Мемлекеттік мекемелерде бухгалтерлік есепке алуды жүргізу қағидалары
Қазақстан Республикасы Қаржы министрінің 2010 жылғы 3 тамыздағы N 393 Бұйрығы.
Қазақстан Республикасының Әділет министрлігінде 2010 жылғы 25 тамызда
Нормативтік құқықтық кесімдерді мемлекеттік тіркеудің тізіліміне N 6443 болып
енгізілді.
Қолданушылардың назарына!
Бұйрықтың қолданысқа енгізілу тәртібін 3-тармақтан қараңыз.
Ескерту. Тақырыбы жаңа редакцияда – ҚР Қаржы министрінің 29.03.2017 № 195
бұйрығымен.
Қазақстан Республикасы Бюджет кодексінің 116-бабының 4-тармағына сәйкес
БҰЙЫРАМЫН:
1. Қоса беріліп отырған Мемлекеттік мекемелерде бухгалтерлік есепке алуды
жүргізу қағидалары бекітілсін.
Ескерту. 1-тармақ жаңа редакцияда - ҚР Қаржы министрінің 20.11.2015 № 577
бұйрығымен.
2. Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігінің Бухгалтерлік есеп, аудиторлық
қызмет әдіснамасы департаменті (А.О.Төлеуов) осы бұйрықтың Қазақстан
Республикасы Әділет министрлігінде мемлекеттік тіркелуін және заңнамада
белгіленген тәртіппен ресми жариялануын қамтамасыз етсін.
3. Осы бұйрық 2013 жылғы 1 қаңтардан бастап қолданысқа енгізіледі.
Министр Б. Жәмішев
Қазақстан Республикасы
Қаржы министрінің
2010 жылғы 3 тамыздағы
№ 393 бұйрығымен
бекітілген
Мемлекеттік мекемелерде бухгалтерлік есепке алуды жүргізу қағидаларын бекіту туралы
Ескерту. Тақырып жаңа редакцияда - ҚР Қаржы министрінің 20.11.2015 № 577
бұйрығымен.
1-бөлім. Жалпы ережелер
1-тарау. Жалпы ереже
Ескерту. 1-тараудың тақырыбы жаңа редакцияда - ҚР Қаржы министрінің
21.07.2020 № 684 (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен
соң қолданысқа енгізіледі) бұйрығымен.
1. Осы Мемлекеттiк мекемелерде бухгалтерлік есепке алуды жүргізу қағидалары (
бұдан әрі – Қағидалар) Қазақстан Республикасының Бюджет кодексіне сәйкес әзірленді
және республикалық және жергілікті бюджеттер есебінен ұсталатын мемлекеттік
мекемелерде бухгалтерлік есепке алуды салықтық және салықтық емес түсімдерді,
негізгі капиталды сатудан түсетін, трансферттерді, мемлекеттің қаржылық активтерін
сатудан түсетін есепке алуды жүргізу тәртібін белгілейді
Ескерту. 1-тармақ жаңа редакцияда – ҚР Қаржы министрінің 03.05.2017 № 289 (
01.01.2018 бастап қолданысқа енгізіледі) бұйрығымен.
2. Мемлекеттік мекемелер бухгалтерлік есепке алуды жүргізу мен қаржылық
есептілікті қалыптастыруды осы қағидаларда көзделген есептің нақты модельдерін
анықтайтын есеп саясатына сәйкес жүзеге асырады.
Ескерту. 2-тармақ жаңа редакцияда - ҚР Қаржы министрінің 20.11.2015 № 577
бұйрығымен.
3. Осы Қағидаларда мынадай ұғымдар пайдаланылады:
1) ағымдағы қалпына келтіру құны – есептілік күніне активті сатып алу нәтижесінде
мемлекеттік мекемеде туындауы мүмкін шығындар;
2) айырбасталатын операциялар – бұл операцияларды жүзеге асыру кезінде
мемлекеттік мекеме алынатын активтерге/қызметтерге, өз міндеттемелерін өтеуге
айырбасқа шамамен құнға тең баламаны тапсырады (негізінен ақшалай қаражат,
көрсетілетін қызметтер немесе қолдануға басқа активтерді ұсыну түрінде);
3) айырбасталмайтын операциялар – айырбастаулы болып табылмайтын
операциялар. Айырбасталмайтын операцияларды жүзеге асырғанда мемлекеттік
мекеме не шамамен құнына тең айырбасқа тікелей тапсырусыз басқа субъектіден құн
алады не шамамен құнына тең айырбасқа тікелей алусыз басқа тарапқа құнды
тапсырады;
4) активтер – болашақта экономикалық пайда немесе сервистік әлеуетті қамтамасыз
ете алатын, өткен оқиғалар нәтижесінде мемлекеттік мекеме бақылайтын ресурстар;
5) активтi алмастыру құны – активтiң жалпы сервистік әлеуетін алмастыру үшiн
қажет құн;
6) активтiң құнсыздануы – амортизация арқылы болашақ экономикалық
пайдалардағы немесе активтің сервистік әлеуетіндегі шығындарды жүйелі түрде
танудан асып түсетін болашақ экономикалық пайдалардағы немесе активтің сервистік
әлеуетіндегі шығындар;
7) активтің құнсыздануынан болатын шығын – оны алмастыратын құннан асатын
активтің баланстық құнының сомасы;
8) активтiң өтелетiн құны сатуға және оның пайдалану құндылығын жұмсалатын
шығындарды шегере отырып, активтiң әдiл құнының ең көп мәнi;
9) ақша қаражатының ағыны – ақша мен олардың баламаларының ағындары (
түсімдері) мен шетке кетуі (төлемдер);
10) ақшалай балама – ақша қаражатының белгiлi бiр сомасына оңай
айырбасталатын және құнының өзгеруiнiң елеусiз тәуекелiне ұшырайтын қысқа
мерзiмдi, жоғары өтiмдi инвестициялар;
11) ақшалай емес (монетарлы емес) баптар – ақшалай болып табылмайтын баптар;
12) ақшалай (монетарлы) баптар – қолдағы бар валюта бірліктері, сондай-ақ валюта
бірліктерінің тіркелген немесе айқындалатын санында көрініс тапқан алуға немесе
төлеуге жататын активтер мен мiндеттемелер;
13) амортизация – пайдалы қолдану мерзiмi iшiнде активтiң амортизацияланатын
құнының жүйелi бөлiнуi;
14) аннуитет – белгілі жылдар саны ішінде жүйелі төлемдер арасындағы тең
аралықтағы, бір бағыттағы төлемдердің ағымы;
15) аннуитеттің болашақ құны – аннуитетке енгізілген әрбір жеке төлемнің немесе
түсімнің болашақ құндарының сомасы;
16) ауылшаруашылық қызметі – оларды сату, ауылшаруашылық өнімін алу немесе
қосымша биологиялық активтер өндіру мақсатында субъектінің биологиялық
активтердің биотрансформациясын басқаруды жүзеге асыруы;
17) әділ құн – актив айырбастала алатын сома, ол бойынша жақсы хабардар, мұндай
операция жасауға ниетті, тәуелсіз тараптар арасында операциялар жасағанда
міндеттеме өтеле алатын сома;
18) бағалау міндеттемесі – шамасы бойынша белгіленбеген немесе орындалу
мерзімі белгіленбеген міндеттеме;
19) бағамдық айырма – басқа валюталық бағамдар бойынша бір валюта бірлігінің
бірдей санын басқа валютаға қайта есептеу кезінде туындайтын айырма;
20) баланстық құн – ол бойынша актив немесе міндеттеме бухгалтерлік баланста
танылатын сома;
21) белсендi нарық – мынадай шарттардың барлығы орындалатын нарық:
нарық айналымындағы тауарлар бiртектi болып табылады;
iс жүзiнде мәмiле жасауға ниеттi кез келген уақытта сатып алушылар мен
сатушылар бар;
баға туралы ақпарат жалпы қолжетiмдi болып табылады;
22) биологиялық актив – жануар немесе өсімдік;
23) болашақ кезеңдердің кірістері – болашақ кезеңдерге жатқызылған, бірақ іс
жүзінде есепті кезеңде алынған кірістер;
24) болашақ кезеңдердің шығыстары – осы кезеңде жүргізілген, бірақ болашақ
кезеңдерге жатқызылған шығыстар;
25) бірлескен бақылау – маңызды іс-қимылдар туралы шешім бақылауды жүзеге
асыратын тараптардың толық келісімін талап еткен кезде болатын міндетті күші бар
келісім нысанындағы қызметке бақылауды келісілген түрде бөлу;
26) бірлескен кәсіпорынның қатысушысы – бірлескен кәсіпорындағы осы бірлескен
кәсіпорынға бірлескен бақылауы бар тарап;
27) бірлескен қызмет – екі немесе одан да көп тараптар бірлесіп бақылайтын қызмет
;
28) валюталық бағам – Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкі Басқармасының 2013
жылғы 25 қаңтардағы № 15 және Қазақстан Республикасы Қаржы министрінің 2013
жылғы 22 ақпандағы № 99 "Валюта айырбастаудың нарықтық бағамын айқындау
тәртібі туралы" бірлескен Қаулысы және бұйрығымен бекітілген тәртіппен
айқындалған бір валютаны басқасына айырбастаудың нарықтық бағамы (мемлекеттік
нормативтік құқықтық актілерді тіркеу тізілімінде 2013 жылғы 14 наурызда № 8378
тіркелген);
29) вексель – біржақты сөзсіз ақшалай міндеттемені қамтитын қатаң белгіленген
нысандағы төлем құжаты;
30) елеулі ықпал – басқа ұйымның қаржы және операциялық саясаты мәселелері
бойынша шешімдер қабылдауға қатысу өкілеттігі, бірақ мұндай саясатты бақылау
немесе бірлескен бақылау емес;
31) ең аз жалдау төлемдері – жалға алушыдан шартты жалдау төлемін, жалға
беруші төлейтін қызметтер мен салықтардың төлемі бойынша соманы немесе оған
қайтарылатын соманы алып тастағанда жалдау мерзімі бойы талап етілетін немесе
талап етіле алатын төлемдер:
жалға алушы үшін – жалға беруші кепілдік беретін немесе жалға берушімен
байланысты тарап кепілдік беретін кез келген сомамен;
жалға беруші үшін – мынадай тараптардың бірі жалға берушіге кепілдік берген кез
келген қалдық құнмен:
жалға алушы;
жалға алушымен байланысты тарап;
32) есеп саясаты – барлық мемлекеттік мекемелер үшін бірыңғай болып табылатын,
мемлекеттік мекемелер қаржылық есептілікті жасау және ұсыну кезінде қолданатын
қағидаттар, негіздер, ережелер, қағидалар мен тәжірибе;
33) есептеу әдісі – операциялар мен оқиғалар орын алған есепті кезеңдегі (ақшалай
қаражаты мен олардың баламаларының нақты түсімі мен төлеміне байланысты емес)
оларды жасау фактісі бойынша танылатын бухгалтерлік есеп әдісі;
34) жалдау – ол бойынша жалға беруші жалға алушыға келісілген уақыт кезеңі
ішінде төлемге немесе төлемдер тобына айырбастауға активті пайдалану құқығын
беретін шарт;
35) жалдау мерзімі – жалға алушы активті жалдауға келіскен кезең, сондай-ақ, егер
жалдау мерзімінің басталу сәтінде жалға алушы осындай таңдау жасайды деген дәлелді
сенімділік болса, кез келген қосымша мерзім, ол мерзімде жалға алушының таңдауы
бойынша төлем арқылы немесе онсыз активті жалдауды жалғастыра алады;
36) заңды міндеттеме – заңнама немесе шарт негізінде туындайтын міндеттеме;
37) инвестициялық жылжымайтын мүлік – жалдау төлемдерін алу немесе капитал
немесе екеуінің де құнын өсіру мақсатында иеліктегі (меншік иесінің немесе жалға
алушының қаржылық жалдау шарты бойынша) жылжымайтын мүлік (жер немесе
ғимарат не анау да мынау да), бірақ:
өндірісте немесе әкімшілік мақсаттар үшін тауарларды жеткізгенде, қызметтерді
көрсеткенде қолдану үшін емес;
қалыпты шаруашылық қызмет барысында сату үшін;
38) инвестициялық жылжымайтын мүліктің өзiндiк құны – төленген ақша
қаражатының немесе оның баламасының сомасы немесе оны сатып алу не құру сәтiнде
активтi сатып алу мақсатында берiлген басқа орнын алмастырудың әдiл құны;
39) квазимемлекеттік сектор субъектілеріне қаржы инвестициялары – мемлекеттік
кәсіпорындарға, жауапкершілігі шектулі серіктестіктерге, акционерлік қоғамдарға,
оның ішінде қатысушысы немесе акционері мемлекет болып табылатын ұлттық
басқарушы холдингтерге, ұлттық холдингтерге, ұлттық компанияларға, сондай-ақ
мемлекеттік мүлікті басқару саласындағы Қазақстан Республикасының заңнамалық
актілеріне сәйкес олармен аффилиирленген болып табылатын еншілес, тәуелсіз және
өзге де заңды тұлғаларға бюджет қаражатын салу;
40) кірістер – капиталда қатысатын тұлғалардың жарналарына байланысты
арттырудан ерекшеленетін таза активтердің\капиталдың өсуіне әкеп соқтыратын
активтердің ағымы немесе өсуі немесе міндеттемелердің азаюы нысанында есеп кезеңі
ішінде экономикалық пайдалардың немесе сервистік әлеуеттің өсуі;
41) қаржылық есептілікті беру валютасы – қаржылық есептілік берілетін валюта;
42) қаржылық жалдау – жалдау мерзімінің уақыты өткеннен кейін меншік
құқығының ауысуына қарамастан, активті иеленуге байланысты барлық тәуекелдер мен
пайдалардың жалға алушыға елеулі ауыстырылуы болатын жалдау;
43) қаржы міндеттемелері – бұл:
ақша қаражатын немесе кез келген басқа қаржы активін басқа субъектіге төлеу
туралы;
пайдасыздығы ықтимал болып табылатын жағдайларда екінші субъектiмен қаржы
құралдарын алмасу туралы шартты мiндеттеме болып табылатын кез келген мiндеттеме
;
44) қауымдасқан ұйым – инвестордың елеулі ықпалы бар ұйым;
45) қорлар – мынадай:
өндірістік процесте пайдалану үшін шикізат және материалдар түріндегі;
қызмет көрсету кезінде тұтынылатын немесе таратылатын шикізат пен материалдар
түріндегі;
кәсіпорынның қалыпты қызметі барысында сатуға немесе таратуға арналған;
сату немесе тарату үшін өндірілетін активтер;
46) материалдық емес актив – физикалық нысаны жоқ сәйкестендірілетін
монетарлы емес актив;
47) мәдени мұра активтері – мәдени, экологиялық немесе тарихи маңыздылығы
салдарынан мәдени мұра активтері болып табылатын активтер. Оларға тарихи
ғимараттар мен монументтер, бірегей сәулет ескерткіштері, археологиялық қазбалар
орындары, қорықтар мен табиғи қорғалатын аумақтар, сондай-ақ өнер туындылары
жатады;
48) міндеттеме – өткен оқиғалардан туындайтын мемлекеттік мекеменің
міндеттемесі, оны реттеу экономикалық пайданы немесе сервистік әлеуетті қамтитын
ресурстың шығып қалуына әкеп соқтырады;
49) нарықтық белгіленген баға – сатудан алына алатын немесе белсенді нарықта
қаржы құралын сатып алу кезінде төленуі тиіс ақша қаражатының сомасы;
50) негізгі құралдар – мынадай:
тауарларды өндіруде немесе жеткізуде немесе қызметтер көрсетуде пайдалану үшін
, басқа тұлғаларға жалға беру үшін немесе әкімшілік мақсаттар үшін ұсталатын;
бір жылдан астам уақыт ішінде қолданылады деп күтілетін материалдық объектілер
;
51) операциялық жалдау – қаржы жалдауынан ерекшеленетін жалдау;
52) орындылық – ақпарат шешім қабылдайтын пайдаланушылар үшін орынды
болуы және оқиғаларды бағалауға көмектесуі, олардың өткен бағаларын растауы
немесе түзетуі тиіс;
53) пайдалы қолдану мерзімі – актив субъектінің пайдалануы үшін жарамды болады
деп күтілетін уақыт кезеңі; не мемлекеттік мекеме осы активтің көмегі арқылы алуға
болжап отырған өнімнің белгілі бір саны немесе ұқсас көрсеткіш;
54) ретроспективті қолдану (есеп саясатындағы өзгерістер) – жаңа есеп саясатын
операцияларға, басқа оқиғалар мен жағдайларға осы есеп саясаты әрқашан
пайдаланылатын түрде қолдану;
55) салыстырмалық – түрлі кезеңдердегі және түрлі мемлекеттік мекемелердің
ақпаратын салыстыру мүмкіндігі. Ұқсас операциялардың қаржылық нәтижелері барлық
мемлекеттік мекемелер үшін ортақ әдіснама бойынша жүзеге асырылуы тиіс;
56) сенімді ұсыну – экономикалық немесе басқа құбылысты сенімді түрде білдіретін
, мәміленің мәнін, басқа оқиғаны, қызметті немесе жағдайды көрсететін ақпарат,
олардың заңды формасына әрдайым сәйкес келмейді;
57) сервистiк әлеует – мемлекеттiк мекеменiң функцияларына сәйкес қызмет
көрсету, сондай-ақ тауарларды өндiру үшiн пайдаланылатын, бiрақ ақша қаражатының
таза түсiмiн тiкелей қамтамасыз етпейтiн активтер;
58) таза активтер/капитал – оның барлық міндеттемелерін алып тастағанда қалатын,
мемлекеттік мекеменің активтердегі үлесі;
59) таза сатылатын құн – сатуға, айырбастауға немесе таратуға байланысты
болжамды шығындарды және аяқтау бойынша болжамды шығындарды алып
тастағанда, қалыпты қызмет процесінде сатудың күтілетін бағасы;
60) тану – бухгалтерлік балансқа немесе қаржылық қызмет нәтижелері туралы
есепке қаржылық есептілік элементтерінің бірін айқындауға сай келетін және оны тану
өлшемшарттарына қанағаттандыратын бапты енгізу процесі;
61) тарату құны – егер актив пайдалы қолдану мерзiмiнiң соңына жеткен болса, ал
оның жай-күйi пайдалы қолдану мерзiмiнiң аяғында күтiлетiндей жағдайда болған
кезде есеп шығындарын есептен шығарғаннан кейiн бүгiнгi таңда активтi есептен
шығару кезiнде алуға болатын бағалау сомасы;
62) тексерушілік – пайдаланушыларды қаржылық есептіліктегі ақпараттың дұрыс
екендігіне сендіруге көмектесетін ақпарат сапасы;
63) түсініктілік – қаржылық есептілікте ұсынылатын ақпарат пайдаланушыларға
түсінікті болуы тиіс;
64) уақтылық – есеп беру және шешім қабылдау мақсаттары үшін өзінің
пайдалылығын жоғалтпас бұрын пайдаланушылар үшін ақпараттың қолжетімділігі;
65) функционалдық валюта – субъект жұмыс істейтін негізгі экономикалық орта
валютасы;
66) шартты актив – өткен оқиғалардан туындайтын және болуы туындауы белгісіз
және кәсіпорынның толық бақылауында болмайтын бір немесе бірнеше болашақ
оқиғалардың болуымен немесе болмауымен ғана расталатын ықтимал актив;
67) шартты міндеттеме – өткен оқиғалардан туындайтын және болуы туындауы
белгісіз және мемлекеттік мекеменің толық бақылауында болмайтын бір немесе
бірнеше болашақ оқиғалардың болуымен немесе болмауымен ғана расталатын ықтимал
міндеттеме;
68) шетел валютасы – функционалдық валютадан ерекшеленетін валюта;
69) шетел валютасындағы операция – шетел валютасында көрсетілген немесе
реттеуге жататын мәміле;
70) шығыстар – шетке кету түрінде есепті кезең ішінде экономикалық пайда немесе
сервистік әлеуеттің азаюы немесе капиталда қатысатын тұлғаларға бөлуге қатысты
азаюдан ерекшеленетін, таза активтердің/капиталдың азюына әкелетін активтердің
азаюы мен міндеттемелердің туындауы.
Ескерту. 3-тармақ жаңа редакцияда - ҚР Премьер-Министрінің орынбасары -
Қаржы министрінің 04.05.2023 № 463 (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін
күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) бұйрығымен.
2-тарау. Бухгалтерлік есепті ұйымдастыру тәртібі
Ескерту. 2-тараудың тақырыбы жаңа редакцияда - ҚР Қаржы министрінің
21.07.2020 № 684 (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен
соң қолданысқа енгізіледі) бұйрығымен.
4. Қаржы жағдайы, қаржы жағдайындағы өзгерістер мен қызмет нәтижелері туралы
толық және анық ақпарат беру бухгалтерлік есеп пен қаржылық есептіліктің мақсаты
болып табылады.
5. Мемлекеттік мекемелердің бухгалтерлік есебіндегі операциялар мен оқиғалар "
Мемлекеттік мекемелердің бухгалтерлік есепке алу шоттарының жоспарын бекіту
туралы" Қазақстан Республикасы Қаржы министрінің 2010 жылғы 15 маусымдағы №
281 бұйрығымен (Нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде №
6314 болып тіркелген) бекітілген емлекеттік мекемелердің бухгалтерлік есепке алу
шоттарының жоспары (бұдан әрі – Шоттар жоспары) негізінде көрсетіледі.
Ескерту. 5-тармақ жаңа редакцияда - ҚР Қаржы министрінің м.а. 06.01.2022 № 5 (
алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа
енгізіледі) бұйрығымен.
6. Мемлекеттік мекеменің басшысы бухгалтерлік есепті дұрыс жүргізу үшін
жағдайлар жасайды, есепке қатысы бар мемлекеттік мекемелердің барлық
бөлімшелерінің және қызметкерлерінің құжаттар мен мәліметтерді есепке алу үшін
рәсімдеу мен ұсынудың тәртібіне қатысты талаптардың мүлтіксіз орындауын
қамтамасыз етеді.
7. Мемлекеттік мекемеде бухгалтерлік есепті оның дербес құрылымдық бөлімшесі
болып табылатын мемлекеттік мекеменің бухгалтерлік қызметі немесе бас бухгалтер
басқаратын орталықтандырылған бухгалтериясы жүзеге асырады.
8. Бюджеттік бағдарламалардың әкімшілері бюджетті атқару жөніндегі орталық
уәкілетті органмен келісім бойынша өз жүйесінің мемлекеттік мекемелерінде олардың
қызметінің ерекшелігін ескере отырып және мемлекеттік мекемелерде бухгалтерлік
есеп жүргізуді және есеп саясатын сақтай отырып, бухгалтерлік есеп жөніндегі жалпы
ережелерді қолдану тәртібі туралы нұсқаулар беруі мүмкін.
Ескерту. 8-тармақ жаңа редакцияда - ҚР Қаржы министрінің 12.10.2013 № 481
бұйрығымен (алғашқы ресми жариялағаннан кейін күнтізбелік он күн өткен соң
қолданысқа енгізіледі).
9. Бухгалтерлік қызметі жоқ мемлекеттік мекемелерде бухгалтерлік есеп пен
есептілікті мекеме басшысының жазбаша өкімімен тағайындалған тиісті маман жүзеге
асырады.
10. Орталықтандырылған есепке алу бюджеттік бағдарламалар әкімшісінің
бұйрығымен бекітілетін Орталықтандырылған бухгалтерия туралы ережеге сәйкес
жүзеге асырылады.
Орталықтандырылған бухгалтерия қызмет көрсетілетін мемлекеттік мекемелердің
басшыларына осы мемлекеттік мекемелер басшыларының келісімімен
орталықтандырылған бухгалтерияның бас бухгалтері белгілеген мерзімде қаржы
есептілігін ұсынады.
11. Бухгалтерлік қызметтердің басшылары өз жұмыстарында Қазақстан
Республикасының Бюджет кодексін, мемлекеттік мекемелердегі бухгалтерлік есеп пен
қаржылық есептілік жөніндегі нормативтік құқықтық актілерді және бухгалтерлік есеп
пен қаржылық есептілікті қалыптастыру басқармалары (бөлімдері) туралы ережелерді
басшылыққа алады.
12. Мемлекеттік мекеменің бас бухгалтері лауазымына басшы тағайындайды және
босатады және мемлекеттік мекеменің басшысына, соңғысы болмаған кезде тиісті
бұйрықпен міндеттерін орындау жүктелген тұлғаға тікелей бағынады.
Мемлекеттік мекеменің бас бухгалтері барлық жүзеге асырылатын шаруашылық
операцияларының бухгалтерлік есеп шотында көрінуі мен бақылануын, шұғыл
операцияның ұсынылуын, қаржы есептілігінің белгіленген мерзімде жасалуын
қамтамасыз етеді.
Ескерту. 12-тармаққа өзгеріс енгізілді - ҚР Қаржы министрінің 21.07.2020 № 684 (
алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа
енгізіледі) бұйрығымен.
13. Бас бухгалтер мемлекеттік мекеме басшысымен немесе ол уәкілеттік берген
тұлғамен бірлесіп банк құжаттарына және материалдық құндылықтарды және ақша
қаражатын қабылдау мен беруге негіз болатын құжаттарға, сондай-ақ қаржы
міндеттемелеріне қол қояды. Мемлекеттік мекеменің басшысы бас бухгалтердің
ұсынымы бойынша банк құжаттары мен бухгалтерлік құжаттарға қол қою құқығын
уәкілетті тұлғаларға береді. Осы өкілеттіктер мемлекеттік мекеме басшысының
бұйрықтары негізінде беріледі. Бас бухгалтердің немесе оны алмастыратын тұлғаның
қолтаңбасыз құжаттар жарамсыз болып есептеледі және орындалуға қабылданбайды.
Ескерту. 13-тармақ жаңа редакцияда - ҚР Қаржы министрінің 21.07.2020 № 684 (
алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа
енгізіледі) бұйрығымен.
14. Бас бухгалтер атқаратын лауазымынан босатылған (жұмыстан шығарылған,
басқа жұмысқа тағайындалған, ауыстырылған) кезде Қазақстан Республикасы еңбек
заңнамасына сәйкес лауазымға тағайындалған бас бухгалтерге, ал соңғысы болмаған
кезде мемлекеттік мекеме басшысының бұйрығымен тағайындалған қызметкерге
істерді тапсыру жүргізіледі.
Істерді тапсырушы бас бухгалтердің (бұдан әрі - тапсырушы) және істерді
қабылдаушы қызметкердің (бұдан әрі - қабылдаушы) істерді тапсыруы және қабылдауы
мемлекеттік мекеме басшысының бұйрығы негізінде жүргізіледі. Бұйрықта
бухгалтерлік қызмет істерінің қабылдау-тапсыру мерзімі, бірақ екі аптадан аспауы тиіс;
тапсырушы мен қабылдаушының еңбекақы төлеу тәртібі көрсетіледі. Бұйрықта
сондай-ақ істерді қабылдау-тапсыру кезеңінде қол қою құқығы кімге берілетіні
көрсетіледі, бұл ретте қабылдаушы тұлғаның қол қою құқығын рәсімдегенге дейін
құжаттарға қабылдаушының бақылауымен істерді тапсырушы қол қоятыны келісілуі
тиіс.
