Білім басқармасының басшысы З. Ә. Байменованың «Білімдә ұлт» сапалы білім» жобасын іске асыру аясында Қостанай облысының білім саласын дамыту туралы» тақырыбындағы тезистері
Құрметті Архимед Бегежанұлы!
Құрметті алқа отырысының қатысушылары!
Слайд 1 «Білімді ұлт» ұлттық жобасы - білім саласының барлық деңгейлеріндегі маңызды мәселелерді шешуге бағытталған.
Жобаның бірінші міндеті – мектепке дейінгі тәрбие мен оқытудың қолжетімділігін және сапасын қамтамасыз ету. Облысымызда 192 балабақшада және 370 шағын орталықта 30 мыңнан астам бала тәрбиеленеді (483-мемлекеттік, 79-жеке меншік).
2 жастан 6 жасқа дейінгі балалардың 89,7%-ы (ҚР-84%), ал 3 жастан 6 жасқа дейінгі балалардың 99,9-ы (ҚР-99,3%) мектепке дейінгі біліммен қамтылған. Дегенмен, кезекте әлі де 10 мыңнан астам бала (10 317) тұр, оның 4 910 – 2 мен 6 жас аралығында.
Анықтама: үлкен кезектілік Қостанай-4300, Рудный-1328, Арқалық-620, Қостанай ауданы-1238, Жітіқара-651, Әулиекөл-398.
Осы жерде айта кететін жайт, 2022 ж. мемлекеттік білім тапсырысына 25 004 орын берілді, бірақ қазіргі таңда 1 495 орын бос. Мысалы, Қостанай қаласында кезекте 2 мен 6 жас аралығында 1427 бала тұрса, осы жастағы балаларға арналған бос орын саны-703. Дәл осындай жағдай Рудный (2-6 жас аралығында кезекте 552 бала, бос орын-220), Арқалық (2-6 жас-257 бала, бос орын-58) қалалары мен Қостанай ауданында (2-6 жас-230 бала, бос орын-99). Яғни бос орындар бола тұрып, ата-аналар балаларын балабақшаға бермеуде. Сондықтан ата-аналар арасында мектепке дейінгі білімнің маңыздылығы туралы түсіндіру жұмыстарын жүргізу қажет.
Сонымен қатар, кезектілік мәселесін шешу үшін жыл сайын жаңа балабақшалар ашылады, қосымша орындар беріледі. Мысалы, 2021 ж. жеке инвестициялар есебінен 535 жаңа орын енгізілді (Қостанай қ.-350, Жітіқара ауд.-110,Қостанай ауд.-75). Ағымдағы жылы тағы 338 орын енгізу жоспарлануда (Қостанай ауд. 1 б/б салу есебінен-100, Әулиекөл, Қарабалық ауд., Рудный, Қостанай қ.-да 5 б/б орынды кеңейту есебінен-138, Қостанай қ-да 2 шағын орталық ашу есебінен-100 орын).
Слайд 2 Алайда, бұл шаралар кезектілік мәселесін түбегейлі шешуге мүмкіндік бермейді. Облыс орталығының белсенді салынып жатқан шағын аудандарында 1 120 орынға 4 балабақша салу қажеттілігі туындап отыр (280 орыннан «Юбилейный №1», «Қонай №1», «Аэропорт», «Береке»). Бұл мәселе шамамен 4,8 млрд. тг. қажет етеді.
Тағы бір проблемалық мәселе – шағын жинақты балабақшаларда жан басына шаққандағы қаржыландыру: 122 мемлекеттік балабақшаның 51-де, немесе 42%-да бала саны аз (25-90), жалақы шығындары бюджеттің 92-98%-ын құрайды, коммуналдық шығындарды төлеуге, ағымдағы жөндеу жүргізуге, материалдық құралдар сатып алуға қаражат жеткіліксіз. Осыған байланысты, Жангелді, Федоров, Науырзым, Сарыкөл, Мендіқара, Ұзынкөл ауд-да 14 мектеп жанындағы балабақшаларды шағын орталықтарға ауыстыру мәселесін қарастырудамыз (Федоров-4:«Солнышко»-45, «Ақерке»-35, «Сказка»-30, «Қызғалдақ»-30, Науырзым-3:«Айгөлек»-17, «Балдәурен»-25, «Қызғалдақ»-18, Жангелді-2:«Күншуақ»-21, «Балбөбек»-20, Мендіқара-2:«Айгөлек»-25, «Ақбота»-25, Ұзынкөл.-2: «Балапан»-20, «Балауса»-20., Сарыкөл-1:«Лика»-27).
