейінен төмен мемлекеттік атаулы әлеуметтік көмек алмайтын отбасылардан шыққан балаларға, табыстары туралы құжаттардың (жұмыс істейтін ата-аналардың немесе оларды алмастыратын адамдардың жалақысы туралы, кәсіпкерлік және басқа да қызмет түрлерінен түсетін табыстар туралы, балаларға және басқа да асырауындағы адамдарға алимент түріндегі табыстар туралы анықтама) негізінде беріледі.Бұл құжаттарды көрсетілетін қызметті алушы қағаз форматта ұсынады, ал деректерді көрсетілетін қызметті берушілер автоматты түрде тарта алатын ақпараттық жүйе бар. Алайда, осы жүйемен интеграция жоқ, көрсетілетін қызметті беруші осы жүйеге қол жеткізе алмайды, осыған байланысты олардың ЗТМО ақпараттық жүйелеріндегі кірістер туралы ұсынылған құжаттардың түпнұсқалығын тексеруге мүмкіндігі жоқ. Қол жеткізуді ұсыну сыбайлас жемқорлық тәуекелін азайтуға, құжаттар топтамасын оңтайландыруға, сондай-ақ жалған қағаз анықтамаларды ұсынудың алдын алуға мүмкіндік береді.
Жою бойынша ұсынымдар: көрсетілетін қызметті берушілерге ЗТМО жүйелеріне қолжетімділік беру туралы ұсыныспен ҚР Оқу-ағарту министрлігіне хат жолдау.
Сыбайлас жемқорлық тәуекелі: мемлекеттік қызметтердің белгіленген рәсімдерінің жетілмегендігі.
Негіздеме:
«Құжаттарды қабылдау және жалпы білім беретін мектептердің, лицейлер мен гимназиялардың мектепалды сыныбына қабылдау» мемлекеттік қызметке қойылатын ережелер мен талаптар бекітілмеген.
Жою бойынша ұсыныстар:
«Мектепке дейінгі білім беру саласында мемлекеттік қызметтер көрсету қағидаларын бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрінің 2020 жылғы 19 маусымдағы № 254 бұйрығын «1-сыныпқа қабылдау үшін құжаттарды қабылдау» мемлекеттік көрсетілетін қызмет қағидаты бойынша мемлекеттік көрсетілетін қызметке бекітілген қағидалармен және талаптармен толықтыру туралы уәкілетті органға хат жолдау.
Сыбайлас жемқорлық тәуекелі: мемлекеттік қызметтердің белгіленген рәсімдерінің жетілмегендігі.
Негіздеме: ережелер мен талаптар бекітілмеген, 158-бұйрықта бала қонақтайтын отбасына беру ережелері жоқ. «Бала қонақтайтын отбасы туралы ережені бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрінің 2016 жылғы 28 маусымдағы № 402 бұйрығы қолданылады, онда да мемлекеттік қызмет көрсетуге қойылатын талаптардың тізбесі жоқ.
Жою бойынша ұсыныстар:
«Бала қонақтайтын отбасы туралы ережені бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрінің 2016 жылғы 28 маусымдағы № 402 бұйрығына «Баланы (балаларды) қонақтайтын отбасына беру» мемлекеттік қызмет көрсетуге қойылатын талаптардың тізбесін бекіту бөлігінде толықтыру енгізу туралы уәкілетті органға хат жолдау.
Сыбайлас жемқорлық тәуекелі: мемлекеттік қызметтердің белгіленген рәсімдерінің жетілмегендігі.
Негіздеме: мүмкіндігі шектеулі балаларды арнайы психологиялық-педагогикалық қолдауға мемлекеттік білім беру тапсырысын орналастыру мемлекеттік қызмет көрсетуге қойылатын талаптар бекітілмеген. Мемлекеттік тапсырысты орналастыруды білім беруді басқару органдары жүзеге асырады.
Жою бойынша ұсыныстар:
Мемлекеттік қызмет көрсетуге қойылатын талаптарды бекіте отырып, «Мүмкіндігі шектеулі балаларды арнайы психологиялық-педагогикалық қолдауға мемлекеттік білім беру тапсырысын орналастыру қағидаларын бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Оқу-ағарту министрінің 2022 жылғы 29 желтоқсандағы № 532 бұйрығына өзгеріс енгізу туралы хат уәкілетті органға жіберу.
Сыбайлас жемқорлық тәуекелі:
Құқықтық алшақтық
Негіздеме:
Мемлекеттік қызметтер тізіліміне енгізілген 8 мемлекеттік қызмет үшін (Қазақстан Республикасы цифрлық даму, инновациялар және аэроғарыш өнеркәсібі министрінің м.а. 2020 жылғы 31 қаңтардағы № 39/НҚ бұйрығымен бекітілген) осы мемлекеттік қызметтерді көрсету үшін қажетті талаптар тізбесі бекітілмеген (1..Құжаттарды қабылдау және жалпы білім беретін мектептердің, лицейлер мен гимназиялардың мектеп алдындағы сыныбына қабылдау; 4. ҚР-да тұрақты тұратын шетелдіктер мен азаматтығы жоқ адамдарды бастауыш, негізгі орта, жалпы орта білім берудің жалпы білім беру бағдарламалары бойынша оқыту үшін ведомстволық бағыныстылығына қарамастан білім беру ұйымдарына құжаттарды қабылдау және оқуға қабылдау; 5.Жетім балаларды, ата-анасының қамқорлығынсыз қалған балаларды өз отбасына тәрбиелеуге қабылдағысы келетін Қазақстан Республикасының аумағында тұрақты тұратын Қазақстан Республикасының азаматтарын психологиялық даярлауға құжаттарды қабылдау; 6.Мемлекеттік білім беру ұйымдарының бос немесе уақытша бос лауазымына орналасуға арналған конкурсқа қатысу үшін педагогтердің құжаттарын қабылдау; 8.Техникалық-кәсіптік, орта білімнен кейінгі білімін аяқтамаған адамдарға анықтама беру).
Жою бойынша ұсыныстар:
Құқықтық олқылықты жою, НҚА-ны мемлекеттік қызметтер көрсетуге қойылатын талаптар тізбесімен толықтыру туралы ұсыныспен уәкілетті органға хат жолдансын.
Сыбайлас жемқорлық тәуекелі:
Құқықтық алшақтық
Негіздеме:
12-тармақта. Бастауыш, негізгі орта, жалпы орта білім берудің жалпы білім беретін оқу бағдарламаларын іске асыратын білім беру ұйымдарына оқуға қабылдаудың үлгілік қағидалары (Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрінің 2018 жылғы 12 қазандағы № 564 бұйрығымен бекітілген) жалпы орта білімнің жалпы білім беретін оқу бағдарламаларын іске асыратын білім беру ұйымдарының оныншы, он бірінші (он екінші) сыныптарына білім алушыларды қабылдау білім беру ұйымының қызмет көрсету аумағында тұратын білім алушылардың қолжетімділігін қамтамасыз ете отырып және білім алушының жеке өтініші не олардың ата-аналарының немесе өзге де заңды өкілдерінің өтініші, сондай-ақ негізгі орта білім туралы мемлекеттік үлгідегі құжаттының негізінде жүзеге асырылады.