Істерді тапсыру процесінде осы мемлекеттік мекемедегі бухгалтерлік есептің
жағдайы және есеп мәліметтерінің дұрыстығы анықталады, бұл ретте істерді
қабылдаушы мен тапсырушының жауапкершілігін шектейтін істерді қабылдау-тапсыру
актісі жасалады (онда басшының бұйрығына сәйкес комиссия құрамы, бухгалтерлік
тіркелімдердің атауы мен саны есептілік: қаржылық, бюджеттік, салықтық және
статистикалық, активтердің, міндеттемелердің, таза активтердің/капиталдың сомасы
мен атауы көрсетіледі).
Бухгалтерлік қызмет істерін тапсыру соңғы ұсынылған баланстың негізінде
жүргізіледі. Қабылдап алу-беру актісінде істерді беруді жүзеге асыру күні көрсетілуі
тиіс.
Істерді қабылдау және тапсырудың басында істерді қабылдау-тапсыру кезіндегі
кассаның (қолда бар ақша қаражатының сақталуына тиісті жағдайлар қамтамасыз
етілген бе, кассада сақталатын басқа құндылықтар бойынша жағдай және олардың
бухгалтерлік жазбаларға сәйкестілігі, чек кітапшаларының, қолданылмаған чектер
нөмірлерінің болуы) жағдайы тексеріледі. Кассадағы қолма-қол ақшаның қалдығын
тексеру актісіне (онда ерекшеліктер бойынша ақша қаражатының қалдық сомасы,
соңғы шығыс және кіріс ордерлерінің нөмірлері мен күні көрсетіледі) бухгалтерлік
қызмет істерін тапсырушы және қабылдаушы адам, сондай-ақ кассир не кассалық
операцияның жүргізілуіне жауап беретін тұлға қол қояды.
Істерді қабылдау және тапсыру кезінде ақшалай есептің, есептеу операцияларын
есептеу жағдайы, есептеу баптары балансының жағдайы (дебиторлық және
кредиторлық берешектің нақтылығы, осыған кінәлі тұлғалардың көрсетілуімен өндіріп
алуға болмайтын берешектің болуы, өзара есептесудің салыстыру актісінің болуы,
бюджетке уақытылы аударылмаған сомалардың болуы), сондай-ақ мемлекеттік
мекеменің қаржы есептілігінің жасалуы (есеп тәртібінің сақталуы, ұсынылатын есептің
сапасы) тексеріледі.
Бұдан басқа қабылдап алу-беру актісінде:
бухгалтерлік қызметте есепті ұйымдастырудың жағдайы (штат, оның жинақталуы,
міндеттердің бөлінуі, лауазымдық нұсқаулықтар, бухгалтерлік есеп пен есептілік
бойынша нұсқаулық материалдардың болуы, бухгалтерлік кітаптармен, есеп пен
есептілік бланкілерімен қамтамасыз етілуі), есеп жүйесінің қалыптасуы;
есептің, бухгалтерлік есептіліктің алғашқы құжаттамасының жағдайы;
есепке алу, мемлекеттік аудит пен қаржылық бақылауды ұйымдастыру үшін қажет
іс-шаралар;
құжаттардың ресімделуінің және сақталуының дұрыстығы, мұрағаттың жағдайы
көрсетіледі.
Мемлекеттік мекеменің есебі мен есептілігінің жағдайын тексеруді аяқтау бойынша
жасалған қабылдап алу-беру актісіне істерге қабылдаушы мен тапсырушы қол қояды
және мемлекеттік мекеменің басшысы немесе оның уәкілеттік берген тұлға бекітеді.
Қабылдап алу-беру актісінің қандай-да бір ережелерімен қабылдаушы келіспеген
жағдайда, ол оған қол қойғанда тиісті дәлелденген ескертулерді көрсетуге етуі тиіс.
Қабылдап алу-беру актісі екі данада жасалады, оның біреуі істі тапсырушы тұлғада
қалады.
Ескерту. 14-тармаққа өзгеріс енгізілді - ҚР Қаржы министрінің 28.12.2015 № 695;
21.07.2020 № 684 (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен
соң қолданысқа енгізіледі) бұйрықтарымен.
15. Мемлекеттік мекемелердегі бухгалтерлік қызметтер мемлекеттік мекемелердің
бухгалтерлік есеп пен қаржылық есептілігі саласындағы Қазақстан Республикасының
заңнамасының сақталуын, қаржыландыру жоспарының орындалу барысын,
ұйымдармен, мемлекеттік мекемелермен және тұлғалармен есеп айырысудың
жағдайын, ақша қаражаты мен материалдық құндылықтардың сақталуын бақылау үшін
толық және нақты ақпаратпен мемлекеттік мекемелерді қамтамасыз етуі тиіс.
16. Мемлекеттік мекемені бухгалтерлік есепті жүргізу және қаржылық есептілікті
жасау үшін нұсқаулық құжаттармен қамтамасыз етуді бюджеттік бағдарламалардың
әкімшілері жүзеге асырады.
17. Мемлекеттік мекеме осы қағидаларға сәйкес бухгалтерлік есептің
мемориалды-ордерлік нысаны бойынша бухгалтерлік есепті жүзеге асырады.
Ескерту. 17-тармақ жаңа редакцияда - ҚР Қаржы министрінің 20.11.2015 № 577
бұйрығымен.
18. Операцияны немесе оқиғаларды жасау фактісін белгілейтін, дұрыс рәсімделген
бастапқы құжаттар бухгалтерлік есептің тіркелімдерінде жазбаларды көрсетуге негіз
болып табылады.
Бастапқы құжаттар операцияны немесе оқиғаларды жасау кезінде жасалады, егер
бұл мүмкін болмаса операция мен оқиғалар аяқталғаннан кейін тікелей жасалуы тиіс.
Бастапқы құжаттардағы жазбалар ұзақ уақыт бойы жазбалардың сақталуын
қамтамасыз ететін құралдар арқылы ғана жүргізіледі.
Бастапқы құжаттарда мынадай міндетті деректемелер қамтылады:
құжаттың атауы (нысандар);
жасау күні;
ұйым атауы немесе құжат кімнің атынан жасалса, соның тегі мен аты-жөні;
операция немесе оқиға мазмұны;
операция мен оқиғаның өлшем бірлігі (сандық және құндық шамада);
операцияның жасалуына (оқиғаны растауға) және оның дұрыс рәсімделуіне
жауапты тұлғалардың лауазымдарының атауы, тектері, аты-жөндері және қолдары;
бизнес-сәйкестендіру нөмірі (бұдан әрі – БСН).
Бастапқы құжаттың электрондық нысаны қағаз жүзінде ресімделген бастапқы
құжаттың күшінде болады. Электрондық қолдарды қолданушы электрондық
қолтаңбаларды пайдалану және қол жеткізу құқығына қатысты тиісті сақтану
шараларын және бақылауды белгілейді.
Мемлекеттік мекемелер электрондық тасымалдағыштарда бастапқы құжаттарды
және бухгалтерлік есепке алу тіркелімдерін жасау кезінде осындай құжаттарды қажет
болған кезде қағаз тасығыштарда басып шығарады.
Бастапқы құжатта мынадай қосымша деректемелер көрсетіледі құжат нөмірі,
мемлекеттік мекеменің мекенжайы, құжатпен тіркелген операция жасау үшін негіздеме
, құжатталатын операциялардың сипатымен анықталатын басқа қосымша деректемелер.
Материалдық құндылықтарды сатып алуға арналған құжаттарда осы
құндылықтарды алғаны жөніндегі материалдық жауапты тұлғаның қолхаты, ал
орындалған жұмыстар үшін құжаттарда – тиісті тұлғалардың жұмыстарды қабылдау
растамасы болады.
Бастапқы құжаттарда мәтіндік бөлімде де, сандық деректерде де келісілмеген
түзетулер мен тазартуларға жол берілмейді.
Бастапқы құжаттарда қателер дұрыс емес мәтінді немесе соманы сызып тастау
жолымен түзетіледі және сызып тасталғанның үстінен дұрыс мәтінді немесе соманы
жазу арқылы түзетіледі. Сызып тастау бұрынғы жазылғанды оқитындай етіп, жіңішке
сызықпен жүргізіледі. Бастапқы құжатта қатені түзеу "Түзетілді" деген жазумен
ескертілу және құжатқа қол қойған тұлғалардың қолымен, түзету енгізу мерзімін
көрсету арқылы расталады.
Кассалық және банктік бастапқы құжаттарға түзетулер енгізуге жол берілмейді.
Халықаралық ұйымның дипломатиялық хатының негізінде жасалған бухгалтерлік
анықтама Қазақстан Республикасының жарналарын төлеу кезінде корреспондент
банктің комиссиялық сыйақысына арналған шығыстарды бухгалтерлік есепте көрсету
үшін негіз болып табылады.
Ескерту. 18-тармақ жаңа редакцияда - ҚР Қаржы министрінің 28.12.2015 № 695;
өзгеріс енгізілді - ҚР Қаржы министрінің 21.07.2020 № 684 (алғашқы ресми
жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі)
бұйрықтарымен.
18-1. Салық төлеушілердің жеке шоттарының (бюджетке есептелген, азайтылған,
түскен, қайтарылған сома) қорытынды операциялары бойынша жиынтық есеп
бюджетке түсетін салықтық түсімдерді есепке алу бойынша бастапқы құжаттар болып
табылады.
"е-Қаржымині" интеграцияланған автоматтандырылған ақпараттық жүйесінің (
бұдан әрі-ИААЖ) талдау орталығы кіші жүйесі "Мемлекеттік қаржы бойынша
есептілікті және статистиканы қалыптастыру, бюджеттердің атқарылуын талдау, талдау
материалдарын дайындау" талдау орталығы (бұдан әрі-ТО) алынған түсімдер бойынша
есептер нысаны бюджетке түсетін салықтық емес түсімдерді есептеу бойынша
бастапқы құжаттар болып табылады.
Ескерту. 2-тарау 18-1-тармақпен толықтырылды – ҚР Қаржы министрінің
03.05.2017 № 289 (01.01.2018 бастап қолданысқа енгізіледі) бұйрығымен.
19. Есепке алу тіркелімдерінде жазбалар үшін негіз болып қызмет ететін құжаттар
бухгалтерлік қызметке беріледі.
Материалдық жауапты тұлғалар екі данада жасалатын құжаттарды тапсыру тізілімі
бойынша материалдық құндылықтардың кірісі мен шығысы бойынша бастапқы
құжаттарды "Мемлекеттік мекемелер үшін бухгалтерлік құжаттама нысандарының
альбомын бекіту туралы" Қазақстан Республикасы Қаржы министрінің міндетін
атқарушының 2011 жылғы 2 тамыздағы №390 бұйрығымен (Нормативтік құқықтық
актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде №7126 болып тіркелген) бекітілген
Мемлекеттік мекемелер үшін бухгалтерлік құжаттама нысандарының альбомының (
бұдан әрі – Нысандар альбомы) 442-нысанына сәйкес ұсынады (кіріс және шығыс
құжаттары бойынша жеке толтырылады). Материалдық жауапты тұлғаның қатысуында
ұсынылған бастапқы құжаттардың ресімделуінің дұрыстығынажүргізілген тексеруден
кейін тізілімнің бір данасы бас бухгалтердің қолымен материалдық жауапты тұлғаға
қайтарылады, екінші данасы бухгалтерлік қызмет істерінде қалады.
Ақша қаражатының және материалдық құндылықтардың сақталуына жауапты
тұлғалармен Нысандар альбомының 321-нысаны бойынша толық материалдық
жауапкершілік туралы жазбаша шарт жасалады.
Ескерту. 19-тармаққа өзгерістер енгізілді - ҚР Қаржы министрінің 2012.07.24 № 348
(2013.01.01 бастап қолданысқа енгізіледі); 12.10.2013 № 481 (алғашқы ресми
жариялағаннан кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); 21.07.2020 №
684 (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң
қолданысқа енгізіледі); 06.01.2022 № 5 (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін
күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) бұйрықтарымен.
20. Бухгалтерлік қызметке түскен алғашқы құжаттар нысан бойынша да (алғашқы
құжаттарды рәсімдеудің толықтығы мен дұрыстығы, деректемелердің толтырылуы),
мазмұны бойынша да (құжатталатын операциялардың заңдылығы, жекелеген
көрсеткіштердің қисынды үйлесімі) тексеруге жатады.
Нысандар альбомының бухгалтерлік құжаттамасы электрондық нысанының қағаз
тасығышта ресімделген құжаттама күші болады.
Ескерту. 20-тармақ жаңа редакцияда - ҚР Қаржы министрінің 21.07.2020 № 684 (
алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа
енгізіледі) бұйрығымен.
21. Тексерілген және есепке алынған құжаттар операцияларды жасау күні бойынша
жүйеленеді және мемориалды ордерлермен – нысандар альбомының нысандары
бойынша жинақтау ведомостерімен ресімделеді, оларға мынадай тұрақты нөмірлер
беріледі:
1-мемориалды ордер – Нысандар альбомының 381 нысанды кассалық операциялар
бойынша жинақтау ведомосі;
2-мемориалды ордер – Нысандар альбомының 381 нысанды мемлекеттік
мекемелердің кодтарындағы қаражаттың қозғалысы жөнінде жинақтау ведомосі;
3-мемориалды ордер – 381 нысандар альбомында ақылы қызметтердің қолма-қол
ақшаны бақылау шоты (бұдан әрі - ҚБШ), демеушілік, қайырымдылық көмек ҚБШ,
ақша қаражатын уақытша орналастыру ҚБШ, шетел валютасындағы шоттағы және
сыртқы қарыздар мен гранттар бойынша бюджеттік инвестициялық жобаның арнайы
шоттарындағы ақша қаражатын есепке алу жөніндегі жинақтау ведомості; жергілікті
өзін өзі басқару ҚБШ, нысаналы қаржыландыру ҚБШ;
5-мемориалды ордер – Нысандар альбомының 405 нысанды еңбекақы мен
стипендиялар бойынша есептеу ведомостерінің жиынтығы;
6-мемориалды ордер – Нысандар альбомының 408 нысанды ұйымдармен есеп
айырысу бойынша жинақтау ведомосі;
7-мемориалды ордер – Нысандар альбомының 408 нысанды аванстық төлемдер
тәртібіндегі есеп айырысу бойынша жинақтау ведомосі;
8-мемориалды ордер – Нысандар альбомының 386 нысанды есеп беруге жауапты
тұлғалармен есеп айырысу бойынша жинақтау ведомосі;
9-мемориалды ордер – Нысандар альбомының 438 нысанды ұзақ мерзімді
активтердің шығып қалуы мен орын ауысуы бойынша жинақтау ведомосі;
10-мемориалды ордер – Нысандар альбомының 438 нысанды арнайы киім-кешекті
және жеке пайдаланудағы басқа да заттардың шығып қалуы мен орын ауысуы бойынша
жинақтау ведомосі;
11-мемориалды ордер – Нысандар альбомының 398 нысанды тамақ өнімдерінің
кірісі бойынша жинақтау ведомостерінің жиынтығы;
12-мемориалды ордер – Нысандар альбомының 411 нысанды тамақ өнімдерінің
шығысы бойынша жинақтау ведомостерінің жиынтығы;
13-мемориалды ордер – Нысандар альбомының 396 нысанды материалдардың
шығысы бойынша жинақтау ведомосі;
14-мемориалды ордер – Нысандар альбомының 406 нысанды балаларды
қамсыздандыру үшін ата-аналармен есеп айырысу бойынша жинақтау ведомостерінің
жиынтығы;
15-мемориалды ордер - Нысандар альбомының 409 нысанды айырбасталмайтын
операциялардан кірістерді есептеудің жинақтау ведомосі;
16-мемориалды ордер – Нысандар альбомының 409-а нысанды тауарларды (
жұмыстарды, көрсетілетін қызметтерді) сатудан кірістерді есептеудің жинақтау
ведомосі;
17-мемориалды ордер – Нысандар альбомының 409-б нысанды активтерді
басқарудан түсетін кірістерді есептеудің жинақтау ведомосі;
18-мемориалды ордер – Нысандар альбомының 409-в нысанды өзге операциялар
бойынша кірістерді есептеудің жинақтау ведомосі;
19-мемориалды ордер – Нысандар альбомының 458 нысанды операциялық
шығыстарды есептеудің жинақтау ведомосі;
20-мемориалды ордер – Нысандар альбомының 458-а нысанды бюджеттік төлемдер
бойынша шығыстарды есептеудің жинақтау ведомосі;
21-мемориалды ордер – Нысандар альбомының 458-б нысанды активтерді басқару
бойынша шығыстарды есептеудің жинақтау ведомосі;
22-мемориалды ордер – Нысандар альбомының 458-в нысанды өзге операциялар
бойынша шығыстарды есептеудің жинақтау ведомосі;
23-мемориалды ордер – Нысандар альбомының № 408-ДБ-д нысанының бюджетке
түсетін түсімдер бойынша төлеушілермен есеп айырысу жөніндегі дебиторлық
берешек жөніндегі жинақтаушы ведомосі;
24-мемориалды ордер – Нысандар альбомының № 408-КБ-д нысанының бюджетке
түсетін түсімдер бойынша төлеушілермен есеп айырысу жөніндегі кредиторлық
берешек жөніндегі жинақтаушы ведомосі;
25-мемориалды ордер – Нысандар альбомының № 381-д нысанындағы
республикалық және жергілікті бюджеттің ҚБШ ақша қозғалысы бойынша
жинақтаушы ведомосі;
26-мемориалды ордер – Нысандар альбомының № 409-д нысанының бюджетке
түсетін түсімдерінен кірістерді есептеудің жинақтаушы ведомосі;
27-мемориалды ордер – Нысандар альбомының № 458-д нысанының бюджетке
түсетін түсімдерінің азаюы бойынша шығыстарды есептеудің жинақтаушы ведомосі;
Қалған операциялар және "Сторно" операциялары бойынша Нысандар альбомының
274 нысанды жеке мемориалды ордерлер жасалады, олар әр ай үшін 28-нен бастап жеке
нөмірленеді.
Жеке мемориалды ордерлер операцияны жасау шамасына қарай, бірақ келесі
күннен кешіктірмей (алғашқы құжатты алғаннан кейін), жеке құжаттардың негізінде де
, біртекті құжаттар тобының негізінде де жасалады. Мемориалды ордерде қосалқы
шоттарды корреспонденттеу бір қосалқы шоттың дебеті бойынша және басқа қосалқы
шоттың кредиті бойынша немесе бір қосалқы шоттың дебеті бойынша және бірнеше
қосалқы шоттардың кредиті бойынша немесе керісінше бір қосалқы шоттың кредиті
бойынша немесе бірнеше қосалқы шоттардың дебеті бойынша операция сипатына
қарай жазылады.
Мемориалды ордерлерге бас бухгалтер және орындаушы қол қояды.
Ескерту. 21-тармақ жаңа редакцияда – ҚР Қаржы министрінің 03.05.2017 № 289 (
01.01.2018 бастап қолданысқа енгізіледі) бұйрығымен.
22. Барлық мемориалды ордерлер Нысандар альбомының 308 нысанды "
Басты-журнал" кітабында тіркеледі. "Басты-журнал" кітабындағы есеп әдетте қосалқы
шоттар бойынша жүргізіледі.
"Басты-журнал" кiтабы өткен жылдың бухгалтерлік балансына сәйкес жыл
басындағы сома қалдықтарының жазбаларымен ашылады. Онда жазбалар мемориалды
ордерлердi жасау шамасына қарай жүргiзiледi, ал жинақтау ведомостерiнiң
мемориалды ордерлерiн жасау кезiнде айына бiр рет жүргiзiледi. Мемориалды ордердiң
сомасы алдымен "Ордер бойынша сома" бағанына, содан кейiн тиiстi қосалқы
шоттардың дебетi мен кредитiне жазылады. Бiр айда айналымдардың сомасы дебет
бойынша да, кредит бойынша да, барлық қосалқы шоттар бойынша "Ордер бойынша
сома" бағанының қорытындысына тең болу керек. Бiр айдағы айналымнан кейiн екiншi
жолда әрбiр қосалқы шот бойынша келесi айдың басындағы қалдық шығарылады.
Ескерту. 22-тармаққа өзгеріс енгізілді - ҚР Қаржы министрінің 2012.07.24 № 348 (
2013.01.01 бастап қолданысқа енгізіледі) Бұйрығымен.
23. Талдамалы есеп есепке алу тіркелімдерінде (кітаптарда, карточкаларда,
жинақтау ведомостерінде және басқа есепке алу тіркелімдерінде) жүргізіледі.
Салықтық түсімдердің талдамалық есебі (салықтар, өзге де бюджетке төленетін
міндетті төлемдер, сондай-ақ өсімпұлдар мен айыппұлдар) "Орталықтандырылған
біріздендірілген дербес шот" ақпараттық жүйесінде және интеграцияланған салықтық
ақпараттық жүйеде (бұдан әрі – ИСАЖ) Қазақстан Республикасы Қаржы министрінің
2018 жылғы 27 ақпандағы № 306 бұйрығымен бекітілген "Дербес шоттарды жүргізу
ережелеріне" (Нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 16601
болып тіркелген) сәйкес уәкілетті органның кодтары бойынша жүргізіледі.
Ескерту. 23-тармаққа өзгеріс енгізілді – ҚР Қаржы министрінің 03.05.2017 № 289 (
01.01.2018 бастап қолданысқа енгізіледі); 27.01.2020 № 70 (алғашқы ресми
жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі)
бұйрықтарымен.
24. Бухгалтерлік кітаптарда жазбалар басталғанға дейін барлық беттер (парақтар)
нөмірленеді, бухгалтерлік есепті ақпараттық жүйе арқылы жүргізген кезде
бухгалтерлік кітаптардың барлық беттері (парақтары) автоматты түрде нөмірленеді.
Парақтың соңғы бетінде бас бухгалтердің қолы қойылып: "Осы кітапта барлығы _
беттер (парақтар) нөмірленген" деген жазу жазылады. Нысандар альбомының кассалық
кітабы КО-4 нысаны және 440 нысаны тігіліп, елтаңбалы мөрмен мөрленуі тиіс, ал
Нысандар альбомының КО-4 және 440 нысандарындағы парақтар саны мемлекеттік
мекеме басшысының немесе ол уәкілеттік берген тұлғаның және бас бухгалтердің
қолдарымен расталады.
Әр кітапта мемлекеттік мекеме, орталықтандырылған бухгалтерияның атауы және
кітап ашылған жыл жазылады. Кітапта онда ашылған қосалқы шоттардың мазмұны
болуы тиіс. Жазбаларды кітаптың басқа бетіне көшіргенде, осы қосалқы шот бойынша
мазмұнда жаңа беттерді көрсете отырып жазуларды көшіру туралы белгі жасалады.
Бухгалтерлік есеп кітаптары жыл өткенен кейін бос беттер болған кезде келесі
жылдың операцияларын жазу үшін пайдаланылуы мүмкін. Бұл жағдайларда кітаптар
екі жылда бір рет мұрағатқа тапсырылады.
Карточкалар (активтер бойынша карточкалардан басқа) әр шот бойынша жеке
жүргізілетін Нысандар альбомының 279 нысанды каточкалар тіркелімінде тіркеледі.
Активтерді есепке алу карточкалары Нысандар альбомының ҰМА-10 нысанды ұзақ
мерзімді активтерді есепке алу бойынша түгендеу карточкаларының тізімдемесінде
тіркеледі.
Карточкалар картотекада сақталады, олар онда қосалқы шоттар бойынша іштей
материалды жауапты тұлғалар бойынша бөліну арқылы орналасады, ал
орталықтандырылған бухгалтерияларда қызмет көрсететін мемлекеттік мекемелер
бойынша да орналасады.
Материалдарды есепке алу карточкалары тігілген түрде карточкалар тізілімімен,
тіркелімдерімен және басқа бухгалтерлік құжаттармен бірге жыл сайын немесе екі
жылда бір рет мұрағатқа тапсырылады. Жыл бойы шығып қалған активтерді есепке алу
карточкалары осындай мерзімдерде мұрағатқа тапсырылады.
Нысандар альбомының ҰМА-10 нысанды активтерді есепке алу бойынша түгендеу
карточкаларының тізімдемесі Нысандар альбомының НҚ-6, 8, 9 нысанды соңғы
түгендеу карточкасы бойынша мүкәммалды есептен шығару туралы белгі болғанда
мұрағатқа тапсырылады. Тізімдемесіз түгендеу карточкаларын мұрағатқа тапсыру
кезінде олар жеке ведомосте жазылады, онда карточка нөмірі және есептен
шығарылған мүкәммалдың атауы, ал орталықтандырылған бухгалтерияларда одан
басқа қызмет көрсетілетін мемлекеттік мекеменің атауы да көрсетіледі.
Бухгалтерлік есеп тіркелімдеріндегі жазбалар алғашқы құжаттардан, оларды
алғаннан кейін келесі күннен кешіктірмей жүргізіледі. Әр ай аяталғаннан кейін
талдамалы есеп тіркелімдерінде айналымдар қорытындысы саналады және қосалқы
шоттар бойынша қалдықтар шығарылады.
Ескерту. 24-тармаққа өзгеріс енгізілді - ҚР Қаржы министрінің 28.12.2015 № 695;
21.07.2020 № 684 (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен
соң қолданысқа енгізіледі); 04.05.2023 № 463 (алғашқы ресми жарияланған күнінен
кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) бұйрықтарымен.
25. Ағымдағы жыл үшін бухгалтерлік есеп жазбаларында анықталған қателерді
түзеу мынадай тәртіппен жүргізіледі:
1) осы мемориалды ордердің мәліметтерін өзгертуді талап етпейтін, бухгалтерлік
балансты ұсынған сәтке дейін осы есепті кезеңде анықталған қате сызылып
тасталғанды оқу үшін, дұрыс емес мәтінді немесе соманы жіңішке сызықпен сызу
жолымен түзетіледі және сызып тастағанның үстінен түзетілген мәтін мен сома
жазылады. Бір уақытта бас бухгалтердің қолтаңбасымен жолақта тиісті жолға
қарама-қарсы "Түзетілді" деген ескертпе жасалады;
2) мемориалды ордердегі қатеден туындаған бухгалтерлік балансты ұсыну сәтіне
дейін анықталған қате сипатына қарай қосымша мемориалды ордермен немесе "Қызыл
сторно" тәсілі бойынша түзетіледі. Қателерді түзету бойынша қосымша бухгалтерлік
жазбалар, сондай-ақ "Қызыл сторно" тәсілімен жасалған түзетулер мемориалды
ордерлермен рәсімделеді, оларда әдеттегі деректемелерден басқа осы мемориалды
ордермен түзетілетін мемориалды ордердің нөміріне және күніне сілтеме жасалады.