3-слайд. Ұлттық жобаның екінші міндеті – орта білімнің сапасын арттыру. Бұл салада 494 ұйым жұмыс істейді, оның ішінде контингенті 110 мыңнан астам оқушы бар (110 218) 476 мемлекеттік мектеп. 33 инновациялық мектеп (22 гимназия, 8 лицей және 3 мамандандырылған мектеп) бар, онда 26 мыңнан астам оқушы (24%) білім алады. Мемлекеттік тілде оқытатын мектептер саны 116 немесе 24%. Соңғы жылдар ішінде облыста мемлекеттік тілде оқытатын жаңа 5 мектеп ашылды (Сарыкөл ауданында-2007 жыл, Қамысты-2009 жыл, Федоров -2012 жыл, Қарасу-2021 ж, Б.Майлин-2021 ж.). Алайда, олардың барлығы толық қуатпен жұмыс істемейді, орташа толтыру - 40%.
Облыста мемлекеттік тілде оқитындардың үштен біріне де жетпейді (27,5%, 30 259 адам). Дәл осындай проблема мектепке дейінгі және техникалық кәсіптік білім беру деңгейінде де бар (мектепке дейінгі-7401, немесе 32%, колледждерде-3105, немесе 13,5% мемлекеттік тілде оқиды). Осыған байланысты 2021 жылдан бастап жол картасы жұмыс істейді, оған сәйкес келесі оқу жылында мектепке дейінгі ұйымдарда 22 топ (2021 ж.-11 топ), мектепалды даярлық сыныптарын және 15 мектепте 1 сынып (2021 ж.-10 мектепте), сондай-ақ 5 колледжде (2021 ж. - 3 колледжде) мемлекеттік тілде оқытатын топтар ашу жоспарланған.
Мысалы, соңғы 2 жылда Қостанай қаласында мектепке дейінгі ұйымдарда 14 топ, 4 бірінші сынып және бастауыш сыныптар мен мектепалды даярлау сыныптарында ұзартылған күннің 47 тобы ашылды, бұл мемлекеттік тілде оқитын білім алушылардың санын 1331 балаға арттыруға мүмкіндік берді. Келесі оқу жылының басында 480 баланы қамтитын тағы 18 топ және 5 бірінші сынып ашу жоспарланды.
Осыған байланысты әкімдерден өз өңірінде, оның ішінде жұртшылықты тарта отырып, мемлекеттік тілді дамытуға тікелей қатысуды сұраймын.
4-слайд. Жыл сайын облыс оқушылары түрлі деңгейдегі конкурстар мен олимпиадаларда жоғары білім деңгейін көрсететінін атап өткім келеді. Мәселен, жыл басынан бері ғылыми жобалардың республикалық конкурстарының қорытындылары бойынша облыс қоржынында 22 жүлделі орын бар: 5 бірінші, 6 екінші және 11 үшінші (Қостанай қ. - 13, «Озат» - 4, Жітіқара ауданы - 2, Әулиекөл ауданы - 2, Ы.А атындағы ДБМ - 1). Халықаралық олимпиадаларда «Білім-инновация» мектеп-лицейінің оқушылары 4 медальға ие болды: 2 алтын және 2 қола (математика, физика, информатика бойынша халықаралық Жәутіков олимпиадасы - 2 қола медаль - Жан Даутов, Арсений Самойленко, Азия Тынық мұхит математикалық олимпиада - 1 алтын медаль және «Жібек жолы» халықаралық математикалық олимпиадасы 1 алтын медаль – Ж. Даутов), механика және математика бойынша зерттеу жұмыстарының халықаралық конкурсында 5 жүлделі орын: 4 бірінші (Озат) және 1 үшінші (Қостанай қаласының МГ). Облыстық олимпиадада 219 бала жүлдегер атанды (16 пән бойынша 66 бірінші, 75 екінші және 78 үшінші орын). Олимпиаданың республикалық кезеңінде 84 мықты жүлдегер біздің облысты таныстырды.