Бұл ретте мемлекеттік қызмет көрсету үшін қажетті құжаттар тізбесінде (8-тармақ. «Бастауыш, негізгі орта, жалпы орта білім берудің жалпы білім беретін бағдарламалары бойынша оқыту үшін ведомстволық бағыныстылығына қарамастан білім беру ұйымдарына құжаттар қабылдау және оқуға қабылдау» мемлекеттік қызмет көрсетуге қойылатын негізгі талаптардың тізбесі, бастауыш, негізгі орта және жалпы орта білім берудің жалпы білім беретін оқу бағдарламаларын іске асыратын білім беру ұйымдарына оқуға қабылдаудың үлгілік қағидаларына 1-қосымша) жоқ негізгі орта білім туралы мемлекеттік үлгідегі құжат, бұл құжаттарды қабылдау кезінде түсініксіздікке әкеледі.
Жою бойынша ұсыныстар:
8-тармақты толықтыру ұсынысымен уәкілетті органға хат жолдау. «Бастауыш, негізгі орта, жалпы орта білім берудің жалпы білім беретін бағдарламалары бойынша оқыту үшін ведомстволық бағыныстылығына қарамастан білім беру ұйымдарына құжаттар қабылдау және оқуға қабылдау» мемлекеттік қызмет көрсетуге қойылатын негізгі талаптардың тізбесі.
Сыбайлас жемқорлық тәуекелі:
Көрсетілетін қызметті берушінің көрсетілетін қызметті алушымен тікелей байланысы
Негіздеме:
«Бастауыш, негізгі орта, жалпы орта білім берудің жалпы білім беретін бағдарламалары бойынша оқыту үшін ведомстволық бағыныстылығына қарамастан білім беру ұйымдарына құжаттарды қабылдау және оқуға қабылдау» мемлекеттік көрсетілетін қызметтің кіші түрлерінің бірі «Құжаттарды қабылдау және балаларды «10» сыныпқа оқуға қабылдау» болып табылады. Бастауыш, негізгі орта және жалпы орта білім берудің жалпы білім беретін оқу бағдарламаларын іске асыратын білім беру ұйымдарына оқуға қабылдаудың үлгілік қағидаларына сәйкес (Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрінің 2018 жылғы 12 қазандағы № 564 бұйрығымен бекітілген) Мемлекеттік қызмет көрсету нысаны электрондық (ішінара автоматтандырылған) /қағаз түрінде. Осы мемлекеттік қызметті көрсету тәсілдері: 1) www.egov.kz «электрондық үкіметтің» веб-порталы (бұдан әрі-портал); 2) көрсетілетін қызметті беруші. Алайда, порталда осы мемлекеттік қызметті портал арқылы алуға мүмкіндік беретін қойынды жоқ. Бұл қызметті тек көрсетілетін қызметті берушінің кеңсесі арқылы алуға болады.
Жою бойынша ұсыныстар:
Порталдың функционалын "Құжаттарды қабылдау және балаларды «10» сыныпқа оқуға қабылдау» мемлекеттік қызмет көрсету қойындысымен толықтыру ұсынысымен уәкілетті органға хат жолдау.
2.2. Кадрлық саясат
Персоналды басқару, оның ішінде кадрлардың ауысуы:
Білім басқармасының кадрлармен жасақталуы
Қостанай облысы әкімдігі білім басқармасының (бұдан әрі – білім басқармасы) штат санында – 40 бірлік мемлекеттік әкімшілік қызметші (нақты саны - 31 адам, 9 бос орын).
2024 жылғы 1 шілдеден 2025 жылғы маусымға дейін 7 мемлекеттік қызметші қабылданды, білім басқармасының жұмыстан босатылған мемлекеттік қызметшілерінің жалпы саны басқа мемлекеттік лауазымға ауысуына және көшуіне байланысты 7 адамды құрайды.
Азаматтық қызметшілердің штат саны 85 бірлікті құрайды, өткен кезеңде 2024 жылғы 1 шілдеден 2025 жылғы маусымға дейін 17 қызметкер қабылданды, 14 қызметкер жұмыстан шығарылды, ауысымдылық 16 %.
Білім басқармасы «Б» корпусының мемлекеттік әкімшілік лауазымына орналасуға конкурс өткізу қағидаларына сәйкес Қостанай облысының қалалары мен аудандарының білім бөлімдерінің «Б» корпусының мемлекеттік әкімшілік лауазымдарына орналасу бойынша 18 конкурстық рәсім өткізді.
Мемлекеттік қызметшілердің біліктілігін арттыру «Қазақстан Республикасының мемлекеттік қызметі туралы» 2015 жылғы 23 қарашадағы №416-V Қазақстан Республикасының Заңына және 2024 жылғы шілдеден 2025 жылғы маусымға дейінгі кезеңде Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2018 жылғы 15 наурыздағы №125 қаулысымен бекітілген мемлекеттік қызметшілерді даярлау, қайта даярлау және олардың біліктілігін арттыру қағидаларына сәйкес жүзеге асырылады жыл сайын қайта даярлау курстарынан 3 мемлекеттік қызметші, біліктілікті арттыру семинарларынан - 9 қызметші өтті.
Сондай-ақ, білім басқармасы мемлекеттік білім беру ұйымдарының бірінші басшылары мен педагогтерін қызметке тағайындау, қызметтен босату қағидаларына сәйкес ведомстволық бағынысты білім беру ұйымдарының директорларын тағайындау бойынша 12 конкурстық рәсім өткізді.
Бос жұмыс орындары туралы ақпарат электрондық еңбек биржасының сайтында орналастырылады enbek.kz. білім басқармасының ресми интернет ресурсында Бос орындар бөлімінде (https://www.gov.kz/memleket/entities/kostanai-bilim?lang=ru).
Сондай-ақ білім басқармасының ресми интернет-ресурсында бос лауазымдарға орналасуға конкурстар өткізу туралы ақпарат жарияланады.
Қостанай облысының жалпы білім беретін мектептерінде 13918 педагог жұмыс істейді, оның ішінде жоғары білімді 12194, бұл 90,9%, кәсіптік техникалық білімді 1222 немесе 9,1% құрайды. Магистр академиялық дәрежесіне 860 педагог немесе 6,1% ие. Қолданыстағы формат бойынша біліктілік санаттарына 10719 (77%) педагог ие, оның ішінде педагог-шебер - 103 (0,74 %), педагог-зерттеуші - 2182 (15,6 %), педагог-сарапшы – 3486 (25%), педагог-модератор-4948 (35,5%).