Қаржылық есептіліктегі кейбір баптар есептеу бағаларына негізделеді. Есептеу
бағаларын айқындау процесі ең соңғы, қолжетімді және шындыққа сай ақпаратқа
негізделеді. Есептеу бағасы, мәселен, қаржы активтерінің немесе қаржылық
міндеттемелердің, күмәнді борыштар бойынша резервтердің, бағалау
міндеттемелерінің әділ құнын айқындау кезінде қажет болуы мүмкін. Есептеу
бағаларындағы өзгерістер нәтижесі перспективтік мойындауға және егер ол тек осы
кезеңге немесе өзгеріс болған кезеңге ғана әсер ететін болса, өзгеріс болған ағымдағы
кезеңдегі және оларға әсері болған жағдайда келешектегі кезеңдерде де қаржылық
нәтижелердің есептелуіне қосуға жатады.
Ескерту. 25-тармақ жаңа редакцияда - ҚР Қаржы министрінің 2012.07.24 № 348 (
2013.01.01 бастап қолданысқа енгізіледі); өзгеріс енгізілді - ҚР Қаржы министрінің
12.10.2013 № 481 (алғашқы ресми жариялағаннан кейін күнтізбелік он күн өткен соң
қолданысқа енгізіледі); 04.05.2023 № 463 (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін
күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) бұйрықтарымен.
26. Синтетикалық және талдамалы есеп шоттары бойынша бухгалтерлік
жазбалардың дұрыстығын бақылау үшін тиісті синтетикалық шотпен біріктірілетін
талдамалы шоттардың әрбір тобы бойынша Нысандар альбомының М-44, 285 және 326
-ҰМА, 326-МЕА, 326-ИЖМ, 326-БА нысандарының айналым ведомостері жасалады.
Айналымдардың қорытындылары және әрбір талдамалы шоты бойынша айналым
ведомостерінің қалдықтары айналымдардың қорытындыларымен және Нысандар
альбомының 308 нысанды "Басты-журнал" кітабының осы қосалқы шоттарының
қалдықтарымен салыстырылады.
Айналым, оның ішінде активтер бойынша ведомостер ай сайын жасалады.
Нысандар альбомының 326-ҰМА, 326-МЕА, 326-ИЖМ, 326-БА нысандарындағы
айналым ведомостеріндегі жазбалар бірнеше жыл бойы жүргізіле алады.
Ескерту. 26-тармақ жаңа редакцияда - ҚР Қаржы министрінің 28.12.2015 № 695
бұйрығымен.
27. Жаңа қаржы жылында синтетикалық және талдамалық шоттар бойынша
бухгалтерлік тіркемелерде жыл басындағы қалдықтардың сомасы бухгалтерлік баланс
пен өткен жылғы есепке алу тіркемелерімен толық сәйкестікте жазылады.
Егер бюджеттiк бағдарламалардың әкiмшiсi есепті қаржы жылындағы қаржылық
есептiлiктi қабылдау кезiнде түзетулер жасаса, онда тиiстi жазбаша хабарлама негiзiнде
бұл түзетулер осы есепті қаржы жылының бухгалтерлiк есебiнiң тiркелiмдерiне (
бухгалтерлiк жазбаны түзету жолымен) және ағымдағы жылдың бухгалтерлiк есебiнiң
тiркелiмдерiне (кiрiс қалдықтарын өзгерту жолымен) енгiзiледi.
Ескерту. 27-тармақ жаңа редакцияда - ҚР Қаржы министрінің 28.12.2015 № 695
бұйрығымен.
28. Әрбір есепті ай өткенен кейін барлық мемориалды ордерлер, мемориады
ордерлер – жинақтау ведомостері оларға қатысты құжаттармен бірге хронологиялық
тәртіппен іріктеледі және түптелед. Құжаттар саны аз болған кезде түптеуді үш айда
бір дестеге жүргізіледі. Мұқабада мемлекеттік мекеменің немесе орталықтандырылған
бухгалтерияның атауы, дестенің, істің атауы мен реттік нөмірі, есепті кезең жыл мен ай
, мемориалды ордерлердің бастапқы және соңғы нөмірлері, істегі беттердің саны
жазылады.
Тауарларды сатып алу, жұмыстарды орындау, қызметтерді көрсету жағдайларында
– Қазақстан Республикасының мемлекеттік сатып алу туралы заңнамасының
нормалары қолданыла отырып, және онсыз мемлекеттік мекеменің міндеттемелері (
тауарларды (жұмыстарды, көрсетілетін қызметтерді) сатып алуға арналған
азаматтық-құқықтық мәмілелер) бойынша шығыстар жүргізу үшін негіздеме болып
табылатын құжаттар, төлеуге берілетін шот, шот-фактуралар, орындалған
жұмыстардың актілері немесе "Бюджеттің атқарылуы және оған кассалық қызмет
көрсету ережесін бекіту туралы" Қазақстан Республикасы Қаржы министрінің 2014
жылғы 4 желтоқсандағы № 540 бұйрығымен (Нормативтік құқықтық актілерді
мемлекеттік тіркеу тізілімінде №9934 болып тіркелген) бекітілген Бюджеттің
атқарылуы және оған кассалық қызмет көрсету ережесінде (бұдан әрі – Бюджетті
атқару ережелері) белгіленген басқа да құжаттар номенклатуралық істерде
хронологиялық тәртіпте нөмірленеді, тігінделеді және тігіледі.
Ескерту. 28-тармақ жаңа редакцияда - ҚР Қаржы министрінің 28.12.2015 № 695;
өзгеріс енгізіліді – 29.03.2017 № 195; 06.01.2022 № 5 (алғашқы ресми жарияланған
күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) бұйрықтарымен.
29. Мемлекеттік мекемелер Қазақстан Республикасының Ұлттық мұрағат қоры және
мұрағаттар туралы заңнамасында белгіленген кезең ішінде алғашқы құжаттарды,
бухгалтерлік есептің тіркелімдерін қағаз және электрондық тасығыштарда, қаржылық
есептілікті, есеп деректерінің электрондық өңдеу бағдарламасын сақтауы тиіс.
30. Алғашқы құжаттардың, бухгалтерлік есеп тіркелімдерінің, қаржылық
есептіліктің сақталуын, олардың рәсімделуін және мұрағатқа тапсырылуын
мемлекеттік мекеменің бас бухгалтері қамтамасыз етеді.
Алғашқы құжаттар, бухгалтерлік есеп тіркелімдері, қаржылық есептілік мұрағатқа
тапсырғанға дейін бухгалтерияда арнайы үй-жайларда немесе жабылатын шкафтарда
бас бухгалтердің уәкілетті тұлғаларының жауапкершілігінде сақталуы тиіс.
Мемлекеттік мекеменің бухгалтерлік мұрағатында істер іс номенклатурасында
белгіленген мерзім ішінде сақталады. Сақтау мерзімі өткеннен кейін істер тиісті
мемлекеттік мұрағатқа тапсырылады. Мұрағатқа істердің тапсырылуын растайтын
құжаттар үнемі бухгалтерлік қызметте сақталады.
31. Алғашқы құжаттар жоғалған немесе жойылған жағдайда мемлекеттік мекеме
басшысы тергеу органдарының, күзеттің және мемлекеттік өрт бақылау өкілдерін тарта
отырып, бұйрықпен жоғалу немесе жойылу себебін қызметтік тергеу бойынша
комиссия тағайындайды.
Комиссия жұмысының нәтижелері актімен (еркін нысандағы) ресімделеді, оған
комиссия мүшелері қол қояды және оған мемлекеттік мекеменің басшысы немесе оның
уәкілеттік берген тұлға бекітеді.
Ескерту. 31-тармаққа өзгеріс енгізілді - ҚР Қаржы министрінің 21.07.2020 № 684 (
алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа
енгізіледі) бұйрығымен.
3-тарау. Бухгалтерлік есепті және қаржылық есептілікті жасаудың қағидаттары мен негізгі
сапалық сипаттамалары
Ескерту. 3-тараудың тақырыбы жаңа редакцияда - ҚР Қаржы министрінің
21.07.2020 № 684 (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен
соң қолданысқа енгізіледі) бұйрығымен.
32. Қызметтің есептелуі мен үздіксіздігі бухгалтерлік есепті жүргізу мен қаржылық
есептілікті жасаудың қағидаттары болып табылады.
Есептеу қағидаты төлем уақытына қарамай, оларды жасау фактісі бойынша
операция қорытындыларын танумен қамтамасыз етіледі.
Қызметтің үздіксіздігі қағидаты мемлекеттік мекеме болашақта жұмыс істеуге
ниетті екендігін, қызметті жою қажеттілігі немесе қызмет ауқымын анағұрлым
қысқартуға болмайтынын білдіреді.
Ескерту. 32-тармаққа өзгеріс енгізілді - ҚР Қаржы министрінің 12.10.2013 № 481
бұйрығымен (алғашқы ресми жариялағаннан кейін күнтізбелік он күн өткен соң
қолданысқа енгізіледі).
33. Қаржылық есептіліктің негізгі сапалық сипаттамалары түсініктілік, орындылық,
дұрыс беру, салыстырмалылық, уақтылық және тексерушілік болып табылады.
Ескерту. 33-тармақ жаңа редакцияда - ҚР Премьер-Министрінің орынбасары -
Қаржы министрінің 04.05.2023 № 463 (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін
күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) бұйрығымен.
34. Операциялар мен оқиғалар есепке алу құжаттамасында тіркеледі және олар
жататын кезеңдердің қаржылық есептіліктерінде танылады.
Ескерту. 34-тармақ жаңа редакцияда - ҚР Қаржы министрінің 2012.07.24 № 348 (
2013.01.01 бастап қолданысқа енгізіледі) Бұйрығымен.
35. Активтер, міндеттемелер және капитал қаржылық есептіліктің қаржы ережесін
бағалауға байланысты элементтері болып табылады.
Кірістер мен шығыстар қаржылық қызмет нәтижелері туралы есепте қызмет
нәтижелерін тікелей өлшеуге байланысты элементтер болып табылады.
36. Активтерге өткен оқиғалар нәтижесінде мемлекеттік мекеменің бақылауындағы
ресурстар жатқызылады, олардан болашақта экономикалық пайда немесе сервистік
әлеует күтіледі.
Активке негізделген болашақ экономикалық пайдалар түрлі жолдармен түсуі
мүмкін. Актив жеке немесе басқа активтермен үйлесімділікте тауарларды өндірген
және қызметтер көрсеткен кезде басқа активтерге айырбастала, міндеттемені өтеуге
қолданыла алады. Тауарларды өндіру және қызметтер көрсету үшін пайдаланылатын,
бірақ ақша қаражатының таза түсімін тікелей қамтамасыз етпейтін активтер сервистік
әлеуетті білдіреді.
Актив мынадай өлшемдердің кез келгеніне сәйкес келген жағдайда айналымды (
қысқа мерзімді) ретінде жіктеледі:
оны сату немесе іске асыру ұйғарылады немесе ол қалыпты операциялық цикл
барысында қолдануға арналған;
ол негізінен сауда мақсаттарына арналған;
есепті кезеңнен кейін 12 ай ішінде оны сату ұйғарылады; немесе есепті кезеңнен
кейін кем дегенде 12 айға міндеттеме бойынша есептеу үшін айырбастау немесе
қолдану рұқсат етілсе – бұл ақша қаражаты немесе ақшалай баламалар.
Барлық өзге активтер ұзақ мерзімді (айналымнан тыс) ретінде жіктеледі.
37. Мемлекеттік мекеменің реттелуі экономикалық пайданы немесе сервистік
әлеуетті қамтитын ресурстардың шығып қалуына әкеп соқтыратын өткен оқиғалардан
туындайтын елеулі міндеті міндеттеме болып табылады.
Бар міндеттенді реттеу екінші тараптың талаптарын қанағаттандыру үшін әдетте
мемлекеттік мекемеден экономикалық пайдасы бар ресурстардың ағып кетуіне
байланысты. Бар міндеттемені реттеу ақша қаражатын төлеумен басқа активтерді
берумен, қызмет көрсетумен не бір міндеттемені басқасымен айырбастаумен жүзеге
асырыла алады.
Міндеттеме сондай-ақ кредит берушінің өз құқықтарынан бас тарту немесе оны
жоғалту сияқты басқа құралдармен өтелуі мүмкін.
Міндеттеме мынадай кез келген талаптарды қанағаттандырғанда қысқа мерзімді
ретінде жіктеледі:
оны өтеуді қалыпты операциялық цикл шегінде жүргізу ұйғарылады;
ол негізінен сауда мақсаттарына арналған;
ол есепті кезеңнен кейін 12 ай ішінде өтелуі тиіс; немесе есепті кезеңінен кейін кем
дегенде 12 айға субъект міндеттемені өтеуге мерзімін өткізіп алуға шарттсыз құқығы
болмағанда.
Барлық өзге активтер ұзақ мерзімді ретінде жіктеледі.
37-1. Вексельдерді шығару және айналысқа шығару тәртібі "Қазақстан
Республикасындағы вексель айналысы туралы" Заңмен реттеледі.
Вексельдiк мiндеттеме вексель берушiнiң тиiстi дәрежеде ресiмделген вексельдi
берген кезінен бастап пайда болады.
Мемлекеттік мекеме берілген жай вексельдер бойынша міндеттемені 7460 "Өзге
шығыстар" шотының дебеті және 3030 "Өзге қысқа мерзімді қаржылық міндеттемелер"
, 4030 "Өзге ұзақ мерзімді қаржылық міндеттемелер"шотының кредиті бойынша
бухгалтерлік жазбамен көрсетеді.
Жай вексельдер бойынша сыйақыны есептеу 7310 "Сыйақылар бойынша шығыстар
" шотының дебеті бойынша және 3250 "Төленуге тиісті қысқа мерзімді сыйақылар"
шотының кредиті бойынша хат-хабармен көрсетіледі.
Жай вексель бойынша негізгі борышты өтеу мынадай: 3030 "Өзге қысқа мерзімді
қаржылық міндеттемелер", 4030 "Өзге ұзақ мерзімді қаржылық міндеттемелер"
шотының дебеті және 1080 "Республикалық бюджеттен қаржыландырылатын
мемлекеттік мекемелердің міндеттемелері бойынша жеке қаржыландыру жоспарына
сәйкес міндеттемелер қабылдауға арналған жоспарлы тағайындаулар", шотының тиісті
қосалқы шотының 1090 "Жергілікті бюджеттен қаржыландырылатын мемлекеттік
мекемелердің міндеттемелері бойынша жеке қаржыландыру жоспарына сәйкес
міндеттемелер қабылдауға арналған жоспарлы тағайындаулары" кредиті бойынша
жазбамен жүргізіледі.
Ескерту. Қағида 37-1-тармақпен толықтырылды - ҚР Қаржы министрінің м.а.
06.01.2022 № 5 (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен
соң қолданысқа енгізіледі) бұйрығымен.
38. Барлық міндеттемелерді алып тастағаннан кейін қалатын активтердегі үлес таза
активтер/капитал болып табылады.
Чистые активы/капитал отражают величину остатка в отчете о финансовом
положении (активы минус обязательства) и могут быть положительными или
отрицательными.
Ескерту. 38-тармақ жаңа редакцияда - ҚР Қаржы министрінің 2012.07.24 № 348 (
2013.01.01 бастап қолданысқа енгізіледі) Бұйрығымен.
39. Қаржылық есептiлiк элементiнiң анықтамасына жауап беретiн бап, егер:
1) баппен байланысты кез келген болашақ экономикалық пайданы немесе сервистік
әлеуетті алады деген ықтималдық бар;
2) объектіні сатып алуға немесе оның құнына іс жүзіндегі шығындар сенімді
өлшенгенде танылады.
Ескерту. 39-тармақ жаңа редакцияда - ҚР Қаржы министрінің 28.12.2015 № 695
бұйрығымен.
40. Қаржылық есептілік элементтерінің арасындағы өзара байланыс нақты элемент,
мәселен актив үшін тану анықтамасына және өлшемдеріне жауап беретін бап
автоматты түрде екінші бір элементті, мәселен табыс немесе міндеттемені тануды
талап етеді дегенді білдіреді.
41. Қаржы жылы жылдық қаржылық есептілік үшін есепті кезең болып табылады.
Қайта құрылған мемлекеттік мекеме үшін бірінші есепті жыл оның мемлекеттік
тіркелген сәтінен бастап сол жылдың 31 желтоқсанын қоса алғандағы кезеңде
басталады.
42. Қаржылық есептілік Қазақстан Республикасының ұлттық валютасында
ұсынылады.
Мемлекеттік мекемелердің қаржылық есептілікті жасауы және ұсынуы "Қаржылық
есептілікті жасау және ұсыну нысандары мен қағидаларын бекіту туралы" Қазақстан
Республикасы Қаржы министрінің 2017 жылғы 1 тамыздағы № 468 бұйрығымен (
Нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 15594 болып
тіркелген) бекітілген қаржылық есептілікті жасау және ұсыну нысандары мен
қағидаларына сәйкес жүзеге асырылады.
Ескерту. 42-тармақ жаңа редакцияда - ҚР Қаржы министрінің м.а. 06.01.2022 № 5 (
алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа
енгізіледі) бұйрығымен.
2-бөлім. Жалпы есепке алу қағидаттары
4-тарау. Ақша қаражатын және олардың баламаларын есепке алу тәртібі
Ескерту. 4-тараудың тақырыбы жаңа редакцияда - ҚР Қаржы министрінің
21.07.2020 № 684 (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен
соң қолданысқа енгізіледі) бұйрығымен.
43. Мемлекеттік мекемелер шығыс операцияларын жүзеге асыруды ағымдағы
қаржы жылына арналған төлемдер бойынша жеке қаржыландыру жоспары шегiндегi
шығыстардың экономикалық сыныптамасының ерекшелiктерi бойынша жүргiзедi
Бюджет қаражатын пайдалану нысаналы мақсатына сай қатаң жүзеге асырылады.
Ағымдағы қаржы жылының 31 желтоқсанының аяғына дейін пайдаланылмаған
жоспарлы тағайындаулардың қалдықтары жойылады.
Ескерту. 43-тармаққа өзгеріс енгізілді - ҚР Қаржы министрінің 2012.07.24 № 348 (
2013.01.01 бастап қолданысқа енгізіледі) Бұйрығымен.
44. Есепті кезеңдегі ақшалай қаражат ағындары туралы ақпарат мемлекеттік
мекеменің ақшалай қаражат қозғалысы туралы есепте операциялық, инвестициялық
және қаржылық қызметтерінен ағындарға бөле отырып, беріледі.
Ескерту. 44-тармақ жаңа редакцияда - ҚР Қаржы министрінің 2012.07.24 № 348 (
2013.01.01 бастап қолданысқа енгізіледі) Бұйрығымен.
45. Ақша қаражатымен және олардың баламаларымен жасалатын операцияларды
есепке алу үшін "Ақша қаражаты және олардың баламалары" кіші бөлімінің шоттары
пайдаланылады:
1010 "Кассадағы ақша қаражаты";
1020 "Мемлекеттік мекеменің ағымдағы шоты";
1030 "Есеп айырысу шоты";
1040 "Түсімдер мен есеп айырысуларды есепке алу үшін ҚБШ";
1050 "Шетелдік валютадағы шот";
1060 "Арнайы шот";
1070 "Өзге де ақша қаражаты";
1080 "Республикалық бюджеттен қаржыландырылатын мемлекеттік мекеменің
міндеттемелері бойынша жеке қаржыландыру жоспарына сәйкес міндеттемелерін
қабылдауға арналған жоспарлы тағайындаулары";
1090 "Жергілікті бюджеттен қаржыландырылатын мемлекеттік мекеменің
міндеттемелері бойынша жеке қаржыландыру жоспарына сәйкес міндеттемелер
қабылдауға арналған жоспарлы тағайындаулары".
46. Мемлекеттік мекеменің қолма-қол ақшаны екінші деңгейлі банктер немесе банк
операцияларының тиісті түрлеріне Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкінің
лицензиясы бар ұйымдар (әрі қарай – банк) арқылы алу Бюджетті атқару ережелерінде
анықталған тәртіппен жүргізіледі.
Ескерту. 46-тармақ жаңа редакцияда - ҚР Қаржы министрінің 29.03.2017 № 195
бұйрығымен.
47. Аумақтық қазынашылық бөлімшесінің чекі бойынша қолма-қол ақша алу
кезінде мынадай жазба жүргізіледі: 1010 "Кассадағы ақша қаражаты" шотының дебеті,
1280 "Өзге қысқа мерзімді дебиторлық берешектер" шотының кредиті.
48. Есепке қолма-қол ақша қаражатын беру мынадай жазбамен көрсетіледі: 1261 "
Есеп беретін сомалар бойынша қызметкерлердің қысқа мерзімді дебиторлық берешегі",
1263 "Өзге де есеп беретін тұлғалардың қысқа мерзімді дебиторлық берешегі" және
1010 "Кассадағы ақша қаражаты" шотының кредиті.
Ескерту. 48-тармақ жаңа редакцияда - ҚР Қаржы министрінің 21.07.2020 № 684 (
алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа
енгізіледі) бұйрығымен.
49. Кінәлі тұлғалардың есебінен жатқызылған, мемлекеттік мекеменің
кассасындағы ақша қаражатының анықталған жетіспеушіліктерінің сомасы 1262 "
Қызметкерлердің өзге есеп айырысу түрлері бойынша қысқа мерзімді дебиторлық
берешегі" шотының дебеті бойынша және 1010 "Кассадағы ақша қаражаты" шотының
кредиті бойынша көрсетіледі.
Жетіспеушілікті өтеуге мемлекеттік мекеменің кассасына соманың түсуі 1010 "
Кассадағы ақша қаражаты" шотының дебеті және 1262 "Қызметкерлердің өзге есеп
айырысу түрлері бойынша қысқа мерзімді дебиторлық берешегі", 1280 "Өзге қысқа
мерзімді дебиторлық берешектер" шоттарының кредиті бойынша көрсетіледі.
Ескерту. 49-тармаққа өзгеріс енгізілді - ҚР Қаржы министрінің 12.10.2013 № 481
бұйрығымен (алғашқы ресми жариялағаннан кейін күнтізбелік он күн өткен соң
қолданысқа енгізіледі).
50. Мемлекеттік мекеменің кассасындағы ақша қаражатының анықталған артық
сомасы бюджет кірісі болып табылады және 1010 "Кассадағы ақша қаражаты"
шотының дебеті және 6360 "Өзге кірістер" шотының кредиті бойынша көрсетіледі, бір
уақытта 7120 "Бюджетке төленетін төлем бойынша шығыстар" шоты дебеттеледі, 3133
"Өзге операциялар бойынша бюджет алдындағы қысқа мерзімді кредиторлық берешек"
қосалқы шоты кредиттеледі. Бюджетке ақша қаражатын аудару 3133 "Өзге операциялар
бойынша бюджет алдындағы қысқа мерзімді кредиторлық берешек" қосалқы шотының
дебеті және 1010 "Кассадағы ақша қаражаты" шотының кредиті бойынша көрсетіледі.
51. Корпоративтік төлем карточкасын қолдану арқылы есеп айырысуды іске асыру
рұқсат етілетін шығыстар мен лимиттердің экономикалық сыныптамасы ерекшелігінің
тізбесі Қазақстан Республикасының бюджет заңнамасымен анықталған.
Мемлекеттік мекеменің ағымдағы шотын толықтыру сомасына 1020 "Мемлекеттік
мекеменің ағымдағы шоты" қосалқы шоты дебеттеледі және 1080 "Республикалық
бюджеттен қаржыландырылатын мемлекеттік мекеменің міндеттемелері бойынша жеке
қаржыландыру жоспарына сәйкес міндеттемелерін қабылдауға арналған жоспарлы
тағайындаулары" немесе 1090 "Жергілікті бюджеттен қаржыландырылатын
мемлекеттік мекеменің міндеттемелері бойынша жеке қаржыландыру жоспарына
сәйкес міндеттемелер қабылдауға арналған жоспарлы тағайындаулары", 1040 "
Түсімдер мен есеп айырысуларды есепке алу үшін ҚБШ" шоттарының тиісті қосалқы
шоттары кредиттеледі.
Ағымдағы шоттан кассалық операцияларды жүргізу жөніндегі уәкілетті орган (есеп
беретін тұлға) алған ақшаның сомасына 1261 "Есеп беретін сомалар бойынша
қызметкерлердің қысқа мерзімді дебиторлық берешегі" дебеті және 1020 "Мемлекеттік
мекеменің ағымдағы шоты" қосалқы шотының кредиті бойынша жазба жүргізіледі.
Кассаға енгізілген ақшаның сомасына: 1010 "Кассадағы ақша қаражаты" дебеті және
1261 "Есеп беретін сомалар бойынша қызметкерлердің қысқа мерзімді дебиторлық
берешегі" кредиті жүргізіледі.
52. 1030 "Есеп айырысу шоты" шотында Қазақстан Республикасының шетелдік
мекемелері Қазақстан Республикасы Сыртқы істер министрлігінен (бұдан әрі - СІМ)
және басқа ұйымдар алған бюджет қаражатын есепке алу жүзеге асырылады.
Түскен сома мынадай жазбамен көрсетiледi 1030 "Есеп айырысу шоты" шотының
дебетi және 6010 "Ағымдағы қызметтi қаржыландырудан алынатын кiрiстер" шотының
кредитi.
Шетелдік мекемелер жүргiзген аударымдар 3210 "Жеткiзушiлерге және
мердiгерлерге қысқа мерзiмдi кредиторлық берешек" шотының тиiстi қосалқы
шоттарының, 3273 "Өзге қысқа мерзiмдi кредиторлық берешектер" және 1410 "Берiлген
қысқа мерзiмдi аванстар" қосалқы шоттарының дебетi және 1030 "Есеп айырысу шоты"
қосалқы шотының кредитi бойынша көрсетiледi.
Ескерту. 52-тармақ жаңа редакцияда - ҚР Қаржы министрінің 28.12.2015 № 695
бұйрығымен.
53. 1041 "Қайырымдылық көмек ҚБШ" қосалқы шотында мемлекеттік
мекемелердің өздері алатын филантропиялық қызметтен және (немесе) демеушілік
қызметтен және (немесе) меценаттық қызметтен түсетін ақшаның түсуі мен жұмсалуы
ескеріледі.
Филантропиялық қызметтен және (немесе) демеушілік қызметтен және (немесе)
меценаттық қызметтен және (немесе) кіші отанға қолдау көрсету жөніндегі қызметтен
түскен сомаға 1041 "Қайырымдылық көмек ҚБШ" қосалқы шоты дебеттеледі және
6050 "Қайырымдылық көмектен алынатын кірістер" қосалқы шоты кредиттеледі.
Филантропиялық қызметтен және (немесе) демеушілік қызметтен және (немесе)
меценаттық қызметтен және (немесе) кіші отанға қолдау көрсету жөніндегі қызметтен
қаражатты өнім берушілерге аудару кезінде 3210 "Жеткізушілерге және мердігерлерге
қысқа мерзімді кредиторлық берешек" қосалқы шотының дебеті бойынша және 1041 "
Қайырымдылық көмек ҚБШ" қосалқы шотының кредиті бойынша жазба жүргізіледі.
Ескерту. 53-тармақ жаңа редакцияда - ҚР Қаржы министрінің 21.07.2020 № 684 (
алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа
енгізіледі) бұйрығымен.