Облыста дарынды балаларды қолдау үшін екінші жыл «Жас ғалым KST» жобасы іске асырылуда, оның шеңберінде ғылыми-практикалық конференциялар, START - up және бизнес-жобалар конкурстары өткізіледі, «IT-Start» жазғы академиясының жұмысы ұйымдастырылды.
Облыс мектептері балаларының оқу құзыреттілігін дамыту мақсатында «Оқитын мектеп-оқитын ұлт» жобасына қатысады, оның шеңберінде 2021 жылы 160,6 млн.теңге сомасына көркем әдебиет сатып алынды, 140,3 млн.теңгеге 82 кітапхана жаңғыртылды, ағымдағы жылы бұл мақсаттарға тағы 140 млн.тнг қарастырылған.
Анықтама: НЗМ мен «Білім-Инновация» лицей-интернатының тәжірибесі бойынша барлық мектептерде оқушылардың әдеби тілін жетілдіру бойынша «100 кітап», «READx» жобалары іске асырылуда.
5-слайд. Оқушылардың барлық жетістіктерінің артында педагогтар тұр, облыста олардың саны 13 мыңнан астам (13 861), оның ішінде 87% жоғары білімді, 62% педагогикалық шеберлік біліктіліктері (8555 адам, оның ішінде педагог-шеберлер, зерттеушілер мен 5 540 немесе 40% сарапшы). Биыл «Білімді ұлт» жобасына сәйкес бұл көрсеткіш 65%-ды құрайды.
2020 жылдан бастап біліктілік деңгейін мектептердің әкімшілік корпусы да арттырады. Бүгінгі таңда директорлардың 16%-да (77), орынбасарлардың 35%-да (324) 1, 2 және 3 санаты бар. Сонымен қатар Алтынсарин, Қамысты, Ұзынкөл, Сарыкөл аудандарында 2 жыл ішінде бірде-бір мектеп директоры аттестацияланбаған.
Бұдан басқа, 2021 жылы директорларды тағайындау тәртібі өзгертілді, оған сәйкес облыстық комиссия басшылық лауазымдарға 70-тен астам адамды тағайындады. Алайда, бүгінгі таңда қажеттілік әлі де 76 бірлікті құрайды (мектеп директорлары-51, балабақшалар-18, қосымша білім беру ұйымдары-7), оның ішінде бос жұмыс орындары-15 (Қарасу-4, Денисов-4, Ұзынкөл-2, Қамысты-1, Науырзым-1, Меңдіқара-1, Қостанай-1, Арқалық қаласы-1).
Осы мәселелерді шешу үшін облыста кадрлық резерв қалыптастырылып, оны оқыту бойынша мектеп жұмыс істейді (450 педагог). Осы жылы алғаш рет директорларды ротациялау жүргізілді, нәтижесінде осы рәсімге жататын 82 басшының ішінен оқу жылы аяқталғаннан кейін 63 адамды (мектепке дейінгі ұйым 29, ОСО-34) ротациялау ұсынылды. Биылдан бастап педагогтарды мектепке қабылдау жүйесі, білім беру ұйымына жұмысқа орналастыру енді конкурстық негізде жүзеге асырылатынын атап өту маңызды.
6-слайд. Біздің облыстың ерекшелігі - шағын жинақты мектептер санының көптігі, олар 66%-ды немесе 315 мектепті құрайды, олардың 110-ы кепілдендірілген нормативіне сәйкес келмейді (БМ-16, НМ-49, ОМ-45). Олардың ең көп саны Әулиекөл (11), Ұзынкөл (10), Алтынсарин (9), Қамысты (9), Қарасу (9), Меңдіқара (9) аудандарында. Әдетте бұл мектептерде маман емес педагогтардың саны көп - 134 адам немесе 9%.