Мектепке дейінгі балалар ұйымдарында 2495 педагог жұмыс істейді, оның ішінде жоғары білімі бар 1726 (50%), техникалық және кәсіптік білімі бар 1725 (50%), арнайы мектепке дейінгі білімі бар – 2 052 (56,8 %). Магистр академиялық дәрежесіне 26 педагог ие (0,7%). Жаңа формат бойынша біліктілік санаттарына 1425 (57%) педагог ие, оның ішінде педагог-шебер-1 (0,4%), педагог-зерттеуші-80 (3,2%), педагог-сарапшы-235 (9,4%), педагог-модератор – 1109 (44,4%)
Жетім балалар мен ата-анасының қамқорлығынсыз қалған балаларға арналған арнаулы ұйымдарда және білім беру ұйымдарында 632 педагог жұмыс істейді, оның ішінде жоғары білімі бар – 587 (92,8%), техникалық және кәсіптік білімі бар – 45 (1,2%). Магистр академиялық дәрежесіне 70 педагог ие (11,1%). Қолданыстағы формат бойынша біліктілік санаттары 413 (65,3%), оның ішінде модераторлар - 260 (41,1%), сарапшылар – 73 (11,5%), зерттеушілер -85 (13,4%), шеберлер -1 (0,15%).
Талдаумен облыс мектептерінде кадрлар тапшылығы анықталды. Келесі мамандықтар сұранысқа ие: ағылшын тілі; математика; бастауыш сыныптар; информатика, орыс тілі және әдебиет.
Мұғалімдердің бос орындары бар барлық мектептерде сабақтарды мұғалімдер белгіленген нормативтік жүктемеден тыс, кейбір жағдайларда басқа пәндердің мұғалімдері жүргізеді.
Сыбайлас жемқорлық тәуекелі:
Негізгі функцияларды қабілетсіз адамдарға жүктеу.
Негіздеме:
Өңірлерде кадрлардың жинақталмауына байланысты (педагогтер және басқалар) музыка, химия, биология, ағылшын тілі, математика пәндері біліктілігі жоқ кадрларды оқытады, осыған байланысты оқытудың мемлекеттік білім беру стандартын сақтамау қаупі бар.
Жою бойынша ұсыныстар:
Педагогикалық қайта даярлау қағидаларына өзгерістер енгізу туралы хат (Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрінің 2020 жылғы 17 наурыздағы № 110 бұйрығы) уәкілетті органға жіберілсін, басқа педагогикалық мамандыққа және педагогикалық білімі бар адамдарға қайта даярлау курстарынан өтуді көздеу қажет.
Тәртіптік практика:
Сыбайлас жемқорлық тәуекелдерін ішкі талдау мерзімінен бұрын алынған тәртіптік жаза фактілерінің болуын көрсетпеді.
Білім басқармасының мемлекеттік қызметшілері сыбайлас жемқорлыққа қарсы шектеулер қабылдады, құмар ойындар мен ставкаларға қатысуға шектеулер қабылдады. Қазақстан Республикасы мемлекеттік қызметшілерінің әдеп кодексі (Мемлекеттік қызметшілердің қызметтік әдеп қағидалары) бұзылған жоқ.
Білім басқармасының қызметкерлері еңбек тәртібін бұзған жоқ.
Бұқаралық ақпарат құралдарында білім басқармасының қызметкерлеріне жағымсыз ақпарат орналастырылды (2.11 бөлімін қараңыз).
Мүдделер қақтығысы:
Білім басқармасында жауапты мемлекеттік лауазымды атқаратын адамдар, мемлекеттік функцияларды орындауға уәкілеттік берілген адамдар, оларға теңестірілген адамдар арасындағы мүдделер қақтығысы анықталған жоқ.
Сыбайлас жемқорлық тәуекелі: жақын туыстарының/ жұбайларының бір-біріне тікелей бағынуында көрінетін мүдделер қақтығысы болуы мүмкін.
Негіздеме: кадрлық өзгерістер кезінде, бақылау болмаған жағдайда, сондай-ақ жақын туыстары туралы ақпарат болмаған жағдайда, жақын туыстарының тікелей бағыныстағы ұйымда жұмыс істеу фактісіне жол беруге болады.
Жою бойынша ұсыныстар: жұмысқа орналасу кезінде қызметкердің жақын туыстары туралы ақпаратты көрсете отырып, кадрларды есепке алудың жеке парағын, сауалнаманы, өмірбаянды толтыруды ұмытпаңыз.
Кадр қызметкерінің лауазымдық міндеттерінде кадрлық өзгерістер кезінде ұйымда жақын туыстарының жұмысының болуын тексеру міндетін бекіту.
Қаржы-шаруашылық қызметтегі сыбайлас жемқорлық тәуекелдерін анықтау:
Бюджет және қаржы қаражатын бөлу бағыты бойынша сыбайлас жемқорлық тәуекелдеріне ішкі талдау жүргізілді.
ҚР Бюджет кодексіне сәйкес облыстық бюджетті жыл сайын жоспарлы кезеңге облыстың, республикалық маңызы бар қаланың, астананың әлеуметтік-экономикалық даму болжамын ескере отырып, мемлекеттік жоспарлау жөніндегі жергілікті уәкілетті органдар (экономика және бюджеттік жоспарлау басқармасы) әзірлейді.
Жергілікті бюджеттен қаржыландырылатын бюджеттік бағдарламалар әкімшілерінің шығыстар лимиттерін мемлекеттік жоспарлау жөніндегі жергілікті уәкілетті органдар айқындайды. Шығыстар лимиттері бюджеттік бағдарламалардың әрбір әкімшісі үшін айқындалады. Бюджеттік бағдарламалар әкімшілерінің шығыстарының лимиттері тиісті бюджеттік комиссияның ұсынысы ескеріле отырып айқындалады. Тиісті бюджет комиссиясының ұсынысы ескеріле отырып айқындалған лимиттер ағымдағы қаржы жылының 1 мамырына дейін бюджеттік бағдарламалардың әкімшілеріне жеткізіледі. Жергілікті бюджеттік бағдарламалардың әкімшілері ағымдағы қаржы жылының 15 мамырына дейінгі мерзімде мемлекеттік жоспарлау жөніндегі жергілікті уәкілетті органға бюджеттік өтінімдерді толық көлемде және бюджеттік бағдарламалардың жобаларын ұсынады. Бюджеттік өтінім бюджеттік бағдарламалар әкімшілерінің шығыстар лимиттері негізінде және шегінде жасалады.
Мемлекеттік жоспарлау жөніндегі жергілікті уәкілетті орган облыстық бюджеттің жобасын жасайды және оны облыстың бюджеттік комиссиясының қарауына енгізеді.