54. 1042 "Ақылы қызметтер ҚБШ" қосалқы шотында мемлекеттік мекеменің
иелігінде қалатын және Қазақстан Республикасы Бюджет Бюджет кодексіне сәйкес
пайдаланылатын тауарларды (жұмыстарды, көрсетілетін қызметтерді) сатудан
алынатын ақшаның түсімі мен жұмсалуы ескеріледі.
Ақылы қызметтер ҚБШ-ға түскен сома 1042 "Ақылы қызметтер ҚБШ" қосалқы
шотының дебеті және 1230 "Сатып алушылар мен тапсырыс берушілердің қысқа
мерзімді дебиторлық берешегі" шотының тиісті қосалқы шоттарының кредиті бойынша
жазылады.
1042 "Ақылы қызметтер ҚБШ" қосалқы шотының кредиті бойынша қолма-қол
ақшасыз есеп айырысу жолымен ақылы қызметтер ҚБШ-дан төленген сома және
мемлекеттік мекеменің кассасына алынған және кіріске жазылған қолма-қол ақша сома
көрсетіледі. Бұл ретте 3210 "Жеткізушілерге және мердігерлерге қысқа мерзімді
кредиторлық берешек", 3270 "Өзге қысқа мерзімді кредиторлық берешек", 1010 "
Кассадағы ақша қаражаты", 1261 "Есеп беретін сомалар бойынша қызметкерлердің
қысқа мерзімді дебиторлық берешегі" шоттарының тиісті қосалқы шоттары дебеттеледі
.
Бюджет кірісіне ақылы қызметтер ҚБШ-дан аударылған сома 3130 "Бюджетпен
есеп айырысу бойынша қысқа мерзімді кредиторлық берешек" шоты қосалқы
шоттарының дебетіне жатқызылады.
Ескерту. 54-тармақ жаңа редакцияда - ҚР Қаржы министрінің 2012.07.24 № 348 (
2013.01.01 бастап қолданысқа енгізіледі) Бұйрығымен.
55. 1043 "Ақшаны уақытша орналастыру ҚБШ" қосалқы шотында Қазақстан
Республикасының заңнамалық актілеріне сәйкес жеке және (немесе) заңды тұлғалар
оларды қайтаруы не тиісті бюджетке немесе үшінші тұлғаларға белгілі бір шарттар
басталған кезде аудару шарттарында мемлекеттік мекемеге беретін ақша қозғалысы
ескеріледі.
Ақшаны уақытша орналастыру ҚБШ-да ақшаның түсуі 1043 "Ақшаны уақытша
орналастыру ҚБШ" қосалқы шотының дебеті және 3271 "Ақшаны уақытша
орналастыру бойынша қысқа мерзімді кредиторлық берешек" қосалқы шотының
кредиті бойынша көрсетіледі.
Жеке не заңды тұлғаларға ақша қаражатын қайтарған не тиісті республикалық не
жергілікті бюджеттерге ақшаны беру кезінде 1043 "Ақшаны уақытша орналастыру
ҚБШ" қосалқы шотының кредиті және 3271 "Ақшаны уақытша орналастыру бойынша
қысқа мерзімді кредиторлық берешек" қосалқы шотының дебеті бойынша жазылады.
Бұдан басқа 1043 "Ақшаны уақытша орналастыру ҚБШ" қосалқы шотында түзеу
мекемелерiнiң сотталғандары орындаған жұмыстар үшiн түскен ақша,
медициналық-әлеуметтік мекемелерде (ұйымдарда) тұратын тұлғаларға, сот шешімімен
еңбекке қабілетсіз деп танылған және қамқорлыққа мұқтаж, толық мемлекеттік
қамсыздандыруда тұрған психоневрологиялық аурулары бар тұлғаларға арналған
зейнетақы төлемдері және жәрдемақылар көрсетiледi.
Ескерту. 55-тармаққа өзгеріс енгізілді - ҚР Қаржы министрінің 2012.07.24 № 348 (
2013.01.01 бастап қолданысқа енгізіледі); 28.12.2015 № 695; ҚР Қаржы министрінің
29.03.2017 № 195 бұйрықтарымен.
55-1. 1044 қосалқы шотында "Жергілікті өзін-өзі басқару ҚБШ" қосалқы шотында
Жергілікті мемлекеттік басқару және жергілікті өзін-өзі басқару туралы заңнамаға
сәйкес жергілікті өзін-өзі басқару функцияларын іске асыру үшін ақшалардың
түсімдері мен шығыстары ескеріледі.
Ақшалай қаражаттың түсімі жергілікті өзін-өзі басқару ҚБШ-да 1044 "Жергілікті
өзін-өзі басқару ҚБШ" қосалқы шотының дебеті бойынша және 6083 "Жергілікті
өзін-өзі басқарудан алынатын кірістер", 6084 "Жергілікті өзін-өзі басқарудан алынатын
өзге де кірістер" қосалқы шотының кредиті бойынша көрсетіледі.
Ескерту. Ереже 55-1-тармақпен толықтырылды - ҚР Қаржы министрінің 12.10.2013
№ 481 (алғашқы ресми жариялағаннан кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа
енгізіледі); жаңа редакцияда – ҚР Қаржы министрінің 29.03.2017 № 195
бұйрықтарымен
55-2. 1045 "Нысаналы қаржыландыру ҚБШ" қосалқы шотында бюджет қаражатын
есептеу және оларды ерекше шығыстарды өткізуге пайдалану (нысаналы
қаржыландыру шоты) ескеріледі.
Ескерту. Ереже 55-2-тармақпен толықтырылды - ҚР Қаржы министрінің 12.10.2013
№ 481 бұйрығымен (алғашқы ресми жариялағаннан кейін күнтізбелік он күн өткен соң
қолданысқа енгізіледі).
55-3. 1046 "Республикалық бюджеттің ҚБШ" қосалқы шотында республикалық
шоттағы ақша қаражаттарының қозғалысы есептеледі.
Ескерту. 4-тарау 55-3-тармақпен толықтырылды – ҚР Қаржы министрінің
03.05.2017 № 289 (01.01.2018 бастап қолданысқа енгізіледі) бұйрығымен.
55-4. 1047 "Жергілікті бюджеттердің ҚБШ" қосалқы шотында жергілікті
бюджеттегі ақша қаражаттарының қозғалысы есептеледі.
Ескерту. 4-тарау 55-4-тармақпен толықтырылды – ҚР Қаржы министрінің
03.05.2017 № 289 (01.01.2018 бастап қолданысқа енгізіледі) бұйрығымен.
55-5. 1046 "Республикалық бюджеттің ҚБШ" шотында республикалық бюджетке
түсімдердің түсуі есептеледі, 1047 "Жергілікті бюджеттердің ҚБШ", шотында
жергілікті бюджетке түсімдердің түсуі есептеледі.
Бюджетке салықтық, салықтық емес түсімдер 1046 "Республикалық бюджеттің
ҚБШ", 1047 "Жергілікті бюджеттердің ҚБШ" қосалқы шоттарының дебеті және 1292 "
Бюджетке түсетін салықтық түсімдер бойынша төлеушілермен есеп айырысу жөнінде
қысқа мерзімді дебиторлық берешек", 1293 "Бюджетке түсетін салықтық емес түсімдер
бойынша төлеушілермен есеп айырысу жөнінде қысқа мерзімді дебиторлық берешек",
1294 "Негізгі капиталды сатудан түскен түсімдер бойынша есеп айырысу жөнінде
қысқа мерзімді дебиторлық берешек", 1295 "Негізгі мемлекеттің қаржы активтерін
сатудан түскен түсімдер бойынша есеп айырысу жөнінде қысқа мерзімді дебиторлық
берешек" қосалқы шоттарының кредиті бойынша көрсетіледі.
Бюджеттен төлеушіге артық төленген соманы қайтару кезінде 3281 "Бюджетке
түсетін салықтық түсімдер бойынша төлеушілермен есеп айырысу жөнінде қысқа
мерзімді кредиторлық берешек", 3282 "ҚҚС төлеу жөнінде қысқа мерзімді
кредиторлық берешек", 3283 "ҚҚС қайтару жөнінде қысқа мерзімді кредиторлық
берешек", 3284 "Бюджетке түсетін салықтық емес түсімдер бойынша төлеушілермен
есеп айырысу бойынша қысқа мерзімді кредиторлық берешек" шоттарының дебеті
және 1046 "Республикалық бюджеттің ҚБШ", 1047 "Жергілікті бюджеттердің ҚБШ"
шоттарының кредиті бойынша жазба жүргізіледі.
Ескерту. 4-тарау 55-5-тармақпен толықтырылды – ҚР Қаржы министрінің
03.05.2017 № 289 (01.01.2018 бастап қолданысқа енгізіледі); өзгеріс енгізілді - ҚР
Қаржы министрінің 21.07.2020 № 684 (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін
күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) бұйрықтарымен.
56. 1050 "Шетелдік валютадағы шот" шотында осы қағидалардың "Валюта
бағамдары өзгеруінің әсері" бөлімінің ережелеріне сәйкес мемлекеттік мекеменің
бухгалтерлік есебінде көрсетілген валюталық операциялардың есебі жүргізіледі.
Шетел валютасындағы шоттар бойынша операцияларды жасау және ресімдеу
тәртібі валюталық реттеу туралы Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес
жүзеге асырылады.
Бухгалтерлік есепте шетел валютасындағы шоттарда қаражат қозғалысы және
шетел валютасындағы операциялар есеп айырысу-ақшалай құжаттарды берген күні
әрекет ететін валюталарды айырбастаудың нарықтық бағамы бойынша шетел
валютасын қайта есептеу жолымен алынған Қазақстан Республикасының валютасында
көрсетіледі. Осы операцияларды есепке алу бір уақытта есеп айырысу және төлемдер
валютасында жүргізіледі.
Ескерту. 56-тармаққа өзгеріс енгізілді - ҚР Қаржы министрінің 20.11.2015 № 577
бұйрығымен.
57. Шетел валютасын сатып алу кезінде 1280 "Өзге қысқа мерзімді дебиторлық
берешектер" шоты дебеттеледі және 1080 "Республикалық бюджеттен
қаржыландырылатын мемлекеттік мекеменің міндеттемелері бойынша жеке
қаржыландыру жоспарына сәйкес міндеттемелерін қабылдауға арналған жоспарлы
тағайындаулары", 1090 "Жергілікті бюджеттен қаржыландырылатын мемлекеттік
мекеменің міндеттемелері бойынша жеке қаржыландыру жоспарына сәйкес
міндеттемелер қабылдауға арналған жоспарлы тағайындаулары" 1040 "Түсімдер мен
есеп айырысуларды есепке алу үшін ҚБШ" және 1030 "Есеп айырысу шоты"
шоттарының тиісті қосалқы шоттары кредиттеледі. Шотқа шетел валютасының түсуі
мынадай жазбалармен көрсетіледі: 1050 "Шетелдік валютадағы шот" шотының дебеті,
алынған шетел валютасының сомасына 1030 "Есеп айырысу шоты" және 1280 "Өзге
қысқа мерзімді дебиторлық берешектер" шоты және комиссиялық алым сомасына 7140
"Өзге операциялық шығыстар" шоты.
Ескерту. 57-тармақ жаңа редакцияда - ҚР Қаржы министрінің 12.10.2013 № 481
бұйрығымен (алғашқы ресми жариялағаннан кейін күнтізбелік он күн өткен соң
қолданысқа енгізіледі).
58. Өнім берушілермен шетел валютасында есеп айырысу кезінде 3210 "
Жеткізушілерге және мердігерлерге қысқа мерзімді кредиторлық берешек", 4110 "
Жеткізушілерге және мердігерлерге ұзақ мерзімді кредиторлық берешек" шоттарының
қосалқы шоты дебеттеледі және 1050 "Шетелдік валютадағы шот" қосалқы шоты
кредиттеледі.
59. 1061 "Байланысты гранттың арнайы шоты" қосалқы шотында байланысты грант
туралы келісімге сәйкес үкіметтік байланысты грант есебінен тауарларды (жұмыстарды
, көрсетілетін қызметтерді) сатып алуға жұмсалатын шығыстардың үлесін үкіметтік
байланысты грант есебінен жабу үшін ашылады. Байланысты гранттың арнайы шотына
қаражат түскен кезде 1061 "Байланысты гранттың арнайы шоты" қосалқы шотының
дебеті және 6060 "Гранттар бойынша кірістер" шотының кредиті бойынша жазба
жүргізіледі. Осы шоттағы қаражатты пайдалану 1061 "Байланысты гранттың арнайы
шоты" қосалқы шотының кредиті және 3210 "Жеткізушілерге және мердігерлерге
қысқа мерзімді кредиторлық берешек", 3273 "Өзге қысқа мерзімді кредиторлық
берешектер" тиісті қосалқы шоттарының дебеті бойынша көрсетіледі.
Ескерту. 59-тармақ жаңа редакцияда - ҚР Қаржы министрінің 21.07.2020 № 684 (
алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа
енгізіледі) бұйрығымен.
60. 1062 "Сыртқы қарыздың арнайы шоты" қосалқы шотында халықаралық қарыз
шартына сәйкес тауарларды (жұмыстарды, көрсетілетін қызметтерді) сатып алуға
жұмсалатын шығыстардың үлесін үкіметтік сыртқы қарыздың есебінен жабу үшін
ашылады.
Сыртқы қарыздың арнайы шотына қаражат түскен кезде1062 "Сыртқы қарыздың
арнайы шоты" қосалқы шотының дебетіне, 6070 "Сыртқы қарыз түсімдерден түскен
кірістер" қосалқы шотының кредитіне жазба жүргізіледі.
Ескерту. 60-тармақ жаңа редакцияда - ҚР Қаржы министрінің 21.07.2020 № 684 (
алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа
енгізіледі) бұйрығымен.
61. 1071 "Аккредитивтер" қосалқы шотында активтерді жеткізгені үшін төлем
бойынша өнім берушілер алдында туындайтын, мемлекеттік мекемелердің
міндеттемелеріне сәйкес ашылған аккредитивтердің сомасы ескеріледі. Аккредитив
ашу кезінде 1071 "Аккредитивтер" қосалқы шоты дебеттеледі және 1080 "
Республикалық бюджеттен қаржыландырылатын мемлекеттік мекеменің
міндеттемелері бойынша жеке қаржыландыру жоспарына сәйкес міндеттемелерін
қабылдауға арналған жоспарлы тағайындаулары", 1090 "Жергілікті бюджеттен
қаржыландырылатын мемлекеттік мекеменің міндеттемелері бойынша жеке
қаржыландыру жоспарына сәйкес міндеттемелер қабылдауға арналған жоспарлы
тағайындаулары" шоттарының тиісті қосалқы шоттары кредиттеледі.
Пайдаланылған аккредитив сомасына 1071 "Аккредитивтер" қосалқы шотының
кредиті және 3210 "Жеткізушілерге және мердігерлерге қысқа мерзімді кредиторлық
берешек" шотының дебеті бойынша жазба жүргізіледі.
Аккредитивтің пайдаланылмаған сомасы тиісті бюджеттік немесе ағымдағы
шоттарға есептеледі: 1080 "Республикалық бюджеттен қаржыландырылатын
мемлекеттік мекеменің міндеттемелері бойынша жеке қаржыландыру жоспарына
сәйкес міндеттемелерін қабылдауға арналған жоспарлы тағайындаулары", 1090 "
Жергілікті бюджеттен қаржыландырылатын мемлекеттік мекеменің міндеттемелері
бойынша жеке қаржыландыру жоспарына сәйкес міндеттемелер қабылдауға арналған
жоспарлы тағайындаулары" шоттары қосалқы шоттарының дебетіне, 1071 "
Аккредитивтер" қосалқы шотының кредиті.
Ескерту. 61-тармақ жаңа редакцияда - ҚР Қаржы министрінің 2012.07.24 № 348 (
2013.01.01 бастап қолданысқа енгізіледі) Бұйрығымен.
62. 1072 "Ақша құжаттары" қосалқы шотында банкілік овердрафт және өзге де ақша
құжаттары ескеріледі.
Ескерту. 62-тармақ жаңа редакцияда - ҚР Қаржы министрінің 12.10.2013 № 481
бұйрығымен (алғашқы ресми жариялағаннан кейін күнтізбелік он күн өткен соң
қолданысқа енгізіледі).
63. 1073 "Жолдағы ақша қаражаты" қосалқы шотында жолда есептелетін ақша
қаражаты ескеріледі.
Осы шотта сондай-ақ шетелдік мекемелердің шығыстарын қаржыландыруға
аударған, бірақ шетелдік мекемелерінің есеп шотына түспеген ақша қаражатының
қозғалысы ескеріледі.
Шетелдік мекеменің есеп шотына жолда есептелген сома түскен кезде мынадай
жазба жүргізіледі: 1030 "Есеп айырысу шоты" қосалқы шотының дебеті, 1073 "
Жолдағы ақша қаражаты" қосалқы шотының кредиті.
Ескерту. 63-тармақ жаңа редакцияда - ҚР Қаржы министрінің 12.10.2013 № 481
бұйрығымен (алғашқы ресми жариялағаннан кейін күнтізбелік он күн өткен соң
қолданысқа енгізіледі).
64. 1074 "Өзге де ақша қаражаты" қосалқы шотында алдындағы қосалқы шоттарда
көрсетілмеген өзге ақша қаражаты ескеріледі.
65. 1080 "Республикалық бюджеттен қаржыландырылатын мемлекеттік мекеменің
міндеттемелері бойынша жеке қаржыландыру жоспарына сәйкес міндеттемелерін
қабылдауға арналған жоспарлы тағайындаулары" шоты мынадай қосалқы шоттардан
тұрады:
1081 "Жеке қаржыландыру жоспары бойынша міндеттемелер қабылдауға арналған
жоспарлы тағайындаулары";
1082 "Күрделі салымдар бойынша міндеттемелер қабылдауға арналған жоспарлы
тағайындаулар";
1083 "Басқа да бюджеттердің есебінен міндеттемелер қабылдауға арналған
жоспарлы тағайындаулар";
1084 "Трансферттер бойынша міндеттемелер қабылдауға арналған жоспарлы
тағайындаулар";
1085 "Субсидиялар бойынша міндеттемелер қабылдауға арналған жоспарлы
тағайындаулар";
1086 "Республикалық бюджетке тауарлардың (жұмыстардың, қызметтердің) құны
түрінде түсетін түсімдерге және олардың жұмсалуына байланысты операциялар
бойынша міндеттемелер қабылдауға арналған жоспарлы тағайындаулар";
1087 "Сыртқы қарыздардың және байланысты гранттардың есебінен міндеттемелер
қабылдауға арналған жоспарлы тағайындаулар";
1088 "Мемлекеттік-жекешелік әріптестік жобалары бойынша міндеттемелер
қабылдауға арналған жоспарлы тағайындаулар
Ескерту. 65-тармақ жаңа редакцияда - ҚР Қаржы министрінің 21.07.2020 № 684 (
алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа
енгізіледі); өзгеріс енгізілді – 26.02.2021 № 158 (алғашқы ресми жарияланған күнінен
кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) бұйрықтарымен.
66. Осы шоттың қосалқы шоттарының дебетінде мемлекеттік мекеменің
міндеттемелер бойынша жеке қаржыландыру жоспарында көзделген міндеттемелерін
қабылдауға арналған жоспарлы тағайындаулардың сомасы, сондай-ақ ағымдағы
жылдың кассалық шығындарын қалпына келтіруге енгізілген сома, ал кредитте –
мақсатты тағайындау бойынша "Қазақстан Республикасының Бірыңғай бюджеттік
сыныптамасының кейбір мәселелері" Қазақстан Республикасы Қаржы министрінің
2014 жылғы 18 қыркүйектегі № 403 бұйрығымен бекітілген (Нормативтік құқықтық
актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 9756 болып тіркелген) Қазақстан
Республикасының Бірыңғай бюджеттік сыныптамасының кодтарына сәйкес жұмсалған
қаражат көрсетіледі.
Мемлекеттік мекеменің міндеттемелерін қабылдауға міндеттемелер бойынша жеке
қаржыландыру жоспарында көзделген жоспарлы тағайындаулардың сомасына мынадай
жазба жүргізіледі:
1081 "Жеке қаржыландыру жоспары бойынша міндеттемелер қабылдауға арналған
жоспарлы тағайындаулары", 1083 "Басқа да бюджеттердің есебінен міндеттемелер
қабылдауға арналған жоспарлы тағайындаулар", 1086 "Республикалық бюджетке
тауарлардың (жұмыстардың, қызметтердің) құны түрінде түсетін түсімдерге және
олардың жұмсалуына байланысты операциялар бойынша міндеттемелер қабылдауға
арналған жоспарлы тағайындаулар" қосалқы шоттарының дебеті және 6010 "Ағымдағы
қызметті қаржыландырудан алынатын кірістер" шотының кредиті;
1082 "Күрделі салымдар бойынша міндеттемелер қабылдауға арналған жоспарлы
тағайындаулар" қосалқы шотының дебеті және 6020 "Күрделі салымдарды
қаржыландырудан түсетін кірістер" шотының кредиті;
1084 "Трансферттер бойынша міндеттемелер қабылдауға арналған жоспарлы
тағайындаулар" қосалқы шотының дебеті және 6030 "Трансферттер бойынша кірістер"
шотының кредиті;
1085 "Субсидиялар бойынша міндеттемелер қабылдауға арналған жоспарлы
тағайындаулар" қосалқы шотының дебеті және 6040 "Субсидиялар төлемдері бойынша
қаржыландырудан түсетін кірістер" шотының кредиті;
1087 "Сыртқы қарыздардың және байланысты гранттардың есебінен міндеттемелер
қабылдауға арналған жоспарлы тағайындаулар" қосалқы шотының дебеті және 5012 "
Сыртқы қарыздардың және байланысты гранттардың есебінен күрделі салымдарды
қаржыландыру" қосалқы шотының кредиті;
1088 "Мемлекеттік-жекешелік әріптестік жобалары бойынша міндеттемелер
қабылдауға арналған жоспарлы тағайындаулар" қосалқы шотының дебеті және 6086 "
Мемлекеттік-жекешелік әріптестік жобаларын қаржыландырудан түсетін кірістер"
қосалқы шотының кредиті.
Ағымдағы жылдың кассалық шығыстарын қалпына келтіруге түскен сома 1080 "
Республикалық бюджеттен қаржыландырылатын мемлекеттік мекеменің
міндеттемелері бойынша жеке қаржыландыру жоспарына сәйкес міндеттемелерін
қабылдауға арналған жоспарлы тағайындаулары" шотының тиісті қосалқы
шоттарының дебетіне және 1010 "Кассадағы ақша қаражаты", 1280 "Өзге қысқа
мерзімді дебиторлық берешектер" шоттарының, 1260 "Қызметкерлердің және өзге де
есеп беретін тұлғалардың қысқа мерзімді дебиторлық берешегі" шоты қосалқы
шоттарының және басқа шоттардың кредитіне жазылады.
Ескерту. 66-тармақ жаңа редакцияда - ҚР Қаржы министрінің 21.07.2020 № 684 (
алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа
енгізіледі) өзгеріс енгізілді – 26.02.2021 № 158 (алғашқы ресми жарияланған күнінен
кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); 06.01.2022 № 5 (алғашқы
ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі)
бұйрықтарымен.
67. Алғашқы құжаттардың негiзiнде қаражатты пайдалану кезiнде төлеуге берiлетiн
шоттар бойынша сома 3210 "Жеткiзушiлерге және мердiгерлерге қысқа мерзiмдi
кредиторлық берешек" шотының және басқа шоттардың дебетiне, 1080 "
Республикалық бюджеттен қаржыландырылатын мемлекеттiк мекеменiң
мiндеттемелерi бойынша жеке қаржыландыру жоспарына сәйкес мiндеттемелерiн
қабылдауға арналған жоспарлы тағайындаулары" шотының, 1090 "Жергiлiктi
бюджеттен қаржыландырылатын мемлекеттiк мекеменiң мiндеттемелерi бойынша жеке
қаржыландыру жоспарына сәйкес мiндеттемелер қабылдауға арналған жоспарлы
тағайындаулары" шотының, ақшалай қаражаттың басқа да шоттарының тиiстi қосалқы
шоттарының кредитiне жазылады.
Ескерту. 67-тармақ жаңа редакцияда - ҚР Қаржы министрінің 2012.07.24 № 348 (
2013.01.01 бастап қолданысқа енгізіледі) Бұйрығымен.
68. Төлеуге берілетін шот негізінде жоғары тұрған бюджеттің бюджеттік
бағдарламалар әкімшілерінің аударған нысаналы трансферттер сомасына мынадай
жазба жүргізіледі 1212 "Ағымдағы нысаналы трансферттер бойынша қысқа мерзімді
дебиторлық берешек", 1213 "Нысаналы даму трансферттері бойынша қысқа мерзімді
дебиторлық берешек" қосалқы шоттарының дебеті, 1084 "Трансферттер бойынша
міндеттемелер қабылдауға арналған жоспарлы тағайындаулар" қосалқы шоттарының
кредиті, 1093 "Трансферттер бойынша міндеттемелерді қабылдауға жоспарлы
тағайындаулар".
Жалпы сипаттағы алынған трансферттерді аудару кезінде тиісті бюджеттің
атқарылуы жөніндегі уәкілетті органға 7240 "Жалпы сипаттағы трансферттер бойынша
шығыстар" шотының дебеті және 1084 "Трансферттер бойынша міндеттемелер
қабылдауға арналған жоспарлы тағайындаулар", 1093 "Трансферттер бойынша
міндеттемелерді қабылдауға жоспарлы тағайындаулар" қосалқы шотының кредиті
бойынша жазба жүргізіледі.
Алынған трансферттердің қаражаты есебінен жүргізілген шығыстарды есептен
шығару мынадай жазбамен жергілікті атқарушы органдардың есептері негізінде жүзеге
асырылады 7210 "Трансферттер бойынша шығыстар" шотының дебеті, 1210 "
Бюджеттік төлемдер бойынша қысқа мерзімді дебиторлық берешек" шотының тиісті
қосалқы шоттарының кредиті.
Нысаналы трансферттер бойынша дебиторлық берешек сомалары бюджеттік
бағдарламалар әкімшілерінің есебінде төмен тұрған бюджеттерге аударылған сәттен
бастап олар қаражатты пайдалану жөніндегі есептерді ұсынғанға дейін танылады.
Бюджетті атқару жөніндегі жергілікті уәкілетті органдар жергілікті өзін-өзі басқару
трансферттерін ҚБШ-ға есепке жатқызу кезінде 7250 "Жергілікті өзін-өзі басқару
трансферттері бойынша шығыстар" шотының дебеті бойынша және 1093 "
Трансферттер бойынша міндеттемелер қабылдауға арналған жоспарлы тағайындаулар"
шотының кредиті бойынша жазба жүргізіледі.
ҚБШ-ға түскен жергілікті өзін-өзі басқару трансферттерінің сомасына жазба 1044 "
Жергілікті өзін-өзі басқару ҚБШ" қосалқы шотының дебеті бойынша және 6083 "
Жергілікті өзін-өзі басқарудан алынатын кірістер" қосалқы шотының кредиті бойынша
жүргізіледі.