7-слайд. Осы себепті, 2021 жылы облыста 13 бастауыш мектеп жабылып, 12 орта және негізгі мектеп қайта құрылды. Білім бөлімдерінің алдын ала деректеріне сәйкес ағымдағы жылы 11 бастауыш мектептің (Федоров ауданында Запасный және Алабұта; Қарабалық ауданында Шадықсай және Целинный; Қамысты ауданында Бестау және Фрунзе; Жангелдин ауданында Тоқанай; Қарасу ауданында Кошевой, Қостанай ауданында Бегежан; Б. Майлин ауданында Евгеньев, Сарыкөл ауданында Краснознамен) жабылуы және 4 орта мектептің негізгі мектеп болып (Алтынсарин ауданында Зуев ОМ; Жангелдин ауданында Қ. Жармағамбетов атындағы ОМ, Қостанай ауданында И.Ф. Павлов атындағы ОМ, Сарыкөл ауданында – Севастополь ОМ), 9 негізгі мектептің бастауыш мектеп болып (Мендіқара - Көктерек және Төлеңгіт; Науырзым ауданында - Мереке, Б. Майлин - Киров және Приозерный, Амангелді - Степняк; Қарасу ауданында - Степной, Қостанай ауданында - Белозер, Ұзынкөл ауданында - Россия) қайта ұйымдастырылуы жоспарланған.
Осыған байланысты, заңды рәсімді жүргізу үшін аудан әкімдерінен ағымдағы жылдың 10 мамырына дейін нормативке сәйкес келмейтін мектептерді қайта ұйымдастыру немесе жабу жөнінде түпкілікті ұсыныс енгізуді сұраймын. Бұл ретте, оларды сақтау үшін ауылдың барлық перспективаларын қарастыру маңызды: контингентті ұлғайту мүмкіндігі, оның ішінде оңтүстік өңірлерден тұрғындарды көшіру арқылы (2021 ж. және ағымдағы жылдың өткен кезеңінде облысқа 278 адам, оның ішінде мектеп жасындағы 28 бала, мектепке дейінгі жастағы 51 бала), педагогтарға жағдай жасау арқылы кадр мәселесін шешу.
8-слайд. Жабық және қайта ұйымдастырылған мектептердің балаларын оқыту үшін облыста 20 мектеп жанындағы интернат жұмыс істейді, оларда тұру үшін жағдай жасалған (соңғы 5 жылда 1 млрд.теңгеге 12 интернат немесе 60% жөнделді (5-де - 882 млн. теңгеге күрделі, ағымды жылы 7 интернатта 122 млн.теңгеге), 2022 жылы 587 млн. теңгеге 3 интернатты жөндеу жоспарланған (Федоров ауданы Пешков ЖББМ жанындағы интернат - 511,2 млн. тг. күрделі жөндеу, ағымдағы жөндеу - Қарабалық ауданы Славян ЖББМ жанындағы интернат - 65,7 млн. тг және Б. Майлин атындағы ауданның С. Ерғалиев атындағы НМ - 10 млн. тг).
Елді мекендерден 3 мыңға жуық баланы тасымалдау үшін 148 автокөлік (62 автобус, 51 микроавтобус және 35 автокөлік жалға алынған) жұмылдырылды, оның ішінде 18 автокөлік 2021 жылы (235 млн.тг) сатып алынды. Биыл лизингке тағы 30 автобус сатып алынады (1,2 млрд.теңге).
Сонымен қатар, облыс прокуратурасы тасымалдауды ұйымдастыру кезінде бірқатар бұзушылықтарды анықтады. Амангелді, Қарабалық, Қарасу, Меңдіқара аудандарында және Арқалық қаласында жол жүру белгілері және бірінші дәрежелі ескерту белгілері орнатылмаған. Бұдан басқа, Ұзынкөл ауданын қоспағанда, барлық өңірлерде мамандар мен тиісті жабдықтардың болмауына байланысты жүргізушілерді рейс алдында және рейстен кейін медициналық қарап-тексеру жүргізілмейді. Бұл мәселелерді ЖАО мен денсаулық сақтау басқармасының қатысуымен ғана шешуге болады.
