Қостанай облысы бойынша 2023 жылғы 4 және 9 сынып оқушылары оқу жетістіктерінің нәтижелері
Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрінің 2021 жылғы 5 мамырдағы №204 бұйрығы негізінде (ҚР Әділет министрлігінде 11.05.2021 ж. №22711 болып тіркелген) жыл сайын білім алушылардың білім жетістіктеріне мониторинг (бұдан әрі - ББЖМ) жүргізіледі.
Қазақстанда оқыту сапасына ұлттық мониторингтік зерттеулер 2005 жылдан бері жүргізіліп келеді. Ұлттық бағалау құралдары айтарлықтай трансформациядан өтті: мектептер үшін қатаң құқықтық салдары бар аралық мемлекеттік бақылаудан бастап, нәтижелері төмен мектептерге атаулы қолдау көрсетуге бағытталған ББЖМ-не дейін.
ББЖМ - Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрінің 31.10.2018 ж. №604 бұйрығымен бекітілген тиісті білім беру деңгейінің мемлекеттік жалпыға міндетті стандартына сәйкестігіне білім беру ұйымдарынан тәуелсіз оқыту сапасын жүйелі бақылау болып табылады.
ББЖМ мақсаты - білім алушылардың білім сапасын тиісті білім деңгейінің мемлекеттік жалпыға міндетті стандартының талаптарына сәйкес бағалау.
Бастауыш және негізгі орта білім беру ұйымдарында ББЖМ Заңның 55-бабының 4-тармағына сәйкес 4 және 9-сынып оқушылары арасында өткізіледі. Тестілеу жыл сайын сәуір айында орта білім беру ұйымдарының базасында өткізіледі. Үйде оқитындардан басқа барлығы қатысады (денсаулық жағдайы бойынша, жақын туыстары қайтыс болған жағдайда, жарыстар мен олимпиадаларға қатысуға байланысты).
Өткізу нысаны: АКТ қолдану арқылы кешенді тестілеу:
4-сынып - 3 бағыт бойынша оқыту тілінде: оқу сауаттылығы (10 тест тапсырмасы); математикалық сауаттылық (12 тест тапсырмасы); жаратылыстану сауаттылығы (8 тест тапсырмасы). Орындау уақыты: 1 сағат 15 минут (75 минут); максималды балл – 30.
9-сынып - 3 бағыт бойынша оқыту тілінде:
- математикалық сауаттылық (13 тест тапсырмасы); жаратылыстану-ғылыми сауаттылық (физика, химия, биология, география 8 тапсырмадан, барлығы - 32); оқу сауаттылығы (3 тілде: орыс, қазақ және ағылшын тілдерінде 10 тапсырмадан, барлығы -30). Орындау уақыты: 2 сағат 30 минут (150 минут); максималды балл – 75.
2023 жылы ББЖМ еліміздің мектептерінде екінші рет өткізіліп, облыстың 96 мектебі қатысты (2022 жылы – 55 мектеп).
Білім беру ұйымдарының түрлері бойынша мектептердің көпшілігі немесе 72% - ы шағын жинақты (ШЖМ - 69), қалған 28%-ы (21-толық жинақты мектептер, 1-мамандандырылған, 5-инновациялық мектептер) толық жинақты мектептер болып табылады.
Егер өткен жылы біздің оқушыларымыздың нәтижелері ең үздіктердің бірі болса және ұсынылған ББЖМ-2022 кешенді талдауы мектептер мен өңірлер бөлінісінде талдауға мүмкіндік берсе, онда 2023 жылғы көрсеткіштер республика бойынша ең нашар болып табылады және талдау тек 19 мектепке арналған ақпаратты қамтиды.
"Талдау" кешенді талдауында Әулиекөл, Алтынсарин, Жітіқара, Қостанай, Қостанай қаласы, Сарыкөл, Меңдіқара және Ұзынкөл аудандары (БСБД өкілдіктері қатысқан) 558 оқушының (ҚР – 19 123 оқушы, ҚР – 749 мектеп) нәтижелері ұсынылған.