Жергілікті өзін-өзі басқару ҚБШ-ға түскен өзге де кірістер сомасына Қазақстан
Республикасының жергілікті мемлекеттік басқару және өзін-өзі басқару туралы
заңнамасына сәйкес жазба 1044 "Жергілікті өзін-өзі басқару ҚБШ" қосалқы шотының
дебеті және 6084 "Жергілікті өзін-өзі басқарудан алынатын өзге де кірістер" қосалқы
шотының кредиті бойынша жүргізіледі.
Ескерту. 68-тармақ жаңа редакцияда - ҚР Қаржы министрінің 29.03.2017 № 195 ;
өзгеріс енгізілді - ҚР Премьер-Министрінің орынбасары - Қаржы министрінің
04.05.2023 № 463 (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен
соң қолданысқа енгізіледі) бұйрықтарымен.
69. 1080 "Республикалық бюджеттен қаржыландырылатын мемлекеттік мекеменің
міндеттемелері бойынша жеке қаржыландыру жоспарына сәйкес міндеттемелерін
қабылдауға арналған жоспарлы тағайындаулары" шоты бойынша қалдықтар (сыртқы
қарыздар мен байланысты гранттарсыз) мемлекеттік мекеменің коды бойынша
қаражаттың қалдығына сәйкес келуі тиіс.
Есепті жылдың аяғында бұрын кірістер құрамында ескерілген қаржыландыру
сомасы мынадай тізбекпен пайдаланылмаған жоспарлы тағайындаулар сомасына
түзетіледі: 6090 "Қаржыландыруды бюджетке қайтару" шотының дебеті және 1080 "
Республикалық бюджеттен қаржыландырылатын мемлекеттік мекеменің
міндеттемелері бойынша жеке қаржыландыру жоспарына сәйкес міндеттемелерін
қабылдауға арналған жоспарлы тағайындаулары" қосалқы шотының кредиті.
70. 1090 "Жергілікті бюджеттен қаржыландырылатын мемлекеттік мекемелердің
міндеттемелері бойынша жеке қаржыландыру жоспарына сәйкес міндеттемелер
қабылдауға арналған жоспарлы тағайындаулар" қосалқы шотының дебетінде
міндеттемелерді қабылдауға арналған жоспарлы тағайындаулардың сомалары,
сондай-ақ ағымдағы жылдың кассалық шығыстарын қалпына келтіруге енгізілген
сомалар, ал кредитте мақсатты тағайындау бойынша бюджеттік сыныптама кодына
сәйкес жұмсалған қаражат көрсетіледі.
Міндеттемелер бойынша жеке қаржыландыру жоспарында көзделген мемлекеттік
мекеменің міндеттемелерін қабылдауға арналған жоспарлы тағайындаулардың
сомасына мынадай жазбалар жүргізіледі:
1091 "Жеке қаржыландыру жоспарына бойынша міндеттемелер қабылдауға
арналған жоспарлы тағайындаулар" қосалқы шотының дебеті және 6010 "Ағымдағы
қызметті қаржыландырудан алынатын кірістер" шотының кредиті;
1092 "Күрделі салымдар бойынша міндеттемелер қабылдауға арналған жоспарлы
тағайындаулар" қосалқы шотының дебеті және 6020 "Күрделі салымдарды
қаржыландырудан түсетін кірістер" қосалқы шотының кредиті;
1093 "Трансферттер бойынша міндеттемелер қабылдауға арналған жоспарлы
тағайындаулар" қосалқы шотының дебеті және 6030 "Трансферттер бойынша кірістер"
шотының кредиті;
1094 "Субсидиялар бойынша міндеттемелер қабылдауға арналған жоспарлы
тағайындаулар" қосалқы шотының дебеті және 6040 "Субсидиялар төлемдері бойынша
қаржыландырудан түсетін кірістер" шотының кредиті;
1095 "Жергілікті бюджетке тауарлардың (жұмыстардың, қызметтердің) құны
түрінде түсетін түсімдерге және олардың жұмсалуына байланысты операциялар
бойынша міндеттемелер қабылдауға арналған жоспарлы тағайындаулар" қосалқы
шотының дебеті және 6010 "Ағымдағы қызметті қаржыландырудан алынатын кірістер"
шотының кредиті.
Ескерту. 70-тармақ жаңа редакцияда - ҚР Қаржы министрінің 28.12.2015 № 695
бұйрығымен.
71. Активтер мен көрсетілетін қызметтерді сатып алуға арналған шарттарға сәйкес
төлемдерді жүзеге асыру кезінде мынадай тізбектер жүзеге асырылады:
3210 "Жеткізушілерге және мердігерлерге қысқа мерзімді кредиторлық берешек",
1410 "Берілген қысқа мерзімді аванстар" қосалқы шотының дебеті және 1080 "
Республикалық бюджеттен қаржыландырылатын мемлекеттік мекеменің
міндеттемелері бойынша жеке қаржыландыру жоспарына сәйкес міндеттемелерін
қабылдауға арналған жоспарлы тағайындаулары" шотының, 1090 "Жергілікті
бюджеттен қаржыландырылатын мемлекеттік мекеменің міндеттемелері бойынша жеке
қаржыландыру жоспарына сәйкес міндеттемелер қабылдауға арналған жоспарлы
тағайындаулары" шотының тиісті қосалқы шоттарының кредиті.
72. Ағымдағы жылдың кассалық шығыстарын қалпына келтіруге бюджет шотына
қаражат түскен кезде 1090 "Жергілікті бюджеттен қаржыландырылатын мемлекеттік
мекеменің міндеттемелері бойынша жеке қаржыландыру жоспарына сәйкес
міндеттемелер қабылдауға арналған жоспарлы тағайындаулары" шотының тиісті
қосалқы шотының дебетіне және 1010 "Кассадағы ақша қаражаты", 1280 "Өзге қысқа
мерзімді дебиторлық берешектер" шотының, 1260 "Қызметкерлердің және өзге де есеп
беретін тұлғалардың қысқа мерзімді дебиторлық берешегі" шоты қосалқы шотының
және басқа шоттар кредитіне жазба жүргізіледі.
Ескерту. 72-тармақ жаңа редакцияда - ҚР Қаржы министрінің 21.07.2020 № 684 (
алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа
енгізіледі) бұйрығымен.
73. 1080 "Республикалық бюджеттен қаржыландырылатын мемлекеттік мекеменің
міндеттемелері бойынша жеке қаржыландыру жоспарына сәйкес міндеттемелерін
қабылдауға арналған жоспарлы тағайындаулары", 1090 "Жергілікті бюджеттен
қаржыландырылатын мемлекеттік мекеменің міндеттемелері бойынша жеке
қаржыландыру жоспарына сәйкес міндеттемелер қабылдауға арналған жоспарлы
тағайындаулары" шоттары бойынша бухгалтерлік жазбаларды тексеру үшін
мемлекеттік мекеме 4-20 "Шығыстар бойынша жиынтық есеп" нысаны бойынша ай
аяқталғаннан кейін екі жұмыс күнінің ішінде тоқсан сайын аумақтық қазынашылық
бөлімшесімен айдың бірі күніне салыстыруды жүргізеді.
Бюджет қаражатының жұмсалуын бақылауды қамтамасыз ету үшін мемлекеттік
мекеме, аумақтық қазынашылық бөлімшесі 4-09 нысанды "Мерзімді міндеттемелердің
бөлшектері" есебін, 4-12 нысанды "Орындалмаған міндеттемелердің бөлшектері"
есебін және 4-20 нысанды "Шығыстар бойынша жиынтық есеп" есебін
қалыптастырады "Қазынашылық-клиент" АЖ бойынша қызмет көрсетілетін
мемлекеттік мекемелер 4-09 нысанды "Мерзімді міндеттемелердің бөлшектері", 4-12
нысанды "Орындалмаған міндеттемелердің бөлшектері", 4-20 нысанды "Шығыстар
бойынша жиынтық есеп" есептерін дербес қалыптастырады.
Бюджеттің атқарылуы қағидаларына сәйкес республикалық және жергілікті
бюджетінің ҚБШ түсімдердің есептелуіне бақылауды бюджетті атқару жөніндегі
орталық уәкілетті органның тиісті құрылымдық бөлімшесінің қамтамасыз ету үшін "
Қазынашылық-клиент" АЖ 2-14 "Бір айдағы түсімдерді жинау жөніндегі есеп" және 2-
43 "Бюджет сыныптамасының коды бойынша түсімдер" нысандары бойынша есептерді
дербес қалыптастырады және "е-Қаржымині" ИААЖ талдау орталығы кіші жүйесі "
Мемлекеттік қаржы бойынша есептілікті және статистиканы қалыптастыру,
бюджеттердің атқарылуын талдау, талдау материалдарын дайындау" ТО
компонентінен алынған түсімдер.
Ескерту. 73-тармақ жаңа редакцияда - ҚР Қаржы министрінің 28.12.2015 № 695;
өзгеріс енгізілді – ҚР Қаржы министрінің 03.05.2017 № 289 (01.01.2018 бастап
қолданысқа енгізіледі); 21.07.2020 № 684 (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін
күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) бұйрықтарымен.
74. Мемлекеттік мекеме басшысының бұйрығымен кассир тағайындалады, онымен
өзі қабылдаған барлық құндылықтардың сақталуы үшін, сондай-ақ оның қасақана
іс-әрекеттерінің нәтижесінде, өз міндеттеріне ұқыпты немесе адал қарамауы
нәтижесінде мемлекеттік мекемеге келтірілген залал үшін оның толық материалдық
жауапкершілігі туралы шарт жасалады.
Жұмыс істейтіндердің саны аз, штатта кассирі жоқ мемлекеттік мекемелерде
кассирдің міндеттерін мемлекеттік мекеме басшысының жазбаша өкімі бойынша,
онымен толық материалдық жауапкершілік туралы шарт жасаса отырып басқа
қызметкер орындай алады.
Ескерту. 74-тармақ жаңа редакцияда - ҚР Қаржы министрінің 20.11.2015 № 577
бұйрығымен.
74-1. Банкноттар мен монеталарды қабылдау кезінде кассир "Қазақстан
Республикасы ұлттық валютасының банкноттары мен монеталарының төлемділігін
айқындау қағидаларын бекіту туралы" Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкі
Басқармасының 2017 жылғы 29 қарашадағы № 230 қаулысымен (Нормативтік
құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 16120 болып тіркелген) бекітілген
Қазақстан Республикасы Ұлттық валютасының банкноттары мен монеталарының
төлемділігін айқындау қағидаларын басшылыққа алады.
Қолма-қол ақшаны банктен чек бойынша алу үшін кассир банктен чек кітапшасын
сатып алады. Чектерді пайдалану туралы шарт жасасу тәртібі және оның міндетті
талаптары Қазақстан Республикасының банк заңнамасымен белгіленеді. Чек кітапшасы
Нысандар альбомының 448-нысаны бойынша қатаң есептілік бланкілерін есепке алу
жөніндегі кіріс-шығыс кітабында тіркеледі. Мемлекеттік мекемелердің чектерді
пайдалануы чек бланкілері нөмірлерінің реттілігін сақтай отырып қамтамасыз етіледі,
бұл ретте чек кітапшасы мемлекеттік мекеменің кассасынан тыс шығарылмайды.
Бас бухгалтер немесе оны алмастырушы тұлға қол қойған кіріс ордерінің нөмірі мен
күні көрсетіле отырып, чек кітапшасы түбіртегінің арғы бетінде қолма-қол ақшаның
кассаға кіріске алынғаны туралы жазба жасалады
Ескерту. 74-1-тармақпен толықтырылды - ҚР Қаржы министрінің 20.11.2015 № 577;
өзгеріс енгізілді - ҚР Қаржы министрінің 21.07.2020 № 684 (алғашқы ресми
жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі);
06.01.2022 № 5 (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен
соң қолданысқа енгізіледі) бұйрықтарымен.
74-2. Кассир өзіне жүктелген жұмысты орындауды басқа тұлғаларға сенiп
тапсырмайды.
Кассирді уақытша ауыстыру қажет болған жағдайда міндеттерін атқару мемлекеттік
мекеме басшысының бұйрығы негізінде толық материалдық жауапкершiлiк туралы
шарт жасаса отырып, басқа қызметкерге жүктеледі.
Кассир кенеттен жұмыста болмай қалған жағдайда (сырқаттанып қалуы және басқа
да себептер) оның есебінде тұрған қолма-қол ақшаны олар өзіне табыс етілетін тұлға
мемлекеттік мекеменің басшысы, ол болмаған кезде – оның ауыстыратын тұлға
тағайындаған тұлғалардан тұратын комиссияның қатысуымен дереу санайды.
Құндылықтарды қайта санау және табыстау нәтижелері туралы көрсетілген
тұлғалардың қолы қойылған акт жасалады.
Басшылар, бас бухгалтерлер және кассалық құжаттарға қол қою құқығын
пайдаланатын басқа да қызметкерлер кассирдің мiндеттерiн атқара алмайды.
Ескерту. 74-2-тармақпен толықтырылды - ҚР Қаржы министрінің 20.11.2015 № 577;
өзгеріс енгізілді - ҚР Қаржы министрінің 21.07.2020 № 684 (алғашқы ресми
жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі)
бұйрықтарымен.
74-3. Егер мемлекеттік мекемеде бюджеттік шот бойынша, ақылы қызметтер ҚБШ
бойынша, қайырымдылық көмек ҚБШ бойынша, ақшаны уақытша орналастыру ҚБШ
бойынша, жергілікті өзін-өзі басқару ҚБШ бойынша, нысаналы қаржыландыру ҚБШ
бойынша, жергілікті өзін-өзі басқару ҚБШ бойынша ақшалай операциялар болса,
мемлекеттік мекемелерде кассалық операцияларды есепке алу кассалық кітапта
Нысандар альбомының КО-4 нысаны бойынша немесе 440 нысаны бойынша
жүргізіледі.
Банктен алынған қолма-қол ақша сол күні Нысандар альбомының № КО-1 нысаны
бойынша кіріс кассалық ордері бойынша мемлекеттік мекеменің кассасына кіріс
ретінде тіркеледі. Кіріс және шығыс кассалық ордерлерін кассаға жіберілгенге дейін
Нысандар альбомының № КО-3а нысаны бойынша бухгалтерия кіріс және шығыс
кассалық ордерлерін тіркеу журналында тіркейді.
Мемлекеттік мекемелердің кассалары қолма-қол ақшаны қабылдауды бас бухгалтер
немесе ол уәкілеттік берген тұлға қол қойған кіріс кассалық ордерлері бойынша,
соңғылары мен кассирдің қолы қойылған, кассир мөрімен (мөртабанымен) расталған
түбіртек беру арқылы жүргізеді.
Ескерту. 74-3-тармақпен толықтырылды - ҚР Қаржы министрінің 20.11.2015 № 577;
өзгеріс енгізілді - ҚР Қаржы министрінің 29.03.2017 № 195; 21.07.2020 № 684 (алғашқы
ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі)
бұйрықтарымен.
74-4. Мемлекеттік мекемелер кассаларында банктен чек бойынша және
корпоративтік төлем карточкасын пайдалану арқылы алынған қолма-қол ақшаны
қызмет көрсететін банктен ақша алған күнді қоспағанда, үш жұмыс күннен артық емес
сақтайды.
Мемлекеттік мекеме кассаға қабылдаған қолма-қол ақша қабылданған күннен
бастап үш жұмыс күнінен кешіктірмей қолма-қол ақшаны тиісті бақылау шоттарына
есептеу үшін банкке тапсырады.
Ақшаны, оларды алдын ала тиiстi қолма-қол ақшаны бақылау шоттарына
тапсырмастан, пайдалануға рұқсат етiлмейдi.
Ескерту. 74-4-тармақпен толықтырылды - ҚР Қаржы министрінің 20.11.2015 № 577
бұйрығымен.
74-5. Мемлекеттiк мекеменiң кассасынан қолма-қол ақша беру кассалық шығыс
ордерлерi (Альбомдағы КО-2 нысаны) немесе төлем тізімдемесі 49 нысаны төлем (
есептесу-төлеу) және Альбомның 389 нысаны (бұдан әрі- тізімдемесі) бойынша
жүргiзiледi, бұл құжаттарға мөртабан басылып, кассалық шығыс ордерiнің
деректемелерi толтырылуы керек.
Мемлекеттiк мекемелерге қызмет көрсететiн орталықтандырылған бухгалтерияда
берiлген жалақының жалпы сомасына бiр кассалық шығыс ордерi толтырылады, оның
күнi мен нөмiрi әрбiр тiзiмдемесiне қойылады.
Жекелеген тұлғаға кассалық шығыс ордерi немесе тізімдеме бойынша кассир ақша
беру кезінде алушының жеке басын куәландыратын құжат ұсынуды талап етедi,
құжаттың атауы мен нөмiрiн, оны кiм және қашан бергенiн жазып алады.
Қолма-қол ақшаны алушы ақшаны алғанына қол қояды, қолхат алынған сомасын
жазумен көрсете отырып, тек шариктi қаламсаптың пастасымен өз қолымен жазылады.
Қолма-қол ақшаны тiзiмдеме бойынша алған кезде жазумен сомасы көрсетiлмейдi.
Ескерту. 74-5-тармақпен толықтырылды - ҚР Қаржы министрінің 20.11.2015 № 577
бұйрығымен.
74-6. Мемлекеттік мекеменің штаттық санында жоқ тұлғаларға қолма-қол ақша әр
тұлғаға жеке-жеке жазылатын кассалық шығыс ордері бойынша немесе жасалған
шарттар немесе мемлекеттік мекеме басшысының бұйрығы негізінде жеке тізімдеме
бойынша беріледі.
Қолма-қол ақшаны кассир тек кассалық шығыс ордерiнде немесе тізімдемеде
көрсетiлген тұлғаға ғана бередi. Егер ақша сенiмхат бойынша берiлетiн болса, онда
ордердiң мәтiнiнде ақша алушының тегiнен, аты-жөнiнен кейiн ақша алуға сенiм
бiлдiрілген тұлғаның тегiн, аты-жөнiн көрсетедi. Егер ақша тiзiмдеме бойынша
берiлетiн болса, онда кассир ақша алу жөнiндегi қолхаттың алдына "Сенiмхат бойынша
" деген жазу жазады. Сенiмхат кассирде қалады және кассалық шығыс ордерiне немесе
тiзiмдемеге тiркеледi.
Тiзiмдеменің титул (басты) парағында қолма-қол ақшалай қаражатты беру туралы
рұқсат етiлген жазу жазылып, мемлекеттік мекеменің басшысы мен бас бухгалтерiнің
немесе оларды алмастырушы тұлғалардың қолы қойылып, қолма-қол ақшаның берiлген
күнi және жазбаша сомасы көрсетiледi.
Ескерту. 74-6-тармақпен толықтырылды - ҚР Қаржы министрінің 20.11.2015 № 577;
өзгеріс енгізілді - ҚР Қаржы министрінің 21.07.2020 № 684 (алғашқы ресми
жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі)
бұйрықтарымен.
74-7. Жекелеген тұлғаларға жалақы үшiн қолма-қол ақшаны бiр жолғы беру,
кассалық шығыс ордерi бойынша жүргiзiледi.
Әрбір кассалық ордер бойынша ақшаны алғаннан не бергеннен кейін, кассир дереу
касса кітабына жазбалар жүргізеді.
Күн сайын, жұмыс күнінің аяғында кассир бір күндегі операциялардың
қорытындысын санайды, келесі күнге қалған кассадағы ақшаның қалдығын шығарады
және бухгалтерияға кассир есебі ретінде екінші жыртпалы бетті (бір күндегі касса
кітабындағы жазбалардың көшірмесін) кіріс және шығыс құжаттарымен бірге, касса
кітабындағы қолхат арқылы тапсырады. Кассир бір мезгілде кассадағы қолма-қол
ақшаның қалдығын кассада нақты бар ақшамен салыстырады.
Ескерту. 74-7-тармақпен толықтырылды - ҚР Қаржы министрінің 20.11.2015 № 577
бұйрығымен.
74-8. Есепті ай біткен соң, барлық жүзеге асырылатын операцияларды бухгалтерлік
есепке алу шоттарында көрсету және бухгалтерлік есептілікті белгіленген мерзімде
жасау мақсатында:
1) тiзiмдемеде төлем төленбеген тұлғалардың тегiнің қарсысына мөртабан
басылады немесе "Депозитке салынды" деп қолмен белгi соғылады;
2) тiзiмдеменің соңында іс жүзінде төленген сома және депозитке салынуға
жататын алынбаған сома туралы жазу жасалады, бұл соманы тiзiмдемедегi жалпы
жиынымен салыстырылады және оған кассирдің қолы қойылады;
3) кассалық кiтапқа iс жүзiнде төленген сома жазылады және тiзiмдемеге: "№___
кассалық шығыс ордері" деген мөртабан басылады.
Бухгалтерлiк қызмет тiзiмдемеде мемлекеттік мекеменің кассалық операцияларды
жүргізу бойынша кассир жасаған белгiлердi тексеріп, ол бойынша депозитке салынған
және берілген соманы есептейдi.
Депозитке салынған сома банкке өткiзiледi және өткiзiлген сомаға бiр ортақ
кассалық шығыс ордерi толтырылады, ол қолма-қол ақшалай салым жөнiндегi
хабарландыру жазу үшiн негiз болады, онда бюджеттiк сыныптаманың коды мiндеттi
түрде көрсетiледi.
Ескерту. 74-8-тармақпен толықтырылды - ҚР Қаржы министрінің 20.11.2015 № 577
бұйрығымен.
74-9. Әрбiр мемлекеттiк мекеме нөмiрленген, жiппен қайымдалған және сүргiштi
немесе мастикалық мөр басылған бiр ғана кассалық кiтапты жүргiзедi. Кассалық
кiтаптағы парақтардың саны басшының, бас бухгалтердің немесе осы мемлекеттiк
мекеменің бухгалтерлiк есебiн қамтамасыз ететiн бөлiмшенi басқаратын тұлғаның
қолымен расталады.
Кассалық кiтаптағы жазу көшiрме қағаз арқылы екі данада жүргізіледі.
Парақтардың екiншi даналары жыртылады және кассирдің есебі қызметін атқарады.
Парақтардың бiрiншi даналары кассалық кiтапта қалады. Парақтардың бiрiншi және
екiншi даналары бiрдей нөмiрмен нөмiрленедi.
Кассалық кітапта өшіруге және ескертілмеген түзету енгізуге тыйым салынады.
Кітапта қатені түзету, түзетудің күні көрсетіле отырып, "Түзетілді" деген жазумен
ескертілуі кассирмен және мемлекеттік мекеменің бас бухгалтерінің немесе оларды
ауыстыратын тұлғалар қойған қолымен расталуы тиіс.
Ескерту. 74-9-тармақпен толықтырылды - ҚР Қаржы министрінің 20.11.2015 № 577;
өзгеріс енгізілді - ҚР Қаржы министрінің 21.07.2020 № 684 (алғашқы ресми
жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі)
бұйрықтарымен.
74-10. Кассалық кiрiс және шығыс ордерлерiн немесе тізімдемені алу кезінде кассир
:
1) құжаттарда - бас бухгалтердің қолы, ал кассалық шығыс ордерi мен тізімдемеде -
мемлекеттiк мекеме басшысының немесе ол уәкiлеттiк берген тұлғалардың қолы
болуын және оның растығын;
2) құжаттарды ресiмдеудің дұрыстығын;
3) құжаттарда аталған қосымшалардың болуын тексереді.
Осы талаптардың бiрi болмаса бiрi сақталмаған жағдайда, кассир құжаттарды
тиiсiнше ресiмдеу үшiн бухгалтерлiк қызметке дереу қайтарады.
Кассалық кiрiс және шығыс ордерлерiне немесе тізімдемеге қосымшаларымен бiрге,
күнi, айы, жылы көрсетiле отырып, мiндеттi түрде "Алынды" немесе "Төленді" деп
жазылған мөртабан басылуға жатады.
Ескерту. 74-10-тармақпен толықтырылды - ҚР Қаржы министрінің 20.11.2015 №
577 бұйрығымен.
74-11. Кассалық шығыс ордерінде немесе тізімдемеде алушының қойылған
қолымен расталмайынша кассадан қолма-қол ақша беру кассадағы қолма-қол ақша
қалдығын растау үшін қабылданбайды. Бұл сома кем шығу болып саналады және
кассирдің келісумен одан өндіріп алынады. Кассалық кіріс ордерімен расталмаған
қолма-қол ақша кассаның артық ақшасы деп саналып, 204113 "Мұнай секторы
ұйымдарынан және Жәбірленушілерге өтемақы қорына түсетін түсімдерді қоспағанда,
республикалық бюджеттен қаржыландырылатын мемлекеттік мекемелер салатын өзге
де айыппұлдар, өсімпұлдар, санкциялар, өндіріп алулар", 204114 "Жергілікті
бюджеттен қаржыландырылатын мемлекеттік мекемелермен алынатын өзге де
айыппұлдар, өсімпұлдар, санкциялар" түсімдердің бюджеттік кодтары бойынша тиісті
бюджеттің кірісіне есепке алынады.
Ескерту. 74-11-тармақпен толықтырылды - ҚР Қаржы министрінің 20.11.2015 №
577; жаңа редакцияда - ҚР Қаржы министрінің 21.07.2020 № 684 (алғашқы ресми
жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі)
бұйрықтарымен.
74-12. Қолма-қол ақшаның мақсатқа сай пайдаланылуын есепке алуды бақылау
үшiн мемлекеттік мекемелер бюджет ақшасына арналған Нысандар альбомының 453-
нысаны бойынша (бұдан әрі - 453) қолма-қол ақшаның мақсатқа сай пайдаланылуын
бақылау кiтабын және Альбомның 454-нысаны (бұдан әрі - 454) бойынша ақылы
қызметтерден, қайырымдылық көмектен, жергілікті өзін-өзі басқару, нысаналы
қаржыландыру бойынша түскен қолма-қол ақшаны мақсатқа сай пайдаланылуын
бақылау кітабын жүргізуі қажет.
Кассалық кітаптың және 453 және 454-нысандар бойынша бақылау кітаптарының
дұрыс жүргізілуін бақылау бас бухгалтерге немесе мемлекеттік мекемеде бухгалтерлік
есеп жүргізуді қамтамасыз ететін бөлімшені басқаратын тұлғаға жүктеледі.
Нысандар альбомында көзделген деректемелердің болу шартымен компьютерлік
жүйелер толтырылған кассалық құжат бланкілерін пайдалануға жол беріледі.
Ескерту. 74-12-тармақпен толықтырылды - ҚР Қаржы министрінің 20.11.2015 №
577; өзгеріс енгізілді – ҚР Қаржы министрінің 29.03.2017 № 195 бұйрықтарымен.
74-13. Әрбір мемлекеттік мекеменің қолма-қол ақшамен есеп айырысу жүргізу үшін
кассасы болуы тиіс. Кассаға кіретін есік операциялар жасау кезінде іш жағынан
кілттеліп жабылуы тиіс. Кассаның жұмысына қатысы жоқ тұлғалардың оның бөлмесіне
кіруіне рұқсат етілмейді. Әрбір мемлекеттік мекемеде кассаға кіретін тұлғалардың
тізімі жасалады, оған басшы, ол болмаған кезде оны ауыстыратын тұлға мен бас
бухгалтер қол қояды.