Жолдардың жағдайына ерекше назар аудару қажет. Мәселен, Қостанай, Меңдіқара, Ұзынкөл аудандарында және Б. Майлин ауданында облыстың 9 мектебіне барар жолдары (Қостанай ауданында - Бегежан, Кировка, Васильевка, Светлый Жаркөл ауылдарынан; Б. Майлин ауданында-Журавлевка және Щербиновка ауылдарынан; Меңдіқара ауданында-Загаринка, Байғожа және Құлмұқай, Ұзынкөл ауданында Песчанка, Крутоярка, Волна, Первомайка, Укіатқан, Есмырза ауылдарынан) 15 елді мекеннің жолдары қанағаттанарлықсыз жағдайда. Жолдардың сапасының нашарлығы автобустардың техникалық жағдайының нашарлауына алып келеді және ЖКО қаупін арттырады. Осыған байланысты, осы өңірлердің әкімдерінен балаларды қауіпсіз тасымалдау үшін жолдарға жөндеу жүргізуді сұраймын.
9-Слайд. «Мектептерді жайлы, қауіпсіз және қазіргі заманғы білім беру ортасымен қамтамасыз ету» үшінші міндеті шеңберінде оқушы орындарының тапшылығын болдырмау үшін 2025 жылға қарай 15 жаңа мектеп (8 540 орын) салу жоспарланған. 2021 жылы Қарасу ауданында (320 орын, 1,3 млрд.теңге) мектеп пайдалануға берілді, Қарабалық ауданында және Қостанай қаласында («Береке» және «Қонай» ш/аудандарында) 3 мектептің құрылысы жүргізілуде. Сонымен қатар, оларды аяқтауға 1,6 млрд.теңге мөлшерінде ақша қаражатын бөлу қажет. Сондай-ақ бүгінгі күні 4 мектептің құрылысына (Жітіқара қаласында 320 орындық, Қостанай ауданы Еңбек ауылы 100 орындық, Қарабалық ауданы Гурьяновка ауылы 100 орындық, Әулиекөл ауданы Құсмұрын кенті 320 орындық) сараптаманың оң қорытындысымен ЖСҚ бар, олар бойынша қаржыландыруға қажеттілік 6,2 млрд. теңгені құрайды.
Бұдан басқа, 2023 жылға Рудный, Тобыл қалаларында және Заречный кентінде 3 мектеп салу жоспарланған, оның ішінде 2 жоба бойынша (Заречный кентінде 600 орындық, Тобыл қаласында 900 орындық мектептер) 40 млн. теңге көлемінде ЖСҚ әзірлеуге қаражат қарастырылған, жер учаскелерін ресімдеу бойынша жұмыстар жүргізіліп жатыр.
Рудный қаласының мектебін жобалауға құрметті Архимед Бегежанұлы, Сізден құрылыс басқармасына 20 млн.теңге бөлу мүмкіндігін қарастыруыңызды сұраймыз. Құрылысқа жер бөлінген.
Айта кету керек, жыл сайын жөндеу жұмыстарын жүргізуге айтарлықтай қаражат бөлінеді. 2021 жылы 85 білім беру нысанын жөндеуге 5,6 млрд.теңге бөлінді (оның ішінде 18 күрделі - 4,7 млрд. тг., 67 ағымдағы - 0,9 млрд. тг.,), ағымдағы жылы 58 ұйымды жөндеуге - 6,3 млрд.теңге (19 күрделі - 5,2 млрд.тг, 39 ағымдағы-1,1 млрд. тг).
Бұдан басқа, материалдық-техникалық базаны нығайтуға 2021 жылы ЖБ-дан 2,9 млрд.теңге (спорттық жабдықты 302 млн. теңге, оқушы жиһазын 262,2 млн.теңгеге, 35 мектеп үшін 300,2 млн. теңгеге 38 жаңа модификация кабинеті). Осы мақсатқа 2,6 млрд.теңге қарастырылған (спорт жабдықтарын сатып алуға-200,8 млн. тг, жиһаз-200,2 млн. тг., жаңа модификациядағы 41 кабинет-422,9 млн. тг).
