Қазақстан Республикасының Бюджет кодексі
Қазақстан Республикасының 2008 жылғы 4 желтоқсандағы N 95-IV Кодексі.
ЗҚАИ-ның ескертпесі!
Кодекстің қолданысқа енгізілу тәртібін 245-баптан қараңыз.
Қолданушылар назарына!
Қолданушыларға ыңғайлы болуы үшін ЗҚАИ мазмұнды жасады.
МАЗМҰНЫ
Ескерту. Мазмұны алып тасталды – ҚР 30.06.2021 № 60-VII (алғашқы ресми
жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі)
Заңымен.
Ескерту. Бүкіл мәтін бойынша "ауылдың (селоның)", "ауылдық (селолық)", "
ауылдарда (селоларда)" деген сөздер тиісінше "ауылдың", "ауылдық", "ауылдарда"
деген сөздермен ауыстырылды - ҚР 03.07.2013 № 121-V Конституциялық заңымен (
алғашқы ресми жарияланғанынан кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа
енгізіледі).
Ескерту. Мазмұны және бүкіл мәтіні бойынша "ставкасы", "ставкаларының", "
ставкаларын", "ставкасынан", "ставкасымен" деген сөздер тиісінше "мөлшерлемесі", "
мөлшерлемелерінің", "мөлшерлемелерін", "мөлшерлемесінен", "мөлшерлемесімен"
деген сөздермен, "проценттік", "проценті", "процент", "процентінен", "проценттен", "
процентпен", "проценттер", "процентіне", "процентті" деген сөздер тиісінше "пайыздық
", "пайызы", "пайыз", "пайызынан", "пайыздан", "пайызбен", "пайыздар", "пайызына", "
пайызды" деген сөздермен, "аффилиирленген" деген сөз "үлестес" деген сөзбен
ауыстырылды - ҚР 28.11.2014 № 257-V Заңымен (01.01.2015 бастап қолданысқа
енгізіледі).
Осы Кодекс бюджеттік, бюджетаралық қатынастарды реттейді, бюджет жүйесінің
жұмыс істеуінің, бюджет қаражатының құралуы мен пайдаланылуының, сондай-ақ
Қазақстан Республикасының Ұлттық қорын қалыптастыру мен пайдаланудың негізгі
ережелерін, принциптерін және тетіктерін белгілейді.
ЖАЛПЫ БӨЛІМ
1-бөлім. БЮДЖЕТ ЖҮЙЕСІ
1-тарау. ЖАЛПЫ ЕРЕЖЕЛЕР
1-бап. Қазақстан Республикасының бюджет заңнамасы
1. Қазақстан Республикасының бюджет заңнамасы Қазақстан Республикасының
Конституциясына негізделеді, осы Кодекстен және қабылдануы осы Кодексте
көзделген нормативтік құқықтық актілерден тұрады.
Сот жүйесін қаржыландыру ерекшеліктері "Қазақстан Республикасының сот жүйесі
мен судьяларының мәртебесі туралы" Қазақстан Республикасының Конституциялық
заңында реттеледі.
2. Егер Қазақстан Республикасы ратификациялаған халықаралық шартта осы
Кодекстегіден өзгеше ережелер белгіленсе, онда халықаралық шарттың ережелері
қолданылады.
Ескерту. 1-бапқа өзгеріс енгізілді – ҚР 20.12.2021 № 83-VII (01.01.2022 бастап
қолданысқа енгізіледі) Заңымен.
2-бап. Қазақстан Республикасы бюджет заңнамасының қолданылуы
1. Қазақстан Республикасының бюджет заңнамасының Қазақстан Республикасының
бүкіл аумағында күші болады және барлық жеке және заңды тұлғаларға қолданылады.
2. Осы Кодексте көзделген жағдайларды қоспағанда, осы Кодекстің мемлекеттік
мекемелерге қатысты ережелері Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкіне және
Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкінің бюджетінен (шығыстар сметасынан)
қаржыландырылатын мемлекеттік мекемелерге қолданылмайды.
2-1. Осы Кодекстің ережелері "Қазақстан Республикасының сот жүйесі мен
судьяларының мәртебесі туралы" Қазақстан Республикасының Конституциялық
заңында реттелмеген бөлігінде сот жүйесін қаржыландыруға қолданылады.
3. Қазақстан Республикасының Үкіметі мен жергілікті атқарушы органдардың
тиісінше республикалық және жергілікті бюджеттерден кезекті қаржы жылына ақша
бөлу туралы актілері, осы актілердің қайтарымды негізде ақша бөлу туралы ережелерін
қоспағанда, ағымдағы қаржы жылы аяқталғаннан кейін күшін жояды.
Жоспарлы кезеңнің екінші және үшінші жылдары бойынша республикалық бюджет
туралы заңға (жергілікті бюджет туралы мәслихат шешіміне) қосымшалардың
қолданысы келесі жоспарлы кезеңге арналған республикалық бюджет туралы заңның (
жергілікті бюджет туралы мәслихат шешімінің) қолданысқа енгізілуімен күшін жоятын
болады.
4. Республикалық бюджет туралы заң, жергілікті бюджет туралы мәслихаттың
шешімі, Қазақстан Республикасының Үкіметі мен жергілікті атқарушы органдардың
оларды іске асыру туралы актілері, сондай-ақ оларға өзгерістер мен толықтырулар
енгізу туралы нормативтік құқықтық актілер тиісті қаржы жылының 1 қаңтарынан
бастап қолданысқа енгізіледі.
Ескерту. 2-бапқа өзгеріс енгізілді – ҚР 20.12.2021 № 83-VII (01.01.2022 бастап
қолданысқа енгізіледі) Заңымен.
3-бап. Осы Кодексте пайдаланылатын негізгі ұғымдар
1. Осы Кодексте мынадай негізгі ұғымдар пайдаланылады:
1) аваль - вексельдік кепілдік, оны жасаған тұлға вексель бойынша міндетті тұлға
үшін вексель бойынша төлемді жүзеге асыру жөнінде (толық немесе ішінара) өзіне
міндеттеме қабылдайды;
2) байланыссыз гранттар - Қазақстан Республикасы Үкіметінің грант берген
донордан одан әрі қарыз алуын немесе республикалық және жергілікті бюджеттерден
қоса қаржыландыру көзделмейтін гранттар;
3) байланысты гранттар - Қазақстан Республикасы Үкіметінің грант берген
донордан одан әрі қарыз алуын немесе байланысты грантты іске асыруға бағытталған
тиісті бюджеттік бағдарламаның шеңберінде республикалық және жергілікті
бюджеттерден қоса қаржыландыруды көздейтін гранттар;
4) байланысты грант туралы келісім - Қазақстан Республикасына өтеусіз қаржылық
немесе техникалық көмек ұсыну көзделген мемлекеттік орган және донор арасындағы
шарт;
5) алып тасталды - ҚР 12.11.2015 № 393-V Заңымен (алғашқы ресми жарияланған
күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі);
6) банк кепiлдiгi – қарыз алушы мемлекеттiк кепiлдiк беру туралы келiсiмде
белгiленген тәртiппен және мерзiмдерде қарыз шарты бойынша соманы төлемеген
жағдайда, банктiң бюджеттi атқару жөнiндегi орталық уәкілетті орган алдындағы
мемлекет кепiлдiк берген қарыз бойынша берешектi өтеу жөнiндегі мiндеттемесi;
7) бекітілген бюджет - Қазақстан Республикасының Парламенті немесе тиісті
мәслихат бекіткен бюджет;
7-1) болжамды шоғырландырылған қаржылық есептілік – бюджеттік және
қаржылық есептілік негізінде қалыптастырылатын, макроэкономикалық
көрсеткіштермен байланыстырылған, есепке жазу әдісі бойынша таза активтердің,
мiндеттемелердің, кірістер мен шығыстардың қаржылық жағдайы, қозғалысы және
нәтижелері туралы ақпарат;
8) борышқа қызмет көрсету - белгілі бір уақыт кезеңіндегі сыйақының,
комиссиялық төлемдердің, айыппұлдардың және қарыз алу шарттарынан туындайтын
өзге де төлемдердің жиынтық төлемі;
9) борыш мониторингі - мемлекеттің өзі уәкілеттік берген органдар арқылы
борышты есепке алу, талдау және қалыптастыру, өзгерту және қызмет көрсету
процесін бақылау жөніндегі қызметі;
10) борышты өтеу - қарыз алушының алған қарыз сомасын қарыз шартында
белгіленген тәртіппен қайтаруы, қарыз шартынан туындайтын басқа да
міндеттемелерді орындауы;
11) алып тасталды - ҚР 12.11.2015 № 393-V Заңымен (алғашқы ресми жарияланған
күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі);
11-1) алып тасталды - ҚР 04.07.2013 № 131-V Заңымен (алғашқы ресми
жарияланғанынан кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі);
12) бюджет - мемлекеттің өз міндеттері мен функцияларын іске асыруды қаржылық
қамтамасыз етуге арналған орталықтандырылған ақша қоры;
12-1) бюджет жүйесi – бюджеттердiң және Қазақстан Республикасы Ұлттық
қорының, сондай-ақ бюджеттiк процестер мен қатынастардың жиынтығы;
12-2) бюджет қаражаты – мемлекеттiк меншiкке түсуі және жұмсалуы бюджетте
ақшалай нысанда көрсетiлетiн мемлекеттiң ақшасы мен өзге де активтерi;
12-3) бюджет қаражатын алушылар – бюджет қаражатын бюджеттiк
бағдарламалардың әкiмшiсi арқылы алатын және оны бюджеттiк бағдарламаларды iске
асыру шеңберiнде пайдаланатын жеке және заңды тұлғалар;
12-4) бюджет қаражатын тиімсіз жоспарлау және (немесе) тиімсіз пайдалану –
бюджет қаражатын бюджет жүйесінің қағидаттарына сәйкес келмейтін жоспарлау және
(немесе) пайдалану;
12-5) бюджет қаражатының игерілмеуі – бюджет қаражатының үнемделуін,
Қазақстан Республикасы Президентінің бастамаларына арналған резервтің, Қазақстан
Республикасының Үкіметі мен жергілікті атқарушы органдар резервтерінің бөлінбеген
қалдығын, сондай-ақ Қазақстан Республикасы Үкіметінің немесе жергілікті атқарушы
органдардың шешімі бойынша толық пайдалануға рұқсат етілген, өткен қаржы
жылында бөлінген нысаналы даму трансферттерін қайтару сомасын қоспағанда,
төлемдер бойынша қаржыландыру жоспарының бюджеттік бағдарлама бойынша
төленген міндеттемелерден есепті кезеңнің қорытындылары бойынша қалыптасқан
асып кету сомасы;
12-6) бюджет процесi – мемлекеттiк органдардың Қазақстан Республикасының
бюджет заңнамасымен регламенттелген, бюджеттi жоспарлау, қарау, бекiту, атқару,
нақтылау және түзету, бухгалтерлiк есепке алу мен қаржылық есептілікті, бюджеттік
есепке алу мен бюджеттік есептілікті жүргізу, мемлекеттiк аудит және қаржылық
бақылау, бюджеттiк мониторинг және нәтижелердi бағалау жөнiндегi қызметi;
12-7) бюджет процесі саласындағы интегратор – бюджетті атқару жөніндегі
орталық уәкілетті орган айқындайтын, бюджет процесін автоматтандыруды
қамтамасыз ету жөніндегі функциялар, сондай-ақ осы Кодексте көзделген өзге де
функциялар жүктелетін, жалғыз акционері мемлекет болып табылатын заңды тұлға;
13) бюджетті атқару жөніндегі жергілікті уәкілетті орган - жергілікті бюджеттен
қаржыландырылатын, бюджетті атқару, жергілікті бюджеттің атқарылуы бойынша
бухгалтерлік есепке алуды, бюджеттік есепке алу мен бюджеттік есептілікті жүргізу
саласындағы функцияларды жүзеге асыратын атқарушы орган;
14) бюджеттi атқару жөнiндегi орталық уәкiлеттi орган – бюджетті атқару,
республикалық бюджеттiң және өз құзыретi шегiнде жергiлiктi бюджеттердiң,
Жәбірленушілерге өтемақы қорының, Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкiнiң есебi
негiзiнде Қазақстан Республикасы Ұлттық қорының атқарылуы бойынша бухгалтерлiк
есепке алуды, бюджеттiк есепке алу мен бюджеттiк есептiлiктi жүргiзу саласында
басшылықты және салааралық үйлестіруді жүзеге асыратын орталық атқарушы орган;
14-1) алып тасталды - ҚР 13.06.2013 № 102-V (алғашқы ресми жарияланғанынан
кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңымен.
14-2) бюджеттік бағдарламаларды тиімсіз атқару – бюджеттік жүйенің мынадай:
нәтижелілік, негізділік, тиімділік, жауапкершілік, бюджет қаражатының атаулылығы
мен нысаналы сипаты қағидаттарына сәйкес келмейтін бюджет қаражаттарының
жұмсалуы;
15) алып тасталды - ҚР 04.07.2013 № 131-V Заңымен (алғашқы ресми
жарияланғанынан кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі);
15-1) бюджеттік жоспарлау жөніндегі орталық уәкілетті орган – бюджеттік
жоспарлау саласындағы басшылықты және салааралық үйлестіруді жүзеге асыратын
орталық атқарушы орган;
16) бюджеттік инвестициялар – әлеуметтік-экономикалық тұрақтылықты
қамтамасыз ету үшін жедел шаралар қабылдауға бағытталған активтерді қоспағанда,
бюджеттік инвестициялық жобаларды іске асыру арқылы мемлекет активтерін құруға
және (немесе) дамытуға, сондай-ақ заңды тұлғалардың жарғылық капиталдарын
қалыптастыруға және (немесе) ұлғайтуға бағытталған республикалық немесе жергілікті
бюджеттен қаржыландыру;
ЗҚАИ-ның ескертпесі!
17) тармақшаға енгізілген өзгеріс 01.01.2026 дейін қолданыста болады – ҚР
30.12.2022 № 177-VII Заңымен.
17) бюджеттік инвестициялық жоба – жаңа объектілерді құру (салу) не қолда
барларын реконструкциялау, сондай-ақ Қазақстан Республикасы Президентінің
қызметін қамтамасыз етуге бағытталған міндеттерді іске асыруға арналған
ақпараттандыру объектілерін, сондай-ақ арнаулы мемлекеттік органдардың
ақпараттандыру объектілерін қоспағанда, ақпараттандыру объектілерін құру және
дамыту үшін бағытталған, бюджет қаражаты есебінен тікелей бюджеттік бағдарлама
әкімшісі белгілі бір уақыт кезеңі ішінде іске асыратын және аяқталған сипаты бар,
білім беру саласындағы пилоттық ұлттық жобаны іске асыру жөніндегі дирекция
белгілі бір уақыт кезеңі ішінде іске асыратын және аяқталған сипаты бар іс-шаралар
жиынтығы;
17-1) бюджеттік инвестициялық жоба бойынша экономикалық қорытынды –
бюджеттік инвестициялық жобаның техникалық-экономикалық негіздемесіне
экономикалық сараптаманың қорытындысы негізінде дайындалған мемлекеттік
жоспарлау жөніндегі орталық немесе жергілікті уәкілетті органның бюджеттік
инвестициялық жобаны іске асырудың экономикалық орындылығы, оның ел
экономикасына әсері және Мемлекеттік жоспарлау жүйесінің құжаттарына сәйкестігі
тұрғысынан қорытындысы;
17-2) бюджеттiк инвестициялық жобаның техникалық-экономикалық негiздемесiне
экономикалық сараптама – техникалық-экономикалық негiздемеде ұсынылған
ақпаратты салалық сараптаманың қорытындысы және Қазақстан Республикасының
бюджет заңнамасына сәйкес талап етiлетiн басқа да сараптамалардың қорытындылары
негiзiнде жүргiзiлетiн, жобаның жүзеге асырылуын және тиiмдiлiгiн айқындау
тұрғысынан кешендi бағалау;
18) бюджеттік қамтамасыз етілу - тиісті бюджеттер қаражаты есебінен ұсынылатын,
осы көрсетілетін қызметтерді алушылардың бірлігіне есептегендегі мемлекеттік
қызметтер құны;
19) алып тасталды - ҚР 04.07.2013 № 131-V Заңымен (алғашқы ресми
жарияланғанынан кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі);
20) алып тасталды - ҚР 04.07.2013 № 131-V Заңымен (алғашқы ресми
жарияланғанынан кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі);
21) бюджеттік қатынастар - бюджет процесінде туындайтын қатынастар;
22) бюджеттік операциялар - бюджетті атқару процесінде жүзеге асырылатын
операциялар;
23) алып тасталды - ҚР 04.07.2013 № 131-V Заңымен (алғашқы ресми
жарияланғанынан кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі);
24) грант - донорлардың Қазақстан Республикасының мемлекеттік ұйымдарына
беретін өтеусіз қаржылық немесе техникалық көмегі;
25) донорлар - шет мемлекеттер, олардың үкіметтері мен агенттіктері, халықаралық
және шетелдік мемлекеттік ұйымдар, қызметі Қазақстан Республикасының
Конституциясына қайшы келмейтін шетелдердің үкіметтік емес қоғамдық ұйымдары
және қорлары;
26) есепті қаржы жылы - жоспарлы кезеңнің ағымдағы қаржы жылының алдындағы
жыл;
26-1) жергiлiктi атқарушы орган борышының лимитi – мемлекеттік жоспарлау
жөніндегі орталық уәкілетті орган облыстың, республикалық маңызы бар қаланың,
астананың жергiлiктi атқарушы органдары үшiн белгiлейтін, жергiлiктi атқарушы
органның тиiстi қаржы жылына алынған және өтелмеген қарыздарының тiркелген
сомасы, одан жергiлiктi атқарушы органның белгiленген күнге (тиiстi қаржы жылының
соңына) нақты борышы аспауға тиiс;
27) жергілікті атқарушы органның борышы - жергілікті атқарушы органның белгілі
бір күнге алынған және өтелмеген қарыздарының сомасы;
28) алып тасталды - ҚР 04.07.2013 № 131-V Заңымен (алғашқы ресми
жарияланғанынан кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі);
29) жоспарлы кезең - ағымдағы қаржы жылынан кейінгі үш қаржы жылы;
29-1) заңды тұлғалардың жарғылық капиталына мемлекеттің қатысуы арқылы
бюджеттік инвестициялар бойынша экономикалық қорытынды – заңды тұлғалардың
жарғылық капиталына мемлекеттің қатысуы арқылы бюджеттік инвестициялардың
қаржылық-экономикалық негіздемесіне экономикалық сараптаманың қорытындысы
негізінде дайындалған мемлекеттік жоспарлау жөніндегі орталық немесе жергілікті
уәкілетті органның бюджеттік инвестицияларды жүзеге асырудың экономикалық
орындылығы, олардың ел экономикасына әсері және Мемлекеттік жоспарлау жүйесінің
құжаттарына сәйкестігі тұрғысынан қорытындысы;
29-2) заңды тұлғалардың жарғылық капиталына мемлекеттің қатысуы арқылы
бюджеттік инвестициялардың қаржылық-экономикалық негіздемесінің экономикалық
сараптамасы – іс-шаралардың салалық сараптамасының қорытындысы және Қазақстан
Республикасының бюджеттік заңнамасына сәйкес талап етілетін басқа да
сараптамалардың қорытындылары негізінде жүргізілетін негізділік және нәтижелілік
критерийлеріне сәйкестігі тұрғысынан қаржылық-экономикалық негіздемеде
ұсынылған ақпаратты кешенді бағалау;
29-3) заңды тұлғаның жарғылық капиталын қалыптастыру және (немесе) ұлғайту
арқылы бюджеттік инвестициялар – заңды тұлғаның жарғылық капиталын
республикалық немесе жергілікті бюджеттен қалыптастыру және (немесе) ұлғайту
арқылы оны дамытуға бағытталған іс-шараларды іске асыру;
30) инвестициялық ұсыныс – Мемлекеттік жоспарлау жүйесінің құжаттарын,
Қазақстан Республикасы Президентінің Қазақстан халқына жыл сайынғы жолдауларын
және Қазақстан Республикасы Президентінің тапсырмаларын іске асыру шеңберінде
мемлекеттік инвестициялық жобаларды іске асырудың орындылығын негіздейтін,
тиісті іс-шаралар жиынтығын қоса алғанда, инвестициялау мақсатын, оған қол жеткізу
жолдары мен ықтимал қаржыландыру тәсілдерін көрсететін, бюджеттік
бағдарламалардың әкімшілері әзірлейтін тұжырымдамалық ұсыныс;
30-1) инвестициялық ұсыныстың экономикалық қорытындысы – салалық
сараптаманың қорытындысы және Қазақстан Республикасының бюджет заңнамасына
сәйкес талап етілетін сараптамалардың басқа да қорытындылары негiзінде жүргiзiлетiн,
пайдалар мен шығындар талдауын пайдалана отырып, инвестициялық ұсыныста
берілген ақпаратты кешенді бағалау;
30-2) институционалдық жоба – саланы (аяны) институционалдық дамытуға
бағытталған, бюджеттік бағдарлама әкімшісі белгілі бір уақыт кезеңі ішінде тікелей
іске асыратын, аяқталған сипатқа ие және қарыз шартын жасасу жолымен мемлекеттік
қарыз алу арқылы қаржыландырылатын іс-шаралар жиынтығы;
31) квазимемлекеттік сектор субъектілері – мемлекеттік кәсіпорындар,
жауапкершілігі шектеулі серіктестіктер, акционерлік қоғамдар, оның ішінде мемлекет
құрылтайшысы, қатысушысы немесе акционері болып табылатын ұлттық басқарушы
холдингтер, ұлттық холдингтер, ұлттық компаниялар, сондай-ақ еншілес, тәуелді және
Қазақстан Республикасының заңнамалық актiлерiне сәйкес олармен үлестес болып
табылатын өзге де заңды тұлғалар;
32) кезекті қаржы жылы - ағымдағы қаржы жылынан кейінгі жыл;
33) келісімшарт жасасушы агент - бюджетті атқару жөніндегі уәкілетті органмен
жасалатын үкіметтік қарыздарды хеджирлеу жөніндегі мәміленің тарабы;
33-1) концессиялық жоба – Қазақстан Республикасының бюджет заңнамасына және
"Концессиялар туралы" Қазақстан Республикасының Заңына сәйкес шектеулі уақыт
кезеңі ішінде іске асырылатын және аяқталған сипаттағы концессияны жүзеге асыру
жөніндегі іс-шаралар жиынтығы;
34) алып тасталды - ҚР 04.07.2013 № 131-V Заңымен (алғашқы ресми
жарияланғанынан кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі);
35) кірістерді бөлу нормативі - әртүрлі деңгейлердегі бюджеттер арасында кіріс
түрлерін бөлудің пайыздық арақатынасы;
36) Қазақстан Республикасының резиденттері - Қазақстан Республикасының
заңнамасына сәйкес құрылған, Қазақстан Республикасында орналасқан заңды тұлғалар,
сондай-ақ олардың Қазақстан Республикасында және (немесе) оның шегінен тысқары
жерлерде орналасқан филиалдары мен өкілдіктері;
36-1) қазынашылық қолдап отыру – құрылыспен байланысты бюджеттік
инвестициялық жобаларды іске асыруға бөлінген қаражаттың нысаналы
пайдаланылуына ағымдағы бақылауды жүзеге асыру, қолма-қол ақшаны бақылау
шоттары арқылы төлемдер жүргізудің барлық кезеңдерінде бюджеттік инвестициялық
жобаны іске асыруға қатысушылардың – бас мердігер мен қосалқы мердігердің
салықтарды және бюджетке төленетін басқа да төлемдерді төлеуінің толықтығын
қамтамасыз ету жөніндегі қызмет;
37) қаржы агенттігі - Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес
экономиканың белгілі бір салаларында мемлекеттік инвестициялық саясатты іске
асыруға уәкілеттік берілген ұлттық басқарушы холдинг және акцияларының жүз
пайызы ұлттық басқарушы холдингке тиесілі заңды тұлғалар, сондай-ақ мемлекет жүз
пайыз қатысатын банк немесе банк операцияларының жекелеген түрлерін жүзеге
асыратын және осы мақсаттарда Қазақстан Республикасының қаржы нарығынан және (
немесе) халықаралық қаржы нарығынан қарыз алуды жүзеге асыратын ұйым;
38) қаржы жылы - бюджеттің атқарылуы жүзеге асырылатын, күнтізбелік жылдың 1
қаңтарынан басталып 31 желтоқсанында аяқталатын уақыт кезеңі;
39) қаржыландыру - бюджет ақшасын оларды алушыларға бөлу;
40) қаржылық есептілік – егер Қазақстан Республикасының заңнамалық актілерінде
өзгеше көзделмесе, нысаны мен көлемін бюджетті атқару жөніндегі орталық уәкілетті
орган айқындайтын, мемлекеттiк аудит және қаржылық бақылау объектілерінің
қаржылық жағдайы, қызметінің қаржылық нәтижелері және қаржылық жағдайындағы
өзгерістер туралы ақпарат;
41) қарыз алу - тараптардың міндеттемелерді орындауын есепке алу, бақылау және
талдау рәсімдерін қоса алғанда, қарыз қаражаттарын тарту қажеттілігі туралы шешім
қабылдау, қарызды тарту, пайдалану, өтеу және қызмет көрсету тәртібі мен шарттарын
айқындау рәсімдері, келіссөздер, міндеттемелердің орындалуын қамтамасыз ету және
кепілдіктері, қарыз бойынша тиісті құжаттарды ресімдеу және қол қою, қарыз шартын
ратификациялау (Қазақстан Республикасының заңнамалық актісінде айқындалған
ерекше мәртебесі бар республикалық маңызы бар қаланың жергілікті атқарушы
органының сыртқы қарыз алуын қоспағанда, мемлекеттік сыртқы қарыз алу кезінде),
қарыз қаражатын алу, пайдалану рәсімдері кіретін процесс;
42) қарыз беруші - мемлекеттік немесе мемлекеттік емес қарыздарды мемлекеттік
кепілдікпен немесе мемлекет кепілгерлігімен берген тұлға немесе инфрақұрылымдық