Мемлекеттік мекеменің басшысы, ол болмаған кезде оны ауыстыратын тұлға
қолма-қол ақшаны сақтау мен тасымалдау кезінде оның сақталуын қамтамасыз етеді.
Ескерту. 74-13-тармақпен толықтырылды - ҚР Қаржы министрінің 20.11.2015 №
577; жаңа редакцияда - ҚР Қаржы министрінің 21.07.2020 № 684 (алғашқы ресми
жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі)
бұйрықтарымен.
74-14. Мемлекеттiк мекемелердің барлық қолма-қол ақшасы, чек кітапшалары,
қатаң есептілік бланкілерін есепке алу бойынша кіріс-шығыс кітаптары және кассалық
кітаптары сейфтерде немесе отқа жанбайтын металл жәшiктерде, олар жұмыс
аяқталғаннан кейiн кiлттелiп, сүргiш мөр басылып жабылады.
Сейфтер мен металл жәшiктердің кiлттерi, сондай-ақ мөрлер кассирде сақталады.
Кассир оларды белгіленген жерлерде қалдырмайды, сырт тұлғаларға бермейді, есепке
алынбаған телнұсқа жасатпайды.
Мемлекеттік мекемелердің басшыларында кiлттердің есепке алынған телнұсқалары
мөрлеген пакеттерде, қобдишаларға немесе басқа да орауыштарға сақталады. Кемiнде
тоқсанына бiр рет оларға комиссиялық тексеру жүргiзiледi. Кiлттің жоғалғаны
анықталған жағдайда, мемлекеттiк мекеменің басшысы болған оқиға туралы iшкi iстер
органдарына хабарлайды және металл жәшiктің құлпын дереу ауыстыру шараларын
қолданады.
Кассада осы мемлекеттiк мекемеге тиесiлi емес қолма-қол ақша мен басқа да
құндылықтарды сақтауға рұқсат етілмейді.
Ескерту. 74-14-тармақпен толықтырылды - ҚР Қаржы министрінің 20.11.2015 №
577 бұйрығымен.
74-15. Кассаның бөлмесi мен металл жәшiктердi ашар алдында кассир құлыптардың
, есiктердің, терезе торлары мен мөрлердiң сақталуын тексереді, күзет дабылының
бұзылмағандығына көз жеткiзеді.
Мөр бүлiнген немесе алынған, құлыптар, есiктер мен терезе торлары сындырылған
жағдайда, кассир мұны дереу мемлекеттiк мекеменің басшысына хабарлайды, ол
болған оқиға туралы iшкi iстер органдарына хабарлайды және ішкі істер органдарының
қызметкерлерi келгенше кассаны күзету шараларын қолданады.
Басшы, бас бухгалтер немесе оны ауыстыратын тұлға, сондай-ақ кассир iшкi iстер
органдарының рұқсатын алғаннан кейiн кассада сақтаулы қолма-қол ақша мен басқа да
құндылықтардың бар-жоғын тексередi. Тексеру кассалық операциялар басталмастан
бұрын жүргізілуі тиіс. Тексеру нәтижелерi туралы акт үш данада жасалады, оған
тексеруге қатысатын барлық тұлғалар қол қояды. Актiнің бiрiншi данасы - iшкi iстер
органдарына, екiншiсi - бюджеттiк бағдарламалардың әкiмшiсiне беріледі, үшiншiсi -
мемлекеттiк мекемеде қалады.
Ескерту. 74-15-тармақпен толықтырылды - ҚР Қаржы министрінің 20.11.2015 №
577 бұйрығымен.
74-16. Кассаны түгендеу "Мемлекеттік мекемелерде түгендеу жүргізу қағидаларын
бекіту туралы" Қазақстан Республикасы Қаржы министрінің 2011 жылғы 22 тамыздағы
№ 423 бұйрығымен (Нормативтік құқықтық актілер тізілімінде № 7197 болып тіркелген
) бекітілген мемлекеттік мекемелерде түгендеу жүргізу қағидаларына сәйкес
жүргізіледі. Кассаға түгендеу жүргізу нәтижелері бойынша қолма-қол ақшаны түгендеу
актісі жасалады.
Ескерту. 74-16-тармақпен толықтырылды - ҚР Қаржы министрінің 20.11.2015 №
577; жаңа редакцияда - ҚР Қаржы министрінің м.а. 06.01.2022 № 5 (алғашқы ресми
жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі)
бұйрықтарымен.
75. Жоспарлы тағайындаулардың және төленген міндеттемелердің талдамалы есебі
жоспарлы тағайындауларды және төленген міндеттемелерді ерекшеліктер бойынша
бөле отырып, әрбір бағдарлама, кіші бағдарлама бойынша Нысандар альбомының 294-а
нысаны бойынша талдамалы есеп карточкаларында жүргізіледі. Карточкаларда бір
айдағы және жыл басынан қорытындылар саналады.
76. Корпоративтік төлем карточкасын қолдана отырып 1020 "Мемлекеттік
мекеменің ағымдағы шоты" шоты бойынша бюджет ақша қаражатының нысаналы
пайдаланылуын талдамалы есепке алу Нысандар альбомының 453 нысаны бойынша
кітапта жүргізіледі.
77. 1030 "Есеп айырысу шоты" қосалқы шоты бойынша талдамалы есепке алу
Нысандар альбомының 292-а нысанды карточкаларда жүргізіледі.
78. 1041 "Қайырымдылық көмек ҚБШ" қосалқы шоты жөнінде ақша қаражатының
қозғалысы бойынша операцияларды есепке алу Нысандар альбомының 5-20 "
Қолма-қол ақшаның бақылау шотынан көшірме", 5-15 "Мемлекеттік мекеменің
жүргізілген төлемдері бойынша күн сайынғы үзінді көшірме" нысандарының негізінде
Нысандар альбомының 381 нысаны және оған қосымша берілген құжаттар бойынша
жинақтау ведомосінде жүргізіледі. Филантропиялық қызметтің және (немесе)
демеушілік қызметтің және (немесе) меценаттық қызметтің және (немесе) кіші отанға
қолдау көрсету жөніндегі қызметтің жекелеген түрлері бойынша 1041 "Қайырымдылық
көмек ҚБШ" қосалқы шоты бойынша талдамалы есеп Нысандар альбомының 292-а
нысанды карточкаларда (Нысандар альбомының 292 нысанды кітабында) жүргізіледі.
1042 "Ақылы қызметтер ҚБШ" қосалқы шоты бойынша ақша қаражатының
қозғалысы жөніндегі операцияларды есепке алу 5-33 "Ақылы қызметтердің ҚБШ
қалдықтар туралы есеп", 5-15 "Мемлекеттік мекеменің жүргізген төлемдері бойынша
күнделікті көшірме" нысандарының және оларға қосымша құжаттардың негізінде
Нысандар альбомының 381 нысаны (3-мемориалды ордер) бойынша жинақтау
ведомосінде жүргізіледі.
1043 "Ақшаны уақытша орналастыру ҚБШ" қосалқы шоты бойынша ақша
қаражатының қозғалысы жөніндегі операцияларды есепке алу "Мемлекеттік мекеменің
шотынан көшірме" 5-20, 5-15 "Мемлекеттік мекеменің жүргізген төлемдері бойынша
күнделікті көшірме" нысандары және оларға қосымша құжаттардың негізінде
Нысандар альбомының 381 нысаны (3-мемориалды ордер) бойынша жинақтау
ведомосінде жүргізіледі. 1043 "Ақшаны уақытша орналастыру ҚБШ" қосалқы шоты
бойынша талдамалы есеп Нысандар альбомының 292-а нысаны бойынша
карточкаларда (Нысандар альбомының 292 нысаны бойынша кітапта) жүргізіледі.
Ескерту. 78-тармаққа өзгеріс енгізілді – ҚР Қаржы министрінің 29.03.2017 № 195;
өзгеріс енгізілді - ҚР Қаржы министрінің 21.07.2020 № 684 (алғашқы ресми
жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі)
бұйрықтарымен.
78-1. 1044 "Жергілікті өзін өзі басқару ҚБШ" қосалқы шоты бойынша ақшалай
қаражат қозғалы бойынша операцияларды есепке алу 5-20 "Қолма-қол ақшаның
бақылау шотынан көшірме", 5-15 "Мемлекеттік мекеменің жүргізілген төлемдері
бойынша күн сайынғы үзінді көшірме" нысандарының негізінде Нысандар альбомы (3
мемориалдық ордер) 381 нысаны бойынша жинақтаушы ведомостінде жүргізіледі. 1044
"Жергілікті өзін өзі басқару ҚБШ" қосалқы шоты бойынша талдамалы есепке алу үшін
Нысандар альбомының 434-м/с нысаны пайдаланылады.
Ескерту. Ереже 78-1-тармақпен толықтырылды - ҚР Қаржы министрінің 12.10.2013
№ 481 бұйрығымен (алғашқы ресми жариялағаннан кейін күнтізбелік он күн өткен соң
қолданысқа енгізіледі).
79. 1050 "Шетелдiк валютадағы шот" қосалқы шоты бойынша ақша қаражатының
қозғалысы жөнiндегi операцияны есепке алу теңгеде, Нысандар альбомының 381
нысаны (3-мемориалды ордер) бойынша жинақтау ведомосiнде, ал операциялардың
талдама есебi Нысандар альбомының 292-а нысанды карточкаларында немесе
Нысандар альбомының 292 нысанды кiтабында жүргiзiледi.
Ескерту. 79-тармақ жаңа редакцияда - ҚР Қаржы министрінің 2012.07.24 № 348 (
2013.01.01 бастап қолданысқа енгізіледі) Бұйрығымен.
80. 1061 "Байланысты гранттың арнайы шоты" қосалқы шоты байланысты
гранттардың қозғалысы бойынша операцияларды есепке алу Нысандар альбомының
381 нысанды (3-мемориалды ордер) жинақтау ведомосінде жүргізіледі. 1061 "
Байланысты гранттың арнайы шоты" қосалқы шоты бойынша талдама есеп Нысандар
альбомының 294-а нысанды карточкаларында жүргізіледі.
Ескерту. 80-тармақ жаңа редакцияда - ҚР Қаржы министрінің 21.07.2020 № 684 (
алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа
енгізіледі) бұйрығымен.
81. 1062 "Сыртқы қарыздың арнайы шоты" шотының сыртқы қарыздар
қаражатының қозғалысы бойынша операцияларды есепке алу Нысандар альбомының
381 нысанды (3-мемориалды ордер) жинақтау ведомосінде жүргізіледі. Жазбалар
екінші деңгейдегі банктің шоты бойынша үзінді көшірменің және оған қоса берілген
құжаттардың негізінде жүргізіледі. 1062 "Сыртқы қарыздың арнайы шоты" шоты
бойынша талдама есеп шығыстардың бюджеттік сыныптамасы кодтары бойынша
Нысандар альбомының 294-а нысанды карточкаларында жүргізіледі.
Ескерту. 81-тармақ жаңа редакцияда - ҚР Қаржы министрінің 21.07.2020 № 684 (
алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа
енгізіледі) бұйрығымен.
82. 1071 "Аккредитивтер" қосалқы шоты бойынша талдама есеп Нысандар
альбомының 292-а нысанды карточкаларында (Нысандар альбомының 292 нысанды
кітабында) әрбір ашылған аккредитив бойынша жүргізіледі.
Ақша құжаттарының талдама есебі олардың түрлері бойынша Нысандар
альбомының 292-а нысанды карточкаларында (292 нысанды кітапта), жүргізіледі.
Ескерту. 82-тармақ жаңа редакцияда - ҚР Қаржы министрінің 12.10.2013 № 481
бұйрығымен (алғашқы ресми жариялағаннан кейін күнтізбелік он күн өткен соң
қолданысқа енгізіледі).
83. Мемлекеттік мекемелердің кодтарындағы қаражаттың қозғалысы бойынша
операцияларды есепке алу жинақтау ведомосінің Нысандар альбомының 381 нысаны
бойынша (2-мемориалды ордер) жүргізіледі. Жазбалар "Шығыстар бойынша жиынтық
есеп" 4-20 нысанды есептер және 5-15 "Мемлекеттік мекемелер бойынша төлемдер
тізілімі" нысаны мен оған қоса берілген құжаттар негізінде жүргізіледі. Ағымдағы
қаржы жылының төлемдерін қайтару бойынша жазбалар үшін 2-38 нысаны бойынша
төлем тапсырмасы мен аумақтық қазынашылық бөлімшесі ұсынған 5-17 "Қалпына
келтіру мен тасымалдар тізілімі" нысанының есебі негіз болып табылады. Өткен
жылдардың төлемдерін қайтару бойынша жазбалар үшін аумақтық қазынашылық
бөлімшесі ұсынған 2-38 нысан бойынша төлем тапсырмасы, ал жергілікті бюджеттің
кірісіне бұрынғы жылдардың дебиторлық берешегін қайтару сомасын аудару бойынша
аумақтық қазынашылық бөлімшесінің төлемдік тапсырмасы негіз болып табылады.
Орталықтандырылған бухгалтерияларда жоспарлы тағайындаулардың және
төленген міндеттемелердің талдамалы есебі Нысандар альбомының 294-а нысанды
талдама есеп карточкаларында, бағдарламалар мен кіші бағдарламалар бөлінісінде
жүргізіледі. Нысандар альбомының 294-а нысанды карточкаларындағы қорытындылар
бір айға және жылдың басынан есептеледі.
Міндеттемелер мен төлемдер бойынша жеке қаржыландыру жоспарының
орындалуын дербес жүзеге асыратын мемлекеттік мекемелерде және
орталықтандырылған бухгалтерияларда мемлекеттік мекемелер бойынша
міндеттемелер мен төлемдер бойынша қаржыландырудың жалпы жеке жоспарын жасау
кезінде міндеттемелерді қабылдауға, кассалық және нақты шығыстардың талдамалы
есебі бағдарламалар, кіші бағдарламалар және бюджеттік сыныптама ерекшеліктері
бойынша Нысандар альбомының 294 нысанды жоспарлы тағайындауларда және
шығыстарды есепке алу кітабында жүргізіледі. Жазбалар бір күнде түскен әр құжат
бойынша жүргізіледі.
Ескерту. 83-тармаққа өзгеріс енгізілді - ҚР Қаржы министрінің 28.12.2015 № 695
бұйрығымен.
5-тарау. Қаржы инвестициялары мен қаржы міндеттемелерін есепке алу тәртібі
Ескерту. 5-тараудың тақырыбы жаңа редакцияда - ҚР Қаржы министрінің
21.07.2020 № 684 (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен
соң қолданысқа енгізіледі) бұйрығымен.
84. Қаржы инвестициялары бойынша операцияларды есепке алу үшін мынадай
шоттар арналған:
1110 "Қысқа мерзімді берілген қарыздар";
1120 "Қысқа мерзімді қаржы инвестициялары";
1130 "Қысқа мерзімді қаржы инвестицияларының құнсыздануына арналған резерв";
2110 "Ұзақ мерзімді берілген қарыздар";
2120 "Ұзақ мерзімді қаржы инвестициялары";
2130 "Ұзақ мерзімді қаржы инвестицияларының құнсыздануына арналған резерв";
85. Қаржы міндеттемелерімен жасалатын операцияларды есепке алу үшін мынадай
шоттар арналған:
3010 "Қысқа мерзімді алынған сыртқы қарыздар";
3020 "Қысқа мерзімді алынған ішкі қарыздар";
3030 "Қысқа мерзімді алынған ішкі қарыздар";
3040 "Мемлекеттік-жекешелік әріптестік жобалары бойынша қысқа мерзімді
міндеттемелер";
4010 "Ұзақ мерзімді алынған сыртқы қарыздар";
4020 "Ұзақ мерзімді алынған ішкі қарыздар;
4030 "Өзге ұзақ мерзімді қаржылық міндеттемелер";
4040 "Мемлекеттік-жекешелік әріптестік жобалары бойынша ұзақ мерзімді
міндеттемелер".
Ескерту. 85-тармақ жаңа редакцияда - ҚР Қаржы министрінің 21.07.2020 № 684 (
алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа
енгізіледі) өзгеріс енгізілді – 26.02.2021 № 158 (алғашқы ресми жарияланған күнінен
кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) бұйрықтарымен.
86. Мемлекеттік мекеме мынадай әдістерді пайдалана отырып, қаржы
инвестицияларын кейіннен есепке алуды жүзеге асырады:
квазимемлекеттік сектор субъектілеріне қаржылық инвестициялар:
өзіндік құны бойынша;
үлестік қатысу;
басқа да қаржылық инвестициялар:
өзіндік құны бойынша;
әділ құны бойынша;
амортизацияланған құны бойынша;
қауымдасқан ұйымдарға немесе бірлескен кәсіпорындарға қаржылық
инвестициялар:
үлестік қатысу;
өзге қаржы инвестициялары:
өзіндік құны бойынша;
әділ құн бойынша;
амортизацияланған құн бойынша.
Ескерту. 86-тармақ жаңа редакцияда - ҚР Премьер-Министрінің орынбасары -
Қаржы министрінің 04.05.2023 № 463 (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін
күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) бұйрығымен.
87. Алғаш таныған кезде қаржы инвестициялары мен қаржылық міндеттемелер әдiл
құны бойынша бағаланады, оған, қаржылық нәтиже арқылы әділ құны бойынша
ескерілмейтін қаржылық актив немесе қаржылық міндеттеме жағдайында мұндай
қаржылық актив немесе қаржылық міндеттемені сатып алумен немесе шығарумен
тікелей байланысты мәмілелер бойынша шығындар қосылады.
Ескерту. 87-тармақ жаңа редакцияда - ҚР Қаржы министрінің 2012.07.24 № 348 (
2013.01.01 бастап қолданысқа енгізіледі) Бұйрығымен.
88. Қазақстан Республикасы Үкіметінің, облыс (аудан) әкімшіліктерінің, Астана
және Алматы қалаларының шешімі негізінде квазимемлекеттік сектор субъектілерін
құруға немесе жарғылық капиталын толықтыруға бюджеттік бағдарламалар әкімшісіне
бөлінген ақша қаражатын аударған кезде бюджеттік бағдарламалар әкімшісі 2120 "Ұзақ
мерзімді қаржы инвестициялары" шотының дебеті және 1082 "Күрделі салымдар
бойынша міндеттемелер қабылдауға арналған жоспарлы тағайындаулар", 1092 "
Күрделі салымдар бойынша міндеттемелер қабылдауға арналған жоспарлы
тағайындаулар" шотының тиісті қосалқы шоттарының кредиті бойынша жазба
жүргізеді.
Ескерту. 88-тармақ жаңа редакцияда - ҚР Қаржы министрінің 28.12.2015 № 695
бұйрығымен.
88-1. Квазимемлекеттік сектор субъектілерін түзуге немесе толықтыруға бюджеттік
бағдарламалар әкімшісі берген негізгі қаражатты бухгалтерлік есепте көрсету
Қазақстан Республикасы Үкіметінің, жергілікті атқарушы органдардың, мемлекеттік
мүлікті иелену бойынша уәкілетті органның шешімдері негізінде жүргізіледі.
Мемлекеттік мүлік туралы Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес
баланстық құны бойынша квазимемлекеттік сектор субъектілерін (мемлекеттік
кәсіпорындарды) түзуге немесе толықтыруға негізгі қаражатты беру кезінде бюджеттік
бағдарламалар әкімшісі мынадай жазба жүргізеді:
2120 "Ұзақ мерзімді қаржылық инвестициялар" шотының дебеті 2300 "Негізгі
құралдар" кіші бөлімі шоттарының кредиті;
жинақталған амортизация сомасына:
2391 "Негізгі құралдардың жинақталған амортизациясы" қосалқы шотының дебеті
және 2300 "Негізгі құралдар" шоттарының кредиті.
Квазимемлекеттік сектор субъектілерінің (мемлекеттік кәсіпорындардың)
жарғылық капиталына қаржылық инвестициялар негізгі қаражатты қайтару жолымен
азайған жағдайда, бюджеттік бағдарламалар әкімшісі қабылдау-беру актісінің негізінде
шоттардың кері корреспонденциясымен жүргізеді.
Қазақстан Республикасының Мемлекеттік мүлік туралы заңнамасына сәйкес негізгі
құралдарды жауапкершілігі шектеулі серіктестіктердің жарғылық капиталына мүліктік
салым ретінде не "Қазақстан Республикасындағы бағалау қызметі туралы" Қазақстан
Республикасының Заңына бағалаушы жүргізген берілетін негізгі құралдарды бағалау
нәтижелері бойынша бюджеттік бағдарламалар әкімшісінің акционерлік қоғамдардың
акцияларын сатып алуына ақы төлеуге беру кезінде жазбалар сәйкес жүргізіледі.
Негізгі құралдарды қайта бағалау (жете бағалау):
2300 "Негізгі құралдар" шотының дебеті және 5111 "Негізгі құралдарды қайта
бағалауға резерв" қосалқы шотының кредиті;
жинақталған амортизацияны түзету сомасына:
5111 "Негізгі құралдарды қайта бағалауға резерв" қосалқы шотының дебеті және
2391 "Негізгі құралдардың жинақталған амортизациясы" шотының кредиті.
Негізгі құралдарды беру:
2120 "Ұзақ мерзімді қаржы инвестициялары" шотының дебеті және 2300 "Негізгі
құралдардың" кіші бөлімі шоттарының кредиті;
жинақталған амортизация сомасына:
2391 "Негізгі құралдардың жинақталған амортизациясы" қосалқы шотының дебеті
және 2300 "Негізгі құралдар" кіші бөлімі шоттарының кредиті";
негізгі құралдарды қайта бағалау бойынша резервті есептен шығару:
5111 "Негізгі құралдарды қайта бағалауға арналған резерв" қосалқы шотының
дебеті және 5220 "Өткен жылдардың қаржылық нәтижесі" шотының кредиті.
Негізгі құралдардың баланстық құнының азаюына әкеп соққан қайта бағалау
кезіндегі операцияларды есепке алу осы Қағидалардың 269-тармағына сәйкес
жүргізіледі.
Қазақстан Республикасының мемлекеттік мүлік туралы заңнамасына сәйкес негізгі
құралдарды квазимемлекеттік сектор субъектісінің жарғылық капиталын құруға немесе
толықтыруға берген кезде осы субъектінің мемлекеттік басқару органы болып
табылмайтын бюджеттік бағдарламалардың әкімшісі қаржылық инвестицияларды
мемлекеттік басқару органына төленген акциялардың қабылдау-беру актісімен бірге
мүлікпен берілетін қабылдау-беру актісін береді.
Акциялардың мемлекеттік пакетін және мемлекеттік қатысу үлесін сенімгерлік
басқаруға беру кезінде қаржылық инвестициялар сатып алу-сату шартын жасасу, тиісті
бюджетке ақша қаражатын аудару және сатып алу-сату шартына сәйкес басқа да
міндеттемелерді орындау сәтіне дейін мемлекеттік басқару органының есебінде
көрсетіледі.
Қазақстан Республикасы Бюджет кодексінің 154-бабына сәйкес квазимемлекеттік
сектор субъектілеріне эмиссияны жүзеге асырған, бірақ көрсетілген заңды тұлғалар
акцияларының мемлекеттік пакетін иелену және пайдалану құқығы жоқ бюджеттік
бағдарламалардың әкімшілері бюджеттік инвестициялық жоба аяқталғанға дейін
қаржылық инвестициялардың есебін жүргізеді. Инвестициялық жоба аяқталғаннан
кейін қаржы инвестициялары мемлекеттік басқару органының балансына беріледі.
Ұлттық холдингтер мен ұлттық басқарушы холдинг акцияларының мемлекеттік
пакетін иелену және пайдалану құқығы жоқ бюджеттік бағдарламалардың әкімшілері
жарғылық капиталға мемлекеттің қатысуы арқылы Бюджеттік инвестицияларды жүзеге
асыру кезінде көрсетілген заңды тұлғалардың қаржылық инвестицияларының
бухгалтерлік есебін жүргізуді қамтамасыз етеді.
Ескерту. Ереже 88-1-тармақпен толықтырылды - ҚР Қаржы министрінің 12.10.2013
№ 481 (алғашқы ресми жариялағаннан кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа
енгізіледі); жаңа редакцияда - ҚР Қаржы министрінің 26.02.2021 № 158 (алғашқы
ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі);
өзгеріс енгізілді - ҚР Қаржы министрінің м.а. 06.01.2022 № 5 (алғашқы ресми
жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі);
04.05.2023 № 463 (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен
соң қолданысқа енгізіледі) бұйрықтарымен.
88-2. Инвестициялардың шығуы, оның ішінде беру, сату, тарату жолымен 7420 "
Ұзақ мерзімді активтерді қатардан шығару жөніндегі шығыстар" шотының дебеті және
2120 Ұзақ мерзімді қаржы инвестициялары" қосалқы шотының кредиті бойынша
жазбамен көрсетіледі.
Инвестициялардың шығып қалуы Қазақстан Республикасының мемлекеттік мүлікті
басқару саласындағы заңнамасының талаптарына сәйкес жүзеге асырылады.
Квазимемлекеттік сектор субъектілері қайта ұйымдастырылған жағдайларда
инвестицияларды есепке алу Қазақстан Республикасы Үкіметінің, жергілікті атқарушы
органдардың, мемлекеттік мүлікті басқару саласындағы уәкілетті органның шешімдері
негізінде жүзеге асырылады.
Бұл ретте, қайта ұйымдастырылған квазимемлекеттік сектор субъектілеріне
инвестициялар 7420 "Ұзақ мерзімді активтерді қатардан шығару жөніндегі шығыстар"
шотының дебеті және 2120 "Ұзақ мерзімді қаржы инвестициялары" шотының кредиті
бойынша көрсетіледі, жаңадан құрылған квазимемлекеттік сектор субъектілеріне
инвестициялар 2120 "Ұзақ мерзімді қаржы инвестициялары" шотының дебеті және
6360 "Өзге кірістер" шотының кредиті бойынша көрсетіледі.
Резидент емес заңды тұлғаларға қаржылық инвестицияларды есепке алу осы
Қағидалардың 88, 88-1, 88-2, 89, 90-тармақтарында көзделген тәртіппен жүргізіледі.
Ескерту. Ереже 88-2-тармақпен толықтырылды - ҚР Қаржы министрінің 26.02.2021
№ 158 (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң
қолданысқа енгізіледі) бұйрығымен.
89. Өзіндік құн бойынша есепке алу әдісі өздігінен инвестициялар өзіндік құн
бойынша танылатын инвестицияларды есепке алу әдісін білдіреді. Бюджеттік
бағдарламалар әкімшісі ол (инвестор ретінде) инвестициялау күнінен бастап
туындайтын, инвестициялар объектісінің жиналған таза табысынан бөлу алатын
дәрежеде инвестициялардан алынатын кірісті таниды.
Үлестік құралдар бойынша дивидендтер және мемлекеттік кәсіпорындардың таза
табысы бір бөлігінің аударымдары төлемді алуға құқық белгіленгенде активтерді
басқарудан түсетін кірістер есебіне жатады және бюджет кірістері болып табылады.