10-Слайд. Оқу процесінің қауіпсіздігін қамтамасыз ету басты назарда. Бүгінгі күні барлық білім беру нысандары бейнебақылау жүйелерімен, жылы дәретханалармен жабдықталған, мектептердің 33%-ында (165) турникеттер, 31%-ында (155) дабыл түймелері орнатылған, мектептердің 39%-ы (191) Жедел басқару орталықтарына қосылған.
Сонымен қатар, облыста мектеп ғимараттарына қазандықтары жапсарлас салынған 47 (9,9%) білім беру объектісі жұмыс істейді, бұл өрт қауіпсіздігі талаптарына сәйкес келмейді. Оның ішінде 4-тен 35-ке дейінгі оқушылар контингенті бар 14 ұйымды жабу немесе қайта ұйымдастыру қаупі бар. 19 объектіде бірінші кезекте қазандық салу талап етіледі. Осыған байланысты, Архимед Бегежанұлы, сізден 17 білім беру нысанына ЖСҚ әзірлеуге 280,7 млн.теңге көлемінде және Денисов ауданының 2 мектебінде қазандық салуға 267,5 млн. теңге (оң мемлекеттік сараптамасы бар ЖСҚ бар) бюджет қаражатының бөлінуіне қолдау көрсетуіңізді сұраймыз.
Білім беру объектілерін газдандыру және сумен жабдықтау мәселелері шешілмеген күйінде қалып отыр. Мәселен, облыста 69 елді мекен газдандырумен қамтылған, онда 110 білім беру объектісі орналасқан (83 мектеп, 27 балабақша), оның 58 - і немесе 53% - ы газбен жылытылады, 38-і немесе 34% - ы орталық, 1-і электр жылытумен (Қамысты ауданының Айналайын балабақшасы) қамтылған. Қалған 13, бұл 12% қазандық қондырғыларын табиғи газға ауыстырудың техникалық мүмкіндігі болған кезде қатты отынмен жылытылады. Алтынсарин ауданына оң баға беремін, онда газдандырылған ауылдарда барлық білім беру объектілері көгілдір отынмен жылытылады (4 мектеп, 4 б/б), Б.Майлин ауданында осындай жағдай (6 мектеп, 2 б/б). Бұл мектептерде отынды түсіру мен күлді кәдеге жаратуға байланысты шығындар қысқартылды. Сондай-ақ қарама-қарсы жағдайды айта кетейін, Әулиекөл ауданында 2 елді мекен газдандырылған (Әулиекөл, Аманқарағай ауылдары) бұл ретте бірде-бір объект газға көшірілмеген (барлығы 5 мектеп, 3 б/б). ТКШ басқармасының деректері бойынша 2022 жылы-4, ал 2023 жылы-12 мектеп орналасқан 6 ауылды газдандыру жоспарлануда.
11-слайд. Білім беру объектілерін ауыз сумен қамтамасыз ету мәселесі де елді мекеннің инфрақұрылымына байланысты. Бүгінгі таңда мектептердің 83 немесе 17% - ы тасымалданатын суды пайдаланады (5256 бала). ТКШ мәліметтері бойынша ағымдағы жылы 12 білім беру нысаны жұмыс істейтін 11 ауылды сумен қамтамасыз ету жоспарлануда.
Осыған байланысты, құрметті Архимед Бегежанұлы, аудан әкімдеріне мектептерді газ құбырына және сумен жабдықтауға қосу жөнінде тиісті тапсырма беруіңізді сұраймын.
12-слайд. Төртінші міндет - қолжетімді және сапалы техникалық және кәсіптік біліммен қамтамасыз ету. Бүгінгі таңда облыста 34 колледж жұмыс істейді, онда 23 мыңға жуық студент оқиды (22 959), оның ішінде мемлекеттік тапсырыс бойынша-72% (16 509 адам, 2020 жылы-15 988 немесе 70%). Келесі оқу жылында Білім Министрлігі мемлекеттік тапсырысты шамамен 1600 орынға ұлғайтуды жоспарлап отыр. Өткен жылы түлектер контингенті 6,5 мыңнан астам адамды құрады (6690), оның 75% - ы жұмысқа орналастырылды (4998). Автомобиль көлігі колледжінің директоры Дмитрий Иванович Павленконың баяндамасында ТжКБ жүйесінің дамуы туралы толығырақ айтылады.