Облыстық бюджет жобасын қарау және айқындау ағымдағы қаржы жылының 15 қыркүйегінен кешіктірілмей аяқталады.
Мемлекеттік жоспарлау жөніндегі жергілікті уәкілетті орган ағымдағы қаржы жылының 1 қазанынан кешіктірмей облыстық бюджеттің жобасын облыстың жергілікті атқарушы органдарының қарауына ұсынады.
Облыстық бюджеттің жобасын облыстың жергілікті атқарушы органы тиісті мәслихатқа ағымдағы қаржы жылының 15 қазанынан кешіктірмей енгізеді.
Облыстық бюджетті тиісті мәслихаттар Қазақстан Республикасының Президенті республикалық бюджет туралы Заңға қол қойғаннан кейін екі апта мерзімнен кешіктірмей бекітеді.
Бюджет қаражатын бөлу бюджеттік өтінімдер негізінде жүзеге асырылады. Бюджеттік өтінім шығыстардың көлемін негіздеу үшін кезекті жоспарлы кезеңге бюджеттік бағдарламалардың әкімшісі жасайтын құжаттар жиынтығы болып табылады және мыналарды қамтиды:
1) мәлімделген қаржыландырудың бюджеттік бағдарламалар нәтижелерінің көрсеткіштеріне қол жеткізуге әсерін сипаттай отырып, жергілікті бюджеттік бағдарламалар әкімшісінің Әрбір бюджеттік бағдарламасы бойынша шығыстар түрлері бойынша есептеулер;
2) мемлекеттік мекемелердің өз иелігінде қалатын тауарларды (жұмыстарды, көрсетілетін қызметтерді) өткізуден түсетін ақша түсімдері мен шығыстарының болжамы;
3) түсіндірме жазба;
4) базалық шығыстар мен жаңа бастамаларға арналған шығыстарды қамтитын бюджеттік бағдарламалардың жиынтық тізбесі және ағымдағы бюджеттік бағдарламалар мен бюджеттік даму бағдарламалары бойынша шығыстардың жиынтық кестесі;
5) ағымдағы жылға бекітілген штат кестесі және орталық мемлекеттік органдардың, оның ведомстволарының, аумақтық органдардың, ведомстволық бағынысты мемлекеттік мекемелердің жоспарланатын кезеңіне штат кестесінің жобасы;
6) Бюджеттік бағдарламалардың жобалары;
7) Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес бюджеттік жоспарлау жөніндегі орталық уәкілетті орган немесе мемлекеттік жоспарлау жөніндегі жергілікті уәкілетті органдар сұрататын басқа да қажетті ақпаратты қамтиды.
Мемлекеттік мекемелер бюджеттік бағдарламалардың әкімшісіне шығыстардың экономикалық сыныптамасының әрбір ерекшелігі бойынша шығыстардың есептеулерін ұсынады.
Сонымен қатар, бюджеттік өтінімдерді ұсыну "Парус-Каз"КҚ арқылы автоматтандырылған.
Жоспарлау ұсынылған прайс-парақтардың ең аз құны бойынша жүзеге асырылады. Тауар бірлігі бағасының негізділігі қорлардың немесе негізгі құралдардың әрбір түрі бойынша кемінде үш прайс-парақтың болуымен расталады.
Сыбайлас жемқорлық тәуекелі: білім беру мекемелері қызметкерлерінің қатысуын автоматтандырылған бақылау жоқ.
Негіздеме: қызметкерлердің нақты жұмыс істеген уақытын есепке алу кезінде адам факторы болады, бұл берілген деректердің бұрмалануына әкелуі мүмкін.
Жою бойынша ұсынымдар: білім беру ұйымдары қызметкерлерінің қатысуын есепке алуды автоматтандыру, жұмыс уақытын есепке алу табелін автоматты түрде қалыптастыру үшін АЖ-ны қызметкерлердің қатысуын бақылау жүйесімен біріктіру.
2.3. Процестерді цифрландыру. Құжат айналымы.
«Қостанай облысы әкімдігінің білім басқармасы» ММ (бұдан әрі - ҚБ) 1 кіру нүктесі Интернетке қол жеткізудің бірыңғай шлюзіне (бұдан әрі - ЖБББ) қосылған.
Анықтама: «Ақпараттық-коммуникациялық технологиялар және ақпараттық қауіпсіздікті қамтамасыз ету саласындағы бірыңғай талаптарды бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2016 жылғы 20 желтоқсандағы №832 қаулысына сәйкес 6-тармақ 17-тармақша "сыртқы контурдың жергілікті желісі (бұдан әрі – сыртқы контурдың ДЗ) – ақпараттандыру субъектілері үшін қол жеткізуді байланыс операторлары Интернетке қол жеткізудің бірыңғай шлюзі арқылы ғана беретін интернетпен байланысы бар ақпараттандыру субъектілерінің телекоммуникациялық желісінің сыртқы контурына жатқызылған, уәкілетті орган айқындаған ақпараттандыру субъектілерінің жергілікті желісі».
ББ-да компьютерлік техниканың саны 92 дана (89 стационарлық ДК және 3 ноутбук). Компьютерлік парктің 96,7% есептен шығаруға жатады. Мониторинг кезеңінде компьютерлік парк лицензияланған антивирустық бағдарламалармен қамтамасыз етілмеген. (Шарт жасалды).
ББ мектептерді «Starlink» геостационарлық емес байланыс жүйесінде Интернет желісіне кең жолақты қолжетімділікпен қамтамасыз ету үшін шарт жасасты.
Мониторинг нәтижесінде мынадай бұзушылықтар анықталды:
«Ақпараттық-коммуникациялық технологиялар және ақпараттық қауіпсіздікті қамтамасыз ету саласындағы бірыңғай талаптарды бекіту туралы» ҚР Үкіметінің 2016 жылғы 20 желтоқсандағы №832 қаулысының негізгі нормаларын сақтау үшін білім бөліміне:
- лицензияланған бағдарламалық өнімдерді сатып алуға бюджет қаражатын бөлу мүмкіндігін қарастыру;
- компьютерлік паркті жаңартуға бюджет қаражатын бөлу мүмкіндігін қарастыру;
- компьютерлік паркті жоспарлы түрде есептен шығару мүмкіндігін қарастыру;
- ақпараттық қауіпсіздік саласындағы анықталған сәйкессіздіктерді жою бойынша Жол картасын әзірлеу және бекіту;
- ақпараттық қауіпсіздіктің негізгі нормаларын сақтау мәселесі бойынша АҚ басшыларымен семинар-кеңес өткізу;
- қысқа мерзімде ақпараттық қауіпсіздік саласындағы барлық анықталған ескертулерді сәйкестікке келтіру.