Бюджеттік бағдарламалар әкімшісі дивидендтер мен инвестиция объектілерінің таза
кірісі бір бөлігінің төлемдерін есептеуді мынадай жазбамен көрсетеді: 1250 "Алынуға
тиісті қысқа мерзімді сыйақылар" шотының дебеті және 6220 "Активтерді басқарудан
алынатын өзге де кірістер" шотының кредиті, бір мезгілде: 7120 "Бюджетке төленетін
төлем бойынша шығыстар" дебеті және 3133 "Өзге операциялар бойынша бюджет
алдындағы қысқа мерзімді кредиторлық берешек" қосалқы шотының кредиті.
Ескерту. 89-тармақ жаңа редакцияда - ҚР Қаржы министрінің 2012.07.24 № 348 (
2013.01.01 бастап қолданысқа енгізіледі) Бұйрығымен.
90. Үлестік қатысу әдісі квазимемлекеттік сектор субъектілеріне, бірлескен
кәсіпорындар және қауымдасқан ұйымдарға инвестицияларды есепке алу әдісін
білдіреді, оған сәйкес инвестициялар бастапқыда өзіндік құны бойынша есепке
алынады, содан кейін инвестицияның баланстық құны сатып алынған күннен кейін
инвестиция объектісінің таза активтеріндегі/капиталындағы инвестордың үлесін
тануды көрсете отырып, ұлғайтылады немесе азаяды. Инвестордың инвестициялар
объектісінің пайдасындағы немесе залалындағы үлесі инвестордың ағымдағы
жылының қаржылық нәтижесінде танылады.
Инвестициялар объектісінен алынған төлемдер инвестициялардың баланстық
құнын төмендетеді.
Баланстық құнды түзету инвестициялар объектісінің пайдасында немесе
шығынында танылмаған инвестициялар объектісінің капиталындағы өзгерістер
нәтижесінде туындайтын инвестициялар объектісіне инвестордың қатысу үлесіне
барабар өзгерістерді есепке алу үшін қажет.
Оларға негізгі құралдарды қайта бағалау және бағамдық айырмашылықтарды
көрсету нәтижесінде туындайтын өзгерістер жатады. Бұл өзгерістердегі инвестордың
үлесі инвестордың таза активтерінде/капиталында жеке көрсетіледі.
Бюджеттік бағдарламалар әкімшілері инвестициялар объектісінің пайдасында (
шығынында) қатысу үлесін мынадай жазбалармен көрсетеді:
пайда үлесі: 2120 "Ұзақ мерзімді қаржы инвестициялары" шотының дебеті және
6220 "Активтерді басқарудан алынатын өзге де кірістер" шотының кредиті бойынша,
шығындар үлесі: 7320 "Активтерді басқару бойынша өзге шығыстар" шотының дебеті
және 2120 "Ұзақ мерзімді қаржы инвестициялары" шотының кредиті бойынша.
Егер инвестиция объектісінің шығындарындағы инвестордың үлесі
инвестициялардың баланстық құнына тең болса немесе асса, онда инвестор есептілікке
өзінің болашақ шығындарының үлесін қосуды тоқтатады.
Егер нәтижесінде инвестициялар объектісі өз есептерінде пайда көрсетсе, инвестор
өз пайдасын көрсетуді танылмаған шығындар үлесіне тең болғаннан кейін ғана
қалпына келтіреді.
Мемлекеттік кәсіпорындардың алуға есептелген дивидендтері мен таза табысының
бір бөлігінің аударымдарын көрсету мынадай жазбамен жүзеге асырылады: 1250 "
Алынуға тиiстi қысқа мерзiмдi сыйақылар" шотының дебетi және 2120 "Ұзақ мерзiмдi
қаржы инвестициялары" шотының кредитi. Сонымен бір қатарда мынадай жазба да
жүргізіледі: 7120 "Бюджетке төленетiн төлем бойынша шығыстар" дебетi және 3133 "
Өзге операциялар бойынша бюджет алдындағы қысқа мерзiмдi кредиторлық берешек"
қосалқы шотының кредитi.
Ескерту. 90-тармаққа өзгеріс енгізілді - ҚР Қаржы министрінің 2012.07.24 № 348 (
2013.01.01 бастап қолданысқа енгізіледі); 04.05.2023 № 463 (алғашқы ресми
жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі)
бұйрықтарымен.
90-1. Егер мемлекеттік мекеме сандық иелену үлесі болса және бюджеттік
инвестициялар объектісінде дауыстардың 20 немесе одан да көп пайызын тікелей
немесе жанама иеленсе, онда мемлекеттің ұйымның (заңды тұлғаның) жарғылық
капиталына мемлекеттің қатысуы арқылы жүзеге асырылған инвестициялардың
нәтижесінде мемлекеттің елеулі ықпалы болады.
Ескерту. Қағида 90-1-тармақпен толықтырылды- ҚР Премьер-Министрінің
орынбасары - Қаржы министрінің 04.05.2023 № 463 (алғашқы ресми жарияланған
күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) бұйрығымен.
90-2. Ұйымның елеулі ықпалының болуы төменде көрсетілген белгілердің бірімен
немесе бірнешеуімен расталады:
1) инвестициялар объектісінің Директорлар кеңесіндегі немесе осыған ұқсас
басқару органындағы өкілдігі;
2) дивидендтер немесе соған ұқсас төлемдер бойынша шешімдер қабылдауға
қатысуды қоса алғанда, саясатты әзірлеу процестеріне қатысу;
3) инвестор мен инвестициялар объектісі арасындағы операциялар;
4) басқару персоналымен алмасу; немесе
5) маңызды техникалық ақпаратты ұсыну.
Ескерту. Қағида 90-2-тармақпен толықтырылды- ҚР Премьер-Министрінің
орынбасары - Қаржы министрінің 04.05.2023 № 463 (алғашқы ресми жарияланған
күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) бұйрығымен.
90-3. Мемлекеттік мекеме (инвестор ретінде) үлестік қатысу әдісін пайдалануды
оның инвестициясы қауымдасқан ұйым немесе бірлескен кәсіпорын болуын тоқтатқан
күннен бастап тоқтатады.
Егер қауымдасқан ұйымға салынған инвестиция бірлескен кәсіпорынға салынған
инвестицияға айналса немесе бірлескен кәсіпорынға салынған инвестиция қауымдасқан
ұйымға салынған инвестицияға айналса, ұйым үлестік қатысу әдісін қолдануды
жалғастырады және қалған үлесті қайта бағаламайды.
Ескерту. Қағида 90-3-тармақпен толықтырылды- ҚР Премьер-Министрінің
орынбасары - Қаржы министрінің 04.05.2023 № 463 (алғашқы ресми жарияланған
күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) бұйрығымен.
90-4. Үлестік қатысу әдісіне сәйкес қауымдасқан ұйымға немесе бірлескен
кәсіпорынға инвестициялар бастапқы құн бойынша танылады, ал олардың баланстық
құны сатып алынған күннен кейін инвестиция объектісінің пайдасындағы немесе
шығынындағы инвестордың үлесін тануды көрсете отырып, ұлғаяды немесе азаяды.
Оларға негізгі құралдарды қайта бағалау және бағамдық айырмашылықтарды көрсету
нәтижесінде туындайтын өзгерістер жатады. Бұл өзгерістердегі инвестордың үлесі
инвестордың таза активтерінде/капиталында жеке көрсетіледі.
Ескерту. Қағида 90-4-тармақпен толықтырылды- ҚР Премьер-Министрінің
орынбасары - Қаржы министрінің 04.05.2023 № 463 (алғашқы ресми жарияланған
күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) бұйрығымен.
90-5. Инвестиция ол қауымдасқан ұйым немесе бірлескен кәсіпорын болған күннен
бастап үлестік қатысу әдісі бойынша ескеріледі. Инвестицияларды сатып алу кезінде
инвестициялар объектісінің сәйкестендірілетін активтері мен міндеттемелерінің таза
әділ құнындағы инвестициялар құны мен ұйым үлестерінің арасындағы кез келген
айырма мынадай түрде ескеріледі:
1) егер ұйым қауымдасқан ұйымға немесе бірлескен кәсіпорынға қатысты іскерлік
беделді инвестицияның баланстық құнына енгізсе, осы іскерлік беделдің
амортизациясына жол берілмейді;
2) инвестициялар объектісінің сәйкестендірілетін активтері мен міндеттемелерінің
таза әділ құнындағы ұйым үлесінің инвестиция құнынан асып кетуі инвестордың
қауымдасқан ұйымның немесе бірлескен кәсіпорынның инвестиция сатып алынған
кезеңдегі пайдасындағы немесе шығынындағы үлесін айқындау кезінде түсімге
енгізіледі.
Инвестордың қауымдасқан ұйымның немесе бірлескен кәсіпорынның пайдадағы
немесе шығындағы үлесін көрсету үшін сатып алғаннан кейін қажетті түзетулер
орындалады. Осыған ұқсас, құнсызданудан (негізгі құралдардың немесе іскерлік
беделдің құнсыздануынан) болған шығындарды есепке алу үшін сатып алынғаннан
кейін қауымдасқан ұйымның немесе бірлескен кәсіпорынның пайдасындағы немесе
шығынындағы инвестордың үлесіне тиісті түзетулер жүргізіледі.
Ескерту. Қағида 90-5-тармақпен толықтырылды- ҚР Премьер-Министрінің
орынбасары - Қаржы министрінің 04.05.2023 № 463 (алғашқы ресми жарияланған
күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) бұйрығымен.
90-6. Үлестік қатысу әдісін қолдану кезінде мемлекеттік мекеме қауымдасқан
ұйымның немесе бірлескен кәсіпорынның ең соңғы қолжетімді қаржылық есептілігін
пайдаланады. Ұйымның және қауымдасқан ұйымның немесе бірлескен кәсіпорынның
есепті кезеңнің аяқталу күні әр түрлі болған кезде, ұйым немесе:
1) үлестік қатысу әдісін қолдану мақсаттары үшін ұйымның қаржылық есептілігі
сияқты сол күнге қосымша қаржылық ақпаратты алады; немесе
2) қауымдасқан ұйымның немесе бірлескен кәсіпорынның қаржылық есептілік күні
мен ұйымның қаржылық есептілік күні арасында болған елеулі операциялардың немесе
оқиғалардың әсері ескерілген ең соңғы қаржылық есептілігін пайдаланады.
Ұйымның қаржылық есептілігі ұқсас операциялар мен ұқсас жағдайлардағы
оқиғалар үшін бірыңғай есеп саясатын пайдалана отырып дайындалды.
Ескерту. Қағида 90-6-тармақпен толықтырылды- ҚР Премьер-Министрінің
орынбасары - Қаржы министрінің 04.05.2023 № 463 (алғашқы ресми жарияланған
күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) бұйрығымен.
90-7. Егер қауымдасқан ұйым немесе бірлескен кәсіпорын ұқсас мән-жайлар кезінде
орын алған ұқсас операциялар мен оқиғаларға қатысты мемлекеттік мекеменің есеп
саясатынан ерекшеленетін есеп саясатын қолданса, қауымдасқан ұйымның немесе
бірлескен кәсіпорынның есеп саясатын, егер қауымдасқан ұйымның немесе бірлескен
кәсіпорынның қаржылық есептілігін мемлекеттік мекеме үлестік қатысу әдісін қолдану
кезінде пайдаланса, мемлекеттік мекеменің есеп саясатына сәйкес келтіру мақсатында
түзетулер жүргізу қажет. Егер инвестордың инвестициялық ұйым болып табылатын
қауымдасқан ұйымда немесе бірлескен кәсіпорында үлесі болса, инвестор үлестік
қатысу әдісін қолдану кезінде осы инвестициялық ұйымның қауымдасқан ұйымы
немесе бірлескен кәсіпорны олардың бақыланатын ұйымдардағы үлесіне қолданатын
әділ құн бағасын сақтайды.
Ескерту. Қағида 90-7-тармақпен толықтырылды- ҚР Премьер-Министрінің
орынбасары - Қаржы министрінің 04.05.2023 № 463 (алғашқы ресми жарияланған
күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) бұйрығымен.
90-8. Егер инвестордың қауымдасқан ұйымның немесе бірлескен кәсіпорынның
шығынындағы үлесі қауымдасқан ұйымдағы немесе бірлескен кәсіпорындағы оның
үлесіне тең немесе одан асатын болса, онда инвестор одан әрі шығында өз үлесін
тануды тоқтатады. Қауымдасқан ұйымдағы немесе бірлескен кәсіпорындағы үлес
ұйымның қауымдасқан ұйымға немесе бірлескен кәсіпорынға таза инвестицияларының
бір бөлігін құрайтын мәні бойынша ұзақ мерзімді салымдармен бірге үлестік қатысу
әдісін пайдалана отырып айқындалған қауымдасқан ұйымға немесе бірлескен
кәсіпорынға инвестициялардың баланстық құнына сәйкес келеді.
Ескерту. Қағида 90-8-тармақпен толықтырылды- ҚР Премьер-Министрінің
орынбасары - Қаржы министрінің 04.05.2023 № 463 (алғашқы ресми жарияланған
күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) бұйрығымен.
90-9. Қауымдасқан ұйымның немесе бірлескен кәсіпорынның пайдасын тануды қоса
алғанда, үлестік қатысу әдісін қолданғаннан кейін мемлекеттік мекеме қауымдасқан
ұйымға немесе бірлескен кәсіпорынға оның таза инвестицияларына қатысты
құнсызданудан болатын қосымша шығындарды айқындау үшін қаржы құралдарын
есепке алу талаптарын қолданады.
Мемлекеттік мекеме ұйымның қауымдасқан ұйымдағы немесе бірлескен
кәсіпорындағы таза инвестициялардың және құнсызданудан болатын осындай
шығындар сомасының бөлігі болып табылмайтын үлесіне қатысты құнсызданудан
болатын қосымша шығындарды тану қажеттілігін айқындау үшін қаржы құралдарын
есепке алу жөніндегі талаптарды қолданады.
Қаржы құралдарын есепке алу жөніндегі талаптарды қолдану қауымдасқан ұйымға
немесе бірлескен кәсіпорынға инвестициялардың құнсыздануы екенін көрсетсе, ақша
қаражатын генерациялайтын активтердің құнсыздануы және қажет болған кезде ақша
қаражатын генерациялайтын активтердің құнсыздануын есепке алуға қатысты
талаптарды қолданады.
Ақша қаражатын генерациялайтын активтердің құнсыздануын есепке алуға қатысты
талаптар ақша қаражатын генерациялайтын инвестицияларды пайдалану құндылығын
айқындауды көздейді. Ақша қаражатын генерациялайтын инвестицияларды пайдалану
құндылығын айқындау кезінде ұйым:
1) қауымдасқан ұйымның немесе бірлескен кәсіпорынның операцияларынан түсетін
ақша ағындарын және инвестициялардың түпкілікті шығуынан түсетін түсімдерді қоса
алғанда, қауымдасқан ұйымнан немесе бірлескен кәсіпорыннан күтілетін болжанатын
болашақ ақша ағындарының дисконтталған құнындағы өз үлесін; немесе
2) инвестициялардан немесе оларды түпкілікті сатудан алынған дивидендтерден
немесе ұқсас төлемдерден күтілетін болжанатын болашақ ақша ағындарының
дисконтталған құнын бағалайды.
Тиісті жорамалдар кезінде екі әдіс бірдей нәтиже береді.
Ақша қаражатын генерацияламайтын активтердің құнсыздануын есепке алуға
қатысты талаптар активтің өтелетін құны оның баланстық құнынан аз болған жағдайда
баланстық құн активтің өтелетін құнына дейін азайтылуын көздейді. Өтелетін құн
сатуға жұмсалған шығындарды және пайдалану құндылығын шегергендегі активтің
әділ құнының ең үлкені болып табылады. Ақша қаражатын генерацияламайтын активті
пайдалану құны активті пайдалы пайдаланудың қалған мүмкіндігінің дисконтталған
құны ретінде анықталады. Пайдалы пайдаланудың қалған мүмкіндіктерінің
дисконтталған құны ауыстырудың амортизацияланған құны әдісін, қалпына келтіру
құны әдісін немесе пайдалы бірліктер әдісін пайдалана отырып бағаланады.
Ескерту. Қағида 90-9-тармақпен толықтырылды- ҚР Премьер-Министрінің
орынбасары - Қаржы министрінің 04.05.2023 № 463 (алғашқы ресми жарияланған
күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) бұйрығымен.
90-10. Қауымдасқан ұйым немесе бірлескен кәсіпорын жалғасатын қызметтен ақша
ағындарын генерацияламаған, негізінен ұйымның өзге активтерінен ақша ағындарынан
тәуелсіз болған жағдайларды қоспағанда қауымдасқан ұйымға немесе бірлескен
кәсіпорынға инвестициялардың өтелетін сомасы әрбір қауымдасқан ұйым немесе
бірлескен кәсіпорын бойынша жеке бағаланады.
Ескерту. Қағида 90-10-тармақпен толықтырылды- ҚР Премьер-Министрінің
орынбасары - Қаржы министрінің 04.05.2023 № 463 (алғашқы ресми жарияланған
күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) бұйрығымен.
90-11. Қауымдасқан ұйым немесе бірлескен кәсіпорын жалғасатын қызметтен ақша
қаражатын генерацияламайтын, негізінен ұйымның өзге активтерінен ақша
ағындарынан тәуелсіз болған жағдайларды қоспағанда, қауымдасқан ұйымға немесе
бірлескен кәсіпорынға инвестициялардың өтелетін сомасы әрбір қауымдасқан ұйым
немесе бірлескен кәсіпорын бойынша жеке бағаланады.
Ескерту. Қағида 90-11-тармақпен толықтырылды- ҚР Премьер-Министрінің
орынбасары - Қаржы министрінің 04.05.2023 № 463 (алғашқы ресми жарияланған
күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) бұйрығымен.
91. Әдiл құн бойынша бағаланатын қаржы инвестицияларын есепке алу кезiнде
белсендi нарықтағы олардың нарықтық белгiленген бағасы қаржы инвестицияларының
әдiл құны болып табылады. Белсенді нарық болмаған кезде үлестік құралдарға
салынатын қаржы инвестициялары құнсызданудан келетін шығындарды шегере
отырып, өзіндік құны бойынша есепке алынады.
Әдiл құн бойынша бағаланатын қаржы инвестицияларының әдiл құнының
өзгеруiнен болатын нәтиже былайша көрсетiледi:
әдiл құнның өзгеруiнен кiрiс: 1120 "Қысқа мерзiмдi қаржы инвестициялары"
шотының дебетi және 6310 "Әдiл құнның өзгеруiнен түсетiн кiрiстер" шотының кредитi
;
әдiл құнның өзгеруiнен шығыс: 7410 "Әдiл құнының өзгеруi бойынша шығыстар"
шотының дебетi және 1120 "Қысқа мерзiмдi қаржы инвестициялары" шотының кредитi.
Сату үшiн қолда бар қаржы инвестицияларының әдiл құнының өзгеруiнен болатын
нәтиже тiкелей таза активтердiң/капиталдың құрамында:
мыналар: 1120 "Қысқа мерзiмдi қаржы инвестициялары" шотының дебетi, 2120 "
Ұзақ мерзiмдi қаржы инвестициялары" шотының дебеті және 5113 "Қаржылық
инвестицияларын қайта бағалауға арналған резерв" қосалқы шотының кредитi ұлғайған
кезде;
мыналар: 5113 "Қаржылық инвестицияларын қайта бағалауға арналған резерв"
қосалқы шотының дебетi мен 1120 "Қысқа мерзiмдi қаржы инвестициялары", 2120 "
Ұзақ мерзiмдi қаржы инвестициялары" шоттарының кредиті азайған кезде танылады.
Ескерту. 91-тармақ жаңа редакцияда - ҚР Қаржы министрінің 2012.07.24 № 348 (
2013.01.01 бастап қолданысқа енгізіледі) Бұйрығымен.
92. Өтеуге дейін ұсталатын қаржы инвестицияларын амортизация құны бойынша
есепке алу пайыздың тиімді ставкасы әдісін қолдана отырып, жүзеге асырылады.
Қаржылық актив немесе қаржылық міндеттеменің амортизацияланған құны – оған
қаржылық актив немесе қаржылық міндеттеме бастапқы тану кезінде борыштың негізгі
сомасын өтеуге төлемді шегере отырып, бастапқы құн мен өтеу сомасы арасындағы
айырманы амортизациялау пайызының тиімді ставкасы әдісін пайдалана отырып
жинақталған сомаға азайтылған немесе ұлғайтылған, сондай-ақ құнсыздануға (тікелей
немесе бағалау резервінің шотын пайдалану жолымен) азайтылған соманы шегере
отырып, өлшенген көлем.
Мемлекеттік мекеме бастапқы танығаннан кейін қаржылық міндеттемелер
қаржылық нәтиже мен алынған қарыздарды мойындай отырып, әділ құн бойынша
ескерілген қаржылық міндеттемелерді қоспағанда, пайыздың тиімді мөлшерлемесінің
әдісін пайдалана отырып, амортизацияланған құны бойынша бағаланады. Алынған
қарыздарды есепке алу өзіндік құны және/немесе номиналды құны бойынша
жүргізіледі.
Пайыздың тиімді ставкасы әдісі осы қағидалардың "Дисконттау қағидаттары"
бөлімінде қарастырылған.
Ескерту. 92-тармақ жаңа редакцияда - ҚР Қаржы министрінің 2012.07.24 № 348 (
2013.01.01 бастап қолданысқа енгізіледі); өзгеріс енгізілді - ҚР Қаржы министрінің
20.11.2015 № 577; 06.01.2022 № 5 (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін
күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) бұйрықтарымен.
93. Құнсыздану белгілері болған кезде есепті жылдың аяғында өткізілген түгендеу
нәтижесі бойынша мемлекеттік мекеме басшысының бұйрығына сәйкес құрылған
түгендеу комиссиясының актісі негізінде есепте қаржы инвестицияларының
құнсыздану фактісі тіркеледі. Түгендеу актісінде құнсыздану себептері (
құнсызданудың объективті белгілерінің болуы) көрсетілуі тиіс.
Активтi алғаш танығаннан кейiн орын алған бiр немесе бiрнеше оқиғалар
нәтижесiнде құнсызданудың объективтi белгiлерi болса және мұндай залалға әкеп
соқтыратын оқиға сомасы сенімді бағалануы мүмкін болатын қаржы активі немесе
қаржы активтерінің тобы бойынша күтілетін болашақ ақшалай ағындарға әсер ететін
болса қаржы активi құнсызданады. Құнсыздануды тудырған бiрлi-жарым оқиғаны
құнсызданудың себебi деп айтуға болмайды, өйткенi бiрнеше оқиғаның
құрамдастырылған нәтижесi құнсызданудың себебi болып табылады.
Қаржы инвестицияларының құнсыздануының объективті белгілеріне инвесторға
белгілі:
инвестиция объектісі тап болатын елеулі қаржы қиындықтары;
инвестиция объектісінің банкротталу ықтималдығы немесе қаржылық қайта
ұйымдастырылуы;
шарттың бұзылуы, мәселен, төлемді немесе борыштың негізгі сомасын төлемеу
немесе мерзімінің бұзылуы;
кредит берушінің борышкерге олар болмаса берілмейтін, қарыз алушының
қаржылық қиыншылықтарына байланысты экономикалық немесе заңды жеңілдіктер
беруі;
қаржылық қиындықтар себебі бойынша активтің осы түріне белсенді нарықтың
жоғалуы туралы және басқа ақпарат жатады;
бастапқы танылғаннан кейін қаржы активтері бойынша күтілетін болашақ ақшалай
қаражат сомасының төмендеуі туралы куәландыратын, байқалатын деректердің болуы.
Ескерту. 93-тармақ жаңа редакцияда - ҚР Қаржы министрінің 2012.07.24 № 348 (
2013.01.01 бастап қолданысқа енгізіледі); өзгеріс енгізілді - ҚР Қаржы министрінің
21.07.2020 № 684 (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен
соң қолданысқа енгізіледі) бұйрықтарымен.
94. Оның әділ құны сенімді бағалануы мүмкін болмағандықтан іс жүзіндегі құны
бойынша есепке алынатын қаржы инвестициясының құнсыздануынан шығындардың
объективтiк белгiлерi болған кезде, шығын шамасы ағымдағы нарық ставкасының
пайызын қолдана отырып есептелген және осыған ұқсас қаржы инвестициялары үшiн
белгiленген қаржы инвестициясының баланстық құны мен ақша қаражатының
ұйғарылатын болашақ ағындарының дисконтталған құны арасындағы айырма ретiнде
анықталады. Құнсызданудан мұндай шығындар керi айдауға (қалпына келтiруге)
жатпайды.
Егер сату үшiн қолда бар қаржы активінің әдiл құны төмендеуі тікелей таза
активтерінде/капиталында танылса және осы ретте активтің құнсыздануының
объективтік куәлігі болса, онда таза активтерінде/капиталында танылған жинақталған
залал таза активтерден/капиталдан алынып тасталуы және қаржы активін тану әлі
тоқтатылмаған болса да қаржылық нәтижелер құрамында танылуы тиіс.
Таза активтерден/капиталдан алынып тасталған және қаржылық нәтижелер
құрамында танылған жинақталған залал сомасы активті сатып алуға (алынған негізгі
сома төлемдері мен амортизацияны шегере отырып) шыққан шығындар мен бұдан
бұрын қаржылық нәтижелер құрамында танылған осы қаржы активінің
құнсыздануынан келген залалды шегере отырып, ағымдағы әділ құны арасындағы
айырманы білдіреді.
Қаржылық нәтижелер құрамында танылған құнсызданудан келген залалдар, сату
үшiн қолда бар ретінде жіктелген үлестік құралға салынатын инвестициялар бойынша
кезеңдегі қаржылық нәтижелер құрамында көрініс таба отырып, қалпына келтірілуі
мүмкін емес.
Егер, амортизацияланған құны бойынша есепке алынатын инвестицияларды өтеуге
дейін ұсталатын құнсызданудан залалға ұшырағанына объективтік куәлік болса, онда
залал сомасы активтің баланстық құны мен болашақ есепті ақша ағындарының (әлі
шекпеген болашақ кредиттік залалдарды алып тастай отырып) дисконтталған құны
арасындағы қаржы активі бойынша пайыздың бастапқы тиімді ставкасы бойынша
дисконтталған айырма ретінде өлшенеді.
Амортизацияланған құны бойынша есепке алынатын, өтеуге дейін ұсталатын
бағалы қағаздар құнсызданған кезде активтің баланстық құны тікелей немесе бағалау
резерві арқылы азаяды. Залал сомасы осы ретте есепті кезеңнің қаржылық нәтижесінде
танылады.
Бағалау резервінің шотын пайдалана отырып, өтеуге дейін ұсталатын бағалы
қағаздар құнсыздануы мынадай жазбамен көрсетіледі: 7440 "Активтердiң
құнсыздануынан түсетiн шығыстар" шотының дебетi және 1130 "Қысқа мерзiмдi қаржы
инвестицияларының құнсыздануына арналған резерв", 2130 "Ұзақ мерзiмдi қаржы
инвестицияларының құнсыздануына арналған резерв" шоттарының кредитi.