облигацияларды ұстаушылардың өкілі;
42-1) қарызға қызмет көрсету – бюджеттi атқару жөнiндегi орталық немесе
жергілікті уәкiлеттi органның немесе банктiң қарыз алушының шоттарындағы қарыз
қаражатының пайдаланылуын және қарыз алушының сыйақы төлемдерiн, комиссиялық
төлемдерді және қарыз талаптарына сәйкес басқа да төлемдердi жүзеге асыруын есепке
алу жөнiндегi қызметi;
42-2) қарызды қайта құрылымдау – тараптардың қарыз шарты бойынша
мiндеттемелерді орындауының мерзiмдерiн, қаржылық және өзге де талаптарын
олардың келiсiмi бойынша өзгерту;
43) қарыз шарты - қарыз алушы қарыз қаражатын соған байланысты алатын және
қарыз берушінің алдында оны қайтару және сыйақыны, сондай-ақ қарызға байланысты
басқа да төлемдерді төлеу жөнінде міндеттемені мойнына алатын келісім;
43-1) қоршаған ортаны қорғау жөніндегі іс-шараларға қаражат бағыттау нормативі
– Қазақстан Республикасының Экология кодексіне сәйкес қоршаған ортаны қорғау
жөніндегі іс-шараларға бағытталатын, қоршаған ортаға жағымсыз әсер еткені үшін
төлемақыдан түсетін кірістердің үлесі;
44) алып тасталды - ҚР 04.07.2013 № 131-V Заңымен (алғашқы ресми
жарияланғанынан кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі);
45) алып тасталды - ҚР 04.07.2013 № 131-V Заңымен (алғашқы ресми
жарияланғанынан кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі);
46) мемлекет активтері - өткен операциялар немесе оқиғалар нәтижесінде
мемлекеттік меншікке алынған, құндық бағасы бар мүліктік және мүліктік емес
игіліктер мен құқықтар;
47) мемлекет кепілгерлігімен тартылатын қарыз - инфрақұрылымдық облигациялар
шығару арқылы жүзеге асырылатын мемлекеттік емес қарыз;
48) мемлекет кепілгерліктері бойынша борыш - мемлекет кепілгерлігімен тартылған
, белгілі бір күнге алынған және өтелмеген мемлекеттік емес қарыз сомаларының
сомасы;
49) мемлекет кепілгерліктерін беру лимиті - тиісті қаржы жылына республикалық
бюджет туралы заңмен бекітілетін тіркелген сома, соның шегінде мемлекет
кепілгерліктері берілуі мүмкін;
50) мемлекет кепілдік берген борыш - мемлекеттік кепілдіктермен қамтамасыз
етілген, белгілі бір күнге алынған және өтелмеген мемлекеттік емес қарыздар сомасы;
51) мемлекет кепілдік берген қарыз - мемлекеттік кепілдікпен қамтамасыз етілген
мемлекеттік емес қарыз;
52) мемлекеттік борышты қайта қаржыландыру - мемлекеттік борышты жаңадан
алынған қарыз қаражаттары есебінен өтеу;
53) мемлекеттік емес қарыз - Қазақстан Республикасының Үкіметін, Қазақстан
Республикасының Ұлттық Банкін және жергілікті атқарушы органдарды қоспағанда,
Қазақстан Республикасының резиденті қарыз алушы болатын қарыз қатынастары;
53-1) мемлекеттік-жекешелік әріптестік жобалары бойынша мемлекеттік
міндеттемелер – жасалған мемлекеттік-жекешелік әріптестік шарттары бойынша
мемлекеттік әріптес қабылдаған және орындамаған қаржылық міндеттемелердің белгілі
бір күніне мемлекеттік бюджеттен бөлінетін сомасы бойынша мемлекеттік әріптестің
құқықтары мен міндеттерінің жиынтығы;
53-2) мемлекеттік-жекешелік әріптестік жобасы – Қазақстан Республикасының
бюджет заңнамасына және "Мемлекеттік жекешелік-әріптестік туралы" Қазақстан
Республикасының Заңына сәйкес шектеулі уақыт кезеңі ішінде іске асырылатын және
аяқталған сипатқа ие, мемлекеттік-жекешелік әріптестікті жүзеге асыру жөніндегі
реттілікпен болатын іс-шаралар жиынтығы;
54) мемлекеттік жоспарлау жөніндегі жергілікті уәкілетті орган - тиісті
әкімшілік-аумақтық бірлікте стратегиялық, экономикалық және бюджеттік жоспарлау
саласында функцияларды жүзеге асыратын, жергілікті бюджеттен
қаржыландырылатын атқарушы орган;
55) мемлекеттік жоспарлау жөніндегі орталық уәкілетті орган – экономикалық
жоспарлау, бюджет саясатын тұжырымдау мен қалыптастыру саласындағы, сондай-ақ
өңірлік даму саласында мемлекеттік саясатты қалыптастыру және іске асыру бойынша
басшылықты және салааралық үйлестіруді жүзеге асыратын орталық атқарушы орган;
56) мемлекеттік кепілдіктерді беру лимиті - тиісті қаржы жылына республикалық
бюджет туралы заңмен бекітіліп, тіркелген сома, соның шегінде мемлекеттік
кепілдіктер берілуі мүмкін;
56-1) мемлекеттік концессиялық мiндеттемелер – жасалған концессия шарттары
бойынша концедент белгілі бір күнге қабылдаған және орындамаған қаржылық
мiндеттемелердiң сомасы бойынша концеденттің құқықтары мен мiндеттерiнiң
жиынтығы;
56-2) алып тасталды - ҚР 12.11.2015 № 393-V Заңымен (алғашқы ресми
жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі);
57) мемлекеттік қарыз – Қазақстан Республикасының Үкіметі, Қазақстан
Республикасының Ұлттық Банкі немесе жергілікті атқарушы органдар қарыз алушы
болатын қарыз қатынастары. Осы Кодекстің мақсаттары үшін мемлекеттік ислам
арнайы қаржы компаниясы шығаратын мемлекеттік ислам бағалы қағаздарын шығару
және орналастыру арқылы исламдық қаржыландыруды тарту мемлекеттік қарыз
ретінде қаралады және осы Кодексте, Қазақстан Республикасының өзге де заңдарында,
сондай-ақ мемлекеттік ислам бағалы қағаздарын шығару шарттарында белгіленген
ерекшеліктер ескеріле отырып, жүзеге асырылады;
57-1) мемлекеттік инвестициялық жоба – бюджеттік инвестицияларды жүзеге асыру
және мемлекеттік-жекешелік әріптестік жобаларын, оның ішінде концессиялық
жобаларды іске асыру арқылы мемлекеттің стратегиялық мақсаттарына қол жеткізуге
бағытталған іс-шаралар кешені;
58) мемлекеттік эмиссиялық бағалы қағаз – Қазақстан Республикасының Үкіметі,
Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі және жергілікті атқарушы органдар қарыз
алушы болатын қарызға қатысты оны ұстаушының құқықтарын куәландыратын немесе
жалдау шарты негізінде активтерді пайдаланудан табыстар алуға оны ұстаушының
құқықтарын куәландыратын эмиссиялық бағалы қағаз;
59) мемлекеттік эмиссиялық бағалы қағаздарды орналастыру - Қазақстан
Республикасы Үкіметінің, Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкінің және жергілікті
атқарушы органдардың мемлекеттік эмиссиялық бағалы қағаздарын бірінші
иеленушілерге азаматтық-құқықтық мәмілелер жасау арқылы иеліктен шығаруы;
60) нақтыланған бюджет - атқарылуы барысында Қазақстан Республикасының
Парламенті немесе тиісті мәслихат қабылдаған өзгерістер мен толықтырулар ескеріле
отырып, бекітілген бюджет;
61) нәтижелердің көрсеткіштері – мемлекеттік органның даму жоспарын, облыстың,
республикалық маңызы бар қаланың, астананың даму жоспарларын және (немесе)
бюджеттік бағдарламаларды іске асыру бойынша мемлекеттік органның қызметін
сипаттайтын нысаналы индикаторлардың, тікелей және түпкілікті нәтижелердің
жиынтығы;
62) негізгі борыш сомасы - қарыз берушіден алынған және оған қайтарылмаған
қарызды, сол бойынша сыйақының, тұрақсыздық төлемінің (айыппұлдың, өсімпұлдың)
есептелген сомасын есепке алмастан, өтелуге жататын сома;
62-1) нысаналы индикатор – мемлекеттік органның даму жоспарының немесе
облыстың, республикалық маңызы бар қаланың, астананың даму жоспарының
мақсатына қол жеткізуді санмен өлшейтін көрсеткіш;
62-2) өзара өтелетін операциялар – мемлекеттік бюджетті, облыстың және
ауданның (облыстық маңызы бар қаланың) бюджетін, сондай-ақ олардың атқарылуы
туралы есептерді қалыптастыру кезінде жүзеге асырылатын, қосарланған шотты
болғызбау мақсатында бюджеттің бір деңгейінен екіншісіне берілетін трансферттер,
бюджеттік кредиттер және басқа да ақша сомаларын алып тастаумен байланысты
операциялар;
62-3) өңірдің салықтық әлеуеті – үш жылдық кезеңге жалпы сипаттағы
трансферттердің мөлшерлерін белгілеу кезінде өңірдің кіріс көлемдерін айқындау үшін
есептелетін, салықтар және бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдер
түсімдерінің ең жоғары ықтимал сомасы;
63) өтеусіз қаржылық көмек - донорлардың Қазақстан Республикасының
мемлекеттік ұйымдарына тауарлар беруді, жұмыстарды орындауды және қызметтер
көрсетуді қаржыландыру үшін ақша беруі;
64) өтеусіз техникалық көмек - донорлардың Қазақстан Республикасының
мемлекеттік ұйымдарына тауарлар беруді, жұмыстарды орындауды және қызметтер
көрсетуді жүзеге асыруы немесе ұйымдастыруы;
65) алып тасталды - ҚР 04.07.2013 № 131-V Заңымен (алғашқы ресми
жарияланғанынан кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі);
66) сақтандыру шарты - сақтандыру ұйымының бюджетті атқару жөніндегі орталық
уәкілетті орган алдындағы мемлекет кепілгерлігі немесе мемлекеттік кепілдік бойынша
міндеттемелерді орындауға республикалық бюджеттен қаражат бөлу нәтижесінде
туындаған залалды өтеу жөніндегі міндеттемесін көздейтін шарт;
67) сыйақының тіркелмеген (құбылмалы) мөлшерлемесі - нарық конъюнктурасына
байланысты өзгерістерге ұшыраған кредиттер, қарыздар жөніндегі сыйақы
мөлшерлемесі немесе бағалы қағаздар бойынша сыйақымен қоса табыс;
68) сыртқы қарыз - қарыз беруші Қазақстан Республикасының резиденті емес, ал
қарыз алушы Қазақстан Республикасының Үкіметі, Қазақстан Республикасының
заңнамалық актісінде айқындалған ерекше мәртебесі бар республикалық маңызы бар
қаланың жергілікті атқарушы органы немесе Қазақстан Республикасының резиденті
болатын қарыз қатынастары;
68-1) алып тасталды – ҚР 03.01.2022 № 101-VII (алғашқы ресми жарияланған
күнінен кейін күнтізбелік алпыс күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңымен;
69) тікелей нәтиже - қол жеткізілуі осы функцияларды, өкілеттіктерді жүзеге
асыратын немесе қызметтер көрсететін ұйымдардың қызметіне толық байланысты
болатын, көзделген бюджет қаражаты шегінде атқарылатын мемлекеттік функциялар,
өкілеттіктер және көрсетілетін мемлекеттік қызметтер көлемінің сандық сипаттамасы;
70) түпкілікті нәтиже – мемлекеттік орган қызметінің тікелей нәтижелерге қол
жеткізуіне негізделген, мемлекеттік органның даму жоспарының, облыстың,
республикалық маңызы бар қаланың, астананың даму жоспарының және (немесе)
бюджеттік бағдарламаның мақсатына қол жеткізуді санмен өлшейтін бюджеттік
бағдарлама көрсеткіші;
71) үкіметтік борыш - Қазақстан Республикасының Үкіметі алған және өтемеген
мемлекеттік қарыздарының, сондай-ақ Қазақстан Республикасының заңнамалық
актілеріне сәйкес Қазақстан Республикасы Үкіметінің борышына жатқызылған белгілі
бір күнге борыштық міндеттемелердің сомасы;
72) үкіметтік борыш лимиті - тиісті қаржы жылына алынған және өтелмеген
үкіметтік қарыздардың республикалық бюджет туралы заңмен бекітілетін тіркелген
сомасы, белгіленген күнге (тиісті қаржы жылының аяғына) қарай Қазақстан
Республикасы Үкіметінің нақты борышы одан аспауға тиіс;
73) үкіметтік қарыздарды хеджирлеу - бюджеттің атқарылуы жөніндегі уәкілетті
орган мен келісімшарт жасасушы агент арасындағы үкіметтік қарыз алудың
тәуекелдерін (валюталық, пайыздық және өзге де) басқару мақсатында қаржы
құралдарымен мәмілелер жасау;
73-1) экспортты қолдау бойынша Қазақстан Республикасының мемлекеттік
кепілдіктерін беру лимиті – республикалық бюджет туралы заңда тиісті қаржы жылына
бекітілетін тіркелген сома, оның шегінде экспортты қолдау бойынша Қазақстан
Республикасының мемлекеттік кепілдіктері берілуі мүмкін;
73-2) экспортты қолдау бойынша мемлекет кепілдік берген міндеттеме – экспортты
қолдау жөніндегі функцияларды жүзеге асыратын ұлттық компания сақтандыру
төлемдерін жүзеге асырмаған, экспортты қолдау бойынша Қазақстан Республикасының
мемлекеттік кепілдігімен қамтамасыз етілген сақтандыру шарттары бойынша
өтелмеген міндеттемелердің белгілі бір күнге алынған сомасы;
74) ішкі қарыз - қарыз беруші Қазақстан Республикасының резиденті, ал қарыз
алушы Қазақстан Республикасының Үкіметі жергілікті атқарушы орган немесе
Қазақстан Республикасының резиденті болатын қарыз қатынастары.
2. Қазақстан Республикасы бюджет заңнамасының осы бапта аталмаған басқа да
ұғымдары осы Кодекстің тиісті баптарында айқындалатын мәндерімен пайдаланылады.
Егер осы Кодексте өзгеше көзделмесе, осы Кодексте пайдаланылатын Қазақстан
Республикасының басқа да заңнамалары салаларының ұғымдары, Қазақстан
Республикасының тиісті заңнамалары салаларында пайдаланылатын мәндерімен
қолданылады.
Бюджеттік қатынастарға қатысты Қазақстан Республикасының бюджет заңнамасы
ұғымдарының айқындамалары Қазақстан Республикасының басқа да заңнамасы
салалары ұғымдарының айқындамаларымен сәйкес келмеген кезде Қазақстан
Республикасы бюджет заңнамасының ұғымдары пайдаланылады.
Ескерту. 3-бапқа өзгерістер енгізілді - ҚР 2010.04.02 № 263-IV (2010.01.01 бастап
қолданысқа енгізіледі), 2011.01.19 № 395-IV (алғашқы ресми жарияланғанынан кейiн
күнтiзбелiк он күн өткен соң қолданысқа енгiзiледi), 2011.07.22 № 475-IV (алғашқы
ресми жарияланған күнінен бастап қолданысқа енгізіледі), 2011.11.24 № 495-IV (
алғашқы ресми жарияланғанынан кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа
енгізіледі), 2011.12.28 № 524-IV (алғашқы ресми жарияланғанынан кейін күнтізбелік он
күн өткен соң қолданысқа енгізіледі), 2012.02.16 № 557-IV (алғашқы ресми
жарияланғанынан кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі), 13.06.2013
№ 102-V (алғашқы ресми жарияланғанынан кейін күнтізбелік он күн өткен соң
қолданысқа енгізіледі); 04.07.2013 № 131-V (алғашқы ресми жарияланғанынан кейін
күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); 03.12.2013 № 150-V (алғашқы
ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі);
02.07.2014 № 225-V (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейiн күнтiзбелiк он күн
өткен соң қолданысқа енгiзiледi); 29.09.2014 № 239-V (алғашқы ресми жарияланған
күнінен кейiн күнтiзбелiк он күн өткен соң қолданысқа енгiзiледi); 28.11.2014 № 257-V
(01.01.2015 бастап қолданысқа енгізіледі); 15.06.2015 № 322-V (алғашқы ресми
жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі);
31.10.2015 № 380-V (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн
өткен соң қолданысқа енгізіледі); 12.11.2015 № 393-V (алғашқы ресми жарияланған
күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); 12.11.2015 № 395-V
(алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа
енгізіледі); 24.11.2015 № 422-V (01.01.2016 бастап қолданысқа енгізіледі); 07.04.2016
№ 487-V (қол қойылған күннен бастап қолданысқа енгізіледі); 27.02.2017 № 49-VI (
01.01.2017 бастап қолданысқа енгізіледі); 11.07.2017 № 90-VI (алғашқы ресми
жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі);
30.11.2017 № 112-VI (қолданысқа енгізілу тәртібін 2-баптан қараңыз); 28.12.2017 №
128-VI (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң
қолданысқа енгізіледі); 10.01.2018 № 132-VI (01.07.2018 бастап қолданысқа енгізіледі);
18.03.2019 № 237-VI (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн
өткен соң қолданысқа енгізіледі); 03.04.2019 № 243-VI (алғашқы ресми жарияланған
күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); 27.12.2019 № 290-VІ
(01.01.2020 бастап қолданысқа енгізіледі); 02.01.2021 № 401-VI (01.07.2021 бастап
қолданысқа енгізіледі); 25.12.2020 № 391-VI (алғашқы ресми жарияланған күнінен
кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); 31.12.2021 № 100-VII (
алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа
енгізіледі); 03.01.2022 № 101-VII (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін
күнтізбелік алпыс күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); 30.12.2022 № 177-VII (
алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа
енгізіледі); 01.01.2023 № 182-VII (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін
күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңдарымен.
4-бап. Қазақстан Республикасы бюджет жүйесінің принциптері
Қазақстан Республикасының бюджет жүйесі мынадай принциптерге негізделеді:
1) бірыңғайлық қағидаты – Қазақстан Республикасында бюджет жүйесін
ұйымдастырудың және оның жұмыс істеуінің бірыңғайлық қағидаттарын қолдану,
бірыңғай бюджет сыныптамасын, бюджет процесінің бірыңғай рәсімдері мен
техникалық шешімдерін пайдалану;
2) толымдылық принципі - бюджетте және Қазақстан Республикасының Ұлттық
қорында Қазақстан Республикасының заңнамасында көзделген барлық түсімдер мен
шығыстардың көрсетілуі, бюджет қаражаты бойынша талап құқықтарының басқаға
берілуі сияқты, бюджет қаражатын пайдалана отырып, өзара талаптарды есепке
жатқызуға жол бермеу;
3) реалистік қағидаты – бекітілген (нақтыланған, түзетілген) бюджет
көрсеткіштерінің әлеуметтік-экономикалық даму болжамдарының, ұлттық жобалардың
, мемлекеттік органдардың даму жоспарларының, облыстың, республикалық маңызы
бар қаланың, астананың даму жоспарларының бекітілген (нақтыланған, түзетілген)
параметрлеріне, бағыттарына сәйкес келуі;
4) транспаренттілік қағидаты – мемлекеттік немесе заңмен қорғалатын өзге де
құпияны құрайтын мәліметтерді қоспағанда, Қазақстан Республикасының бюджет
заңнамасы саласындағы нормативтік құқықтық актілерді, бекітілген (нақтыланған,
түзетілген) бюджеттерді және олардың атқарылуы туралы есептерді, азаматтық
бюджетті, мемлекеттік органдардың даму жоспарлары мен олардың іске асырылуы
туралы есептерді, Қазақстан Республикасының Ұлттық қорын қалыптастыру және
пайдалану туралы есепті міндетті түрде жариялау, сондай-ақ бюджет процесінің қоғам
мен бұқаралық ақпарат құралдары үшін міндетті түрде ашық болуы;
5) дәйектілік принципі - мемлекеттік органдардың бюджеттік қатынастар саласында
бұрын қабылданған шешімдерді сақтауы;
6) нәтижелілік қағидаты – ұлттық жобаларды іске асыруға, мемлекеттік
органдардың даму жоспарларында, облыстың, республикалық маңызы бар қаланың,
астананың даму жоспарларында және (немесе) мемлекеттік органдардың бюджеттік
бағдарламаларында көзделген нәтижелердің көрсеткіштеріне қол жеткізуге
бағдарланған бюджетті әзірлеу және атқару;
7) бюджеттердің дербестік принципі - түрлі деңгейдегі бюджеттер арасында
түсімдердің тұрақты бөлінуін белгілеу және осы Кодекске сәйкес олардың жұмсалу
бағыттарын айқындау, осы Кодекске сәйкес мемлекеттік басқарудың барлық
деңгейлерінің бюджет процесін дербес жүзеге асыру құқығы, жергілікті бюджеттердің
атқарылуы барысында қосымша алынған кірістерді және жергілікті бюджеттер
қаражатының қалдықтарын жоғары тұрған бюджетке алып қоюға жол берілмеуі,
төменгі бюджеттерге оларды тиісті өтеусіз, қосымша шығыстар жүктеуге жол
берілмеуі;
8) сабақтастық принципі - өткен кезеңде бекітілген әлеуметтік-экономикалық даму
болжамдарына, базалық шығыстарға, бюджеттік мониторинг қорытындыларына,
нәтижелерді бағалауға негізделген республикалық және жергілікті бюджеттерді
жоспарлау;
9) негізділік принципі - бюджет жобасына қандай да болсын түсімдерді немесе
шығыстарды енгізу қажеттігін және олардың көлемдерінің негізділігін айқындайтын
нормативтік құқықтық актілер және басқа да құжаттар негізінде бюджетті жоспарлау,
сондай-ақ бюджет қаражаты мен мемлекет активтерін Қазақстан Республикасының
заңнамасына сәйкес пайдалану;
10) уақтылылық қағидаты – Қазақстан Республикасының тиісті нормативтік
құқықтық актілерінде айқындалған тәртіпті сақтай отырып, өз мерзімінде
республикалық және жергілікті бюджеттерге, Қазақстан Республикасы Ұлттық
қорының қолма-қол ақшаны бақылау шотына түсетін түсімдерді есепке жатқызу және
оларды Үкіметтің Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкіндегі шоттарына,
Жәбірленушілерге өтемақы қорына, Білім беру инфрақұрылымын қолдау қорына,
Арнаулы мемлекеттік қорға аудару, Еуразиялық экономикалық одаққа мүше
мемлекеттердің бюджеттеріне түсетін түсімдерді есепке жатқызу және бөлу,
міндеттемелер бойынша қаржыландырудың жеке жоспарларына сәйкес мемлекеттік
мекемелердің міндеттемелер қабылдауы, төлемдер бойынша қаржыландырудың жеке
жоспарларына сәйкес төлемдер жүргізу және бюджет қаражатын алушылардың
шоттарына бюджет қаражатын аудару;
11) кассаның бірыңғайлық принципі - бюджетке барлық түсімдерді бірыңғай
қазынашылық шотқа есептеу және бірыңғай қазынашылық шоттан барлық көзделген
шығыстарды ұлттық валютамен жүзеге асыру;
12) тиімділік қағидаты – бюджет қаражатының бекітілген көлемін пайдалана
отырып, ең үздік тікелей және түпкілікті нәтижеге қол жеткізу немесе бюджет
қаражатының аз көлемін пайдаланып, тікелей және түпкілікті нәтижеге қол жеткізу
қажеттігін негізге ала отырып, бюджетті әзірлеу және атқару;
13) жауапкершілік принципі - тікелей және түпкілікті нәтижелерге қол жеткізуге
және бюджеттік бағдарламалар әкімшілері мен мемлекеттік мекемелер басшыларының
және квазимемлекеттік сектор субъектілерінің Қазақстан Республикасының
заңнамасына сәйкес келмейтін шешімдер қабылдағаны үшін жауапкершілігін
қамтамасыз етуге бағытталған қажетті әкімшілік және басқару шешімдерінің
қабылдануы;
14) бюджет қаражатының атаулылығы мен нысаналы сипатының қағидаты –
бюджеттік бағдарламалар әкімшілерінің, квазимемлекеттік сектор субъектілерінің
Қазақстан Республикасының заңнамасын сақтай отырып, квазимемлекеттік сектор
субъектілерінің жарғылық капиталына қатысу арқылы бюджет қаражатын ұлттық
жобаларды іске асыруға, мемлекеттік органдардың даму жоспарларында, облыстың,
республикалық маңызы бар қаланың, астананың даму жоспарларында және (немесе)
мемлекеттік органдардың бюджеттік бағдарламаларында, бюджеттік
инвестициялардың қаржылық-экономикалық негіздемелерінде көзделген нәтижелердің
көрсеткіштеріне қол жеткізуге бағыттауы және пайдалануы.