13-слайд. «Білімді ұлт» ұлттық жобасы аясында инклюзивті білім беруді дамытуға ерекше көңіл бөлінеді. Бүгінгі таңда ерекше білім берілуіне қажеттілігі бар 9,5 мыңнан астам баланың жартысына жуығы (49%) психикалық дамуы тежелген, төрттен бір бөлігі (24%) сөйлеу қабілеті бұзылған балалар. Өткен жылы ППТК желісі 12-ден 14-ке дейін ұлғайтылды, инклюзияны қолдаудың 4 кабинеті және 2 ресурстық орталық (Рудный, Қостанай, Арқалық қалалары, Қарасу ауданы) ашылды, ағымдағы жылы Қостанай қаласында (3), Рудный, Жітіқара, Қостанай, Меңдіқара, Сарыкөл аудандарында және Б. Майлин ауданында (1-ден) инклюзияны қолдаудың 9 кабинетін ашу жоспарлануда.
Жетімдерге тұрғын үй беру мәселесі маңызды болып қала береді, 2021 жылы оларға 89 пәтер берілді, бұл тұрғын үй қорынан берілген пәтерлердің жалпы санының 20% - ы. Алайда, әкімдіктер 53 азаматтың деректерін, яғни басым бөлігін «Тұрғын үй қоры» АЖ-ға енгізбеген (Қостанай қ.-40, Лисаков қ.-5, Арқалық-2, Қамысты-2, Алтынсарин-1, Әулиекөл-1, Сарыкөл-1, Ұзынкөл-1), осыған байланысты министрліктің ақпараты бойынша ҚР Индустрия және инфрақұрылымдық даму министрлігінде біздің облыста тек 36 жетім балаға немесе 8% - ға тұрғын үй берілді. Деректердің бұрмалануына жол бермеу үшін аудан және қала әкімдерінен тұрғын үй беру туралы мәліметтерді республикалық кезекте тұрғандардың базасына уақтылы енгізуді қамтамасыз етуді сұраймын.
14-слайд. Ұлттық жоба сондай-ақ білім беру ұйымдарында тәрбие компонентін күшейтуге бағытталған. Бүгінгі күні облыста қосымша білім берумен қамту 82% (90 364, ҚР-75,5%) құрайды. Мемлекеттік шығармашылық (300 млн.тг) және спорттық (500 млн. тг) тапсырыстарды орналастырудың арқасында 17 мыңнан астам бала тегін үйірмелер мен секциялармен (17 613 адам) қамтылды.
Анықтама: 47 қосымша білім беру ұйымы жұмыс істейді, 30 балалар мен жасөспірімдер спорт мектебі, 17 балалар мен жасөспірімдер дене шынықтыру клубтары, мектеп жанындағы үйірмелер мен секциялар.
Біздің облыс пікірсайыс қозғалысын дамыту бойынша ең үздіктердің бірі екенін атап өткім келеді, бүгін ол 5 мыңнан астам (5435) мектеп және колледж оқушыларын (427 дебат клубы) қамтиды. Мектеп және студенттік өзін-өзі басқару (425 парламент), әскери-патриоттық клубтар, балалар-жасөспірімдер қозғалысы жұмыс істейді, олардың саны 85 мыңға жуық. Сонымен қатар, үйірме қызметімен қамтуды ұлғайту үшін құрметті Архимед Бегежанұлы, ағымдағы жылдың мамыр айынан бастап қосымша білім беруге мемлекеттік білім беру тапсырысын орналастыруға 15 млн. теңге бөлуді қолдауды сұраймыз. (467 орын, 1 балаға орташа құны – 5300 тг.).
15-слайд. Соңғы 2 жылда облыста балалар мен жасөспірімдер арасында жалпы суицидтік деңгейі 39% - ға төмендегені байқалды (2020 жылғы 23-тен 2021 жылы 14-ке дейін). Сонымен қатар аяқталған суицидтердің 16% - ға өсуі байқалады (2020 жылғы 6-дан 2021 жылы 7-ге дейін). Ағымдағы жылдың 3 айында 2 суицид жасалды (Қарасу ауданы 8 сынып оқушысы Ильичевская және Қостанай қызмет көрсету саласы колледжінің студенті) және 4 әрекет жасалды (Қостанай құрылыс, педагогикалық, Арқалық және Рудный политехникалық колледждерінің студенттері).