Білім беру ұйымдарының басшыларымен және ақпараттық қауіпсіздік бойынша жауаптылармен ақпараттық қауіпсіздікті сақтау бойынша дәрістер өткізілді.
Құжаттаманы есепке алу
Басқармада, білім бөлімдерінде және ведомстволық бағынысты ұйымдарда құжат айналымы бекітілген істер номенклатурасына сәйкес жүргізіледі.
Білім басқармасында және білім бөлімдерінің көпшілігінде «электрондық құжат айналымы жүйесі», персоналды басқару жүйесі (мемлекеттік қызметшілер) «E-kyzmet» болып табылады.
Сыбайлас жемқорлық тәуекелі:
Жүйенің толық мүмкіндіктерін пайдаланбау Құжаттамашы, E-kyzmet. Жұмыс ресми түрде жүргізіледі.
Негіздеме: жүйе Құжаттамашы, E-kyzmet білім бөлімдері хатшыларының қабылдау бөлмесінде тек бір ДК-де орнатылған, бұл қызметкерлердің жүйелердің мүмкіндіктерін барынша шектейді.
Бұдан басқа, білім басқармасының азаматтық қызметшілерінің Құжаттамашы жүйесіне қолжетімділігі жоқ, бұл лауазымдық міндеттерін жосықсыз орындауға әкеп соғады.
Жою бойынша ұсыныстар: білім басқармасының және білім бөлімдерінің барлық қызметкерлерінің Құжаттамашы жүйесін пайдалануға қолжетімділігін қамтамасыз ету, сондай-ақ барлық мемлекеттік қызметшілер үшін E-kyzmet ақпараттық жүйесіне жұмыс орындарында қолжетімділікті қамтамасыз ету.
Білім беру ұйымдары Қазақстан Республикасы Оқу-ағарту Министрінің 2022 жылғы 9 тамыздағы № 354 бұйрығымен бекітілген «Ұлттық білім беру дерекқоры» ақпараттық жүйесін қалыптастыру, сүйемелдеу, жүйелік-техникалық қызмет көрсету, интеграциялау және ақпараттық қауіпсіздікті қамтамасыз ету қағидаларының негізінде мемлекеттік және мемлекеттік емес ақпараттандыру объектілерімен интеграциялау арқылы өзекті деректерді енгізеді. ҰБДБ-да әрбір педагог туралы ақпарат (тағайындау туралы бұйрықтар, білім беру мекемелері бойынша жүріп-тұру туралы мәліметтер, алынған сертификаттар, санаттар) көрсетіледі.
Білім беру бөлімдерінде мемлекеттік қызметтер көрсету үшін ақпараттық жүйе «ҚР БҒМ Мемлекеттік қызметтерді автоматтандыру» болып табылады.
Білім бөлімдерінің жанындағы қорғаншылық және қамқоршылық органдары жетім балалар мен ата – анасының қамқорлығынсыз қалған балалардың электрондық деректер банкінде (КОПД РБД) жұмыс жүргізеді, оған анықталған балалар туралы және олардың отбасылық құрылғының баламалы нысандарына орналастырылуы туралы мәліметтер енгізіледі.
Білім беру ұйымдары келесі электрондық ақпараттық жүйелер арқылы жұмыс жүргізеді: «INDIGO» АЖ, «SAKURA» АЖ, «MALAHIT» АЖ, «MINDAL» АЖ, «bilimclass» электрондық жүйесі бар.
Бұл ретте, талдау барысында білім беру ұйымдарында құжат айналымын жүргізудің хаотикалық сипаты, сондай-ақ электрондық ақпараттық жүйелердегі ресми жұмыс анықталды.
Сыбайлас жемқорлық тәуекелі:
Ақпараттық жүйелерде жұмыс істеу кезіндегі Формализм.
Негіздеме:
«Ұлттық білім беру дерекқоры» ақпараттық жүйесін қалыптастыру, сүйемелдеу, жүйелік-техникалық қызмет көрсету, интеграциялау және ақпараттық қауіпсіздікті қамтамасыз ету қағидаларын бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Оқу-ағарту министрінің 2022 жылғы 9 тамыздағы № 354 бұйрығының 2-тарауының 11-тармағына сәйкес талданатын кезеңде деректерді ҰБДБ-ның әртүрлі бөлімдеріне уақтылы енгізбеу уақтылы жойылады. Сондай-ақ, «BilimClass» электронды журналының, «MINDAL» АЖ уақытылы толтырылмағаны анықталды.
Жою бойынша ұсыныстар:
Білім беру ұйымдарының ақпараттық жүйелерінде («INDIGO», «SAKURA», «MINDAL»), «BilimClass» электрондық күнделігінде, ҰБДБ-да жұмыс істеу мәселесі бойынша техникалық оқу жүргізу.
2.4. Жеке және заңды тұлғалардың өтініштерін қарау:
01.07.2024 жылдан бастап 31.12.2024 жылға дейінгі кезеңде «Қостанай облысы әкімдігінің білім басқармасы» ММ «Е-өтініш» АЖ (бұдан әрі-білім басқармасы) 680 өтініш түсті, оның ішінде (оның ішінде – 464 қаралды, қайта жіберілді - 227): өтініштер – 471, шағымдар-42, ұсыныстар-75, басқалары (хабарлама, сұрау, Жауап) - 92.
Білім басқармасында қаралған өтініштерден (464) Әкімшілік акт – 259, оның ішінде қолайлы акт – 254, ауыр акт – 5 қабылданды.
Мерзімі ұзартыла отырып қаралды - 2, мерзімі бұзыла отырып – 0, әкімшілік актілерге шағым жасалды-3.
Осы өтініштерде білім беру ұйымдары басшыларының лауазымдық міндеттерін теріс пайдалану, педагогикалық ұжымдағы өзара қарым-қатынастың жалақысын төлеу, білім беру ұйымдарына түсу, білім беру процесін ұйымдастыру, кәмелетке толмағандардың құқықтарын қорғау, балаларды әлеуметтік қорғау мәселелері, буллинг, білім беру платформалары бойынша ұсыныстар және т. б. мәселелер көтеріледі.
2025 жылғы 1 қаңтардан 2025 жылғы 10 маусымға дейінгі кезеңде «Қостанай облысы әкімдігінің білім басқармасы» ММ «Е-өтініш» АЖ (бұдан әрі-білім басқармасы) 931 өтініш түсті, оның ішінде (оның ішінде – 549 қаралды, қайта жіберілді - 367): өтініштер-698, шағымдар-59, ұсыныстар-75, басқалары (хабарлама, сұрау, Жауап) - 99.
Білім басқармасында қаралған өтініштерден (549) әкімшілік акт – 295, оның ішінде қолайлы акт – 289, ауыр акт – 6 қабылданды.