Ескерту. 4-бапқа өзгерістер енгізілді - ҚР 2010.04.02 № 263-IV (2010.01.01 бастап
қолданысқа енгізіледі), 2012.02.16 № 557-IV (алғашқы ресми жарияланғанынан кейін
күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); 03.12.2013 № 150-V (алғашқы
ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі);
12.11.2015 № 395-V (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн
өткен соң қолданысқа енгізіледі); 30.11.2017 № 112-VI (алғашқы ресми жарияланған
күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); 31.12.2021 № 100-
VII (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң
қолданысқа енгізіледі); 30.12.2022 № 177-VII (алғашқы ресми жарияланған күнінен
кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); 12.07.2023 № 23-VIII (
алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа
енгізіледі) Заңдарымен.
5-бап. Бюджеттің түсімдері мен шығыстарына әсер ететін нормативтік құқықтық
актілер
1. Мемлекеттік кірістерді қысқартуды немесе мемлекеттік шығыстарды ұлғайтуды
көздейтін заңдардың жобалары Қазақстан Республикасы Үкіметінің оң қорытындысы
болған кезде ғана Қазақстан Республикасы Парламентінің Мәжілісіне енгізілуі мүмкін.
Республикалық және жергілікті бюджеттердің және (немесе) Қазақстан Республикасы
Ұлттық қорының түсімдерін қысқартуды немесе шығыстарын ұлғайтуды көздейтін заң
жобаларына Қазақстан Республикасы Үкіметінің қорытындысы Республикалық
бюджет комиссиясының ұсыныстары ескеріле отырып, қалыптастырылады.
Қазақстан Республикасы Президентінің заң шығару бастамасы тәртібімен Қазақстан
Республикасы Парламентінің Мәжілісіне енгізілетін заңдардың жобалары үшін мұндай
қорытындының болуы талап етілмейді.
Қазақстан Республикасы Президентінің жарлықтары, Қазақстан Республикасы
Үкіметінің қаулылары, Қазақстан Республикасының министрлерi мен өзге де орталық
мемлекеттiк органдар басшыларының нормативтiк құқықтық бұйрықтары, орталық
мемлекеттік органдардың нормативтік құқықтық қаулыларының, құрылымына
ведомство кіретін мемлекеттік органның нормативтік құқықтық актілерінде оларды
бекіту бойынша құзыреті болған кезде орталық мемлекеттік органдардың
ведомстволары басшыларының нормативтік құқықтық бұйрықтары жобаларының
республикалық және жергілікті бюджеттердің және (немесе) Қазақстан Республикасы
Ұлттық қорының түсімдерін қысқартуды немесе шығыстарын ұлғайтуды көздейтін
ережелері Республикалық бюджет комиссиясының міндетті қарауына жатады.
2. Алып тасталды – ҚР 31.12.2021 № 100-VII (алғашқы ресми жарияланған күнінен
кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңымен.
3. Жергілікті бюджеттердің шығыстарын ұлғайтуды немесе кірістерін қысқартуды
көздейтін жергілікті өкілді органдар шешімдерінің жобалары әкімнің оң қорытындысы
болған кезде ғана мәслихаттардың қарауына енгізілуі мүмкін. Әкімнің қорытындысы
тиісті бюджет комиссиясының ұсыныстары ескеріле отырып жасалады.
Жергілікті бюджеттердің шығыстарын ұлғайтуды немесе кірістерін қысқартуды
көздейтін жергілікті атқарушы органдар актілері жобаларының ережелері тиісті
бюджет комиссиясының міндетті түрде қарауына жатады.
4. Тиісті бюджет комиссиясының ұсыныстары ескеріле отырып, әкімнің оң
қорытындысы болған кезде осы баптың 3-тармағында көрсетілген ережелер, келесі
қаржы жылынан ерте қолданысқа енгізіле алмайды.
5. Осы баптың 4-тармағында көрсетілген ережелер мәслихаттардың жергілікті
бюджет туралы шешімдеріне өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы
мәслихаттардың шешімдеріне, сондай-ақ оларды іске асыру туралы нормативтік
құқықтық актілерге қолданылмайды.
6. Алып тасталды – ҚР 31.12.2021 № 100-VII (алғашқы ресми жарияланған күнінен
кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңымен.
7. Республикалық немесе жергілікті бюджеттерден қаржыландырылатын, сондай-ақ
Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкінің бюджетінен (шығыстар сметасынан)
ұсталатын және қаржыландырылатын мемлекеттік мекемелер салатын әкімшілік
айыппұлдар, өсімпұлдар, санкциялар, өндіріп алулар және (немесе) бюджеттен
берілген бюджеттік кредиттер (қарыздар) бойынша айыппұлдар, өсімпұлдар,
санкциялар, өндіріп алулар түріндегі түсімдер мен республикалық және жергілікті
бюджеттерге және (немесе) Қазақстан Республикасының Ұлттық қорына түсетін
болжанбайтын салықтық емес басқа да түсімдерді қысқартуды көздейтін, осы баптың 1
және 3-тармақтарында көрсетілген актілер үшін тиісті бюджет комиссиясы
қорытындысының болуы талап етілмейді.
Ескерту. 5-бапқа өзгерістер енгізілді - ҚР 12.11.2015 № 395-V (алғашқы ресми
жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі);
30.11.2017 № 112-VI (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн
өткен соң қолданысқа енгізіледі); 31.12.2021 № 100-VII (алғашқы ресми жарияланған
күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); 05.11.2022 № 157-
VII (01.01.2023 бастап қолданысқа енгізіледі) Заңдарымен.
5-1-бап. Бюджет процесі саласындағы интегратордың функциялары
Бюджет процесі саласындағы интегратор:
1) бюджет процесі саласындағы мемлекеттік органдардың ақпараттық жүйелерін
құруға және дамытуға арналған пайдалану құжаттамасын қоспағанда, техникалық
құжаттаманы әзірлеуді жүзеге асырады;
2) бюджет процесі саласындағы мемлекеттік органдардың ақпараттық жүйелеріне
жүйелік-техникалық қызмет көрсетуді және оларды қолдап отыруды жүзеге асырады;
3) бюджет процесі саласындағы мемлекеттік органдардың ақпараттық жүйелерін
құру, дамыту, оларға жүйелік-техникалық қызмет көрсету және оларды қолдап отыру
жөніндегі жобаларды басқаруды жүзеге асырады;
4) бюджет процесі саласындағы мемлекеттік органдардың ақпараттық жүйелерінің
субъектілеріне консультациялық көмек көрсетеді;
5) бюджет процесі саласындағы мемлекеттік органдардың ақпараттық жүйелері
ақпараттық қауіпсіздігінің Қазақстан Республикасының ақпараттандыру туралы
заңнамасының талаптарына сәйкестігін қамтамасыз етеді.
Ескерту. 1-тарау 5-1-баппен толықтырылды - ҚР 30.11.2017 № 112-VI Заңымен (
алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа
енгізіледі).
2-тарау. БЮДЖЕТТІҢ ТҮРЛЕРІ МЕН ДЕҢГЕЙЛЕРІ
6-бап. Бюджеттің түрлері мен деңгейлері туралы жалпы ережелер
1. Қазақстан Республикасында мынадай деңгейлердегі бюджеттер:
1) республикалық бюджет;
2) облыстық бюджет, республикалық маңызы бар қала, астана бюджеттері;
3) аудандық (облыстық маңызы бар қала) бюджет;
4) аудандық маңызы бар қала, ауыл, кент, ауылдық округ бюджеттері бекітіледі,
атқарылады және дербес бюджеттер болып табылады.
Облыстық бюджет, республикалық маңызы бар қала, астана бюджеттері, аудандық (
облыстық маңызы бар қала) бюджет, аудандық маңызы бар қала, ауыл, кент, ауылдық
округ бюджеттері жергілікті бюджеттерге жатады.
2. Осы Кодексте белгіленген жағдайларда, Қазақстан Республикасында төтенше
мемлекеттік бюджет әзірленуі, бекітілуі және атқарылуы мүмкін.
3. Қазақстан Республикасында талдамалық ақпарат ретінде пайдаланылатын және
бекітуге жатпайтын мемлекеттік және шоғырландырылған бюджеттер, облыс бюджеті,
аудан (облыстық маңызы бар қала) бюджеті жасалады.
Мемлекеттік бюджет өз араларында өзара өтелетін операциялар ескерілместен,
республикалық және жергілікті бюджеттерді біріктіретін, мемлекеттің
орталықтандырылған ақша қоры болып табылады.
Өз араларындағы өзара өтелетін операциялар ескерілмей, республикалық бюджетті,
облыстардың, республикалық маңызы бар қалалардың, астананың бюджеттерін,
Қазақстан Республикасы Ұлттық қорының түсімдері мен шығыстарын,
Жәбірленушілерге өтемақы қорының түсімдері мен төлемдерін, Білім беру
инфрақұрылымын қолдау қорының түсімдері мен шығыстарын, Арнаулы мемлекеттік
қордың түсімдері мен шығыстарын, Мемлекеттік әлеуметтік сақтандыру қорының
түсімдері мен шығыстарын, Әлеуметтік медициналық сақтандыру қорының түсімдері
мен шығыстарын біріктіретін мемлекеттің орталықтандырылған ақша қоры
шоғырландырылған бюджет болып табылады.
Облыс бюджеті өз араларында өзара өтелетін операциялар ескерілместен, облыстық
бюджетті, аудандар (облыстық маңызы бар қалалар) бюджетін біріктіретін
орталықтандырылған ақша қоры болып табылады.
Өз араларында өзара өтелетін операциялар ескерілмей, аудандық (облыстық
маңызы бар қала) бюджетті, аудандық маңызы бар қалалар, ауылдар, кенттер, ауылдық
округтер бюджеттерін біріктіретін орталықтандырылған ақша қоры аудан (облыстық
маңызы бар қала) бюджеті болып табылады.
Ескерту. 6-бапқа өзгерістер енгізілді - ҚР 02.07.2014 № 225-V (алғашқы ресми
жарияланған күнінен кейiн күнтiзбелiк он күн өткен соң қолданысқа енгiзiледi);
11.07.2017 № 90-VI (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн
өткен соң қолданысқа енгізіледі); 10.01.2018 № 132-VI (01.07.2018 бастап қолданысқа
енгізіледі); 31.12.2021 № 100-VII (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін
күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); 30.12.2022 № 177-VII (алғашқы
ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі);
12.07.2023 № 23-VIII (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн
өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңдарымен.
7-бап. Республикалық бюджет
1. Осы Кодексте айқындалған түсімдер есебінен қалыптастырылатын және орталық
мемлекеттік органдардың, оларға ведомстволық бағынысты мемлекеттік мекемелердің
міндеттері мен функцияларын қаржылай қамтамасыз етуге, сондай-ақ мемлекеттік
саясаттың жалпы республикалық бағыттарын іске асыруға арналған
орталықтандырылған ақша қоры республикалық бюджет болып табылады.
2. Республикалық бюджет Қазақстан Республикасының заңымен бекітіледі.
8-бап. Облыстық бюджет, республикалық маңызы бар қала, астана бюджеттері
1. Осы Кодекспен айқындалған түсімдер есебінен қалыптастырылатын және
облыстық деңгейдегі, республикалық маңызы бар қаланың, астананың жергілікті
мемлекеттік органдарының, оларға ведомстволық бағынысты мемлекеттік
мекемелердің міндеттері мен функцияларын қаржылай қамтамасыз етуге және тиісті
әкімшілік-аумақтық бірлікте мемлекеттік саясатты іске асыруға арналған
орталықтандырылған ақша қоры облыстық бюджет, республикалық маңызы бар қала,
астана бюджеттері болып табылады.
2. Облыстық бюджеттер, республикалық маңызы бар қалалардың, астананың
бюджеттері тиісінше облыстық мәслихаттардың, республикалық маңызы бар қала,
астана мәслихаттарының шешімдерімен бекітіледі.
Ескерту. 8-тармаққа өзгеріс енгізілді - ҚР 28.12.2018 № 210-VІ (алғашқы ресми
жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі)
Заңымен.
9-бап. Аудандық (облыстық маңызы бар қала) бюджет
1. Осы Кодексте айқындалған түсімдер есебінен қалыптастырылатын және
аудандық (облыстық маңызы бар қала) деңгейдегі жергілікті мемлекеттік органдардың,
оларға ведомстволық бағынысты мемлекеттік мекемелердің міндеттері мен
функцияларын қаржылық қамтамасыз етуге және тиісті ауданда (облыстық маңызы бар
қалада) мемлекеттік саясатты іске асыруға арналған орталықтандырылған ақша қоры
аудандық (облыстық маңызы бар қала) бюджет болып табылады.
2. Аудандық (облыстық маңызы бар қала) бюджет аудан (облыстық маңызы бар
қала) мәслихатының шешімімен бекітіледі.
Ескерту. 9-бап жаңа редакцияда - ҚР 11.07.2017 № 90-VI Заңымен (алғашқы ресми
жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі).
9-1-бап. Аудандық маңызы бар қала, ауыл, кент, ауылдық округ бюджеттері
1. Осы Кодексте айқындалған түсімдер есебінен қалыптастырылатын және
аудандық маңызы бар қала, ауыл, кент, ауылдық округ әкімінің, оған ведомстволық
бағынысты мемлекеттік мекемелердің міндеттері мен функцияларын қаржылық
қамтамасыз етуге және тиісті әкімшілік-аумақтық бірлікте мемлекеттік саясатты іске
асыруға арналған орталықтандырылған ақша қоры аудандық маңызы бар қала, ауыл,
кент, ауылдық округ бюджеті болып табылады.
2. Аудандық маңызы бар қала, ауыл, кент, ауылдық округ бюджеттері жергілікті
қоғамдастық жиналысымен келісілгеннен кейін аудан (облыстық маңызы бар қала)
мәслихатының шешімімен бекітіледі.
Ескерту. 2-тарау 9-1-баппен толықтырылды - ҚР 11.07.2017 № 90-VI Заңымен (
алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа
енгізіледі).
10-бап. Төтенше мемлекеттік бюджет
1. Төтенше мемлекеттік бюджет республикалық және жергілікті бюджеттер
негізінде қалыптастырылады және Қазақстан Республикасында төтенше немесе соғыс
жағдайларында енгізіледі.
2. Төтенше мемлекеттік бюджеттің қабылдануы туралы Қазақстан
Республикасының Парламенті дереу хабардар етіледі.
3. Төтенше мемлекеттік бюджеттің қолданылу уақытында республикалық бюджет
туралы заңның және барлық деңгейлердегі жергілікті бюджеттің бюджеттері туралы
мәслихаттар шешімдерінің қолданылуы тоқтатыла тұрады.
4. Төтенше мемлекеттік бюджет төтенше немесе соғыс жағдайы енгізілген мерзім
ішінде қолданыста болады.
Төтенше мемлекеттік бюджеттің қолданылуы тоқтатылысымен республикалық
және жергілікті бюджеттерді нақтылау жүргізіледі.
3-тарау. БЮДЖЕТ ҚҰРЫЛЫМЫ
11-бап. Бюджет түсімдері
1. Кірістер, бюджет кредиттерін өтеу сомалары, мемлекеттің қаржы активтерін
сатудан түскен түсімдер, қарыздар бюджеттің түсімдері болып табылады.
2. Салықтық, салықтық емес түсімдер, негізгі капиталды сатудан түскен түсімдер,
трансферттік түсімдер бюджет кірістері болып табылады.
3. Нысаналы трансферттерді қоспағанда, кірістер нысаналы мақсатқа ие болмайды.
Кірістердің жаңа түрлерін енгізу, қолданылып жүргендерінің күшін жою немесе
оларды өзгерту осы Кодекске міндетті түрде өзгерістер немесе толықтырулар енгізіле
отырып жүзеге асырылады.
4. "Салық және бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдер туралы" Қазақстан
Республикасының Кодексінде (Салық кодексі) белгіленген салықтар және бюджетке
төленетін басқа да міндетті төлемдер, Еуразиялық экономикалық одақтың және (немесе
) Қазақстан Республикасының кеден заңнамасына сәйкес белгіленген кедендік баждар,
кедендік алымдар, сондай-ақ Еуразиялық экономикалық одақ туралы шартқа сәйкес
белгіленген арнайы, демпингке қарсы, өтемақы баждары салықтық түсімдер болып
табылады.
Алдағы кедендік баждарды, кедендік алымдарды, салықтарды, арнайы, демпингке
қарсы, өтемақы баждарын төлеу есебіне Еуразиялық экономикалық одақтың және (
немесе) Қазақстан Республикасының кеден заңнамасына сәйкес енгізілетін аванстық
төлемдер де салықтық түсімдерге жатады.
5. Негізгі капиталды сатудан түсетін түсімдерге жатпайтын, "Салық және бюджетке
төленетін басқа да міндетті төлемдер туралы" Қазақстан Республикасының Кодексінде
(Салық кодексі), Еуразиялық экономикалық одақтың және (немесе) Қазақстан
Республикасының кеден заңнамасында көзделгеннен басқа, осы Кодексте және
Қазақстан Республикасының басқа да заңнамалық актілерінде белгіленген бюджетке
төленетін міндетті, қайтарымсыз төлемдер, байланысты гранттар, шетелдіктер үшін
туристік жарналар, сондай-ақ трансферттерден басқа, бюджетке өтеусіз негізде
берілетін ақша салықтық емес түсімдер болып табылады.
6. Бюджетке:
1) мемлекеттік мекемелерге бекітілген мемлекеттік мүлікті сатудан;
2) мемлекеттік материалдық резервтен тауарлар сатудан;
3) мемлекет меншігіндегі жер учаскелерін жеке меншікке сатудан немесе оларды
тұрақты немесе уақытша жер пайдалануға беруден не Қазақстан Республикасының
заңдарында немесе халықаралық шарттарда көзделген тәртіппен өзге де тәсілмен
өткізуден;
4) мемлекетке тиесілі материалдық емес активтерді сатудан түсетін ақша негізгі
капиталды сатудан түсетін түсімдер болып табылады.
7. Трансферттер түсімдері бюджеттің бір деңгейінен басқасына, Қазақстан
Республикасының Ұлттық қорынан республикалық бюджетке түсетін трансферттер
түсімдері болып табылады.
8. Бюджеттен алынған кредиттер бойынша негізгі борышты қайтаруға, сондай-ақ
заңды тұлғалардың төленген мемлекеттік кепілдіктер, экспортты қолдау бойынша
мемлекеттік кепілдіктер жөніндегі талаптарды қайтаруына байланысты бюджетке
түсетін түсімдер бюджеттік кредиттерді өтеу сомалары болып табылады.
9. Мемлекеттің қаржы активтерін сатудан түсетін түсімдер заңды тұлғалардың,
оның ішінде мемлекеттік меншіктегі халықаралық ұйымдардың, мүліктік кешен
түріндегі мемлекеттік мекемелер мен мемлекеттік кәсіпорындардың қатысу үлестерін,
бағалы қағаздарын, сондай-ақ мемлекеттік кәсіпорындардың жедел басқаруындағы
немесе шаруашылық жүргізуіндегі өзге де мемлекеттік мүлікті сатудан бюджетке
түсетін түсімдер.
10. Қарыздар мемлекеттік эмиссиялық бағалы қағаздарды шығаруға және (немесе)
қарыз шарттарын жасасуға байланысты бюджетке ақша түсімдері болып табылады.
Ескерту. 11-бапқа өзгерістер енгізілді - ҚР 2010.04.02 № 263-IV (2010.01.01 бастап
қолданысқа енгізіледі), 2010.06.30 № 297-IV (2010.07.01 бастап қолданысқа енгізіледі);
26.12.2017 № 124-VI (01.01.2018 бастап қолданысқа енгізіледі); 03.04.2019 № 243-VI (
алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа
енгізіледі); 30.04.2021 № 34-VII (01.01.2022 бастап қолданысқа енгізіледі) Заңдарымен.
12-бап. Бюджет шығыстары
1. Шығындар, бюджет кредиттері, қаржы активтерін сатып алу, қарыздарды өтеу
бюджеттің шығыстары болып табылады.
2. Шығындар қайтарымсыз негізде бөлінетін бюджет қаражаты болып табылады.
3. Бюджеттік кредиттер бюджеттен қайтарымды, жедел және ақылы негізде
бөлінетін ақша болып табылады.
4. Қаржы активтерін сатып алу заңды тұлғалардың, оның ішінде халықаралық
ұйымдардың қатысу үлестерін және бағалы қағаздарын мемлекеттік меншікке сатып
алуға бағытталған бюджет қаражаты болып табылады.
5. Ішкі және сыртқы қарыздар бойынша негізгі борышты өтеуге бағытталатын
бюджет қаражаты қарыздарды өтеу болып табылады.
6. Республикалық бюджет (жоспарлы кезеңге) шығыстарының өсу қарқыны
инфляция бойынша мақсатқа ұлғайтылған ұзақ мерзімді экономикалық өсу деңгейімен
шектеледі.
Ұзақ мерзімді өсу деңгейі жоспарлы кезеңнің алдындағы он жылдағы нақты жалпы
ішкі өнімнің орташа өсу мәні ретінде айқындалады.
Инфляция бойынша мақсат Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі белгілеген
жоспарлы кезеңге инфляция бойынша нысаналы бағдардың орталығы ретінде
айқындалады.
Ескерту. 12-бапқа өзгеріс енгізілді - ҚР 31.12.2021 № 100-VII (алғашқы ресми
жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі);
01.01.2023 № 182-VII (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн
өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңдарымен.
13-бап. Бюджет құрылымы
1. Бюджет құрылымы мынадай бөлімдерден тұрады:
1) кірістер:
салықтық түсімдер;
салықтық емес түсімдер;
негізгі капиталды сатудан түсетін түсімдер;
трансферттер түсімі;
2) шығындар;
3) таза бюджеттік кредиттеу:
бюджеттік кредиттер;
бюджеттік кредиттерді өтеу;
4) қаржы активтерімен операциялар бойынша сальдо:
қаржы активтерін сатып алу;
мемлекеттің қаржы активтерін сатудан түсетін түсімдер;
5) бюджет тапшылығы (профициті);
5-1) бюджеттің мұнайға қатысты емес тапшылығы (профициті);
6) бюджет тапшылығын қаржыландыру (профицитін пайдалану):
қарыздар түсімі;
қарыздарды өтеу;
бюджет қаражатының пайдаланылатын қалдықтары.
Ескерту. 13-бапқа өзгеріс енгізілді - ҚР 31.12.2021 № 100-VII (алғашқы ресми
жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі)
Заңымен.
14-бап. Республикалық немесе мемлекеттік бюджеттің мұнайға қатысты емес
тапшылығы (профициті)
1. Қарыздарды өтеудi қоспағанда, республикалық немесе мемлекеттік бюджеттің
мұнайға қатысты емес тапшылығы (профициті) қарыздар түсімдерін, Қазақстан
Республикасының Ұлттық қорынан трансферттер түсімдерін және шикі мұнайға
салынатын кедендік әкету бажын алып тастағандағы республикалық немесе
мемлекеттік бюджетке түсетін түсімдер мен республикалық немесе мемлекеттік
бюджеттің шығыстары арасындағы айырмаға тең.
Теріс белгімен алынған шама – республикалық немесе мемлекеттік бюджеттің
мұнайға қатысты емес тапшылығы, оң белгімен алынғаны республикалық немесе
мемлекеттік бюджеттің мұнайға қатысты емес профициті болып табылады.
2. Республикалық бюджеттің мұнайға қатысты емес тапшылығының (профицитінің)
мөлшері республикалық бюджет туралы заңмен бекітіледі.
Мемлекеттік бюджеттің мұнайға қатысты емес тапшылығының (профицитінің)
мөлшері бекітілмейді және талдамалық мақсаттарда пайдаланылады.
Бюджет шығыстарының мұнайға қатысты түсімдерге тәуелділігін төмендету үшін
ұзақ мерзімді кезеңдегі мұнайға қатысты емес тапшылықтың мөлшері экономиканың
мұнайға қатысты емес секторын нысаналы түрде дамыту есебінен азайтылуға тиіс.
Ескерту. 14-бап жаңа редакцияда - ҚР 30.11.2017 № 112-VI Заңымен (алғашқы
ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі).
15-бап. Таза бюджеттік кредиттеу
Таза бюджеттік кредиттеу бюджеттік кредиттердің және бюджеттік кредиттерді
өтеудің арасындағы айырма ретінде айқындалады.
16-бап. Қаржы активтерімен операциялар бойынша сальдо
1. Қаржы активтерімен операцияларға:
1) қаржы активтерін сатып алу;
2) мемлекеттің қаржы активтерін сатудан түсетін түсімдер кіреді.