Ұлттық тестілеу орталығы (ҰТО) ұсынған мәліметтерге сәйкес, 4 сынып оқушылары өткен жылдың көрсеткіштерімен және республикалық мәндермен салыстырғанда төмен нәтиже көрсетті:
– жалпы орташа көрсеткіш – 16.64 б. (ҚР-16.87 б.) және республикалық көрсеткіштен 0.23 б. шамалы төмен болды, өткен жылмен салыстырғанда 5.35 б. (2022 жылы-21.99 б.);
– қазақ тілінде оқитын оқушылардың орташа балы - 15.55 б. (2022 жылы – 22.08 б.) және орыс тілінде – 16.97 б. (2022 жылы-21.96 б.), республикалық көрсеткіштен төмен (ҚР: қаз.- 16.44 б., орыс.-17.7 б.);
– қалалық мектеп оқушыларының орташа балы - 16.69 б. және ауылдық мектеп оқушыларының орташа балы - 16.52 (ҚР бойынша: қала-17.04 б., ауыл - 16.55 б.) және 2022 жылмен салыстырғанда да төмен (2022 жылы қала – 21.96 б., ауыл – 22.06 б.);
- оқу сауаттылығы бойынша орташа балл - 10 ықтимал жауаптың 6.22 балл (ҚР – 6.03 б.), республикалық көрсеткіштен сәл жоғары, алайда өткен жылмен салыстырғанда 1.17 балға төмен (2022 ж. облыс бойынша – 7.39 б.);
- математикалық сауаттылық бойынша - 12 ықтимал жауаптың 6.03 б. (ҚР -6.38 б.), республикалықтан 0,35 б. төмен және өткен жылмен салыстырғанда 2.79 б. (2022 ж. облыс бойынша – 8.82 б.);
- жаратылыстану-ғылыми сауаттылық бойынша – 8 ықтимал жауаптың 4.39 б. (ҚР-4.46 б.), республикалықтан 0,07 б. төмен және өткен жылы 1.39 б. (2022 ж. - 5.78 б.).
9-сынып оқушыларының нәтижелері, сондай-ақ өткен жылдың, республикалық көрсеткіштерімен салыстырғанда төмен және келесідей:
– облыс бойынша жалпы орташа балл – 75 ықтимал жауаптың 29.46 б. (ҚР – 36.8 б.) және республикалықтан 7.34 б. төмен (2022 ж. - 47.85 б.);
– қазақ тілінде оқитын оқушылардың орташа балы - 31.6 б. (2022 жылы – 51.62 б.) және орыс тілінде – 28.99 б. (2022 жылы-46.48 б.), республикалық көрсеткіштен төмен (ҚР: қаз.- 38.1 б., орыс -33.93 б.);
– қалалық мектеп оқушыларының орташа балы – 29.67 б. және ауылдық мектеп оқушыларының орташа балы - 29.39 (ҚР бойынша: қала – 37.25 б., ауыл – 36 б.) және 2022 ж. және 2023 ж. республикалық көрсеткішпен салыстырғанда төмен (2022 ж. қала – 46.52 б., ауыл – 50.97 б.);
- оқу сауаттылығы бойынша орташа балл - 30 ықтимал жауаптың 13.71 баллы (ҚР – 16.75 б.), республикалық көрсеткіштен 3.04 б. төмен, алайда өткен жылмен салыстырғанда 6.87 балға төмен (2022 ж. облыс бойынша – 20.58 б.);
- математикалық сауаттылық бойынша - 13 ықтимал жауаптың 4.84 б. (ҚР -6.26 б.), республикалықтан 1.42 б. және өткен жылмен салыстырғанда 2.53 б. төмен (2022 ж. облыс бойынша – 7.37 б.);
- жаратылыстану-ғылыми сауаттылық бойынша – 32 ықтимал жауаптың 10.91 б. (ҚР-13.78 б.), республикалықтан 2.87 б. және өткен жылы 8.76 б. төмен (2022 ж. - 19.67 б.).
«Талдау» нәтижелері бойынша облыс үшін педагогтар мен әдіскерлерге арналған негізгі қорытындылар мен атаулы әдістемелік ұсынымдар ұсынылған.