Мерзімі ұзартыла отырып қаралды - 0, мерзімі бұзыла отырып-0, әкімшілік актілерге шағым жасалды-4.
Осы өтініштерде білім беру ұйымдары басшыларының лауазымдық міндеттерін теріс пайдалану, педагогикалық ұжымдағы өзара қарым-қатынастың жалақысын төлеу, білім беру ұйымдарына түсу, білім беру процесін ұйымдастыру, кәмелетке толмағандардың құқықтарын қорғау, балаларды әлеуметтік қорғау мәселелері, буллинг, білім беру платформалары бойынша ұсыныстар және т. б. мәселелер көтеріледі.
Ведомстволық бағынысты білім беру ұйымдарымен тұрақты негізде «Е-өтіініш» АЖ жеке және заңды тұлғалардың өтініштерімен жұмыс бойынша оқыту семинарлары өткізіледі (29.04.2025 ж. хаттама).
Сыбайлас жемқорлық тәуекелдері анықталған жоқ.
2.5. Ақпараттың ашықтығын қамтамасыз ету:
ҚР «Сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл туралы» Заңының 4-бабының 3) тармақшасына сәйкес, сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимылдың негізгі қағидаттарының бірі жариялылық пен ашықтық қағидаты болып табылады.
Білім басқармасында ресми интернет ресурс бар (https://www.gov.kz/memleket/entities/kostanai-bilim/about?lang=ru) (бұдан әрі-сайт)
Сайтта облыстың қалалары мен аудандарының білім бөлімдерінің тізбесі, олардың басшылары туралы мәліметтер, білім беру ұйымдарының тізбесі бар; мемлекеттік қызметтер бойынша есеп, мемлекеттік сатып алу жоспары, бюджеттің атқарылуы бойынша ақпарат, НҚА мен іс-шаралар бойынша баспасөз релиздері, комиссия отырыстарының бұйрықтары, хаттамалары, Облыстың білім беру саласын дамыту қорытындылары орналастырылған; сыбайлас жемқорлыққа қарсы саясат бөлімі бар; летна жаңалықтары, сондай-ақ мемлекеттік және орыс тілдеріндегі басқа ақпарат. Ақпаратты жүктеуге болады.
Сондай ақ білім басқармасы әлеуметтік желілер мен мессенджерлерде парақшалар құрды:
Facebook (https://www.facebook.com/uokost?mibextid=ZbWKwL);
Telegram (https://t.me/bbko_2021);
Instagram (https://www.instagram.com/kost__bilim/?img_index=1).
Сыбайлас жемқорлықтың кез келген көріністеріне төзбеушілік ахуалын қалыптастыру және қызметкерлердің де, халықтың да құқықтық санасы мен мәдениетін қалыптастыру мақсатында бөлімде Instagram әлеуметтік желісінде ресми бет жұмыс істейді https://www.instagram.com/oszd_kst_2023 онда сыбайлас жемқорлыққа қарсы тақырыпта плакаттар мен бейнероликтер жарияланады. Сыбайлас жемқорлыққа қарсы мазмұндағы Материал білім басқармасының ресми интернет-ресурсында да жарияланады.
2.6. Сыбайлас жемқорлыққа қарсы және қоғамдық мониторинг нәтижелері
Сыбайлас жемқорлыққа қарсы қызмет мемлекеттік сатып алуды жүзеге асыру кезінде бағалардың жоғарылауына мониторинг жүргізеді.
Сыбайлас жемқорлық тәуекелі:
Тауарларды, жұмыстарды және қызметтерді жоғары бағамен сатып алу.
Негіздеме:
Сыбайлас жемқорлыққа қарсы мониторинг барысында Қостанай облысы бойынша сыбайлас жемқорлыққа қарсы қызмет Облыстың білім беру ұйымдарының мемлекеттік сатып алуды жүзеге асыруы кезінде бағаны көтеру фактілерін анықтады.
Жою бойынша ұсынымдар: мемлекеттік сатып алу бойынша техникалық оқу жүргізу (оның ішінде сатып алынатын тауарлардың, жұмыстардың, көрсетілетін қызметтердің бағаларын жоспарлау мәселесі бойынша).
Сыбайлас жемқорлық тәуекелі:
Басқа білім беру ұйымдарында анықталған бұзушылықтарға жол беру.
Негіздеме: білім беру ұйымдары мен білім бөлімдері сыбайлас жемқорлыққа қарсы мониторинг жүргізбейді, бұл білім беру ұйымдарының қызметінде сыбайлас жемқорлық пен теріс пайдалану үшін қолайлы жағдайлар туғызуы мүмкін.
Сонымен қатар, білім басқармасы білім бөлімдері мен ведомстволық бағынысты ұйымдардың назарына білім беру саласында анықталған барлық бұзушылықтарды жеткізеді. Ұсынымдар білім бөлімдерінің, білім беру ұйымдарының қатысуымен қаралады, осындай бұзушылықтарды болдырмау мақсатында ұсынымдар әзірленеді.
Жою бойынша ұсыныстар:
Жалпыға бірдей құқықтық оқыту жоспарына ҚР заңнамасына сәйкес сыбайлас жемқорлыққа қарсы мониторинг жүргізу мәселесі бойынша техникалық оқу енгізілсін.
2.7. Бақылау және рұқсат беру функцияларын іске асыру
Білім басқармасы, білім бөлімдері және ведомстволық бағынысты білім беру ұйымдарына бақылау және рұқсат беру функциялары берілмеген.
Сыбайлас жемқорлық тәуекелдері анықталған жоқ.
2.8. Сот практикасын талдау:
Талданған кезеңде білім басқармасының қатысуымен 21 сот ісі қаралды, оның ішінде:
Білім басқармасы талапкер ретінде – 10 іс (қанағаттандырылған талап-арыздар-5; қанағаттандырылмаған-3; қараусыз қалдырылған-2; 16.06.2025 жылға– талапкер ретінде сот даулары жалғасатын 3 сот ісі)
Білім басқармасы жауапкер ретінде-3 іс (қанағаттандырылған талап – арыздар -0, қанағаттандырылмаған талап-арыздар-2, бір сот ісі бойынша сот дауы жалғасуда).
Білім басқармасы мүдделі тұлға ретінде (үшінші тарап) – 7 сот ісі.
Медиация тәртібімен реттелген даулар саны-0.
Білім басқармасынан сотқа сенімхат бойынша өкілдер (құқықтық қамтамасыз ету бөлімінің мамандары, заңгерлер және салалық бөлімдердің мамандары) қатысады.