2. Қаржы активтерімен операциялар бойынша сальдо қаржы активтерін сатып алу
және мемлекеттің қаржы активтерін сатудан түсетін түсімдер арасындағы айырма
ретінде айқындалады.
3. Қаржы активтерін сатып алу және мемлекеттің қаржы активтерін сатудан түсетін
түсімдер Қазақстан Республикасының нормативтік құқықтық актілеріне сәйкес жүзеге
асырылады.
17-бап. Бюджет тапшылығы (профициті)
Бюджет тапшылығы (профициті) кірістер мен шығындар, таза бюджеттік кредиттеу
және қаржы активтерімен операциялар бойынша сальдо арасындағы айырмаға тең.
Теріс белгісімен алынған шама - бюджет тапшылығы, оң белгімен алынғаны -
бюджет профициті болып табылады.
18-бап. Бюджет тапшылығын қаржыландыру (профицитін пайдалану)
1. Бюджет тапшылығын қаржыландыру қарыз алу және бюджет қаражатының
пайдаланылатын қалдықтары есебінен бюджет тапшылығын жабу жолымен
қамтамасыз етіледі.
Бюджет тапшылығын қаржыландыру көлемі алынған қарыздар, бюджет
қаражатының пайдаланылатын қалдықтары сомасының қарыздар бойынша негізгі
борышты өтеу сомасынан асып түсуі ретінде айқындалады.
Бюджет тапшылығын қаржыландыру мәні оң белгімен белгіленеді және бюджет
тапшылығының шамасына сәйкес келеді.
2. Бюджет профицитін пайдалану қарыздар бойынша негізгі борышты өтеуге
бюджет профицитін, қарыздар қаражатын, бюджеттің пайдаланылатын қаражаты
қалдықтарын жұмсау жолымен жүзеге асырылады.
Бюджет профицитін пайдалану көлемі қарыздар бойынша негізгі борышты өтеу
сомасының алынған қарыздар және бюджет қаражатының пайдаланылатын
қалдықтары сомасынан асып түсуі ретінде айқындалады.
Бюджет профицитін пайдалану мәні теріс белгімен белгіленеді және бюджет
профицитінің шамасына сәйкес келеді.
4-тарау. ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ ҮКІМЕТІ МЕН
ЖЕРГІЛІКТІ АТҚАРУШЫ ОРГАНДАРДЫҢ РЕЗЕРВТЕРІ
19-бап. Қазақстан Республикасының Үкіметі мен жергілікті атқарушы органдардың
резервтері туралы жалпы ережелер
1. Қазақстан Республикасының Үкіметі мен жергілікті атқарушы органдардың
резервтері республикалық және жергілікті бюджеттерді әзірлеу кезінде жоспарланбаған
шығындарды, олардың тосындығына және ағымдағы қаржы жылында шұғыл
қаржыландыруды талап ететіндігіне байланысты қаржыландыру үшін республикалық
және жергілікті бюджеттер құрамында құрылады.
2. Қазақстан Республикасы Үкіметінің резервіне:
1) төтенше резерв;
1-1) табиғи және техногендік сипаттағы төтенше жағдайларды жою кезінде
халықтың тіршілігін қамтамасыз етуге арналған резерв;
2) шұғыл шығындарға арналған резерв;
2-1) алып тасталды - ҚР 25.12.2020 № 391-VI (алғашқы ресми жарияланған күнінен
кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңымен;
3) соттардың шешімдері бойынша міндеттемелерді орындауға арналған резерв;
4) облыстық бюджеттердің, республикалық маңызы бар қалалар, астана
бюджеттерінің қолма-қол ақша тапшылығын жабуға арналған резерв кіреді.
3. Облыстардың, республикалық маңызы бар қалалардың, астананың атқарушы
органдарының резервіне:
1) төтенше резерв;
2) шұғыл шығындарға арналған резерв;
3) соттардың шешімдері бойынша міндеттемелерді орындауға арналған резерв;
4) аудандық (облыстық маңызы бар қалалар) бюджеттердің қолма-қол ақша
тапшылығын жабуға арналған резерв кіреді.
4. Аудандардың (облыстық маңызы бар қалалардың) атқарушы органдарының
резервіне:
1) төтенше резерв;
2) шұғыл шығындарға арналған резерв;
3) соттардың шешімдері бойынша міндеттемелерді орындауға арналған резерв;
4) аудандық маңызы бар қалалар, ауылдар, кенттер, ауылдық округтер
бюджеттерінің қолма-қол ақша тапшылығын жабуға арналған резерв кіреді.
5. Қазақстан Республикасы Үкіметі резервінің жалпы көлемі республикалық
бюджет туралы заңмен белгіленеді.
Жергілікті атқарушы орган резервінің жалпы көлемі трансферттер мен қарыздарды
есептемегенде, тиісті жергілікті бюджет түсімдері көлемінің екі пайызынан аспауға
тиіс.
6. Қазақстан Республикасы Үкіметінің және жергілікті атқарушы органдардың
резервтерінен ақша бөлу тиісінше Қазақстан Республикасы Үкіметінің және жергілікті
атқарушы органдардың қаулыларымен, сондай-ақ азаматтық қорғау саласындағы
уәкілетті органның қаржы жылы аяқталғаннан кейін күшін жоятын құқықтық
актілерімен ағымдағы қаржы жылына арналған республикалық немесе жергілікті
бюджеттерде бекітілген көлемдер шегінде жүзеге асырылады.
Бір қаржы жылынан астам іске асыру мерзімімен табиғи және техногендік
сипаттағы төтенше жағдайлардың, сондай-ақ адам өмірінің саяси, экономикалық және
әлеуметтік тұрақтылығына және олардың денсаулығына қауіп төндіретін
жағдайлардың зардаптарын жоюға байланысты авариялық-қалпына келтіру
жұмыстарын және өзге де іс-шараларды жүргізу үшін шығындардың жалпы сомасы
айқындала отырып және ағымдағы қаржы жылының сомалары және Қазақстан
Республикасының Үкіметі кейінгі қаржы жылдарында қосымша шешім қабылдайтын
сомалар көрсетіле отырып, Үкіметтің резервінен қаражат бөлінеді.
Резерв түрлерінің біріне көзделген қаражат жеткіліксіз болған жағдайда, Қазақстан
Республикасының Үкіметі немесе жергілікті атқарушы орган белгіленген тәртіппен
Қазақстан Республикасы Үкіметінің немесе жергілікті атқарушы органның резервтері
қаражатының жалпы көлемін қайта бөлу арқылы тиісті резервтің жоспарлы
мақсаттылығын ұлғайтады.
7. Алынып тасталды - ҚР 2012.02.16 № 557-IV (алғашқы ресми жарияланғанынан
кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңымен.
Ескерту. 19-бапқа өзгерістер енгізілді - ҚР 2011.11.24 № 495-IV (алғашқы ресми
жарияланғанынан кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі), 2012.02.16
№ 557-IV (алғашқы ресми жарияланғанынан кейін күнтізбелік он күн өткен соң
қолданысқа енгізіледі); 11.04.2014 № 189-V (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін
күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); 12.11.2015 № 395-V (алғашқы
ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі);
07.04.2016 № 487-V (қол қойылған күннен бастап қолданысқа енгізіледі); 11.07.2017 №
90-VI (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң
қолданысқа енгізіледі); 28.12.2018 № 210-VІ (алғашқы ресми жарияланған күнінен
кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); 25.12.2020 № 391-VI (
алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа
енгізіледі); 31.12.2021 № 100-VII (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін
күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңдарымен.
20-бап. Қазақстан Республикасының Үкіметі мен жергілікті атқарушы органдардың
резервтерін пайдалану
1. Төтенше резерв Қазақстан Республикасының аумағында әлеуметтік, табиғи және
техногендік сипаттағы төтенше жағдайларды жою, төтенше жағдайдың құқықтық
режимін қамтамасыз ету жөніндегі іс-шараларды жүргізу мақсатында және Қазақстан
Республикасының басқа мемлекеттерге ресми гуманитарлық көмек көрсетуі үшін
пайдаланылады.
Тиісінше Қазақстан Республикасы Үкіметінің немесе жергілікті атқарушы
органдардың қаулыларында көзделген әлеуметтік, табиғи және техногендік сипаттағы
төтенше жағдайларды жоюға арналған іс-шараларға төтенше резервтен бөлінетін
шығыстарды қаржыландыруды Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес
бюджеттік бағдарламалар әкімшілерінің негіздейтін құжаттарды ұсынуына қарай,
бюджетті атқару жөніндегі уәкілетті органдар жүзеге асыруы мүмкін.
1-1. Табиғи және техногендік сипаттағы төтенше жағдайларды жою кезінде
халықтың тіршілігін қамтамасыз етуге арналған резерв төтенше жағдайлар
аймақтарында, эвакуациялау маршруттарында және эвакуацияланатын адамдар
орналасқан жерлерде адамдардың өмірін сақтауға және денсаулығын қолдауға
бағытталған іс-шараларды жүзеге асыру үшін пайдаланылады.
2. Шұғыл шығындарға арналған резерв Қазақстан Республикасының немесе оның
әкімшілік-аумақтық бірлігінің саяси, экономикалық және әлеуметтік тұрақтылығына,
сондай-ақ адамдардың өмірі мен денсаулығына қатер төндіретін жағдайларды жою
мақсатында пайдаланылады. Қазақстан Республикасы Үкіметінің шұғыл шығындарына
арналған резерві сондай-ақ Қазақстан Республикасы Үкіметінің шешімдерімен
айқындалатын өзге де күтілмеген шығындарға пайдаланылуы мүмкін.
2-1. Алып тасталды - ҚР 25.12.2020 № 391-VI (алғашқы ресми жарияланған күнінен
кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңымен.
3. Соттардың шешімдері бойынша міндеттемелерді орындау резерві соттардың
шешімдері бойынша Қазақстан Республикасы Үкіметінің, орталық мемлекеттік
органдардың, олардың ведомстволары мен аумақтық бөлімшелерінің, жергілікті
атқарушы органдардың міндеттемелерін орындауға пайдаланылады.
4. Кезектi қаржы жылында облыстық бюджетте, республикалық маңызы бар қала,
астана бюджеттерiнде қолма-қол ақша тапшылығы болжанған жағдайда, кезектi қаржы
жылына арналған республикалық бюджетте олардың бюджеттерiн кредиттеу үшiн
резерв көзделедi.
Кезекті қаржы жылында аудандық (облыстық маңызы бар қалалар) бюджеттердің
қолма-қол ақша тапшылығы болжанған жағдайда кезектi қаржы жылына арналған
облыстық бюджетте олардың бюджеттерін кредиттеу үшiн резерв көзделедi.
Кезекті қаржы жылында аудандық маңызы бар қалалар, ауылдар, кенттер, ауылдық
округтер бюджеттерінің қолма-қол ақша тапшылығы болжанған жағдайда, кезектi
қаржы жылына арналған аудандық (облыстық маңызы бар қала) бюджетте олардың
бюджеттерін кредиттеу үшiн резерв көзделедi.
Кезекті қаржы жылында қолма-қол ақша тапшылығы болжанған жағдайда қарыз
алу қаржы жылы шегінде алты айға дейінгі мерзімге жүзеге асырылуы мүмкін және
республикалық немесе жергілікті бюджеттерді нақтылауды талап етпейді.
5. Резерв құрамында көзделген ақша толық көлемінде пайдаланылған жағдайда,
Қазақстан Республикасының Үкіметі немесе жергілікті атқарушы орган қажет болған
кезде Қазақстан Республикасының Парламентіне немесе тиісті мәслихатқа
республикалық бюджет туралы заңға немесе жергілікті бюджет туралы мәслихаттың
шешіміне өзгерістер мен толықтырулар енгізу арқылы Қазақстан Республикасының
Үкіметі немесе жергілікті атқарушы орган резервтерінің мөлшерін ұлғайту туралы
ұсыныстар енгізеді.
6. Қазақстан Республикасы Үкіметінің немесе жергілікті атқарушы органның
резервінен бөлінген ақша қаржы жылы ішінде пайдаланылмаған немесе ішінара
пайдаланылған жағдайда, бюджет бағдарламасының әкімшісі бөлінген ақшаның
пайдаланылмаған бөлігін ағымдағы қаржы жылының 20 желтоқсанына дейін тиісті
бюджетке қайтаруды қамтамасыз етеді.
6-1. Қазақстан Республикасы Үкіметінің немесе жергілікті атқарушы органның
резервінен бөлінген ақшаның пайдаланылмаған бөлігін уақтылы қайтармағаны үшін
Қазақстан Республикасы Үкіметінің немесе жергілікті атқарушы органның қаулысына
сәйкес ақша алған бюджеттік бағдарламалар әкімшісінің бірінші басшысы Қазақстан
Республикасының заңдарына сәйкес жауапты болады.
7. Қазақстан Республикасы Үкіметінің және жергілікті атқарушы органдардың
резервтерін пайдалану тәртібін Қазақстан Республикасының Үкіметі белгілейді.
Ескерту. 20-бапқа өзгерістер енгізілді - ҚР 2010.04.02 № 263-IV (2010.01.01 бастап
қолданысқа енгізіледі) Заңымен; 03.07.2013 № 121-V (алғашқы ресми
жарияланғанынан кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі)
Конституциялық заңымен; 11.04.2014 № 189-V (алғашқы ресми жарияланған күнінен
кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); 12.11.2015 № 395-V (
алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа
енгізіледі); 07.04.2016 № 487-V (қол қойылған күннен бастап қолданысқа енгізіледі);
11.07.2017 № 90-VI (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн
өткен соң қолданысқа енгізіледі); 30.11.2017 № 112-VI (алғашқы ресми жарияланған
күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); 25.12.2020 № 391-VI
(алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа
енгізіледі); 31.12.2021 № 100-VII (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін
күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңдарымен.
5-тарау. ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ ҰЛТТЫҚ ҚОРЫН ҚАЛЫПТАСТЫРУ,
ПАЙДАЛАНУ ЖӘНЕ БАСҚАРУ
21-бап. Қазақстан Республикасының Ұлттық қоры
1. Қазақстан Республикасының Ұлттық қоры, материалдық емес активтерді
қоспағанда, Қазақстан Республикасы Үкіметінің Қазақстан Республикасының Ұлттық
Банкіндегі шоттарында шоғырландырылатын қаржы активтері, Қазақстан
Республикасының салық заңнамасына сәйкес айқындалатын мөлшерде пайдалы
қазбаларды өндіру салығын, шикі мұнай, газ конденсаты бойынша экспортқа рента
салығын, роялтиді және Қазақстан Республикасының өнiмдi бөлу бойынша үлесiн
төлеу жөніндегі салық міндеттемелерін орындау есебіне заттай нысанда берілетін
пайдалы қазбалар немесе оларды өткізуден түскен ақша түріндегі, сондай-ақ өзге де
мүлік түріндегі мемлекет активтері болып табылады.
2. Материалдық емес активтерді, экономиканың мұнай секторына тәуелділігін және
қолайсыз сыртқы факторлардың ықпалын төмендетуді қоспағанда, Қазақстан
Республикасының Ұлттық қоры қаржы активтерін және өзге де мүліктерді жинақтау
жолымен мемлекеттің әлеуметтік-экономикалық дамуын қамтамасыз етуге арналған.
3. Қазақстан Республикасының Ұлттық қоры жинақтау және тұрақтандыру
функцияларын жүзеге асырады.
Материалдық емес активтерді және тәуекелдің қалыпты деңгейінде ұзақ мерзімді
перспективада Қазақстан Республикасы Ұлттық қоры активтерінің кірістілігін
қоспағанда, жинақтау функциясы қаржы активтері мен өзге де мүліктің жинақталуын
қамтамасыз етеді.
Тұрақтандыру функциясы Қазақстан Республикасы Ұлттық қоры активтері
өтімділігінің жеткілікті деңгейін ұстап тұруға арналған.
Қазақстан Республикасы Ұлттық қорының тұрақтандыру функциясын жүзеге асыру
үшін пайдаланылатын бір бөлігі кепілдік берілген трансфертті қамтамасыз етуге
қажетті мөлшерде айқындалады.
4. Қазақстан Республикасының Ұлттық қорын қалыптастыру және пайдалану
әлемдік, ішкі тауар және қаржы нарықтарының конъюнктурасы, мемлекеттегі және шет
елдердегі экономикалық жағдай, бұл ретте макроэкономикалық және фискалдық
тұрақтылық сақтала отырып және Қазақстан Республикасы Ұлттық қорының негізгі
мақсаттары мен міндеттері сақталынып, жалпыұлттық басымдықтар ескеріле отырып
айқындалады.
5. Қазақстан Республикасының Ұлттық қорын қалыптастыру және пайдалану
тиімділігін арттыру жөніндегі, сондай-ақ оны пайдаланудың көлемдері мен бағыттары
бойынша шешімдерді Қазақстан Республикасының Президенті қабылдайды.
6. Қазақстан Республикасы Ұлттық қорының түсімі және жұмсалуы ұлттық және
шетелдік валюталармен жүргізіледі.
Қазақстан Республикасы Ұлттық қорының операциялары бойынша есепке алу мен
есептілік ұлттық валютамен жүзеге асырылады.
7. Қазақстан Республикасының Ұлттық қорын сенімгерлік басқаруды Қазақстан
Республикасының Ұлттық Банкі мен Қазақстан Республикасының Үкіметі арасында
жасалатын сенімгерлік басқару туралы шарт негізінде Қазақстан Республикасының
Ұлттық Банкі жүзеге асырады.
Қазақстан Республикасы Ұлттық қорының бухгалтерлік есебін жүргізу және
қаржылық есептілігін жасау тәртібін Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі
айқындайды.
Қазақстан Республикасының Ұлттық қорын сенімгерлік басқару нәтижелері
бойынша қаржылық есептілік жасауды сенімгерлік басқару туралы шартқа сәйкес
Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі жүзеге асырады.
Ескерту. 21-бапқа өзгерістер енгізілді - ҚР 2010.04.02 № 263-IV (2010.01.01 бастап
қолданысқа енгізіледі); 24.11.2015 № 422-V (01.01.2016 бастап қолданысқа енгізіледі);
30.11.2016 № 26-VI (01.01.2016 бастап қолданысқа енгізіледі); 30.11.2017 № 112-VI (
алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа
енгізіледі); 31.12.2021 № 100-VII (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін
күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңдарымен.
22-бап. Қазақстан Республикасының Ұлттық қорын қалыптастыру көздері
1. Қазақстан Республикасының Ұлттық қорын қалыптастыру көздері:
1) Қазақстан Республикасының Ұлттық қорына түсімдер;
2) Қазақстан Республикасының Ұлттық қорын басқарудан түсетін инвестициялық
кірістер;
3) Қазақстан Республикасының заңнамасында тыйым салынбаған өзге де түсімдер
мен кірістер болып табылады.
2. Қазақстан Республикасының Ұлттық қорына түсімдер:
1) мұнай секторы ұйымдарының тікелей салықтарынан (жергілікті бюджеттерге
есептелетін салықтарды қоспағанда) тұрады, оларға:
корпоративтік табыс салығы, үстеме пайда салығы, жер қойнауын пайдалануға
баламалы салық;
пайдалы қазбаларды өндіру салығы, бонустар, өнімді бөлу жөніндегі үлестер;
экспортқа рента салығы;
өнімді бөлу туралы келісімшарт бойынша қызметті жүзеге асыратын жер қойнауын
пайдаланушының қосымша төлемі жатады;
2) мұнай секторы ұйымдары жүзеге асыратын операциялардан түсетін басқа да
түсімдерден (жергілікті бюджеттерге есептелетін түсімдерді қоспағанда), соның ішінде
мұнай келісімшарттары талаптарының бұзылғаны үшін түсімдерден (жергілікті
бюджеттерге есептелетін түсімдерді қоспағанда);
3) республикалық меншікті жекешелендіруден түсетін түсімдерден;
3-1) ұлттық басқарушы холдингтердің, ұлттық холдингтердің, ұлттық
компаниялардың және олардың еншілес, тәуелді және мемлекеттік жоспарлау
жөніндегі орталық уәкілетті орган айқындайтын тәртіппен және Қазақстан
Республикасының Үкіметі бекітетін тізбе бойынша олармен үлестес болып табылатын
өзге де заңды тұлғалардың активтерін бәсекелес ортаға беруден түсетін түсімдерден;
3-2) екінші деңгейдегі банктердің кредиттік портфельдерінің сапасын жақсартуға
маманданатын ұйымның осы Кодекстің 39-2-бабы 1-тармағының 3) тармақшасына
сәйкес сатып алынған активтерді сатуынан түсетін түсімдерден;
4) ауыл шаруашылығы мақсатындағы жер учаскелерін сатудан түсетін түсімдерден
тұрады.
3. Мұнай секторы ұйымдарына:
1) шикі мұнайды, газ конденсатын өндірумен айналысатын заңды тұлғалар;
2) шикі мұнайды, газ конденсатын барлауға келісімшарттар жасасқан заңды
тұлғалар;
3) жер қойнауын пайдаланушы салықтық міндеттемені орындау есебіне заттай
нысанда берген пайдалы қазбаларды мемлекет атынан алушы жатады.
Келесі қаржы жылына мұнай секторы ұйымдарының тізбесін бюджетті атқару
жөніндегі орталық уәкілетті орган мен жер қойнауын пайдалану, мұнай
келісімшарттарын жасасу және орындау саласындағы мемлекеттік саясатты іске
асыруды жүзеге асыратын құзыретті орган бірлесе отырып, ағымдағы қаржы жылының
20 желтоқсанына қарай бекітеді.
4. Материалдық емес активтерді қоспағанда, Қазақстан Республикасының Ұлттық
қорын басқарудан түсетін инвестициялық кірістер Қазақстан Республикасының Ұлттық
қорын қаржы құралдарына орналастырудан құралады.
Ескерту. 22-бапқа өзгерістер енгізілді - ҚР 11.07.2017 № 90-VI (алғашқы ресми
жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі);
02.04.2019 № 241-VI (01.01.2019 бастап қолданысқа енгізіледі); 05.01.2021 № 407-VI (
қолданысқа енгізілу тәртібін 2-баптан қараңыз); 19.04.2023 № 223-VII (алғашқы ресми
жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі)
Заңдарымен.
23-бап. Қазақстан Республикасының Ұлттық қорын пайдалану
1. Қазақстан Республикасының Ұлттық қоры:
1) Қазақстан Республикасының Ұлттық қорынан түсетін республикалық бюджетке
кепілді трансферт түрінде;
2) алып тасталды - ҚР 2011.11.24 № 495-IV (алғашқы ресми жарияланғанынан кейін
күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңымен;
3) Қазақстан Республикасының Ұлттық қорын басқаруға және жыл сайын аудит
өткізуге байланысты шығыстарды жабуға;
4) Қазақстан Республикасы Президентінің шешімі бойынша:
экономиканың құлдырауы немесе экономиканың өсу қарқынының баяулауы
кезеңінде дағдарысқа қарсы бағдарламаларды;
ұлттық ауқымдағы әлеуметтік маңызы бар жобаларды, стратегиялық маңызды
инфрақұрылымдық жобаларды қаржыландырудың балама көздері болмаған кезде
оларды қаржыландыру үшін Қазақстан Республикасының Ұлттық қорынан
республикалық бюджетке берілетін нысаналы трансферттер түрінде жұмсалады.
2. Материалдық емес активтерді қоспағанда:
1) Қазақстан Республикасы Ұлттық қорының сақталуын;
2) Қазақстан Республикасы Ұлттық қорының жеткілікті өтімділік деңгейін ұстап
тұруды;
3) тәуекел деңгейі қалыпты болған кезде ұзақ мерзімді перспективада Қазақстан
Республикасының Ұлттық қоры кірістілігінің жоғары деңгейін;
4) ұзақ мерзімді перспективада инвестициялық кірістер алуды қамтамасыз ету
мақсатында Қазақстан Республикасының Ұлттық қоры рұқсат етілген қаржы
құралдарына орналастырылады.
3. Материалдық емес активтерді қоспағанда, рұқсат етілген қаржы құралдарының
тізбесін Қазақстан Республикасының Ұлттық қорын Басқару жөніндегі кеңестің
ұсынысы бойынша Қазақстан Республикасының Үкіметі Қазақстан Республикасының
Ұлттық Банкімен бірлесіп айқындайды.
4. Қазақстан Республикасының Ұлттық қоры жеке және заңды тұлғаларды
кредиттеуге және міндеттемелердің орындалуын қамтамасыз ету ретінде пайдаланыла
алмайды.
5. Қазақстан Республикасының Үкіметі Қазақстан Республикасының Ұлттық
қорына активтерді есептеу және Қазақстан Республикасының Ұлттық қорын пайдалану
тәртібін айқындайды.
6. Қазақстан Республикасының Ұлттық қорына түсетін немесе Қазақстан
Республикасының Ұлттық қорынан алынатын активтер Қазақстан Республикасының
Ұлттық Банкі белгілеген тәртіппен айырбастауға немесе қайта айырбастауға жатады.