Егер келесі кезеңде құнсызданудан келген залал көлемі қысқарса және бұл қысқару
құнсыздану танылғаннан (дебитордың кредит қабілеттілік рейтингі өсуімен бірге) кейін
болған оқиғамен объективті түрде байланыстыру мүмкін болса, бұдан бұрын танылған
құнсызданудан келген залалды не тікелей не бағалау резервінің шотын түзету жолымен
қалпына келтірген жөн. Мұндай реверсивтік жазба, қаржы активінің баланстық құны
оның құнсыздануды қалпына келтіру күніне құнсыздану танылмағандай есептелген
амортизацияланған құнынан асып кетуіне әкеп соқтырмауы тиіс. Реверсивтік жазбаның
сомасы кезеңдегі қаржылық нәтиже құрамында танылған болуы тиіс.
Ескерту. 94-тармақ жаңа редакцияда - ҚР Қаржы министрінің 2012.07.24 № 348 (
2013.01.01 бастап қолданысқа енгізіледі) Бұйрығымен.
95. Квазимемлекеттік сектор субъектілеріне бюджеттік бағдарламалар әкімшісінің
қаржы инвестициялары құнсыздануға қарастырылмайды.
96. Ескерту. 96-тармақ алынып тасталды - ҚР Қаржы министрінің 2012.07.24 № 348
(2013.01.01 бастап қолданысқа енгізіледі) Бұйрығымен.
97. Ішкі кредиттеу бойынша бюджеттік кредиттер беру кезінде шоттардың мынадай
корреспонденциясы 1110 "Қысқа мерзiмдi берiлген қарыздар", 2120 "Ұзақ мерзiмдi
қаржы инвестициялары" шотының дебетi және 1081 "Жеке қаржыландыру жоспары
бойынша міндеттемелер қабылдауға арналған жоспарлы тағайындаулары", 1091 "Жеке
қаржыландыру жоспары бойынша міндеттемелер қабылдауға арналған жоспарлы
тағайындаулары" шоттарының кредитi бойынша жүзеге асырылады.
Сонымен бір мезгілде берілген кредиттің сомасына бюджетпен есеп айырысулар
бойынша берешек: 7120 "Бюджетке төленетiн төлем бойынша шығыстар" дебетi және
3133 "Өзге операциялар бойынша бюджет алдындағы қысқа мерзiмдi кредиторлық
берешек" шотының, 4130 "Өзге ұзақ мерзiмдi кредиторлық берешектер" шотының
кредитi бойынша есептеледі.";
Берiлген кредиттер бойынша сыйақы есептеу 1250 "Алынуға тиiстi қысқа мерзiмдi
сыйақылар" шотының дебетi және 6210 "Сыйақылар бойынша кiрiстер" шотының
кредитi бойынша көрсетiледi.
Бiр мезгiлде 7120 "Бюджетке төленетiн төлем бойынша шығыстар" шотының дебетi
және 3133 "Өзге операциялар бойынша бюджет алдындағы қысқа мерзiмдi
кредиторлық берешек" қосалқы шотының кредитi бойынша бюджет алдында
міндеттемелерді тану бойынша екінші жазба жүзеге асырылады.
Бюджеттік кредит бойынша негізгі берешекті өтеу мынадай жазбалармен
жүргізіледі: 3133 "Өзге операциялар бойынша бюджет алдындағы қысқа мерзiмдi
кредиторлық берешек" қосалқы шотының дебетi бойынша және 4130 "Бюджет
алдындағы ұзақ мерзімді кредиторлық берешек" шотының дебетi бойынша және 1110 "
Берілген қысқа мерзімді қарыздар", 2110 "Берілген ұзақ мерзімді қарыздар"
шоттарының кредиті бойынша.
Бюджетке сыйақы төлеу жазбамен: 3133 "Өзге операциялар бойынша бюджет
алдындағы қысқа мерзiмдi кредиторлық берешек" қосалқы шотының дебеті бойынша
және 1250 "Алынуға тиiстi қысқа мерзiмдi сыйақылар" шотының кредиті бойынша
жүргізіледі.
Ескерту. 97-тармақ жаңа редакцияда - ҚР Қаржы министрінің 2012.07.24 № 348 (
2013.01.01 бастап қолданысқа енгізіледі); өзгеріс енгізілді - ҚР Қаржы министрінің
28.12.2015 № 695 бұйрықтарымен.
98. Алынып тасталды - ҚР Қаржы министрінің 2012.07.24 № 348 (2013.01.01 бастап
қолданысқа енгізіледі) Бұйрығымен.
99. Алынып тасталды - ҚР Қаржы министрінің 2012.07.24 № 348 (2013.01.01 бастап
қолданысқа енгізіледі) Бұйрығымен.
100. Алынып тасталды - ҚР Қаржы министрінің 2012.07.24 № 348 (2013.01.01
бастап қолданысқа енгізіледі) Бұйрығымен.
101. Алынып тасталды - ҚР Қаржы министрінің 2012.07.24 № 348 (2013.01.01
бастап қолданысқа енгізіледі) Бұйрығымен.
102. Алынып тасталды - ҚР Қаржы министрінің 2012.07.24 № 348 (2013.01.01
бастап қолданысқа енгізіледі) Бұйрығымен.
103. Алынып тасталды - ҚР Қаржы министрінің 2012.07.24 № 348 (2013.01.01
бастап қолданысқа енгізіледі) Бұйрығымен.
104. Қаржылық есептілікте берілген қарыздарды тануды тоқтату мынадай:
қарыз алушы міндеттемелерді толық орындаған;
қарыз үмітсіз деп танылған (Қазақстан Республикасының қолданыстағы
заңнамасына сәйкес) сәтте жүзеге асырылады.
105. Алынып тасталды - ҚР Қаржы министрінің 2012.07.24 № 348 (2013.01.01
бастап қолданысқа енгізіледі) Бұйрығымен.
106. Алынып тасталды - ҚР Қаржы министрінің 2012.07.24 № 348 (2013.01.01
бастап қолданысқа енгізіледі) Бұйрығымен.
107. Алынып тасталды - ҚР Қаржы министрінің 2012.07.24 № 348 (2013.01.01
бастап қолданысқа енгізіледі) Бұйрығымен.
108. Қаржылық құралға немесе оның қаржы міндеттемесі ретінде жіктелген
құрауышқа қатысты пайыздар, дивидендтер, шығындар және пайдалар қаржылық
нәтиже есебінде түсімдер немесе шығындар ретінде көрсетіледі.
109. Қаржы міндеттемелерін тануды тоқтату ол өтелген кезде, яғни шартта
көрсетiлген мiндеттеме орындалғанда, жойылғанда немесе оның мерзiмi аяқталғанда
жүргізіледі.
Ескерту. 109-тармақ жаңа редакцияда - ҚР Қаржы министрінің 2012.07.24 № 348 (
2013.01.01 бастап қолданысқа енгізіледі) Бұйрығымен.
110. Тиісті бюджетке түскен сыртқы қарыздар 1046 "Республикалық бюджеттің
ҚБШ", 1047 "Жергілікті бюджеттердің ҚБШ" қосалқы шотының дебеті және 3010 "
Қысқа мерзімді алынған сыртқы қарыздар", 4010 "Ұзақ мерзімді алынған сыртқы
қарыздар" шоттарының кредиті бойынша көрсетіледі.
Республикалық бюджеттен жергілікті бюджеттерге түскен ішкі қарыздар 1047 "
Жергілікті бюджеттердің ҚБШ" қосалқы шотының дебеті және 3020 "Қысқа мерзімді
алынған ішкі қарыздар", 4020 "Ұзақ мерзімді алынған ішкі қарыздар" шоттарының
кредиті бойынша көрсетіледі.
Ескерту. 110-тармақ жаңа редакцияда - ҚР Қаржы министрінің 21.07.2020 № 684 (
алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа
енгізіледі) бұйрығымен.
111. Алынған қарыздар бойынша сыйақыны есептеудi 7310 "Сыйақылар бойынша
шығыстар" шотының дебетi және 3250 "Төленуге тиiстi қысқа мерзiмдi сыйақылар"
шотының кредитi бойынша көрсетедi. Сыйақы төлеу кезiнде мынадай жазба жүзеге
асырылады: 3250 "Төленуге тиiстi қысқа мерзiмдi сыйақылар" шотының дебетi және
Шоттар жоспары ақша қаражатының шоты тиiстi қосалқы шотының кредитi.
Ескерту. 111-тармақ жаңа редакцияда - ҚР Қаржы министрінің 2012.07.24 № 348 (
2013.01.01 бастап қолданысқа енгізіледі) Бұйрығымен.
112. Қарыздар бойынша шығындар олар шығарылған кезеңнің шығыстары
құрамында танылады.
Ескерту. 112-тармақ жаңа редакцияда - ҚР Қаржы министрінің 2012.07.24 № 348 (
2013.01.01 бастап қолданысқа енгізіледі) Бұйрығымен.
113. Қаржы инвестициялары мен қаржы міндеттемелерінің талдамалы есебі
Нысандар альбомының 292-а нысанды карточкаларында және Нысандар альбомының
292 нысанды кітабында әрбір түрі бойынша есепке алу тіркелімдерінде жүргізіледі.
6-тарау. Дебиторлық және кредиторлық берешекті есепке алу тәртібі
Ескерту. 6-тараудың тақырыбы жаңа редакцияда - ҚР Қаржы министрінің
21.07.2020 № 684 (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен
соң қолданысқа енгізіледі) бұйрығымен.
114. Шаруашылық операциялардың нәтижесінде қалыптасқан мемлекеттік
мекеменің дебиторлық берешегі басқа мемлекеттік мекемелерді, заңды және жеке
тұлғаларды қосқанда басқа тұлғалардан тиесілі сома ретінде анықталады.
115. Дебиторлық берешекті есепке алу үшін мынадай шоттар арналған:
1210 "Бюджеттік төлемдер бойынша қысқа мерзімді дебиторлық берешек";
1220 "Бюджетпен есеп айырысу бойынша қысқа мерзімді дебиторлық берешек";
1230 "Сатып алушылар мен тапсырыс берушілердің қысқа мерзімді дебиторлық
берешегі";
1240 "Ведомстволық есеп айырысулар бойынша қысқа мерзімді дебиторлық
берешек";
1250 "Алынуға тиісті қысқа мерзімді сыйақылар";
1260 "Қызметкерлердің және өзге де есеп беретін тұлғалардың қысқа мерзімді
дебиторлық берешегі";
1270 "Жал бойынша қысқа мерзімді дебиторлық берешек";
1280 "Өзге қысқа мерзімді дебиторлық берешектер";
1290 "Күмәнді дебиторлық берешектер бойынша резерв";
1291 "Салықтық және салықтық емес түсімдер бойынша бюджетпен есеп айырысу
жөнінде қысқа мерзімді дебиторлық берешек;
2210 "Сатып алушылар мен тапсырыс берушілердің ұзақ мерзімді дебиторлық
берешегі";
2220 "Жал бойынша ұзақ мерзімді дебиторлық берешек";
2230 "Өзге ұзақ мерзімді дебиторлық берешектер".
Ескерту. 115-тармақ жаңа редакцияда – ҚР Қаржы министрінің 03.05.2017 № 289 (
01.01.2018 бастап қолданысқа енгізіледі); өзгеріс енгізілді - ҚР Қаржы министрінің
21.07.2020 № 684 (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен
соң қолданысқа енгізіледі) бұйрықтарымен.
116. Шаруашылық операциялардың нәтижесінде қалыптасқан мемлекеттік
мекеменің кредиторлық берешегі басқа мемлекеттік мекемелерді, жеке және заңды
тұлғаларды қоса алғанда мемлекеттік мекеме басқа тұлғаларға төлеуі тиіс сома ретінде
анықталады.
117. Кредиторлық берешекпен жасалатын операцияларды есепке алуға мынадай
шоттар арналған:
3110 "Бюджеттен төленетін төлемдер бойынша қысқа мерзімді кредиторлық
берешек";
3120 "Бюджетке төленетін төлемдер бойынша қысқа мерзімді кредиторлық берешек
";
3130 "Бюджетпен есеп айырысу бойынша қысқа мерзімді кредиторлық берешек";
3140 "Басқа да міндетті және ерікті төлемдер бойынша қысқа мерзімді кредиторлық
берешек";
3210 "Жеткізушілерге және мердігерлерге қысқа мерзімді кредиторлық берешек";
3220 "Ведомстволық есеп айырысулар бойынша қысқа мерзімді кредиторлық
берешек";
3230 "Стипендианттарға қысқа мерзімді кредиторлық берешек";
3240 "Қызметкерлердің және басқа да есеп беретін тұғалардың алдындағы қысқа
мерзімді кредиторлық берешек";
3250 "Төленуге тиісті қысқа мерзімді сыйақылар";
3260 "Жал бойынша қысқа мерзімді кредиторлық берешек";
3270 "Өзге қысқа мерзімді кредиторлық берешек";
3280 "Бюджетке түсетін салықтық және салықтық емес түсімдер бойынша қысқа
мерзімді кредиторлық берешек";
4110 "Жеткізушілерге және мердігерлерге ұзақ мерзімді кредиторлық берешек";
4120 "Жал бойынша ұзақ мерзімді кредиторлық берешек";
4130 "Бюджет алдындағы ұзақ мерзiмдi кредиторлық берешектер".
Ескерту. 117-тармақ жаңа редакцияда – ҚР Қаржы министрінің 03.05.2017 № 289 (
01.01.2018 бастап қолданысқа енгізіледі); өзгеріс енгізілді - ҚР Қаржы министрінің
21.07.2020 № 684 (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен
соң қолданысқа енгізіледі) бұйрықтарымен.
118. Мемлекеттік мекеменің кредиторлық және дебиторлық берешектері активтер
мен міндеттемелерді тану өлшемдерін сақтаған кезде актив немесе міндеттеме ретінде
танылады.
119. 1210 "Бюджеттік төлемдер бойынша қысқа мерзімді дебиторлық берешек"
шотының қосалқы шоттарында заңды тұлғаларға, оның ішінде шаруа (фермерлік)
қожалықтарына трансферттер мен субсидиялар және жеке тұлғаларға трансферттер
төлеу бойынша есеп айырысулар, сондай-ақ зейнетақылар мен жәрдемақыларды төлеу
бойынша есеп айырысулар көрсетіледі.
Жеке тұлғаларға жоғарыда көрсетілген трансферттерді Қазақстан Республикасының
бюджеттік заңнамасында белгіленген тәртіппен мемлекеттік мекемелер жүзеге
асырады.
3111 "Жеке тұлғаларға трансферттер бойынша қысқа мерзімді кредиторлық
берешек" қосалқы шотында:
әлеуметтік төлемдер және әлеуметтік көмек бойынша;
жұмысшылар мен қызметшiлерге еңбек мiндеттерiн атқаруына байланысты мертiгiп
қалған жағдайда немесе денсаулығына басқаша зақым келгенде олардың шеккен
зиянын Қазақстан Республикасының еңбек заңнамасына сәйкес өтеу бойынша;
қаза тапқан, қайтыс болған әскери қызметшілердің ата-аналарына, асырап
алушыларына, қамқоршыларына біржолғы төлемдер бойынша;
мерзімді қызмет әскери қызметшілеріне, әскери (арнайы) оқу орындарының
курсанттарына демалысқа кеткен кезде төленетін азық-түлік үлесінің орнына ақшалай
өтемақы бойынша;
әскери қызметшілерге тұрғын үйді ұстау бойынша шығыстарды және коммуналдық
қызметтерді төлеуге берілетін ақшалай жәрдемақы;
жеке тұлғаларға басқа трансферттер бойынша есеп айырысу көрсетіледі.
Бюджеттік бағдарлама әкімшісі әлеуметтік төлемдер мен әлеуметтік көмекке
мемлекеттік мекеме қызметкерлері болып табылмайтын жеке тұлғаларға трансферттер
бойынша қаржыландыру түсімдері мынаны көрсетеді: 1084 "Трансферттер бойынша
міндеттемелерді қабылдауға жоспарлы тағайындаулар" қосалқы шотының дебеті, 6030
"Трансферттер бойынша кірістер", 1093 "Трансферттер бойынша міндеттемелерді
қабылдауға жоспарлы тағайындаулар" қосалқы шотының дебеті, және 6031 "Жеке
тұлғаларға берілетін трансферттер бойынша кірістер" шотының кредиті;
мемлекеттік мекеме қызметкерлері болып табылмайтын жеке тұлғаларға әлеуметтік
төлемдер мен әлеуметтік көмекке трансферттерді есептеу: 7210 "Трансферттер
бойынша шығыстар" қосалқы шотының дебеті және 3111 "Жеке тұлғаларға
трансферттер бойынша қысқа мерзімді кредиторлық берешек" қосалқы шотының
кредиті.
жеке тұлғаларға әлеуметтік төлемдер мен әлеуметтік көмекке трансферттерді
есептеу: 7210 "Трансферттер бойынша шығыстар" қосалқы шотының дебеті және 3111
"Жеке тұлғаларға трансферттер бойынша қысқа мерзімді кредиторлық берешек"
қосалқы шотының кредиті.
Жеке тұлғаларға әлеуметтік төлемдер мен әлеуметтік көмекке трансферттерді
аудару: 3111 "Жеке тұлғаларға трансферттер бойынша қысқа мерзімді кредиторлық
берешек" қосалқы шотының дебеті және 1084 "Трансферттер бойынша міндеттемелерді
қабылдауға жоспарлы тағайындаулар", 1093 "Трансферттер бойынша міндеттемелерді
қабылдауға жоспарлы тағайындаулар" қосалқы шоттарының кредиті.
Ескерту. 119-тармақ жаңа редакцияда - ҚР Қаржы министрінің 12.10.2013 № 481 (
алғашқы ресми жариялағаннан кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа
енгізіледі); өзгеріс енгізілді – ҚР Қаржы министрінің 29.03.2017 № 195 бұйрықтарымен
120. Бюджеттік бағдарлама әкімшісі жалпы сипаттағы трансферттер бойынша
операцияларды мынадай түрде көрсетеді:
қаржыландырудың түсуі 1084 "Трансферттер бойынша міндеттемелер қабылдауға
арналған жоспарлы тағайындаулар", 1093 "Трансферттер бойынша міндеттемелер
қабылдауға арналған жоспарлы тағайындаулар" қосалқы шотының дебеті және 6035 "
Жалпы сипаттағы трансферттер бойынша кірістер" шотының кредиті;
жалпы сипаттағы трансферттерді аудару 7240 "Жалпы сипаттағы трансферттер
бойынша шығыстар" қосалқы шотының дебеті және 1084 "Трансферттер бойынша
міндеттемелер қабылдауға арналған жоспарлы тағайындаулар", 1093 "Трансферттер
бойынша міндеттемелер қабылдауға арналған жоспарлы тағайындаулар" қосалқы
шотының кредиті.
Жоғары тұрған бюджеттің бюджеттік бағдарлама әкімшісі нысаналы трансферттер
бойынша мынадай түрде көрсетіледі:
қаржыландыру түсімі 1084 "Трансферттер бойынша міндеттемелер қабылдауға
арналған жоспарлы тағайындаулар", 1093 "Трансферттер бойынша міндеттемелер
қабылдауға арналған жоспарлы тағайындаулар" қосалқы шотының дебеті және 6032 "
Нысаналы ағымдағы трансферттер бойынша кірістер", 6033 "Нысаналы даму
трансферттері бойынша кірістер" қосалқы шотының кредиті;
төмен тұрған бюджеттерге нысаналы трансферттерді аудару 1212 "Ағымдағы
нысаналы трансферттер бойынша қысқа мерзімді дебиторлық берешек", 1213 "
Нысаналы даму трансферттері бойынша қысқа мерзімді дебиторлық берешек" қосалқы
шотының дебеті және 1084 "Трансферттер бойынша міндеттемелер қабылдауға
арналған жоспарлы тағайындаулар", 1093 "Трансферттер бойынша міндеттемелер
қабылдауға арналған жоспарлы тағайындаулар" қосалқы шотының кредиті;
төмен тұрған бюджеттің бюджеттік бағдарламасы әкімшісінің есептері негізінде
нысаналы трансферттерді есептен шығару 7210 "Трансферттер бойынша шығыстар"
шотының дебеті және 1212 "Ағымдағы нысаналы трансферттер бойынша қысқа
мерзімді дебиторлық берешек", 1213 "Нысаналы даму трансферттері бойынша қысқа
мерзімді дебиторлық берешек" қосалқы шотының кредиті;
ағымдағы жылы төменгі бюджеттен пайдаланылмаған трансферттер сомасының
түсімдері 1084 "Трансферттер бойынша міндеттемелер қабылдауға арналған жоспарлы
тағайындаулар", 1093 "Трансферттер бойынша міндеттемелер қабылдауға арналған
жоспарлы тағайындаулар" қосалқы шот дебеті және 1212 "Ағымдағы нысаналы
трансферттер бойынша қысқа мерзімді дебиторлық берешек", 1213 "Нысаналы даму
трансферттері бойынша қысқа мерзімді дебиторлық берешек" қосалқы шотының
кредиті.
Ескерту. 120-тармақ жаңа редакцияда - ҚР Қаржы министрінің 29.03.2017 № 195
бұйрығымен.
121. Алып тасталды - ҚР Қаржы министрінің 28.12.2015 № 695 бұйрығымен.
121-1. Өткен жылдардағы нысаналы трансферттердің пайдаланылмаған сомаларын
бюджетке қайтару кезінде жоғары тұрған бюджеттің бюджеттік бағдарламалар әкімшісі
мынадай жазба жүргізеді:
төмен тұрған бюджеттерден пайдаланылмаған нысаналы трансферттерді қайтару
1084 "Трансферттер бойынша міндеттемелер қабылдауға арналған жоспарлы
тағайындаулар", 1093 "Трансферттер бойынша міндеттемелер қабылдауға арналған
жоспарлы тағайындаулар" қосалқы шотының дебеті және 1212 "Нысаналы ағымдағы
трансферттер бойынша қысқа мерзімді дебиторлық берешек", 1213 "Нысаналы даму
трансферттері бойынша қысқа мерзімді дебиторлық берешек" қосалқы шоттарының
кредиті.
пайдаланылмаған нысаналы трансферттердің сомаларын бюджетке қайтару 3133 "
Бюджет алдында өзге операциялар бойынша қысқа мерзімді кредиторлық берешегі"
шотының дебеті және 1084 "Трансферттер бойынша міндеттемелер қабылдауға
арналған жоспарлы тағайындаулар", 1093 "Трансферттер бойынша міндеттемелер
қабылдауға арналған жоспарлы тағайындаулар" қосалқы шотының.
Ескерту. Ереже 121-1-тармақпен толықтырылды - ҚР Қаржы министрінің
12.10.2013 № 481 (алғашқы ресми жариялағаннан кейін күнтізбелік он күн өткен соң
қолданысқа енгізіледі); жаңа редакцияда - ҚР Қаржы министрінің 28.12.2015 № 695
бұйрықтарымен.
121-2. Бюджетті атқару жөніндегі уәкілетті орган жергілікті өзін-өзі басқару
трансферттері бойынша операцияларды былайша:
қаржыландыру түсімін 1093 "Трансферттер бойынша міндеттемелер қабылдауға
арналған жоспарлы тағайындаулар" қосалқы шотының дебеті және 6034 "Жергілікті
өзін-өзі басқару трансферттері бойынша кірістер" шотының кредитін;
жергілікті өзін-өзі басқару ҚБШ-сына есепке жатқызу 7250 "Жергілікті өзін-өзі
басқару трансферттері бойынша шығыстар" қосалқы шотының дебеті және 1093 "
Трансферттер бойынша міндеттемелер қабылдауға арналған жоспарлы тағайындаулар"
қосалқы шотының кредитін көрсетеді.
Ескерту. Ереже 121-2-тармақпен толықтырылды - ҚР Қаржы министрінің
29.03.2017 № 195 бұйрығымен
122. Субсидиялар бойынша операцияларды мемлекеттiк мекеме мынадай
тiзбектермен көрсетедi:
қаражатты алу: 1085 "Субсидиялар бойынша мiндеттемелер қабылдауға арналған
жоспарлы тағайындаулар", 1094 "Субсидиялар бойынша мiндеттемелер қабылдауға
арналған жоспарлы тағайындаулар" қосалқы шотының дебетi және 6040 "Субсидиялар
төлемдерi бойынша қаржыландырудан түсетiн кiрiстер" кредитi;
жеке және заңды тұлғалар субсидиясын есептеу: 7230 "Субсидиялар бойынша
шығыстар" шотының дебетi және 3114 "Жеке тұлғаларға субсидиялар бойынша қысқа
мерзiмдi кредиторлық берешек", 3115 "Заңды тұлғаларға субсидиялар бойынша қысқа
мерзiмдi кредиторлық берешек" қосалқы шотының кредитi;
жеке және заңды тұлғалар субсидиясын төлеу: 3114 "Жеке тұлғаларға субсидиялар
бойынша қысқа мерзiмдi кредиторлық берешек", 3115 "Заңды тұлғаларға субсидиялар
бойынша қысқа мерзiмдi кредиторлық берешек" қосалқы шотының дебеті және 1085 "
Субсидиялар бойынша мiндеттемелер қабылдауға арналған жоспарлы тағайындаулар",
1094 "Субсидиялар бойынша мiндеттемелер қабылдауға арналған жоспарлы
тағайындаулар" қосалқы шотының кредитi:
"Бизнестің жол картасы – 2020" бағдарламасы шеңберінде жеке кәсіпкерлік
субъектілеріне мемлекеттік қаржылық көмек көрсету үшін қаржы агенттеріне
субсидияларды аудару 1215 "Заңды тұлғаларға берілетін субсидиялар бойынша қысқа
мерзімді дебиторлық берешек" қосалқы шотының дебеті және 1085 "Субсидиялар
бойынша міндеттемелер қабылдауға арналған жоспарлы тағайындаулар", 1094 "
Субсидиялар бойынша міндеттемелер қабылдауға арналған жоспарлы тағайындаулар"
қосалқы шотының кредиті бойынша жүргізіледі;
қаржы агентінің субсидиялау туралы есебінің негізінде субсидияны есептен шығару
7230 "Субсидиялар бойынша шығыстар" шотының дебеті және 1215 "Заңды тұлғаларға
берілетін субсидиялар бойынша қысқа мерзімді дебиторлық берешек" қосалқы
шотының кредиті бойынша жүргізіледі.
Ескерту. Ереже 122-тармақ жаңа редакцияда - ҚР Қаржы министрінің 29.03.2017 №
195 бұйрығымен
123. Зейнетақылар мен жәрдемақыларды төлеуге қаржыландыру алуды халықты
әлеуметтік қорғау саласында реттеуді жүзеге асыратын мемлекеттік орган 1081 "Жеке
қаржыландыру жоспары бойынша міндеттемелер қабылдауға арналған жоспарлы
тағайындаулары" қосалқы шотының дебеті және 6010 "Ағымдағы қызметті
қаржыландырудан алынатын кірістер" шотының кредиті бойынша көрсетеді.