Талданатын кезеңде сенімхат бойынша өкілдерге қатысты «Қазақстан Республикасындағы тіл туралы» Қазақстан Республикасы Заңының нормасын сақтауға қатысты 2024 жылғы 19 қарашадағы №7119-24-00-2/12177 бір жеке ұйғарым келіп түсті. Осы жеке ұйғарым заңды мерзімдерде орындалды, «Қазақстан Республикасындағы тіл туралы» Қазақстан Республикасы Заңының нормаларын сақтау бойынша «Қостанай облысы әкімдігінің білім басқармасы» ММ құқықтық қамтамасыз ету бөлімінің және мемлекеттік-жекешелік әріптестік бөлімінің қызметкерлерімен профилактикалық әңгіме жүргізілді. Әңгіме барысында сотқа талап арыз берген қызметкер ұйымда жұмыс істемейтіні анықталды. Талап тек орыс тілінде берілді, бұл «Қазақстан Республикасындағы тілдер туралы» Қазақстан Республикасы Заңының нормаларын бұзу болып табылады. Осы Заңға сәйкес мемлекеттік органдарға жіберілген ресми құжаттама, егер бұл өзге нормативтік актілерде көзделмесе, мемлекеттік тілде (қазақ тілінде) немесе екі тілде (қазақ және орыс тілінде) жасалуы тиіс.
Ұйымда жұмыс істемейтін қызметкер талап арыз бергенін және бұл жағдай ерекше екенін ескере отырып, осы кезеңде қолданыстағы қызметкерге санкциялар қолдану қарастырылмаған. Талап арыздарды негізсіз қайтарып алу жүргізілмегенін қосымша хабарлаймыз. Талданып отырған кезеңде сот талқылауы барысында талап арыздардың орындалуына байланысты екі талап арыз қайтарып алынды.
Қостанай облысы әкімдігі білім басқармасының мемлекеттік мекемелері азаматтық тәртіппен беретін талап-арыздардың негізгі санаты Мемлекеттік сатып алуды жүзеге асыру саласындағы талап-арыздар (өнім берушіні мемлекеттік сатып алуға жосықсыз қатысушы деп тану, тұрақсыздық айыбын өндіріп алу, шартты бұзу) болып табылады. Мемлекеттік сатып алу саласындағы азаматтық істердің басым бөлігі талап қою талаптарын қанағаттандыру туралы шешім шығарумен қаралды, сот практикасы көрсетіп отырғандай, талап қою арыздары бойынша Мемлекеттік мекемелердің пайдасына шешім шығарумен қаралды. Сот практикасы көрсеткендей, соттар мердігер шарт бойынша жұмыстардың едәуір бөлігін орындаған жағдайда талап қоюды қанағаттандырудан бас тартады.
Сыбайлас жемқорлық тәуекелі: жосықсыз жеткізушіден тұрақсыздық айыбын өндіріп алу кезіндегі мүдделер қақтығысы.
Негіздеме: «Мемлекеттік сатып алу туралы» ҚР Заңының 17-бабы 2-тармағының 9-тармақшасына сәйкес өнім беруші шарт бойынша қабылдаған міндеттемелерді орындамаған не тиісінше орындамаған жағдайда Тапсырыс беруші Мемлекеттік сатып алуды жүзеге асыру қағидаларында айқындалған тәртіппен тұрақсыздық айыбын (айыппұлды, өсімпұлды) өндіріп алу жөнінде шаралар қабылдайды.
Жою бойынша ұсыныстар: Мемлекеттік сатып алу бөлімінің және заң бөлімінің қызметкерлерін Мемлекеттік сатып алу шарттарындағы тараптардың жауапкершілігі, тұрақсыздық айыбын өндіріп алу тәртібі, шешімдер қабылдау кезінде сыбайлас жемқорлыққа қарсы шектеулер мәселелері бойынша оқытуды жүргізу.
Сыбайлас жемқорлық тәуекелі: сотта мүдделер ұсыну кезіндегі мүдделер қақтығысы.
Негіздеме: Білім беру ұйымдарының басшысы берген сенімхат негізінде осы ұйымдардың қызметкерлері болып табылмайтын адвокаттардың/заңгерлердің сотта білім беру ұйымдарының мүдделерін білдіру фактілерінің туындауы. Мүдделер өтеусіз негізде ұсынылады. Бұл ретте, осы білім беру ұйымдарында білім беру ұйымдарының мүдделерін білдіретін адамдардың туыстары/жұбайлары жұмыс істейді.
Жою бойынша ұсыныстар:
Туыстары/жұбайлары осы ұйымдардың қызметкерлері болып табылатын адамдардың білім беру ұйымдарының мүдделерін білдіруіне жол бермеу. Техникалық оқу жүргізу (жалпыға бірдей құқықтық оқыту жоспарына енгізу).
2.9. Қадағалау органдарын тексеру нәтижелері туралы мәліметтер: Талданған кезеңде Әулиекөл, Науырзым, Федоров, Амангелді, Қарабалық, Сарыкөл, Ұзынкөл, Меңдіқара аудандарының, Арқалық, Қостанай, Лисаков қалаларының білім бөлімдерінде, білім беру ұйымдарында прокуратураға тексеру жүргізілді.
Тексеру нәтижесінде ҚР заңнамасының бұзылуы анықталды. Барлық бұзушылықтар жойылды. Бұзушылықтар жасаған қызметкерлер жауапқа тартылды.
Сыбайлас жемқорлық тәуекелі:
Қызметкерлер үшін түсіндіру және оқыту іс-шараларын өткізбеу немесе жеткіліксіз өткізу, ҚР заңнамасының нормаларын білмеу.
Негіздеме:
Федоров ауданының прокуратурасы орта білім беру ұйымдары мен Арнайы білім беру ұйымдарының қызметінде мүмкіндігі шектеулі балалардың құқықтары мен заңды мүдделерін қорғауға және қолдауға бағытталған заңдылықтың сақталуына тексеру жүргізді.
Тексеру барысында педагогтердің біліктілік сипаттамаларын сақтамау, өрт қауіпсіздігі саласындағы және халықтың санитарлық-эпидемиологиялық саламаттылығы саласындағы бұзушылықтар туралы айтылған көптеген заң бұзушылықтар анықталды.
Мысалы, «Федоров ауданы білім бөлімінің Абай атындағы жалпы білім беретін мектебі» КММ-де Үлгілік қағидалардың 79-тармағын бұза отырып, тиісті бейін бойынша білімі жоқ 2 педагог логопед қызметіне қабылданған.
Тексеріспен ҚР Денсаулық сақтау министрінің 05.08.2021 жылғы №КР ДСМ-76 бұйрығымен бекітілген «Білім беру объектілеріне қойылатын санитариялық-эпидемиологиялық талаптар» санитариялық қағидаларын бұзу анықталды.
Сонымен, түзету кабинетінде төбенің жабыны төбеден ауытқуы, деформация, жарықтар мен саңылаулар түрінде ақаулар бар.