Ескерту. 23-бапқа өзгеріс енгізілді - ҚР 2011.11.24 № 495-IV (алғашқы ресми
жарияланғанынан кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі), 13.06.2013
№ 102-V (алғашқы ресми жарияланғанынан кейін күнтізбелік он күн өткен соң
қолданысқа енгізіледі); 31.12.2021 № 100-VII (алғашқы ресми жарияланған күнінен
кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңдарымен.
24-бап. Қазақстан Республикасының Ұлттық қорынан республикалық бюджетке түсетін
кепілдік берілген трансферт
1. Қазақстан Республикасының Ұлттық қорынан республикалық бюджетке түсетін
түсімдер Қазақстан Республикасының Ұлттық қорынан кепілдендірілген трансферт
болып табылады.
2. Қазақстан Республикасының Ұлттық қорынан кепілдік берілген трансферт
мөлшері абсолюттік тіркелген мәнде айқындалады және Қазақстан Республикасының
заңымен бекітіледі.
2-1. Қазақстан Республикасының Ұлттық қорынан кепілдендірілген трансферт
кесімді баға кезінде мұнай секторы ұйымдарынан Қазақстан Республикасының Ұлттық
қорына болжамды түсімдердің көлемінен аспайтын мөлшерде жоспарланады.
Кесімді баға мемлекеттік жоспарлау жөніндегі орталық уәкілетті орган Қазақстан
Республикасының Ұлттық Банкімен келісу бойынша айқындаған тәртіппен
айқындалады.
Кесімді баға осы баптың 2-тармағында көзделген заңда белгіленеді.
3. Есепті қаржы жылы ішінде Қазақстан Республикасының Ұлттық қорынан
республикалық бюджетке аударылмаған кепілдік берілген трансферт сомасын
Республикалық бюджет комиссиясының ұсынысы бойынша және Қазақстан
Республикасының Үкіметі бекіткен тәртіпке сәйкес Қазақстан Республикасы
Үкіметінің бюджетті түзету арқылы азаматтық-құқықтық мәмілелері осы Кодекстің 96-
бабының 5-тармағына сәйкес жасалған тиісті бюджеттік бағдарламалар бойынша
төленбеген тіркелген міндеттемелер сомасынан аспайтын көлемде өткен қаржы
жылының республикалық бюджетінде бекітілген ағымдағы бюджеттік бағдарламалар
мен бюджеттік даму бағдарламаларын қаржыландыру үшін ағымдағы қаржы жылында
пайдалануға құқығы бар.
4. Есепті қаржы жылы үшін республикалық бюджетке Қазақстан Республикасының
Ұлттық қорынан аударылмаған кепілдік берілген трансферт сомаларын тарту өткен
қаржы жылының ағымдағы бюджеттік бағдарламалары, бюджеттік даму
бағдарламалары бойынша тіркелген міндеттемелердің төленбеген бөлігінің және қаржы
жылының басындағы бюджеттік қаражаттар қалдықтары айырмасының сомасында
жүзеге асырылады.
Ескерту. 24-бапқа өзгерістер енгізілді - ҚР 2010.04.02 № 263-IV (2010.01.01 бастап
қолданысқа енгізіледі), 2011.11.24 № 495-IV (алғашқы ресми жарияланғанынан кейін
күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); 12.11.2015 № 395-V (алғашқы
ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі);
25.12.2020 № 391-VI (01.01.2022 бастап қолданысқа енгізіледі) Заңдарымен.
25-бап. Қазақстан Республикасының Ұлттық қорын басқару жөніндегі кеңес
1. Қазақстан Республикасының Ұлттық қорын басқару жөніндегі кеңес
материалдық емес активтерді қоспағанда, Қазақстан Республикасының Ұлттық қорын
тиімді пайдалану және оны қаржы құралдарына орналастыру жөнінде ұсыныстар
әзірлейтін, Қазақстан Республикасының Президенті жанындағы
консультациялық-кеңесші органы болып табылады.
2. Қазақстан Республикасының Ұлттық қорын басқару жөніндегі Кеңестің
функциялары:
1) Қазақстан Республикасының Ұлттық қорын қалыптастыру мен пайдалану
тиімділігін арттыру жөнінде ұсыныстар әзірлеу;
2) Қазақстан Республикасының Ұлттық қорын пайдалану көлемдері мен бағыттары
жөніндегі ұсыныстарды қарау және әзірлеу;
3) Қазақстан Республикасының Ұлттық қорын орналастыру үшін, материалдық
емес активтерді қоспағанда, рұқсат етілген қаржы құралдарының тізбесі жөніндегі
ұсыныстарды әзірлеу;
4) бірыңғай жинақтаушы зейнетақы қорының зейнетақы активтерін басқару
бөлігінде Қазақстан Республикасының әлеуметтік Кодексінде белгіленген функциялар
болып табылады.
3. Қазақстан Республикасының Ұлттық қорын басқару жөніндегі Кеңесті құру
туралы шешімді, оның құрамын және ол туралы ережені Қазақстан Республикасының
Президенті бекітеді.
Ескерту. 25-бапқа өзгеріс енгізілді - ҚР 02.08.2015 № 342-V (01.01.2016 бастап
қолданысқа енгізіледі); 20.04.2023 № 226-VII (01.07.2023 бастап қолданысқа енгізіледі)
Заңдарымен.
6-тарау. БІРЫҢҒАЙ БЮДЖЕТТІК СЫНЫПТАМА
26-бап. Бірыңғай бюджеттік сыныптаманың анықтамасы
1. Бірыңғай бюджеттік сыныптама объектілерге топтамалық кодтар бере отырып,
бюджет түсімдері мен шығыстарын функционалдық, ведомстволық және
экономикалық сипаттамалар бойынша топтастыру болып табылады.
2. Бюджет процесі бірыңғай бюджеттік сыныптама негізінде жүзеге асырылады.
3. Бiрыңғай бюджеттiк сыныптама бюджеттік жоспарлау жөнiндегi орталық
уәкiлеттi орган айқындайтын тәртiппен Қазақстан Республикасының заңнамалық
актiлерi, Қазақстан Республикасы Президентiнiң жарлықтары, Қазақстан Республикасы
Үкiметiнiң қаулылары, облыс, республикалық маңызы бар қала, астана, аудан және
облыстық маңызы бар қала мәслихатының шешімдері негiзiнде жасалады.
4. Бірыңғай бюджеттік сыныптаманы бюджеттік жоспарлау жөніндегі орталық
уәкілетті орган әзірлейді және бекітеді.
Ескерту. 26-бапқа өзгерістер енгізілді - ҚР 2011.11.24 № 495-IV (алғашқы ресми
жарияланғанынан кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі), 13.06.2013
№ 102-V (алғашқы ресми жарияланғанынан кейін күнтізбелік он күн өткен соң
қолданысқа енгізіледі); 29.09.2014 № 239-V (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейiн
күнтiзбелiк он күн өткен соң қолданысқа енгiзiледi) Заңдарымен.
27-бап. Бірыңғай бюджеттік сыныптаманың құрамы
Бірыңғай бюджеттік сыныптама:
1) бюджет түсімдерінің сыныптамасын;
2) бюджет шығыстарының функционалдық сыныптамасын;
3) бюджет шығыстарының экономикалық сыныптамасын қамтиды.
28-бап. Бюджет түсімдерінің сыныптамасы
1. Қазақстан Республикасының бюджет заңнамасына негізделген белгілі бір
сипаттамалар бойынша барлық деңгейдегі бюджеттер түсімдерінің топтамасы бюджет
түсімдерінің сыныптамасы болып табылады.
2. Бюджет түсімдері сыныптамасының топтамасы санаттан, сыныптан, кіші
сыныптан және өзіндік ерекшеліктен тұрады.
Санаттар түсімдерді экономикалық белгілер бойынша топтастыруды көрсетеді.
Сыныптар мен кіші сыныптарда түсімдер олардың көздері мен түрлері бойынша
топтастырылады.
Өзіндік ерекшелік бюджетке төлем немесе түсім түрін айқындайды.
29-бап. Бюджет шығыстарының функционалдық сыныптамасы
1. Функционалдық және ведомстволық белгілер бойынша бюджеттік қаражаттың
жұмсалу бағыттарын айқындайтын, мемлекет функцияларының орындалуын,
Мемлекеттік жоспарлау жүйесінің құжаттарын іске асыруды көрсететін барлық
деңгейлердегі бюджеттер шығыстарының топтамасы бюджет шығыстарының
функционалдық сыныптамасы болып табылады.
2. Бюджет шығыстарының функционалдық сыныптамасының топтамасы мынадай
деңгейлерден тұрады:
функционалдық топтар;
функционалдық кіші топтар;
бюджеттік бағдарламалардың әкімшілері;
бюджеттік бағдарламалар (кіші бағдарламалар).
3. Бюджет шығыстарының функционалдық сыныптамасы негізінде бюджеттік
бағдарламалар әкімшілерін және бюджеттік бағдарламаларды (кіші бағдарламаларды)
топтастыру арқылы жасалатын бюджет шығыстарының ведомстволық сыныптамасы
қалыптастырылуы мүмкін.
Ескерту. 29-бапқа өзгеріс енгізілді - ҚР 2010.04.02 № 263-IV (2010.01.01 бастап
қолданысқа енгізіледі); 31.12.2021 № 100-VII (алғашқы ресми жарияланған күнінен
кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңдарымен.
30-бап. Бюджет шығыстарының экономикалық сыныптамасы
1. Бюджеттік бағдарламаларды іске асыру үшін мемлекеттік мекемелер жүзеге
асыратын операцияларды көрсететін экономикалық сипаттамалар бойынша бюджет
шығыстарын топтастыру бюджет шығыстарының экономикалық сыныптамасы болып
табылады.
2. Бюджет шығыстарының экономикалық сыныптамасын топтастыру санаттан,
сыныптан, кіші сыныптан және өзіндік ерекшеліктен тұрады.
Санат шығыстарды экономикалық белгілері бойынша топтастырады. Сынып және
кіші сынып шығыстарды мемлекеттік мекемелер жүргізетін операциялардың негізгі
түрлері бойынша топтастырады. Өзіндік ерекшелік бюджеттік бағдарламаны іске асыру
үшін мемлекеттік мекеме жүргізетін операцияның түрін айқындайды.
3. Бюджет шығыстарының экономикалық сыныптамасы ерекшеліктерінің
құрылымын бюджеттік жоспарлау жөніндегі орталық уәкілетті орган әзірлейді және
бекітеді.
Ескерту. 30-бапқа өзгерістер енгізілді - ҚР 2011.11.24 № 495-IV (алғашқы ресми
жарияланғанынан кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі), 13.06.2013
№ 102-V (алғашқы ресми жарияланғанынан кейін күнтізбелік он күн өткен соң
қолданысқа енгізіледі); 29.09.2014 № 239-V (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейiн
күнтiзбелiк он күн өткен соң қолданысқа енгiзiледi) Заңдарымен.
31-бап. Бюджеттік бағдарламалардың әкімшісі
1. Бюджеттік бағдарламалардың әкімшісі бюджеттік бағдарламаларды жоспарлауға,
негіздеуге, іске асыруға және нәтижелерге қол жеткізуге жауапты мемлекеттік орган
болып табылады.
Бюджеттік бағдарламалардың әкімшісі өзіне жүктелген функциялар мен
өкілеттіктерге сәйкес айқындалады.
Бюджеттік бағдарламалардың бір әкімшісінің құзыретіне жатқызуға болмайтын,
экономиканың әртүрлі салаларындағы жобаларды іске асыруды көздейтін, ұлттық
холдингтер мен ұлттық басқарушы холдингтің жарғылық капиталына мемлекеттің
қатысуы арқылы бюджеттік инвестицияларды жүзеге асыру жоспарланған бюджеттік
бағдарламалар бойынша мемлекеттік жоспарлау жөніндегі орталық уәкілетті орган
әкімші болады.
2. Егер бюджеттік бағдарламалардың әкімшісі бір мезгілде бюджеттік
бағдарламаның әкімшісі және мемлекеттік мекеме болып табылса, ол бюджет
қаражатын дербес пайдаланады.
3. Облыстық бюджеттік бағдарламалардың, республикалық маңызы бар қалалардың
, астананың бюджеттік бағдарламаларының әкімшілері болып табылатын облыстың,
республикалық маңызы бар қаланың, астананың ішкі істер органдарын және азаматтық
қорғау саласындағы уәкілетті органының аумақтық бөлімшелерін қоспағанда,
мемлекеттік органдардың құрылымдық және аумақтық бөлімшелері бюджеттік
бағдарламалардың әкімшілері бола алмайды.
4. Орталық атқарушы және өзге де орталық мемлекеттік органдар республикалық
бюджеттік бағдарламалардың әкімшілері болып табылады.
5. Жергiлiктi бюджеттiк бағдарламалардың әкiмшiлерi Қазақстан Республикасының
Үкiметi бекiтетiн жергiлiктi мемлекеттiк басқарудың базалық құрылымы және
Қазақстан Республикасының заңнамасында белгіленген тәртіппен тиісті
әкімшілік-аумақтық бірлікті басқару схемасы негiзге алына отырып айқындалады.
6. Әкiмдердiң және облыстық мәслихаттардың, республикалық маңызы бар қалалар,
астана мәслихаттарының аппараттары, облыстардың, республикалық маңызы бар
қалалардың, астананың әкiмдiктерi уәкiлеттiк берген атқарушы органдар, облыстардың,
республикалық маңызы бар қалалардың, астананың тексеру комиссиялары және
облыстардың, республикалық маңызы бар қалалардың, астананың iшкi iстер органдары
облыстық бюджеттiк бағдарламалардың, республикалық маңызы бар қалалардың,
астананың бюджеттiк бағдарламаларының әкiмшiлерi болып табылады.
7. Аудан (облыстық маңызы бар қала) әкімінің және мәслихатының аппараттары,
аудан (облыстық маңызы бар қала) әкімдігі уәкілеттік берген атқарушы органдар
аудандық (қалалық) бюджеттік бағдарламалардың әкімшілері болып табылады.
8. Қаладағы аудан, аудандық маңызы бар қала, ауыл, кент, ауылдық округ
әкімдерінің аппараттары осы әкімшілік-аумақтық бірліктердің бюджеттік
бағдарламаларының әкімшілері болып табылады.
9. Бюджеттік бағдарламалардың әкімшілері "Қоғамдық кеңестер туралы" Қазақстан
Республикасының Заңына сәйкес құрылатын Қоғамдық кеңес отырысында мемлекеттік
органдардың даму жоспарларының және бюджеттік бағдарламалардың жобаларын;
мемлекеттік органдардың даму жоспарларының және бюджеттік бағдарламалардың
орындалуын; мемлекеттік органдардың даму жоспарларының нысаналы
индикаторларына қол жеткізу туралы есептерді, бюджеттік бағдарламалардың іске
асырылуы туралы есептерді, тауарларды (жұмыстарды, көрсетілетін қызметтерді)
өткізуден түсетін ақша түсімдері мен шығыстары жоспарларының орындалуы туралы
есептерді, қайырымдылықтан түсетін ақшаның түсуі мен жұмсалуы туралы есептерді,
ашық бюджеттердің интернет-порталында бюджеттік бағдарламалардың жобаларын
және бюджеттік бағдарламалардың іске асырылуы туралы есептерді жария талқылау
қорытындылары бойынша есептерді талқылауды жүргізеді.
Ескерту. 31-бапқа өзгерістер енгізілді - ҚР 2011.11.24 № 495-IV (алғашқы ресми
жарияланғанынан кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі), 2012.11.23
№ 55-V (алғашқы ресми жарияланған күнінен бастап қолданысқа енгізіледі), 13.06.2013
№ 102-V (алғашқы ресми жарияланғанынан кейін күнтізбелік он күн өткен соң
қолданысқа енгізіледі); 02.11.2015 № 384-V (01.01.2016 бастап қолданысқа енгізіледі);
11.07.2017 № 90-VI (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн
өткен соң қолданысқа енгізіледі); 26.12.2017 № 124-VI (01.01.2018 бастап қолданысқа
енгізіледі); 28.12.2018 № 210-VІ (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін
күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); 31.12.2021 № 100-VII (алғашқы
ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі)
Заңдарымен.
32-бап. Бюджеттік бағдарламалар
1. Мемлекеттік органның даму жоспарын әзірлейтін республикалық бюджеттік
бағдарламалар әкімшісінің бюджеттік бағдарламасы республикалық бюджет
шығыстарының мемлекеттік органның даму жоспарында айқындалған мақсаттармен
өзара байланысты бағытын айқындайды.
Мемлекеттік органның даму жоспарын әзірлемейтін республикалық бюджеттік
бағдарламалар әкімшісінің бюджеттік бағдарламасы республикалық бюджет
шығыстарының мемлекеттік орган туралы ережеде айқындалған өкілеттіктермен өзара
байланысты бағытын айқындайды.
Жергілікті бюджеттік бағдарламалар әкімшісінің бюджеттік бағдарламасы
жергілікті бюджет шығыстарының облыстың, республикалық маңызы бар қаланың,
астананың тиісті даму жоспарында айқындалған мақсаттармен, нысаналы
индикаторлармен не мемлекеттік орган туралы ережеде айқындалған өкілеттіктермен
өзара байланысты бағытын айқындайды.
2. Бюджеттік бағдарламалардың әкімшісі бюджеттік бағдарламаны жылжымалы
негiзде жыл сайын жоспарлы кезеңге әзiрлейдi және ол тікелей және түпкілікті
нәтижелер көрсеткіштерін, жоспарлы кезеңге жоспарланатын бюджет қаражатының
көлемдерін, бюджеттік инвестициялық жобаларға, заңды тұлғалардың жарғылық
капиталдарын қалыптастыруға және (немесе) ұлғайтуға, бюджеттік субсидияларға
мәлімделетін шығыстардың экономикалық әсерінің көрсеткіштерін қамтиды.
Мемлекеттік органдардың даму жоспарларын әзірлейтін республикалық бюджеттік
бағдарламалар әкімшілерінің бюджеттік бағдарламаларын бюджеттік
бағдарламалардың әкімшілері мемлекеттік жоспарлау және бюджеттік жоспарлау
жөніндегі орталық уәкілетті органдармен келісу бойынша бекітеді.
Мемлекеттік органдардың даму жоспарларын әзірлемейтін республикалық
бюджеттік бағдарламалар әкімшілерінің бюджеттік бағдарламаларын бюджеттік
бағдарламалардың әкімшілері бюджеттік жоспарлау жөніндегі орталық уәкілетті
органмен келісу бойынша бекітеді.
Аудандық маңызы бар қалалардың, ауылдардың, кенттердің, ауылдық округтердің
бюджеттерінен қаржыландырылатын жергілікті бюджеттік бағдарламалар
әкімшілерінің аудандардың (облыстық маңызы бар қалалардың) мемлекеттік
жоспарлау жөніндегі жергілікті уәкілетті органдарымен келісу бойынша бекітілетін
бюджеттік бағдарламаларын қоспағанда, жергілікті бюджеттік бағдарламалар
әкімшілерінің бюджеттік бағдарламаларын бюджеттік бағдарламалардың әкімшілері
мемлекеттік жоспарлау жөніндегі тиісті жергілікті уәкілетті органмен келісу бойынша
бекітеді.
3. Жоғары тұрған бюджеттен берілетін нысаналы трансферттер немесе кредиттер
есебінен іс-шараларды іске асыруға бағытталған бюджеттік бағдарламаларды төмен
тұрған бюджеттің бюджеттiк бағдарламаларының әкiмшiлерi нысаналы трансферттерді
немесе кредиттерді аударатын жоғары тұрған бюджеттің бюджеттік
бағдарламаларының әкімшісімен және мемлекеттік жоспарлау жөніндегі жергілікті
уәкілетті органдармен келісу бойынша бекітеді (қайта бекітеді).
Жоғары тұрған бюджеттің бюджеттік бағдарламалары әкімшісінің төмен тұрған
бюджеттерге нысаналы даму трансферттерін немесе кредиттерді беруге бағытталған
бюджеттік бағдарламаларында (кіші бағдармаларында) жоғары тұрған бюджеттен
берілетін нысаналы даму трансферттері немесе кредиттер есебінен
қаржыландырылатын жергілікті бюджеттік инвестициялардың тізбесі жергілікті
бюджеттiк инвестициялардың атаулары мен жоспарлы кезеңге арналған шығыстар
көрсетіле отырып, төмен тұрған бюджеттер бөлінісінде көрсетіледі.
Осы Кодекстің 46-бабы 2-тармағының 1) тармақшасына сәйкес төмен тұрған
бюджеттердің кірістері бойынша шығындарды өтеуге бағытталған ағымдағы нысаналы
трансферттерді қоспағанда, жоғары тұрған бюджеттің бюджеттік бағдарламалары
әкімшісінің ағымдағы нысаналы трансферттерді беруге бағытталған бюджеттік
бағдарламаларында (кіші бағдарламаларында) тікелей нәтиже көрсеткіштері төмен
тұрған бюджеттер бөлінісінде көрсетіледі.
Республикалық немесе облыстық бюджеттік бағдарламалардың әкімшілері жоғары
тұрған бюджеттің бюджеттік бағдарламалары әкімшісінің төмен тұрған бюджеттерге
нысаналы даму трансферттерін немесе кредиттерді беруге бағытталған бекітілген (
қайта бекітілген) бюджеттік бағдарламаларын олар бекiтiлген (қайта бекітілген) күннен
бастап үш жұмыс күнінен кешіктірмей облыстардың, республикалық маңызы бар
қалалардың, астананың немесе аудандардың (облыстық маңызы бар қалалардың)
мемлекеттік жоспарлау жөніндегі жергілікті уәкілетті органдарының назарына
жеткізеді.
Аудандық (қалалық) бюджеттік бағдарламалардың әкімшілері жоғары тұрған
бюджеттің бюджеттік бағдарламалары әкімшісінің төмен тұрған бюджеттерге
нысаналы даму трансферттерін немесе кредиттерді беруге бағытталған бекітілген (
қайта бекітілген) бюджеттік бағдарламаларын олар бекiтiлген (қайта бекітілген) күннен
бастап үш жұмыс күнінен кешіктірмей аудандық маңызы бар қалалар, ауылдар, кенттер
, ауылдық округтер әкімдері аппараттарының назарына жеткізеді.
4. Республикалық бюджеттік бағдарламалар:
бюджетті нақтылау кезінде олардың қаржыландыру көлемдері мен нәтижелер
көрсеткіштері өзгерген жағдайда, осы баптың 2-тармағына сәйкес мемлекеттік және
бюджеттік жоспарлау жөніндегі орталық уәкілетті органдармен немесе бюджеттік
жоспарлау жөніндегі орталық уәкілетті органмен келісу бойынша;
бюджетті түзету кезінде олардың қаржыландыру көлемдері мен нәтижелер
көрсеткіштері өзгерген жағдайда, бюджеттік жоспарлау жөніндегі орталық уәкілетті
органмен келісу бойынша қайта бекітіледі.
Жергілікті бюджеттік бағдарламалар жергілікті бюджетті нақтылау немесе түзету
кезінде олардың қаржыландыру көлемдері мен нәтижелер көрсеткіштері өзгерген
жағдайда, осы баптың 2-тармағына сәйкес мемлекеттік жоспарлау жөніндегі жергілікті
уәкілетті органмен келісу бойынша қайта бекітіледі.
4-1. Бюджеттік бағдарламаларға бюджеттік бағдарламалар әкімшісінің бастамасы
бойынша бюджеттік бағдарлама бойынша қаржыландырудың жылдық көлемін
өзгертпей, мемлекеттік жоспарлау және бюджеттік жоспарлау жөніндегі орталық
уәкілетті органдардың келісімінсіз немесе осы Кодекстің 85-бабы 9-тармағының екінші
бөлігінде, 9-1 және 9-3-тармақтарында көзделген жағдайларда мемлекеттік жоспарлау
жөніндегі жергілікті уәкілетті органмен келісу бойынша өзгерістер енгізіледі.
Бюджеттік бағдарламалардың әкімшілері бюджеттік бағдарламаларға өз бастамасы
бойынша өзгерістер енгізген кезде бюджеттік бағдарламаларға бекітілген өзгерістерді
тиісінше бюджетті атқару жөніндегі орталық немесе жергілікті уәкілетті органға
хабарлама тәртібімен үш жұмыс күні ішінде жібереді.
5. Бюджеттік бағдарламалар өзінің мазмұны бойынша біртекті мемлекеттік
функциялары, өкілеттіктері мен мемлекеттік көрсетілетін қызметтері немесе бюджеттік
бағдарламалар әкімшілері қызметінің бағыттары бойынша топтастырылуға тиіс.
6. Бюджеттік бағдарлама бюджет қаражатын жұмсау бағыттарын нақтылайтын,
мемлекеттік органның даму жоспарының, облыстың, республикалық маңызы бар
қаланың, астананың даму жоспарының мақсатына және (немесе) бюджеттік
бағдарламаның түпкілікті нәтижесіне қол жеткізуге бағытталған кіші бағдарламаларға
бөлінуі мүмкін.
Әртүрлі көздер есебінен қаржыландырылатын бюджеттік бағдарламалар үшін
бюджеттік кіші бағдарлама қаржыландыру көздерінің әрқайсысы үшін бөлінеді.
Бюджеттік бағдарламаның кіші бағдарламалары болған кезде тікелей нәтиже
көрсеткіштері кіші бағдарламалар деңгейінде көрсетіледі.
7. Төмен тұрған бюджеттерге берілетін нысаналы трансферттер бойынша тікелей
және түпкілікті нәтижелер көрсеткіштері жоғары тұрған бюджеттен берілетін
нысаналы трансферттер есебінен іс-шараларды іске асыруға бағытталған тиісті
жергілікті бюджеттік бағдарламалар бойынша көрсетіледі.
Жоғары тұрған бюджеттен берілетін нысаналы даму трансферттері есебiнен
іс-шараларды іске асыруға бағытталған жергілікті бюджеттік бағдарламалар бойынша
тікелей нәтиже көрсеткіштері жергілікті бюджеттік инвестициялық жобалар
бөлінісінде көрсетіледі.
8. Әрбір бюджеттік бағдарламаға бюджеттік бағдарлама басшысы — бюджеттік
бағдарламаның жоспарлануы мен орындалуын қамтамасыз ететін бюджеттік
бағдарламалар әкімшісінің лауазымды адамы бекітіледі.
Бюджеттік бағдарлама басшысы бюджеттік бағдарламаны сапасыз жоспарлағаны
және оның нәтижелерінің көрсеткіштеріне қол жеткізбегені үшін Қазақстан
Республикасының заңдарына сәйкес жауапты болады.
9. Бюджеттік бағдарламаларды (кіші бағдарламаларды) әзірлеу және бекіту (қайта
бекіту) тәртібін және олардың мазмұнына қойылатын талаптарды бюджеттік
жоспарлау жөніндегі орталық уәкілетті органмен келісу бойынша мемлекеттік
жоспарлау жөніндегі орталық уәкілетті орган айқындайды.
Ескерту. 32-бап жаңа редакцияда - ҚР 12.11.2015 № 395-V Заңымен (алғашқы ресми
жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі);
өзгерістер енгізілді - ҚР 11.07.2017 № 90-VI (алғашқы ресми жарияланған күнінен
кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); 30.11.2017 № 112-VI (
алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа
енгізіледі); 31.12.2021 № 100-VII (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін
күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңдарымен.
33-бап. Бюджеттік бағдарламалардың түрлері
1. Мазмұнына байланысты бюджеттік бағдарламалар:
мемлекеттік функцияларды, өкілеттіктерді және олардан туындайтын мемлекеттік
қызметтер көрсетуді жүзеге асыруға;
трансферттер мен бюджеттік субсидиялар беруге;
бюджеттік кредиттер беруге;
бюджеттік инвестицияларды жүзеге асыруға;
күрделі шығыстарды жүзеге асыруға;
мемлекеттің міндеттемелерін орындауға;
нысаналы салым салуға;
ЗҚАИ-ның ескертпесі!
1-тармақтың тоғызыншы абзацына өзгеріс енгізу көзделген – ҚР 19.04.2023 № 223-
VII (01.01.2024 бастап қолданысқа енгізіледі) Заңымен.
нысаналы аударымға бағытталған бағдарламалар болып бөлiнедi.
ЗҚАИ-ның ескертпесі!
1-тармақты оныншы абзацпен толықтыру көзделген – ҚР 19.04.2023 № 223-VII (
01.01.2024 бастап қолданысқа енгізіледі) Заңымен.
Мемлекеттік органның даму жоспарының немесе облыстың, республикалық
маңызы бар қаланың, астананың даму жоспарының мақсатына, бірыңғай түпкілікті
нәтижеге қол жеткізу үшін мемлекеттік функцияларды, өкілеттіктерді жүзеге асыру
және олардан туындайтын мемлекеттік қызметтерді көрсету, күрделі шығыстарды
жүзеге асыру, бюджеттік инвестициялық жобаларды іске асыру арқылы бюджеттік
инвестицияларды жүзеге асыру, трансферттер мен бюджеттік субсидиялар беру
бойынша шығындар, көрсетілген шығындарды жекелеген кіші бағдарламаларға бөле
отырып, бір бюджеттік бағдарламаға біріктірілуі мүмкін.
2. Бюджеттік бағдарламалар мемлекеттік басқару деңгейіне қарай:
1) республикалық бюджет құрамында бекітілетін республикалық;
2) облыстық бюджет, республикалық маңызы бар қалалар, астана бюджеттері
құрамында бекітілетін облыстық, республикалық маңызы бар қалалар, астана;
3) аудандық (облыстық маңызы бар қала) бюджет құрамында бекітілетін аудандық (
қалалық);
4) республикалық маңызы бар қалалар, астана, облыстық маңызы бар қала
бюджеттері құрамында бекітілетін қаладағы ауданның бюджеттік бағдарламалары;
ЗҚАИ-ның ескертпесі!
5) тармақшаның осы редакциясы ҚР 11.07.2017 № 90-VI Заңына сәйкес халық саны
екі мың адамнан көп аудандық маңызы бар қалалар, ауылдар, кенттер, ауылдық
округтер үшін 01.01.2018 бастап қолданысқа енгізілді (халық саны екі мың адам және
одан аз аудандық маңызы бар қалалар, ауылдар, кенттер, ауылдық округтер үшін
01.01.2020 дейін қолданыста болатын редакциясын ҚР 04.12.2008 Бюджет кодексінің
11.07.2017 датадағы архивтік нұсқасын қараңыз).
5) аудандық маңызы бар қалалар, ауылдар, кенттер, ауылдық округтер бюджеттері
құрамында бекітілетін аудандық маңызы бар қаланың, ауылдың, кенттің, ауылдық
округтің бюджеттік бағдарламалары болып бөлінеді.
Облыстық, республикалық маңызы бар қалалардың, астананың, аудандық (қалалық)
бюджеттік бағдарламалар, сондай-ақ қаладағы ауданның бюджеттік бағдарламалары
және аудандық маңызы бар қаланың, ауылдың, кенттің, ауылдық округтің бюджеттік
бағдарламалары жергілікті бюджеттік бағдарламалар болып табылады.
3. Бюджеттік бағдарламалар іске асыру тәсіліне байланысты:
1) бір әкімші іске асыратын дара бюджеттік бағдарламаларға;
2) белгілі бір бюджеттік бағдарламалар әкімшісінің бюджеттік бағдарламаларының
құрамында бекітілетін және бюджеттік бағдарламалардың әртүрлі әкімшілері арасында
ағымдағы қаржы жылы ішінде бөлінуге жататын, бөлінетін бюджеттік бағдарламаларға
бөлінеді.
Мұндай бюджеттік бағдарламаларды бөлу бюджеттік жоспарлау жөніндегі орталық
уәкілетті органмен келісу бойынша тиісті орталық мемлекеттік органдар айқындайтын
тәртіппен жүзеге асырылады.
Бөлінетін бюджеттік бағдарламаның түпкілікті нәтижелері бөлінетін бюджеттік
бағдарламаны әртүрлі бюджеттік бағдарламалар әкімшілері арасында ағымдағы қаржы
жылы ішінде бөлетін бюджеттік бағдарламалар әкімшісінің бюджеттік
бағдарламасында көрсетіледі.
Бөлінетін бюджеттік бағдарламаның тікелей нәтижелері әртүрлі бюджеттік
бағдарламалар әкімшілері арасында ағымдағы қаржы жылы ішінде бөлінетін
бюджеттік бағдарламаларды бөлген кезде бөлінетін бюджеттік бағдарламалар есебінен
қаражат алатын бюджеттік бағдарламалар әкімшісінің бюджеттік бағдарламасында
көрсетіледі.
Қазақстан Республикасы Президентінің бастамаларына арналған резервті,
Қазақстан Республикасының Үкіметі мен жергілікті атқарушы органдардың
резервтерін пайдалануға бағытталған бөлінетін бюджеттік бағдарламалардың тікелей
және түпкілікті нәтижелері қаражатты осы бөлінетін бюджеттік бағдарламалар
есебінен алатын бюджеттік бағдарламалар әкімшісінің бюджеттік бағдарламасында
көрсетіледі.
Қазақстан Республикасы Президентінің бастамаларына арналған резервті,
Қазақстан Республикасының Үкіметі мен жергілікті атқарушы органдардың
резервтерін пайдалануға бағытталған бөлінетін бюджеттік бағдарламалар бойынша
бекітілген (нақтыланған) бюджетте көзделген шығыстар толық бөлінбеген жағдайда,
бөлінбеген сома бюджеттің атқарылмауы болып табылмайды.
4. Бюджеттік бағдарламалар (кіші бағдарламалар) бірыңғай бюджеттік
сыныптаманың құрамында тиісті белгі (код) беріле отырып, ағымдағы бюджеттік
бағдарламаларға (кіші бағдарламаларға) және бюджеттік даму бағдарламаларына (кіші
бағдарламаларға) бөлінеді.
Бюджеттік инвестицияларды жүзеге асыруға бағытталған бюджет шығыстары
бюджеттік даму бағдарламаларына (кіші бағдарламаларға) жатады. Бюджеттің қалған
шығыстары ағымдағы бюджеттік бағдарламаларға (кіші бағдарламаларға) жатады.
Ескерту. 33-бапқа өзгерістер енгізілді - ҚР 2012.02.16 № 557-IV (алғашқы ресми
жарияланғанынан кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі), 2012.11.23
№ 55-V (алғашқы ресми жарияланған күнінен бастап қолданысқа енгізіледі); 02.07.2014
№ 225-V (01.01.2015 бастап қолданысқа енгізіледі); 29.09.2014 № 239-V (алғашқы
ресми жарияланған күнінен кейiн күнтiзбелiк он күн өткен соң қолданысқа енгiзiледi);
28.11.2014 № 257-V (01.01.2015 бастап қолданысқа енгізіледі); 12.11.2015 № 395-V (
алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа
енгізіледі); 11.07.2017 № 90-VI (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік
он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); 25.12.2020 № 391-VI (алғашқы ресми
жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі);
31.12.2021 № 100-VII (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн
өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңдарымен.
34-бап. Мемлекеттік функцияларды, өкілеттіктерді жүзеге асыруға және олардан
туындайтын мемлекеттік қызметтерді көрсетуге бағытталған бюджеттік бағдарламалар
1. Мемлекеттік функцияларды, өкілеттіктерді жүзеге асыруға және олардан
туындайтын мемлекеттік қызметтерді көрсетуге бағытталған бюджеттік бағдарламаның
құнына олармен байланысты барлық ағымдағы шығыстар кіреді.
2. Бюджеттік бағдарламалардың атауларында жүзеге асырылатын мемлекеттік
функциялардың, өкілеттіктердің мазмұны және олардан туындайтын мемлекеттік
қызметтерді көрсету немесе мемлекеттік орган қызметінің бағыттары көрсетілуге тиіс.
3. Үкіметтік емес ұйымдардың мемлекеттік әлеуметтік тапсырысты орындауы
мемлекеттік қызметтер көрсетуге бағытталған бюджеттік бағдарламалар бойынша
қаржыландырылады.
4. Өтеусіз негізде берілетін активтерге бюджет қаражатын жоспарлауға жол
беріледі.
5. Зерттеулердің, консалтингтік көрсетілетін қызметтер мен мемлекеттік
тапсырманың құны тиісті саланың (аяның) орталық уәкілетті органдары бюджеттік
жоспарлау жөніндегі орталық уәкілетті органмен келісу бойынша айқындайтын
тәртіппен белгіленеді.
Ескерту. 34-бап жаңа редакцияда - ҚР 15.04.2013 № 89-V Заңымен (алғашқы ресми
жарияланғанынан кейін күнтізбелік отыз күн өткен соң қолданысқа енгізіледі);
өзгерістер енгізілді - ҚР 30.11.2017 № 112-VI (алғашқы ресми жарияланған күнінен
кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); 25.12.2020 № 391-VI (
алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа
енгізіледі) Заңдарымен.
35-бап. Трансферттер мен бюджеттік субсидиялар беруге бағытталған бюджеттік
бағдарламалар
1. Трансферттер мен бюджеттік субсидиялар беруге бағытталған бюджеттік
бағдарламаларға:
1) бюджеттер деңгейлері арасындағы трансферттер;
1-1) алып тасталды - ҚР 11.07.2017 № 90-VI Заңымен (қолданысқа енгізілу тәртібін
2-баптың 1-т. 1) тармақшасынан қараңыз).
ЗҚАИ-ның ескертпесі!
1-2) тармақшаны алып тастау көзделген – ҚР 19.04.2023 № 223-VII (01.01.2024
бастап қолданысқа енгізіледі) Заңымен.
1-2) әлеуметтік медициналық сақтандыру қорына трансферттер;
2) мемлекеттік мекемелердің қызметкерлеріне арналған ақшалай төлемдерден басқа
, жеке тұлғаларға арналған трансферттер;
3) жеке және заңды тұлғаларға арналған бюджеттік субсидиялар жатады.
2. Бюджеттер деңгейлері арасындағы трансферттер, осы Кодексте көзделген
жағдайларды қоспағанда, бюджеттің бір деңгейінен басқасына өтеусіз және
қайтарымсыз төлемдер болып табылады.
2-1. Алып тасталды - ҚР 11.07.2017 № 90-VI Заңымен (қолданысқа енгізілу тәртібін
2-баптың 1-т. 1) тармақшасынан қараңыз).
2-2. Республикалық бюджеттен:
әлеуметтік медициналық сақтандыру қорының тегін медициналық көмектің
кепілдік берілген көлемі шеңберінде қызметтер көрсеткені үшін ақы төлеуі мақсатында
;
әскери қызметшілерге, арнаулы мемлекеттік және құқық қорғау органдарының
қызметкерлеріне міндетті әлеуметтік медициналық сақтандыру жүйесінде
медициналық көмек көрсету бойынша денсаулық сақтау субъектілерінің көрсетілетін
қызметтеріне ақы төлеуге әлеуметтік медициналық сақтандыру қорының шығындарын
өтеу мақсатында;
"Міндетті әлеуметтік медициналық сақтандыру туралы" Қазақстан
Республикасының Заңында айқындалған әлеуметтік медициналық сақтандыру қорына
жарналар төлеуден босатылған Қазақстан Республикасының азаматтары үшін
мемлекеттің міндетті әлеуметтік медициналық сақтандыруға жарналары түрінде
әлеуметтік медициналық сақтандыру қорына ақша аудару осы қорға трансферттер
болып табылады.
3. Мемлекеттік мекемелер қызметкерлеріне арналған ақшалай төлемдерден басқа,
жеке тұлғаларға арналған трансферттер, бұл жеке тұлғаларға олардың иелігіндегі
табыстарын өсіруге не Қазақстан Республикасының заңнамалық актілерінде көзделген
шығындардың немесе нұқсандардың белгілі бір түрлерін толық немесе ішінара өтеуге
арналған ақшалай төлемдер.
4. Қазақстан Республикасының заңнамалық актілерінде көзделген жағдайларда,
мемлекеттік функцияларды орындаудың және республиканың немесе өңірдің
дамуының әлеуметтік-экономикалық міндеттерін іске асырудың басқа да тәсілі
болмаған кезде ғана жеке және заңды тұлғаларға, соның ішінде шаруа немесе фермер
қожалықтарына берілетін бюджеттен қайтарымсыз төлемдер бюджеттік субсидиялар
болып табылады.
5. Бюджеттен субсидиялар төлеу тәртібін мемлекеттік жоспарлау жөніндегі орталық
уәкілетті органмен және бюджеттік жоспарлау жөніндегі орталық уәкілетті органмен
келісу бойынша орталық мемлекеттік органдар айқындайды.
6. Алып тасталды - ҚР 11.07.2017 № 90-VI Заңымен (01.01.2020 бастап қолданысқа
енгізіледі).
7. Әлеуметтік медициналық сақтандыру қорына трансферттерді беру тәртібін
Қазақстан Республикасының Үкіметі айқындайды.
Ескерту. 35-бапқа өзгерістер енгізілді - ҚР 29.09.2014 № 239-V (алғашқы ресми
жарияланған күнінен кейiн күнтiзбелiк он күн өткен соң қолданысқа енгiзiледi);
28.11.2014 № 257-V (01.04.2015 бастап қолданысқа енгізіледі); 02.11.2015 № 387-V (
алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа
енгізіледі); 16.11.2015 № 406-V (қолданысқа енгізілу тәртібін 2-баптан қараңыз);
11.07.2017 № 90-VI Заңымен (қолданысқа енгізілу тәртібін 2-баптан қараңыз)
Заңдарымен.
36-бап. Бюджеттік кредиттер беруге бағытталған бюджеттік бағдарламалар
Бюджеттік кредиттер:
1) бюджеттік инвестициялық жобаларды іске асыруға;
2) мемлекеттің сыртқы экономикалық қызметін жүзеге асыруға;
3) қаржы агенттіктерінің мемлекеттік инвестициялық саясатты іске асыруына;
4) төмен тұрған бюджеттердің қолма-қол ақша тапшылығын жабуға;
5) мемлекеттің әлеуметтік саясатының міндеттерін шешуге;
6) ауыл шаруашылығы өнімдерін сатып алу арқылы азық-түлік қауіпсіздігін
қамтамасыз етуге бағытталады.
Ескерту. 36-бапқа өзгеріс енгізілді - ҚР 2012.02.16 № 557-IV (алғашқы ресми
жарияланғанынан кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); 31.12.2021
№ 100-VII (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң
қолданысқа енгізіледі) Заңдарымен.
37-бап. Бюджеттік инвестицияларды жүзеге асыруға бағытталған бюджеттік
бағдарламалар
Бюджеттік инвестициялар бюджеттік инвестициялық жобаларды іске асыру және
заңды тұлғалардың жарғылық капиталына қатысу арқылы жүзеге асырылады.
Ескерту. 37-бап жаңа редакцияда - ҚР 03.12.2013 № 150-V Заңымен (алғашқы ресми
жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі).
38-бап. Күрделі шығыстарды жүзеге асыруға бағытталған бюджеттік бағдарламалар
Күрделі шығыстарға, бюджеттік инвестициялардан басқа, шығыстардың
экономикалық сыныптамасына сәйкес материалдық-техникалық базаны
қалыптастыруға не нығайтуға, күрделі жөндеуді (қалпына келтіруді) жүргізуге және
өзге де күрделі шығыстарға бағытталған шығыстар жатады.
Ескерту. 38-бапқа өзгеріс енгізілді - ҚР 2010.04.02 № 263-IV (2010.01.01 бастап
қолданысқа енгізіледі) Заңымен.
39-бап. Мемлекеттің міндеттемелерін орындауға бағытталған бюджеттік бағдарламалар
Мемлекеттің міндеттемелерін орындауға бағытталған бюджеттік бағдарламаларға:
қарыз алу шарттарынан туындайтын, уақыттың белгілі бір кезеңінде сыйақының,
комиссиялық алымдардың, айыппұлдардың және өзге де төлемдердің жиынтық
төлемдері, хеджирлеу мәмілелері бойынша төлемдер;
қарыз алушының қарыз шартында белгіленген тәртіппен алған қарыз сомасын
қайтаруы, мемлекеттің қарыз шартынан туындайтын басқа да міндеттемелерді
орындауы;
Қазақстан Республикасы мүшесі болып табылатын халықаралық ұйымдарға үлестік
және донорлық жарналар;
мемлекеттік кепілдіктер мен кепілгерліктер бойынша міндеттемелерді орындау;
экспортты қолдау бойынша мемлекеттік кепілдіктер жөніндегі міндеттемелерді
орындау;
мемлекеттік-жекешелік әріптестік жобалары бойынша мемлекеттік міндеттемелерді
, оның ішінде мемлекеттік концессиялық міндеттемелерді орындау;
мемлекеттің Қазақстан Республикасы ратификациялаған халықаралық шарттардан
және Қазақстан Республикасының заңнамалық актілерінен немесе соттардың
шешімдерінен туындайтын басқа да міндеттемелері жатады.
Ескерту. 39-бапқа өзгерістер енгізілді - ҚР 2012.11.23 № 55-V (алғашқы ресми
жарияланған күнінен бастап қолданысқа енгізіледі); 04.07.2013 № 131-V (алғашқы
ресми жарияланғанынан кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі);
31.10.2015 № 380-V (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн
өткен соң қолданысқа енгізіледі); 03.04.2019 № 243-VI (алғашқы ресми жарияланған
күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңдарымен.
39-1-бап. Нысаналы салым салуға бағытталған бюджеттік бағдарламалар
1. Дербес бiлiм беру ұйымдарының қызметiне және (немесе) қордың
ұйымдық-құқықтық нысанында құрылатын коммерциялық емес ұйымға тек қана
дербес бiлiм беру ұйымдары мен олардың ұйымдарының қызметiн қаржыландыруды
қамтамасыз ету үшiн бюджеттен төленетiн өтеусiз және қайтарымсыз төлемдер
нысаналы салым болып табылады.
2. Нысаналы салым Қазақстан Республикасының заңнамалық актілерінде
айқындалған мақсаттарға бағытталады.
3. Нысаналы салым салу бюджеттік бағдарламалардың тиісті әкімшілері арқылы
жүзеге асырылады.
4. Дербес бiлiм беру ұйымдары мен олардың ұйымдарының қызметiне нысаналы
салым нәтижелерінің көрсеткiштерi мемлекеттік органдардың даму жоспарларында
және (немесе) бюджеттiк бағдарламалардың тиiстi әкiмшiлерiнiң бюджеттiк
бағдарламаларында айқындалады.
Дербес бiлiм беру ұйымдары мен олардың ұйымдары мемлекеттік органдардың
даму жоспарларында және (немесе) бюджеттiк бағдарламалардың тиiстi әкiмшiлерiнiң
бюджеттiк бағдарламаларында айқындалған, өздерiнiң қызметiне нысаналы салым
нәтижелерінің көрсеткiштерiне қол жеткiзу үшiн жауапты болады.
5. Нысаналы салым салуға бағытталған бюджеттік бағдарламалар бойынша
шығыстарды жоспарлау бюджеттік жоспарлау жөніндегі орталық уәкілетті орган
белгілеген тәртіпке сәйкес бюджеттік өтінім жасау арқылы жүзеге асырылады.
6. Нысаналы салым салуға бағытталған бюджеттік бағдарламаларды қаржыландыру
бюджетті атқару жөніндегі орталық уәкілетті орган белгілеген тәртіпке сәйкес жүзеге
асырылады.
Ескерту. Кодекс 39-1-баппен толықтырылды - ҚР 2012.02.16 № 557-IV (алғашқы
ресми жарияланғанынан кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі)
Заңымен; өзгерістер енгізілді - ҚР 13.06.2013 № 102-V (алғашқы ресми
жарияланғанынан кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); 03.12.2013
№ 151-V Заңымен (01.01.2014 бастап қолданысқа енгізіледі); 29.09.2014 № 239-V (
алғашқы ресми жарияланған күнінен кейiн күнтiзбелiк он күн өткен соң қолданысқа
енгiзiледi); 28.11.2014 № 257-V (01.01.2015 бастап қолданысқа енгізіледі); 21.07.2015
№ 337-V (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң
қолданысқа енгізіледі); 12.11.2015 № 395-V (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін
күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); 31.12.2021 № 100-VII (алғашқы
ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі)
Заңдарымен.
39-2-бап. Нысаналы аударымға бағытталған бюджеттік бағдарламалар
1. Республикалық бюджеттен:
1) қызметінің негізгі нысанасы Қазақстан Республикасының аумағында
халықаралық мамандандырылған көрмені ұйымдастыру және өткізу, сондай-ақ
халықаралық мамандандырылған көрменің аумағын көрмеден кейін пайдалану болып
табылатын, жарғылық капиталына мемлекет жүз пайыз қатысатын заңды тұлғаны
қаржыландыруды қамтамасыз ету үшін ғана қордың ұйымдық-құқықтық нысанында
құрылатын коммерциялық емес ұйымға;
2) трансұлттық корпорациялардың қатысуымен бірлескен кәсіпорындар құру үшін,
сондай-ақ шетелдік инвестициялық қорларға үлестік қатысу үшін ғана дербес
кластерлік қорға;
3) өткізу кезінде шығындар туындауы мүмкін болатын, екінші деңгейдегі
банктердің кредиттік портфельдерінің сапасын жақсартуға маманданатын ұйымға;
4) ұзақ мерзімді активтерді иелену, халықаралық қаржы орталығының органдары
мен олардың ұйымдарының қызметін қамтамасыз ету және қаржыландыру үшін ғана,
оның органдары мен олардың ұйымдарының, сондай-ақ қатысушыларының қызметі
үшін жағдайларды қамтамасыз ететін коммерциялық емес ұйымға төленетін өтеусіз
және қайтарымсыз төлемдер нысаналы аударым болып табылады.
2. Нысаналы аударым Қазақстан Республикасының заңнамалық актілерінде
айқындалған мақсаттарға бағытталады.
3. Нысаналы аударым бюджеттік бағдарламалардың тиісті әкімшілері арқылы
жүзеге асырылады.
4. Нысаналы аударым нәтижелерінің көрсеткіштері мемлекеттік органдардың даму
жоспарларында және (немесе) бюджеттік бағдарламалардың тиісті әкімшілерінің
бюджеттік бағдарламаларында айқындалады.