Жою бойынша ұсыныстар:
Жалпыға бірдей құқықтық оқыту жоспарын әзірлеу. Жоспарға тексеру жүргізу кезінде анықталған бұзушылықтарға жол берілген негізгі мәселелер бойынша техникалық оқуды қосу қажет.
2.10. Фискалдық органдарды тексеру нәтижелері туралы мәліметтер:
2025 жылғы 28 сәуірден 2025 жылғы 30 мамырға дейін білім басқармасында «Қостанай облысы бойынша тексеру комиссиясы» ММ тексеру жүргізілді: бюджеттік бағдарламалар әкімшісінің шоғырландырылған қаржылық есептілігінің аудиті.
Тексеру комиссиясының 2025 жылы тексеруі нәтижесінде мынадай бұзушылықтар анықталды:
Ұзынкөл ауданының білім бөлімінде кезең соңында 4 291,6 мың теңге сомасына 010 теңгерім жолы бойынша бұрмалау белгіленді.
Қостанай қаласының білім бөлімінде кезең соңына 2 970,8 мың теңге сомасына 012-жол бойынша бұрмалау белгіленді.
013 «бюджетпен есеп айырысу бойынша қысқа мерзімді дебиторлық берешек» жолы бойынша деректерді көрсету кезінде Ұзынкөл, Меңдіқара, Жангелді аудандарының білім бөлімдеріндегі қалдық дұрыс көрсетілмеген.
КФО-1 нысанының «Қызметкерлер мен өзге де есеп беретін тұлғалардың қысқа мерзімді дебиторлық берешегі» 017 жолы бойынша деректер көрсетілген кезде Рудный, Ұзынкөл, Қамысты, Денисов, Алтынсарин аудандарының білім басқармалары мен білім бөлімдеріндегі қалдық дұрыс көрсетілмеген.
020-жол бойынша деректерді көрсету кезінде Білім басқармасында, Қостанай қаласы, Арқалық қаласы, Федоров, Ұзынкөл, Сарыкөл, Наурызым, Меңдіқара, Қарасу, Қарабалық, Жітіқара, Жангелдин, Амангелді, Денисов, Әулиекөл, Алтынсарин аудандарының білім бөлімдерінде қалдық дұрыс көрсетілмеген.
Бұл бұзушылықтар шоғырландырылған қаржылық есептіліктің бұрмалануына әкелді.
Сыбайлас жемқорлық тәуекелі: анықталған жоқ.
2.11. Құқық қорғау органдарының, үкіметтік емес ұйымдардың және азаматтардың мәліметтері:
Сыбайлас жемқорлық тәуекелдері анықталған жоқ.
2.11. БАҚ және өзге де ақпарат көздерінің мониторингі:
Білім басқармасы, білім бөлімдері және ведомстволық бағынысты ұйымдар тұрақты негізде БАҚ мониторингін жүргізеді.
2024 жылдың екінші жартыжылдығында және 2025 жылдың бірінші тоқсанында білім басқармасының қызметі республикалық және өңірлік БАҚ-тың 169 басылымында қозғалды ("Время", "24.kz"," 31 канал", "Астана", "Qostanai" ОТРК, "Алау" ТРК, "Костанайские новости", "Қостанай таңы","Тобол - инфо", "Наша газета" және т.б.).
Осы жарияланымдардың ішінен 117 басылымда білім басқармасы қызметінің оң сипаттамасы, 48 басылымда бейтарап сипаттама байқалады.
ҚОӘББ қызметі туралы 4 жарияланым және Қостанай ауданы білім бөлімінің басшысы А.К. Төрткараеваның Әдеп жөніндегі кеңеске шығаруымен байланысты жарияланым "Тобол инфо" және "Наша газета" екі облыстық басылымдарында және олардың әлеуметтік желілерінің беттерінде орналастырылған.
Әдеп жөніндегі кеңес Қостанай облысының әкіміне Білім басқармасының басшысы Айман Ибраеваның жауапкершілігін қарауды ұсынды "Тобол инфо" 26.02.25 https://tobolinfo.kz/sovet-po-jetike-rekomendoval-akimu-kostanajskoj-oblasti-rassmotret-otvetstvennost-rukovoditelja-upravlenija-obrazovanija-ajman-ibraevoj/
Закончилось ли противостояние двух лидеров от образования — Алии Турткараевой и Василия Цымбалюка? "Тобол инфо" 14.05.25 https://tobolinfo.kz/zakonchilos-li-protivostojanie-dvuh-liderov-ot-obrazovanija-alii-turtkaraevoj-i-vasilija-cymbaljuka/
«Алию Турткараеву не уволят - Почему управление образования Костанайской области не исполнило рекомендацию совета по этике?» «Наша газета» 25.02.25 https://www.ng.kz/modules/news/article.php?storyid=55217
Что скажет глава региона? - Әлия Тұрткараеваны жұмыстан шығару туралы ұсыныс Қостанай облысындағы екі ведомствоның дауына себеп болды «Наша газета» 26.02.25 https://www.ng.kz/modules/news/article.php?storyid=55227
Талдау нәтижелері бойынша сыбайлас жемқорлық тәуекелдері анықталған жоқ.
Қорытынды:
Сыбайлас жемқорлық тәуекелдеріне жүргізілген ішкі талдау қорытындысы бойынша мынадай сыбайлас жемқорлық тәуекелдері анықталды:
«Қостанай облысы әкімдігінің
білім басқармасы» ММ басшысы А. Ибраева
Жұмыс тобының мүшелері:
Бюджеттік жоспарлау
бөлім басшысы Р.И. Балкин
Балалық шақты әлеуметтік қорғау
бөлімнің бас маманы В.В. Шатровская
Техникалық
және кәсіптік білім беру бөлімінің басшысы Ж. С. Жумина
Мектепке дейінгі және жалпы орта
Білім беруді дамыту бөлімінің басшысы К.А. Исмурзина
Тәрбие жұмысы және қосымша
білім беру бөлімінің басшысы К.А. Мурзажанова
Құқықтық қамтамасыз ету
бөлімінің басшысы Ю.Ю. Сас
Ақпараттық-талдау жұмысы
бөлімінің басшысы Ж.С. Ержанова
Кадр жұмысы жөніндегі
бөлімінің басшысы С. К. Ниязбаева
Қаржыландыру және қаржылық есептілік
бөлімі басшысының м. а. Н.Г. Дюсекбаева
Құқықтық қамтамасыз ету
бөлімінің бас маманы Д.О.Темиргалиева
Білім басқармасы жанындағы
Ардагерлер кеңесінің төрағасы
(келісім бойынша) Т. Н. Искандирова
Қостанай облысы әкімдігі білім
басқармасының «Ақпараттандыру
және білім сапасын бағалаудың әдістемелік
орталығы» КММ директорының орынбасары
(келісім бойынша) Ж. Ж. Уакбаев