Қызметінің негізгі нысанасы Қазақстан Республикасының аумағында халықаралық
мамандандырылған көрмені ұйымдастыру және өткізу, сондай-ақ халықаралық
мамандандырылған көрменің аумағын көрмеден кейін пайдалану болып табылатын,
жарғылық капиталына мемлекет жүз пайыз қатысатын заңды тұлға, дербес кластерлік
қор, сондай-ақ халықаралық қаржы орталығы органдарының, олардың ұйымдарының
және қатысушыларының қызметі үшін жағдайларды қамтамасыз ететін ұйым
мемлекеттік органдардың даму жоспарларында және (немесе) бюджеттік
бағдарламалардың тиісті әкімшілерінің бюджеттік бағдарламаларында айқындалған,
өздерінің қызметіне нысаналы аударым нәтижелерінің көрсеткіштеріне қол жеткізу
үшін жауапты болады.
Екінші деңгейдегі банктердің кредиттік портфельдерінің сапасын жақсартуға
маманданатын ұйым бюджеттік бағдарламалардың тиісті әкімшілерінің бюджеттік
бағдарламаларында айқындалған бағыттар бойынша нысаналы аударымды
пайдаланғаны үшін жауапты болады.
4-1. Қазақстан Республикасының заңнамалық актілерінде айқындалған мақсаттарға
пайдаланылмаған нысаналы аударымдар мемлекеттік аудит және қаржылық бақылау
органдарының нұсқамасы шығарылғаннан кейін үш айдан кешіктірілмей тиісті
бюджетке міндетті түрде қайтарылуға жатады.
5. Нысаналы аударымға бағытталған бюджеттік бағдарламалар бойынша
шығыстарды жоспарлау бюджеттік жоспарлау жөніндегі орталық уәкілетті орган
белгілеген тәртіпке сәйкес бюджеттік өтінім жасау арқылы жүзеге асырылады.
6. Нысаналы аударымға бағытталған бюджеттік бағдарламаларды қаржыландыру
бюджетті атқару жөніндегі орталық уәкілетті орган белгілеген тәртіпке сәйкес жүзеге
асырылады.
Ескерту. 6-тарау 39-2-баппен толықтырылды - ҚР 28.11.2014 № 257-V (01.01.2015
бастап қолданысқа енгізіледі); өзгерістер енгізілді - ҚР 12.11.2015 № 395-V (алғашқы
ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі);
17.11.2015 № 407-V (01.01.2016 бастап қолданысқа енгізіледі); 27.02.2017 № 49-VI (
01.01.2017 бастап қолданысқа енгізіледі); 13.03.2017 № 53-VI (алғашқы ресми
жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі);
25.12.2017 № 122-VI (01.01.2018 бастап қолданысқа енгізіледі); 31.12.2021 № 100-VII (
алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа
енгізіледі) Заңдарымен.
ЗҚАИ-ның ескертпесі!
Кодексті 39-3-баппен толықтыру көзделген – ҚР 19.04.2023 № 223-VII (01.01.2024
бастап қолданысқа енгізіледі) Заңымен.
40-бап. Жедел-іздестіру қызметін, барлау және қарсы барлау қызметін жүзеге асыратын
, сондай-ақ күзетілетін адамдар мен объектілердің қауіпсіздігін қамтамасыз ететін
мемлекеттік органдар мен олардың мекемелерінің шығыстарын сыныптау
Ескерту. 40-баптың тақырыбы жаңа редакцияда - ҚР 25.12.2020 № 391-VI (алғашқы
ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі)
Заңымен.
Барлау және қарсы барлау қызметін жүзеге асыратын, сондай-ақ қорғалатын
тұлғалардың және объектілердің қауіпсіздігін қамтамасыз ететін арнаулы мемлекеттік
органдар мен олардың мекемелерінің шығыстары мынадай бюджеттік бағдарламалар:
мемлекеттік функциялар мен өкілеттіктерді орындауға, трансферттер беруге және
күрделі шығыстарды жүзеге асыруға бағытталған бір бюджеттік бағдарлама;
бюджеттік инвестицияларды жүзеге асыруға бағытталған бір бюджеттік бағдарлама
бойынша шығыстардың экономикалық сыныптамасының бір өзіндік ерекшелігі
бойынша көрсетіле отырып, бір функционалдық топ бойынша жіктеледі.
Арнаулы мемлекеттік органдарды қоспағанда, мемлекеттік органдар мен олардың
мекемелерінің жедел-іздестіру қызметін жүзеге асыруға арналған шығыстары
шығыстардың экономикалық сыныптамасының бір өзіндік ерекшелігі бойынша
көрсетіле отырып, күрделі шығыстарды және бюджеттік инвестициялық жобаларды
іске асыруға арналған шығыстарды қоспағанда, мемлекеттік функциялар мен
өкілеттіктерді орындауға бағытталған бір функционалдық топ бойынша, бір бюджеттік
бағдарлама бойынша сыныпталады.
Ескерту. 40-бапқа өзгеріс енгізілді - ҚР 25.12.2020 № 391-VI (алғашқы ресми
жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі)
Заңымен.
41-бап. Мемлекеттік тапсырма
1. Жарғылық капиталына мемлекет қатысатын заңды тұлғаларға, Қазақстан
Республикасының Ұлттық олимпиада комитетіне, Қазақстан Республикасының Ұлттық
паралимпиада комитетіне, "Астана Хаб" халықаралық технологиялық паркіне, дербес
білім беру ұйымдарына және олардың ұйымдарына, "Елбасы Aкадемиясы"
корпоративтік қорына Қазақстан Республикасының Үкіметі айқындайтын, жекелеген
мемлекеттік қызметтер көрсетуге, бюджеттік инвестициялық жобаларды iске асыруға
және мемлекеттің әлеуметтiк-экономикалық тұрақтылығын және (немесе)
әлеуметтік-мәдени дамуын қамтамасыз етуге бағытталған басқа да мiндеттердi
орындауға арналған тапсырыс мемлекеттік тапсырма болып табылады.
Жарғылық капиталына мемлекет қатысатын заңды тұлғаларға мемлекеттік
тапсырманы орындауға бюджет қаражатын бөлу жарғылық капитал ұлғайтылмай
жүзеге асырылады.
2. Мемлекеттік тапсырманы жоспарлау бюджетті әзірлеу кезінде осы Кодексте
белгіленген талаптар сақталып:
1) кәсіпкерлік субъектілерінің құқықтары мен заңды мүдделерінің сақталуы
тұрғысынан Қазақстан Республикасы Ұлттық кәсіпкерлер палатасының;
2) монополияға қарсы орган айқындайтын тәртіппен берілетін, Қазақстан
Республикасының бәсекелестікті қорғау саласындағы заңнамасына сәйкестігі
тұрғысынан монополияға қарсы органның оң қорытындылары ескеріле отырып, жүзеге
асырылады.
Монополияға қарсы органның қорытындысында мемлекеттік тапсырманы
орындауға жауапты заңды тұлға Қазақстан Республикасының мемлекеттік сатып алу
туралы заңнамасында көзделген конкурстық рәсімдерді сақтай отырып, қосалқы
мердігерлікке беретін мемлекеттік тапсырманың міндетті көлемі айқындалуы мүмкін.
3. Мемлекеттік тапсырманы орындау бекітілген республикалық үш жылдық
бюджеттік бағдарламаларды республикалық бюджеттік бағдарламалардың әкімшісі
мен мемлекеттік тапсырманы орындаушы арасында азаматтық-құқықтық мәміле жасау
арқылы іске асыру шеңберінде, онда нәтижелердің көрсеткіштері көрсетіле отырып,
жүзеге асырылады.
Мемлекеттік тапсырманы орындау Қазақстан Республикасының мемлекеттік сатып
алу туралы заңнамасында көзделген конкурстық рәсімдер сақталмай жүзеге асырылады
.
Мемлекеттік тапсырманы орындауға жауапты заңды тұлғаның мемлекеттік
тапсырманы қосалқы мердігерге (бірлесіп орындаушыға) мемлекеттік тапсырманы
орындауға бөлінетін тиісті қаржы жылына арналған бюджет қаражаты сомасының елу
пайызынан аспайтын көлемде беруіне жол беріледі.
Осы тармақтың үшінші бөлігінің ережесі қызметін денсаулық сақтау саласында,
мемлекеттік ақпараттық саясатты іске асыру саласында жүзеге асыратын
квазимемлекеттік сектор субъектілеріне және "Елбасы Академиясы" корпоративтік
қорына қолданылмайды.
4. Мемлекеттік тапсырмалардың, бюджеттік бағдарламалар әкімшілерінің және
мемлекеттік тапсырмаларды орындауға жауапты заңды тұлғалардың тізбесін жыл
сайын Қазақстан Республикасының Үкіметі бекітеді.
4-1. Мемлекеттік тапсырмаларға:
1) оны техникалық және әдістемелік қамтамасыз ету жөніндегі жұмыстарды қоса
алғанда, мемлекеттік ақпараттық саясатты жүргізу бойынша;
2) қоғамдық сананы жаңғырту, этносаралық қатынастар мен ішкі саяси тұрақтылық,
шетелдегі отандастар мен ел ішіндегі қандастарды қолдау, қоғамдық даму, мемлекеттік
жастар және отбасы саясатын іске асыруды әдістемелік қамтамасыз ету салаларындағы;
3) аэроғарыш қызметі саласындағы;
4) қоршаған ортаны қорғау саласындағы;
5) діни қызмет және діни бірлестіктермен өзара іс-қимыл саласындағы мемлекеттік
саясатты іске асыру бойынша;
6) Қазақстан Республикасының Ұлттық олимпиада және паралимпиада
комитеттеріне берілетін;
7) мәдениет және туристік қызмет салаларындағы, тарихи-мәдени мұра
объектілерін қорғау және пайдалану саласындағы;
8) білім, ғылым салаларындағы;
9) Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес Қазақстан Республикасының
мемлекеттік қызметшілері мен азаматтарының жекелеген санаттарын медициналық
қамтамасыз ету жөніндегі көрсетілетін қызметтерді қоса алғанда, денсаулық сақтау
саласындағы;
10) Қазақстан Республикасы Президентінің Іс Басқармасы жүйесінің медицина
қызметкерлері мен өзге де қызметкерлері үшін оқытуды ұйымдастыру және өткізу
бойынша;
11) кеме қатынасы мен теңізде жүзу қауіпсіздігін қамтамасыз ету, кеме
қатынасының су жолдары мен шлюздерін күтіп-ұстау бойынша;
12) халықаралық және республикалық маңызы бар жалпыға ортақ пайдаланылатын
автомобиль жолдарының желісін салу, реконструкциялау, жөндеу, күтіп-ұстау және
дамыту бойынша;
13) жер қойнауын мемлекеттік геологиялық зерделеу, сондай-ақ геологиялық
ақпаратты жинау, сақтау, өңдеу және беру бойынша;
14) ұлттық экономиканың орнықты экономикалық дамуы саласында зерттеулер,
нормативтік құқықтық актілердің жобаларына ғылыми экономикалық сараптама
жүргізу бойынша;
15) сәулет, қала құрылысы және құрылыс, сондай-ақ тұрғын үй-коммуналдық
шаруашылық саласындағы нормативтік-техникалық құжаттарды жетілдіру бойынша;
16) елді мекендердің құрылыс салынған аумағындағы жерасты және жерүсті
коммуникацияларын түгендеу бойынша;
17) жер ресурстары туралы ақпараттың қолжетімділігін арттыру бойынша;
18) жалпы мемлекеттік маңызы бар қала құрылысы құжаттарын әзірлеу және
жетілдіру бойынша;
19) тұрғын үй-коммуналдық шаруашылық саласында энергия үнемдеу шеңберінде
іс-шаралар өткізу және энергия тиімділігін арттыру бойынша;
20) ядролық, радиациялық және ядролық физикалық қауіпсіздік саласындағы;
21) мемлекеттік топографиялық карталар мен жоспарларды жасау, жаңарту және
басып шығару, мемлекеттік геодезиялық желілерді жасау, дамыту және жұмыс
жағдайында ұстау, техникалық жобаларды жасау, Ұлттық кеңістіктік деректер қорын
қалыптастыру және жүргізу, Ұлттық кеңістіктік деректер инфрақұрылымын жасау
және дамыту бойынша;
22) әлеуметтік-еңбек саласындағы;
23) мұнай және газ конденсатын есепке алу, Қазақстан Республикасы мұнай-газ
саласы өндірістік көрсеткіштерінің диспетчерлік қызметтерін көрсету бойынша;
24) көмірсутектерге және уранға қатысты қазақстандық кадрлар мен өндірушілерді
қолдау саласындағы;
25) халықтың көші-қоны саласындағы;
26) мемлекеттік қызметтер көрсету, бюджеттік инвестициялық жобаларды іске
асыру және Қазақстан Республикасы Президентінің тапсырмасы және (немесе) келісуі
бойынша өзге де міндеттерді орындау бойынша;
27) ақпараттық-коммуникациялық технологиялар нарығын дамытуды
ынталандыруға бағытталған іс-шараларды жүргізу бойынша тапсырыстар жатқызылуы
мүмкін.
Бұл тізбе түпкілікті болып табылады және кеңінен түсіндірілуге жатпайды.
4-2. Мемлекеттік тапсырмалар тізбесіне қосу үшін осы баптың 4-1-тармағында
көрсетілген тапсырыстар мынадай өлшемшарттардың біріне сәйкес келуге тиіс:
1) мемлекеттің ұлттық қауіпсіздігін, қорғаныс қабілетін қамтамасыз етудің немесе
қоғам мүдделерін қорғаудың өзге мүмкіндігінің болмауы;
2) мемлекеттік меншіктегі стратегиялық объектілерді, аса маңызды инфрақұрылым
объектілерін, оның ішінде ақпараттық-коммуникациялық инфрақұрылым объектілерін
қоғамдық мүдделер мен ұлттық қауіпсіздікті қамтамасыз етуге байланысты қолдану,
пайдалану және күтіп-ұстау;
3) тауарлардың, жұмыстар мен көрсетілетін қызметтердің тиісті нарығында
бәсекелестіктің болмауы;
4) тауардың, жұмыстың, көрсетілетін қызметтің, зияткерлік меншік объектілерінің
ерекшелігі мен бірегейлігі.
Мемлекеттік тапсырманы жоспарлауға және осы тармақтың бірінші бөлігінде
көзделген белгілерге сай келмейтін тапсырыстарды мемлекеттік тапсырмалар тізбесіне
қосуға тыйым салынады. Осы тармақты бұза отырып жасалған мәмілелерді мүдделі
тұлғалардың талап қоюы бойынша сот жарамсыз деп тануы мүмкін.
5. Мемлекеттік тапсырманы әзірлеу және орындау тәртібін бюджеттік жоспарлау
жөніндегі орталық уәкілетті орган айқындайды.
Ескерту. 41-бапқа өзгерістер енгізілді - ҚР 2010.04.02 № 263-IV (2010.01.01 бастап
қолданысқа енгізіледі), 2011.01.19 № 395-IV (алғашқы ресми жарияланғанынан кейiн
күнтiзбелiк он күн өткен соң қолданысқа енгiзiледi), 2012.02.01 № 551-IV (алғашқы
ресми жарияланғанынан кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі);
04.07.2013 № 130-V (алғашқы ресми жарияланғанынан кейін күнтізбелік он күн өткен
соң қолданысқа енгізіледі); 10.06.2014 № 208-V (01.01.2015 бастап қолданысқа
енгізіледі); 29.09.2014 № 239-V (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейiн күнтiзбелiк
он күн өткен соң қолданысқа енгiзiледi); 29.12.2014 № 269-V (01.01.2015 бастап
қолданысқа енгізіледі); 12.11.2015 № 395-V (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін
күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); 11.05.2017 № 65-VI (01.01.2018
бастап қолданысқа енгізіледі); 30.11.2017 № 112-VI (алғашқы ресми жарияланған
күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); 04.07.2018 № 174-VІ
(алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа
енгізіледі); 13.12.2019 № 280-VI (01.01.2020 бастап қолданысқа енгізіледі); 25.12.2020
№ 391-VI (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң
қолданысқа енгізіледі); 03.01.2022 № 101-VII (алғашқы ресми жарияланған күнінен
кейін күнтізбелік алпыс күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); 21.12.2022 № 167-VII (
алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа
енгізіледі); 30.12.2022 № 177-VII (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін
күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); 06.02.2023 № 194-VII (алғашқы
ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі)
Заңдарымен.
41-1-бап. Шартты түрде қаржыландырылатын шығыстар
Ескерту. 6-тарау 41-1-баппен толықтырылды - ҚР 2012.11.23 № 55-V (алғашқы
ресми жарияланған күнінен бастап қолданысқа енгізіледі) Заңымен; алып тасталды - ҚР
25.12.2020 № 391-VI (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн
өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңымен.
7-тарау. БЮДЖЕТАРАЛЫҚ ҚАТЫНАСТАР
42-бап. Бюджетаралық қатынастар туралы жалпы ережелер
1. Бюджет процесінде республикалық, облыстық бюджеттер, республикалық
маңызы бар қалалардың, астананың бюджеттері, аудандық (облыстық маңызы бар
қалалар) бюджеттер, аудандық маңызы бар қалалардың, ауылдардың, кенттердің,
ауылдық округтердің бюджеттері арасындағы қатынастар бюджетаралық қатынастар
болып табылады.
2. Осы Кодексте көзделген жағдайларды қоспағанда, бюджет процесінде
республикалық бюджеттің аудандық (облыстық маңызы бар қалалар) бюджеттермен,
аудандық маңызы бар қалалар, ауылдар, кенттер, ауылдық округтер бюджеттерімен,
облыстық бюджеттердің аудандық маңызы бар қалалар, ауылдар, кенттер, ауылдық
округтер бюджеттерімен өзара қатынастарына және бір деңгейдегі жергілікті
бюджеттердің бірімен-бірінің өзара қатынастарына жол берілмейді.
3. Әкімшілік-аумақтық бірліктің саяси, экономикалық және әлеуметтік
тұрақтылығына, адамдардың өмірі мен денсаулығына қауіп төндіретін әлеуметтік,
табиғи және техногендiк сипаттағы төтенше жағдайлар туындаған реттерде, облыстар,
республикалық маңызы бар қалалар, астана әкімдерінің өтініштері бойынша, сондай-ақ
Қазақстан Республикасы Президентінің тапсырмасымен жалпы республикалық не
халықаралық маңызы бар іс-шаралар өткізілген жағдайларда, сондай-ақ
агломерацияларды дамыту мақсатында бюджет процесінде Қазақстан Республикасы
Үкіметінің шешімі бойынша облыстық бюджеттің, республикалық маңызы бар қала,
астана бюджеттерінің басқа облыстық бюджеттермен, республикалық маңызы бар
қалалардың, астананың бюджеттерімен өзара қатынастарына жол беріледі.
4. Бюджетаралық қатынастар мемлекеттік басқарудың деңгейлері арасында
функциялар мен өкілеттіктер аражігінің айқын ажыратылуына, республикалық,
облыстық бюджеттер, республикалық маңызы бар қалалардың, астананың бюджеттері,
аудандық (облыстық маңызы бар қалалар) бюджеттер, аудандық маңызы бар
қалалардың, ауылдардың, кенттердің, ауылдық округтердің бюджеттері арасында
түсімдер мен шығыстардың біркелкі бөлінуіне, сондай-ақ бюджетаралық
трансферттерді айқындау әдістерінің бірлігі мен ашықтығына негізделген.
5. Осы Кодексте көзделген жағдайларды қоспағанда, Қазақстан Республикасы
Үкіметінің және орталық мемлекеттік органдардың – облыстардың, республикалық
маңызы бар қалалардың, астананың бюджет процесіне, облыстардың жергілікті
атқарушы органдарының – аудандардың (облыстық маңызы бар қалалардың) бюджет
процесіне және аудандардың (облыстық маңызы бар қалалардың) жергілікті атқарушы
органдарының аудандық маңызы бар қалалардың, ауылдардың, кенттердің, ауылдық
округтердің бюджет процесіне араласуына жол берілмейді.
6. Осы Кодекстен басқа, Қазақстан Республикасының өзге заңнамалық актілерінде,
есебінен шығыстар қаржыландырылуға тиіс және түсімдер есептелуге тиіс болатын
бюджет деңгейін белгілеуге жол берілмейді.
Тек осы Кодекске өзгерістер мен толықтырулар енгізілген кезде ғана шығыстарды
немесе түсімдердің жекелеген түрлерін бюджеттің бір деңгейінен басқасына беру
жүзеге асырылады.
7. Жалпы сипаттағы трансферттердің үш жылдық көлемінің қолданылу кезеңінде
шығыстардың ұлғаюына және (немесе) кірістердің азаюына әкеп соғатын жоғары
тұрған органдардың нормативтік құқықтық актілерді қабылдауынан туындайтын,
төмен тұрған бюджеттердің шығындарын өтеу міндетті түрде жоғары тұрған
бюджеттен ағымдағы нысаналы трансферттер бөлу арқылы жүргізіледі.
8. Жалпы сипаттағы трансферттердің үш жылдық көлемінің қолданылуы кезеңінде
мемлекеттік органдардың функцияларын мемлекеттік басқарудың төмен тұрған
деңгейінен жоғары тұрған деңгейіне беруге байланысты шығыстардың ұлғаюына әкеп
соғатын заңнамалық актілер қабылдануынан туындайтын шығындарын өтеу міндетті
түрде төмен тұрған бюджеттен ағымдағы нысаналы трансферттер бөлу арқылы
жүргізіледі.
Ескерту. 42-бапқа өзгеріс енгізілді - ҚР 03.07.2013 № 121-V Конституциялық
заңымен (алғашқы ресми жарияланғанынан кейін күнтізбелік он күн өткен соң
қолданысқа енгізіледі); 11.07.2017 № 90-VI (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін
күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); 28.12.2018 № 210-VІ (алғашқы
ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі);
01.01.2023 № 182-VII (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн
өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңдарымен.
43-бап. Бюджетаралық қатынастардың принциптері
Бюджетаралық қатынастар мынадай принциптерге негізделеді:
1) облыстық бюджеттердің, республикалық маңызы бар қалалар, астана
бюджеттерінің – республикалық бюджетпен өзара қатынастардағы, аудандық (
облыстық маңызы бар қалалар) бюджеттердің – жоғары тұрған облыстық бюджетпен
өзара қатынастардағы, аудандық маңызы бар қалалар, ауылдар, кенттер, ауылдық
округтер бюджеттерінің жоғары тұрған аудандық (облыстық маңызы бар қала)
бюджетпен өзара қатынастардағы теңдігі;
2) аражігін ажыратудың мынадай өлшемдерінің бір мезгілде сақталуын ескеретін
түсімдерді тиімді бөлу:
тұрақты сипаттағы, сыртқы факторлардың әсеріне тәуелсіз салықтық және
салықтық емес түсімдер төмен тұрған бюджеттерге бекітіледі;
мемлекеттік мекемелер көрсеткен қызметтер ақысы болып табылатын салық
түсімдері және салықтық емес түсімдер аталған көрсетілетін қызметтер
қаржыландырылатын бюджет кірісіне түседі;
қайта бөліну сипатындағы, сондай-ақ салық базасы әркелкі орналастырылған
салықтар бюджет жүйесінің неғұрлым жоғары тұрған бюджеттер деңгейлеріне
бекітіледі;
салық және бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдерді бюджетке бекіткен
кезде оларды жинаудың неғұрлым жоғары дәрежесін қамтамасыз ететін бюджет
деңгейіне артықшылық беріледі;
нақты аумақтық байланыстылығы бар салықтық базадан алынатын салықтар
жергілікті бюджеттерге бекітіледі;
3) Қазақстан Республикасының әкімшілік-аумақтық бірліктерінің бюджеттік
қамтамасыз етілу деңгейлерін теңестіру;
4) жергілікті атқарушы органдардың мемлекеттік қызметтер көрсетудің бірдей
деңгейін ұсынуын қамтамасыз ету;
5) мемлекеттік қызметтер көрсетуді ұсынудың тиімділігі мен нәтижелілігі -
мемлекеттік қызметтер көрсетуді неғұрлым тиімді әрі нәтижелі қамтамасыз ете алатын
мемлекеттік басқару деңгейіне мемлекеттік қызметтер көрсетуді бекіту;
6) мемлекеттік қызметтер көрсетуді ұсыну деңгейін оны алушыларға барынша
жақындату - алушылардың қажеттерін барынша дәл есепке алу және мемлекеттік
қызметтер көрсетудің сапасын арттыру мақсатында қызметтер көрсетудің атқарылуын
бюджет жүйесінің мүмкіндігінше төмен деңгейіне беру.
Ескерту. 43-бапқа өзгеріс енгізілді - ҚР 11.07.2017 № 90-VI Заңымен (алғашқы
ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі).
44-бап. Бюджетаралық қатынастарды реттеу нысандары
1. Бюджетаралық қатынастар:
1) республикалық және облыстық бюджеттердiң, республикалық маңызы бар қала,
астана бюджеттерiнiң арасында:
трансферттермен;
бюджеттiк кредиттермен;
2) облыстық және аудандық (облыстық маңызы бар қалалар) бюджеттер арасында:
трансферттермен;
бюджеттiк кредиттермен;
кiрiстердi бөлу нормативтерiмен;
3) аудандық (облыстық маңызы бар қала) бюджет пен аудандық маңызы бар
қалалар, ауылдар, кенттер, ауылдық округтер бюджеттерінің арасында:
трансферттермен;
бюджеттік кредиттермен реттеледі.
2. Бюджет деңгейлерi арасындағы трансферттер жалпы сипаттағы трансферттерге,
ағымдағы нысаналы трансферттерге, нысаналы даму трансферттерiне бөлiнедi.
3. Нысаналы трансферттер мен бюджеттік кредиттерді жергілікті атқарушы
органдар, осы Кодекстің 46-бабы 2-тармағының 1) тармақшасына сәйкес жергілікті
бюджеттер кірістерінің қысқаруына алып келетін шығындарды өтеуге берілетін
ағымдағы нысаналы трансферттерді қоспағанда, тиісті бюджеттік бағдарламаларда
айқындалған олардың нысаналы мақсатына сәйкес қана пайдаланады.
Осы Кодекстің 46-бабы 2-тармағының 1) тармақшасына сәйкес жергілікті
бюджеттер кірістерінің қысқаруына алып келетін шығындарды өтеуге берілетін
ағымдағы нысаналы трансферттер төмен тұрған бюджеттердің түсімдерінде ғана
көрсетіледі.
4. Нысаналы трансферттердің және бюджеттік кредиттердiң нысаналы мақсаты
бойынша пайдаланылмаған сомалары мемлекеттік аудит нәтижелері бойынша
қабылданатын аудиторлық қорытындыға сәйкес осы трансферттер мен кредиттердi
бөлген жоғары тұрған бюджетке бюджеттің атқарылуы жөніндегі орталық уәкілетті
орган белгiлеген тәртiппен мемлекеттік аудит нәтижелері бойынша қабылданатын
аудиторлық қорытындыға қол қойылғаннан кейiн үш айдан кешіктірілмей міндетті
түрде қайтарылуға жатады.
5. Қазақстан Республикасы Үкiметiнiң резервiнен бөлiнгендерiн қоспағанда,
республикалық бюджеттен бөлінген нысаналы даму трансферттерінің қаржы жылы
iшiнде пайдаланылмаған (толық пайдаланылмаған) сомалары Қазақстан Республикасы
Үкiметiнiң шешiмi бойынша олардың нысаналы мақсаты сақтала отырып, келесi қаржы
жылында пайдаланылуы (толық пайдаланылуы) мүмкiн.
Облыстың жергiлiктi атқарушы органының резервiнен бөлiнгендерiн қоспағанда,
облыстық бюджеттен бөлiнген нысаналы даму трансферттерінің қаржы жылы iшiнде
пайдаланылмаған (толық пайдаланылмаған) сомалары облыстың жергiлiктi атқарушы
органының шешiмi бойынша олардың нысаналы мақсаты сақтала отырып, келесi
қаржы жылында пайдаланылуы (толық пайдаланылуы) мүмкiн.
Ауданның (облыстық маңызы бар қаланың) жергiлiктi атқарушы органының
резервiнен бөлiнгендерiн қоспағанда, аудандық (облыстық маңызы бар қала)
бюджеттен бөлiнген нысаналы даму трансферттерінің қаржы жылы iшiнде
пайдаланылмаған (толық пайдаланылмаған) сомалары ауданның (облыстық маңызы
бар қаланың) жергiлiктi атқарушы органының шешiмiмен олардың нысаналы мақсаты
сақтала отырып, келесi қаржы жылында пайдаланылуы (толық пайдаланылуы) мүмкiн.
6. Өткен қаржы жылында республикалық, облыстық немесе аудандық (облыстық
маңызы бар қала) бюджеттен бөлінген нысаналы даму трансферттерін пайдалану
кезінде үнемдеу пайда болған жағдайда, Қазақстан Республикасы Үкіметінің,
облыстың немесе ауданның (облыстық маңызы бар қаланың) жергілікті атқарушы
органының шешімімен бюджеттік бағдарламалардың әкімшілері үнемдеудің тиісті
сомасын ағымдағы қаржы жылының соңына дейін жоғары тұрған бюджеттен берілген
нысаналы даму трансферттерін пайдалану жүзеге асырылған бюджеттік бағдарламалар
нәтижелерінің көрсеткіштерін жақсарту үшін пайдалануға құқылы.
7. Өткен қаржы жылында бөлінген, Қазақстан Республикасы Үкіметінің, облыстың
немесе ауданның (облыстық маңызы бар қаланың) жергілікті атқарушы органының
шешімімен пайдалануға (толық пайдалануға) рұқсат етілген нысаналы даму
трансферттерінің қаржы жылы ішінде пайдаланылмаған (толық пайдаланылмаған)
сомалары оларды бөлген жоғары тұрған бюджетке ағымдағы қаржы жылының соңына
дейін қайтарылуға жатады. Республикалық, облыстық немесе аудандық (облыстық
маңызы бар қала) бюджеттен бөлінген, олар бойынша Қазақстан Республикасының
Үкіметі, облыстың немесе ауданның (облыстық маңызы бар қаланың) жергілікті
атқарушы органы ағымдағы қаржы жылында одан әрі пайдалану (толық пайдалану)
туралы шешім қабылдамаған нысаналы трансферттердің өткен қаржы жылында
пайдаланылмаған (толық пайдаланылмаған) сомалары жыл басындағы бюджет
қаражатының қалдықтары есебінен ағымдағы қаржы жылының 1 наурызына дейін
оларды бөлген жоғары тұрған бюджетке қайтарылуға жатады.
8. Өткен қаржы жылында республикалық, облыстық немесе аудандық (облыстық
маңызы бар қала) бюджеттен бөлінген, ағымдағы нысаналы трансферттердің өткен
қаржы жылында пайдаланылмаған сомалары жыл басындағы бюджет қаражатының
қалдықтары және осы трансферттерді бөлген жоғары тұрған бюджетке төмен тұрған
бюджеттен қайтару сомалары, пайдаланылмаған ағымдағы нысаналы трансферттер
есебінен ағымдағы қаржы жылының 1 наурызына дейін оларды бөлген жоғары тұрған
бюджетке қайтарылуға жатады.
Ескерту. 44-бап жаңа редакцияда - ҚР 2010.04.02 № 263-IV (2010.01.01 бастап
қолданысқа енгізіледі) Заңымен, өзгерістер енгізілді - ҚР 2012.02.16 № 557-IV (
алғашқы ресми жарияланғанынан кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа
енгізіледі); 03.12.2013 № 150-V (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік
он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); 29.09.2014 № 239-V (алғашқы ресми
жарияланған күнінен кейiн күнтiзбелiк он күн өткен соң қолданысқа енгiзiледi);
12.11.2015 № 393-V (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн
өткен соң қолданысқа енгізіледі); 12.11.2015 № 395-V (алғашқы ресми жарияланған
күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); 11.07.2017 № 90-VI
(алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа
енгізіледі); 31.12.2021 № 100-VII (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін
күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңдарымен.
45-бап. Жалпы сипаттағы трансферттер
1. Бюджет субвенциялары мен бюджеттік алып қою жалпы сипаттағы трансферттер
болып табылады.
2. Республикалық, облыстық немесе аудандық (облыстық маңызы бар қала)
бюджетте бекітілген сомалар шегінде жоғары тұрған бюджеттерден төмен тұрған
бюджеттерге берілетін трансферттер бюджеттік субвенциялар болып табылады.
3. Республикалық, облыстық немесе аудандық (облыстық маңызы бар қала)
бюджетте бекітілген сомалар шегінде төмен тұрған бюджеттерден жоғары тұрған
бюджеттерге берілетін трансферттер бюджеттік алып қоюлар болып табылады.
4. Жалпы сипаттағы трансферттердің көлемі:
Қазақстан Республикасының заңымен - республикалық бюджет пен облыстық,
республикалық маңызы бар қалалар, астана бюджеттерінің арасында;
облыстық мәслихаттың шешімімен – облыстық бюджет пен аудандық (облыстық
маңызы бар қалалар) бюджеттердің арасында;
аудан (облыстық маңызы бар қала) мәслихатының аудандық (облыстық маңызы бар
қала) бюджет туралы шешімімен – аудандық (облыстық маңызы бар қала) бюджет пен
аудандық маңызы бар қалалар, ауылдар, кенттер, ауылдық округтер бюджеттерінің
арасында жылдар бойынша бөліне отырып, үш жылдық кезеңге абсолюттік мәнде
белгіленеді.
Сырғымалы негізде жыл сайын жоспарлы кезеңге белгіленетін аудандық (облыстық
маңызы бар қала) бюджет пен аудандық маңызы бар қалалар, ауылдар, кенттер,
ауылдық округтер бюджеттері арасындағы жалпы сипаттағы трансферттердің
көлемдерін қоспағанда, жалпы сипаттағы трансферттердің көлемдері әрбір үш жыл
сайын өзгертуге жатады.
Ағымдағы қаржы жылы ішінде аудандық (облыстық маңызы бар қала) бюджет пен
аудандық маңызы бар қалалар, ауылдар, кенттер, ауылдық округтер бюджеттері
арасындағы жалпы сипаттағы трансферттер көлемдерін өзгертуге жол берілмейді.
4.1. Жалпы сипаттағы трансферттер көлемдері туралы заңға (облыстық мәслихат
шешіміне) немесе аудан (облыстық маңызы бар қала) мәслихатының аудандық (
облыстық маңызы бар қала) бюджет туралы шешіміне тиісті саланың (аяның) орталық
немесе жергілікті уәкілетті органдарының ұсынысы бойынша шығыстардың жекелеген
бағыттарын жергілікті бюджеттен қаржыландырудың ең төмен көлемдері қоса беріледі.
Шығыстардың жекелеген бағыттарын жергілікті бюджеттен қаржыландырудың ең
төмен көлемдерін тиісті саланың (аяның) орталық немесе жергілікті уәкілетті
органдары айқындайды.
Жергілікті бюджеттен қаржыландырудың ең төмен көлемдері белгіленетін
шығыстар бағыттары олардың басымдылығы мен әлеуметтік маңыздылығы ескеріле
отырып айқындалады.
4-2. Бюджетті атқару барысында облыстардың, республикалық маңызы бар
қалалардың, астананың, аудандардың (облыстық маңызы бар қалалардың) жергілікті
атқарушы органдары, сондай-ақ аудандық маңызы бар қалалар, ауылдар, кенттер,
ауылдық округтер әкімдерінің аппараттары шығыстардың жекелеген бағыттарын
жергілікті бюджеттен қаржыландырудың ең төмен көлемдері белгіленген бюджеттік
бағдарламалар (кіші бағдарламалар) бойынша қаражатты шығыстардың жекелеген
бағыттарын жергілікті бюджеттен қаржыландырудың ең төмен көлемдерін айқындаған
тиісті саланың (аяның) уәкілетті органымен келісу бойынша шығыстардың басқа
бағыттарына қайта бөлуге құқылы.
Жергілікті атқарушы органдар шығыстардың жекелеген бағыттарын жалпы
сипаттағы трансферттер көлемдері туралы заңда (облыстық мәслихат шешімінде)
белгіленген ең төмен көлемдерден төмен көлемде жергілікті бюджеттен
қаржыландырған жағдайда, осы тармақтың бірінші бөлігіне сәйкес оған енгізілген
өзгерістер ескеріле отырып, белгіленген соманың өткен қаржы жылының
қорытындылары бойынша тиісті қаржы жылының соңындағы төлемдер бойынша
жиынтық қаржыландыру жоспарының жылдық сомасынан асып кеткен сомасы
ағымдағы қаржы жылының 1 наурызынан кешіктірілмей жоғары тұрған бюджетке
қайтарылуға жатады.
Жергілікті атқарушы органдар шығыстардың жекелеген бағыттарын жалпы
сипаттағы трансферттер көлемдері туралы заңда (облыстық мәслихат шешімінде)
белгіленген ең төмен көлемдерден төмен көлемде жергілікті бюджеттен
қаржыландырған жағдайда, осы тармақтың бірінші бөлігіне сәйкес енгізілген өзгерістер
ескеріле отырып, облыстардың, республикалық маңызы бар қалалардың, астананың,
аудандардың, облыстық маңызы бар қалалардың әкімдері Қазақстан Республикасының
заңдарына сәйкес жауапты болады.
5. Жалпы сипаттағы трансферттер бюджеттің әрбір деңгейі үшін осы Кодекспен
бекітілген шығыстардың бағыттарына сәйкес мемлекеттік кепілдендірілген қызмет
көрсетулерді ұсыну үшін өңірлердің бюджеттік қамтамасыз етілу деңгейін теңестіруге
және тең фискалдық мүмкіндіктерді қамтамасыз етуге бағытталған.
6. Жалпы сипаттағы трансферттерді айқындау кезінде өңірдің салықтық әлеуеті,
өңірдегі көрсетілетін мемлекеттік қызметтерді тұтынушылар саны және сол немесе өзге
де өңірдің өзіндік ерекшелігіне байланысты көрсетілетін мемлекеттік қызметтерді
ұсыну жөніндегі шығыстарға әсер ететін факторлар ескеріледі.
7. Жалпы сипаттағы трансферттердің көлемі тиісті жергілікті бюджеттің кірістері (
трансферттерді шегергенде) мен шығындарының болжамды көлемдері арасындағы
айырма ретінде айқындалады.
Жалпы сипаттағы трансферттердің көлемдерін тиісінше мемлекеттік жоспарлау
жөніндегі орталық және жергілікті уәкілетті органдар айқындайды.
8. Жергілікті бюджет кірістерінің болжамды көлемі шығындарының болжамды
көлемінен асып түскен кезде жоғары тұрған бюджетке жергілікті бюджеттен бюджеттік
алып қою белгіленеді.
Жергілікті бюджет шығындардың болжамды көлемі кірістерінің болжамды
көлемінен асып түскен кезде жоғары тұрған бюджеттен жергілікті бюджетке бюджеттік
субвенциялар белгіленеді.
9. Облыстар, республикалық маңызы бар қалалар, астана бюджеттерінің кірістері
мен шығындарының болжамды көлемдері мемлекеттік жоспарлау жөніндегі орталық
уәкілетті орган айқындайтын, жалпы сипаттағы трансферттердің есеп-қисаптарының
әдістемесі негізінде есептеледі.
Аудандар (облыстық маңызы бар қалалар) бюджеттерінің кірістері мен
шығындарының болжамды көлемдерін облыстың мемлекеттік жоспарлау жөніндегі
жергілікті уәкілетті органы облыстың жергілікті атқарушы органы айқындайтын
тәртіппен есептейді.
Аудандық маңызы бар қалалар, ауылдар, кенттер, ауылдық округтер бюджеттерінің
кірістері мен шығындарының болжамды көлемдерін ауданның (облыстық маңызы бар
қаланың) жергілікті атқарушы органы айқындайтын тәртіппен ауданның (облыстық
маңызы бар қаланың) мемлекеттік жоспарлау жөніндегі жергілікті уәкілетті органы
есептейді.
9-1. Үш жылдық кезеңге жалпы сипаттағы трансферттердің көлемдерін белгілеу
үшін облыстардың, республикалық маңызы бар қалалардың, астананың бюджеттері
кірістерінің болжамын мемлекеттік жоспарлау жөніндегі орталық уәкілетті орган
айқындайды.
Үш жылдық кезеңге жалпы сипаттағы трансферттердің көлемдерін белгілеу үшін
аудандардың (облыстық маңызы бар қалалардың) бюджеттері кірістерінің болжамын
облыстың мемлекеттік жоспарлау жөніндегі жергілікті уәкілетті органы айқындайды.
Жоспарлы кезеңге арналған жалпы сипаттағы трансферттердің көлемдерін белгілеу
үшін аудандық маңызы бар қалалар, ауылдар, кенттер, ауылдық округтер бюджеттері
кірістерінің болжамын жыл сайын сырғымалы негізде ауданның (облыстық маңызы бар
қаланың) мемлекеттік жоспарлау жөніндегі жергілікті уәкілетті органы айқындайды.
9-2. Облыстар, республикалық маңызы бар қалалар, астана бюджеттерінің жалпы
сипаттағы трансферттерінің көлемдері:
1) жергілікті атқарушы органдар ұсынатын, жалпы сипаттағы трансферттерді
есептеу әдістемесіне сәйкес жоспарланатын кезеңнің алдындағы жылдың 1
мамырындағы жағдай бойынша нақтыланған жоспар ескерілген ағымдағы
шығындардың көлемдері;
2) облыстардың, республикалық маңызы бар қалалардың, астананың жергілікті
атқарушы органдарымен келісу бойынша білім беру саласындағы уәкілетті орган
ұсынатын, мектепке дейінгі тәрбиелеу мен оқытуға, бастауыш, негізгі орта және жалпы
орта білім беруге арналған ағымдағы шығындардың болжамды көлемі;
3) облыстардың, республикалық маңызы бар қалалардың, астананың жергілікті
атқарушы органдарымен келісу бойынша тиісті салалардың (аялардың) орталық
уәкілетті органдары ұсынатын, жалпы сипаттағы трансферттерді есептеу әдістемесіне
сәйкес қалыптастырылатын көрсеткіштер мен коэффициенттер жөніндегі ақпарат;
4) облыстардың, республикалық маңызы бар қалалардың, астананың жергілікті
атқарушы органдарымен келісу бойынша тиісті салалардың (аялардың) орталық
уәкілетті органдары ұсынатын, Мемлекеттік жоспарлау жүйесінің құжаттарын іске
асыруға бағытталған жергілікті бюджеттік даму бағдарламалары шығындарының
болжамы жөніндегі ақпарат ескеріле отырып айқындалады.
Мемлекеттік жоспарлау жөніндегі орталық уәкілетті орган жалпы сипаттағы
трансферттердің есеп-қисаптары жөніндегі қорытындының жобасын жасайды және
оны Республикалық бюджет комиссиясының қарауына енгізеді.
Жалпы сипаттағы трансферттердің көлемдерін қарау және айқындау ағымдағы
қаржы жылының 1 тамызынан кешіктірілмей аяқталады.
Жалпы сипаттағы трансферттердің есеп-қисаптарына берілетін ақпараттың
негізділігі, анықтығы үшін Қазақстан Республикасының заңдарына сәйкес тиісті
салалардың (аялардың) орталық уәкілетті органдарының басшылары және
облыстардың, республикалық маңызы бар қалалардың, астананың әкімдері жауапты
болады.
Тиісті салалардың (аялардың) орталық уәкілетті органдары жалпы сипаттағы
трансферттерді есептеу кезінде қабылданған көрсеткіштерге, жергілікті бюджеттің
базасына енгізілген нысаналы трансферттерге және жалпы сипаттағы трансферттердің
көлемдері туралы заңда белгіленген қаржыландырудың ең аз көлемдеріне бюджеттік
мониторингті қамтамасыз етеді.
Тиісті салалардың (аялардың) орталық уәкілетті органдары тиісті бюджеттік
бағдарламаның атқарылуы туралы талдамалық есепті қалыптастыру үшін бюджетті
атқару жөніндегі орталық уәкілетті органға бюджеттік мониторингтің нәтижелерін
жылдың қорытындылары бойынша жібереді.
Бюджеттік мониторингті жүргізу және тиісті бюджеттік бағдарламаның атқарылуы
туралы талдамалық есепті қалыптастыру бюджетті атқару жөніндегі уәкілетті орган
айқындайтын әдіснамалық және әдістемелік тәсілдерге сәйкес жүзеге асырылады.
10. Жалпы сипаттағы трансферттер көлемінің есеп-қисабы кезінде жоспарлы
кезеңде жоғары тұрған бюджеттен бөлінетін нысаналы трансферттер мен бюджеттік
кредиттер, жергілікті атқарушы органның борышын өтеудегі шығындар ескерілмейді.
11. Жалпы сипаттағы трансферттерді аудару тәртібі мен кезеңділігін бюджетті
атқару жөніндегі орталық уәкілетті орган айқындайды.
Ескерту. 45-бапқа өзгерістер енгізілді - ҚР 2011.11.24 № 495-IV (алғашқы ресми
жарияланғанынан кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); 15.04.2013
№ 89-V (алғашқы ресми жарияланғанынан кейін күнтізбелік отыз күн өткен соң
қолданысқа енгізіледі); 03.12.2013 № 150-V (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін
күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); 02.07.2014 № 225-V (алғашқы
ресми жарияланған күнінен кейiн күнтiзбелiк он күн өткен соң қолданысқа енгiзiледi);
29.09.2014 № 239-V (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейiн күнтiзбелiк он күн
өткен соң қолданысқа енгiзiледi); 11.07.2017 № 90-VI (алғашқы ресми жарияланған
күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); 30.11.2017 № 112-VI
(алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа
енгізіледі); 28.12.2018 № 210-VІ (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін
күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); 30.06.2021 № 60-VII (алғашқы
ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі);
31.12.2021 № 100-VII (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн
өткен соң қолданысқа енгізіледі); 30.12.2022 № 177-VII (алғашқы ресми жарияланған
күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңдарымен.
46-бап. Нысаналы трансферттер
1. Нысаналы трансферттер ағымдағы нысаналы трансферттерге және нысаналы
даму трансферттеріне бөлінеді.
2. Жалпы сипаттағы трансферттердің үш жылдық көлемінің қолданылуы кезеңінде
республикалық немесе облыстық бюджеттерде бекітілген сома шегінде:
1) жоғары тұрған бюджеттер төмен тұрған бюджеттерге беретін, жергілікті
бюджеттер шығыстарының ұлғаюына және (немесе) кірістерінің азаюына алып келетін,
Қазақстан Республикасының заңдарын, Қазақстан Республикасы Президентінің және
Қазақстан Республикасы Үкіметінің, облыстың, ауданның (облыстық маңызы бар
қаланың) өкілді және атқарушы органдарының актілерін қабылдаудан туындайтын,
төмен тұрған бюджеттердің шығындарын өтеуге бағытталған;
2) төмен тұрған бюджеттер жоғары тұрған бюджеттерге беретін, мемлекеттік
органдар функцияларының мемлекеттік басқарудың төмен тұрған деңгейінен жоғары
тұрған деңгейіне берілуіне байланысты жоғары тұрған бюджет шығыстарының
ұлғаюына әкеп соғатын, заңнамалық актілерді, Қазақстан Республикасы Президентінің
актілерін қабылдаудан туындайтын жоғары тұрған бюджеттердің шығындарын өтеуге
бағытталған трансферттер ағымдағы нысаналы трансферттер болып табылады.
3. Жоғары тұрған бюджеттер төмен тұрған бюджеттерге жергілікті бюджеттік даму
бағдарламаларын іске асыру үшін республикалық, облыстық, аудандық (облыстық
маңызы бар қала) бюджетте бекітілген сомалар шегінде беретін трансферттер
нысаналы даму трансферттері болып табылады.
4. Жергілікті атқарушы органдар нысаналы даму трансферттерінің сомаларын
айқындау үшін тиісті жоғары тұрған органға жергілікті бюджеттік инвестициялардың
тізбесі мен олар бойынша шығыстар сомаларын көрсете отырып өтінімдерді ұсынады.
5. Жергілікті бюджеттік даму бағдарламалары бойынша шығыстар берілетін
нысаналы даму трансферттерінің көлемі ескеріле отырып, жергілікті бюджеттерде
айқындалады.
Жергілікті бюджеттік инвестицияларды іске асыру үшін нысаналы даму
трансферттері бюджеттік бағдарламаларда объектілер бойынша бөліне отырып, төмен
тұрған бюджеттерге бір сомамен бөлінеді.
Жергілікті бюджеттік инвестициялар арасында нысаналы даму трансферттерін
бөлуді жергілікті атқарушы органдар тиісті жергілікті бюджеттерде осы мақсаттарға
көзделетін қаржыландыру көлемін ескере отырып, бюджеттік жоспарлау жөніндегі
орталық уәкілетті орган белгілеген тәртіппен жүзеге асырады.
5-1. Жоғары тұрған бюджеттен төмен тұрған бюджеттерге нысаналы даму
трансферттері бюджеттік инвестицияларды төмен тұрған жергілікті бюджеттен қоса
қаржыландыру шартымен бөлінеді.
ЗҚАИ-ның ескертпесі!
5-1-тармақтың екінші бөлігі 01.01.2026 дейін қолданыста болады – ҚР 30.12.2022 №
177-VII Заңымен.
Төмен тұрған жергілікті бюджеттен бюджеттік инвестицияларды қоса
қаржыландыру шарты білім беру саласындағы пилоттық ұлттық жоба шеңберіндегі
бюджеттік инвестициялық жобаларға қолданылмайды.
6. Төмен тұрған бюджеттерге нысаналы даму трансферттері алдыңғы қаржы
жылында бөлінген нысаналы даму трансферттері бойынша бюджеттік бағдарламаларда
айқындалған жергілікті бюджеттік инвестициялардың тікелей нәтижелеріне қол
жеткізілген кезде бөлінеді. Алдыңғы қаржы жылында тікелей нәтижелерге қол
жеткізілмеген және жергілікті бюджеттен қоса қаржыландыру қамтамасыз етілмеген
жергілікті бюджеттік инвестицияларды іске асыруға нысаналы даму трансферттері
қайта берілмейді.
ЗҚАИ-ның ескертпесі!
7-тармақтың бірінші бөлігіне енгізілген өзгеріс 01.01.2026 дейін қолданыста болады
– ҚР 30.12.2022 № 177-VII Заңымен.