Суицидтің жоғары деңгейі Қостанай қаласында (8 әрекет: мектептің 2оқушысы, колледждің 6 білім алушысы, 1 өліммен аяқталған: қызмет көрсету саласы колледжі), Қарасу ауданында (3 аяқталған: мектеп оқушысы, 2 әрекет: 1 мектеп оқушысы, 1 колледж оқушысы), Рудный қаласында (1 аяқталған: колледж оқушысы, 1 әрекет- мектеп оқушысы), Амангелді ауданында (1 аяқталған: мектеп, 1 әрекет - колледж).
16-слайд. Кәмелетке толмағандар арасындағы қылмыстық істер өткен жылмен салыстырғанда 22% - ға төмендеді (2020 жылғы 110-нан 2021 жылғы 86-ға дейін). Алайда, ағымдағы жылдың 1 тоқсанында жасөспірімдер 18 қылмыс жасаған, бұл өткен жылдан 20%-ға артық (2020 ж. - 15). Колледждердің 10 студенті (Рудный тау-кен колледжі -2 адам, Жітіқара политехникалық-2, Сарыкөл колледжі-1, Федоров ауыл шаруашылығы-1, Денисов колледжі-1, Әулиекөл ауыл шаруашылығы-1, Қостанай ауыл шаруашылығы-1, Қостанай құрылыс колледжі-1) және 7 оқушы (Арқалық қ.№10 ЖББМ-3, Қарасу Р-2 Жаныспай ЖББМ, Қарасу Железнодорожный ЖББМ-2, Рудный қаласы №11 ЖББМ-1) құқық бұзушылық жасады. Осыған байланысты тәрбие жұмысын күшейту және ата-аналар қоғамдастығымен өзара іс-қимыл жасау үшін мектептерде іске асырылатын «Үндестік» облыстық жобасы облыстың колледждерінде (1-2 курс) және балабақшаларында іске қосылды.
Құрметті Архимед Бегежанұлы!
Құрметті кеңеске қатысушылар!
17-слайд. Мен «Білімді ұлт» ұлттық жобасы аясында білім беру саласын дамытудың негізгі мәселелері мен міндеттерін белгіледім. Сонымен қатар, бірқатар проблемалар да бар. Осылайша, басқарудың сатылы жүйесіне көшуге байланысты білім беру саласының бюджеті 3 есе өсті: 2020 жылы 51 млрд. теңгеден 152,9 млрд. теңгеге дейін, оның ішінде білім бөлімдерінің бюджеті 124 млрд. теңгені құрайды. Ай сайын 11-ден 17 млрд.теңгеге дейін игеріледі.
Бұл ретте, қаржы қызметкерлерінің жалақысы 1,5 мөлшерлемеге айына 97-ден 140 мың теңгеге дейін төмен, бухгалтерлер мен қаржыгерлерге қажеттілік 58 бірлікті құрайды. Ұзынкөл ауданында және Лисаков қаласында бас бухгалтерлер жоқ, Меңдіқара және Жітіқара аудандарында – бас экономист, ал Б. Майлин ауданында және Алтынсарин ауданында бас бухгалтер де, бас экономист та жоқ.
Бұл өз кезегінде қаржылық бұзушылықтарға әкеледі. 2021 жылы 8 білім бөлімінің басшысы әкімшілік жауапкершілікке тартылды, салынған айыппұлдардың жалпы сомасы 2,7 млн.теңгені құрады. Мысалы, Ішкі мемлекеттік аудит департаментінің тексеру қорытындысы бойынша Б.Майлин аудандық білім бөлімінің басшысына 18 құқық бұзушылық үшін 935 мың теңге көлемінде айыппұл салынды, ал Алтынсарин ауданының білім бөлімінің басшысына 4 құқық бұзушылық үшін 567,4 мың теңге айыппұл салынды.
Бұдан бөлек облыс орталығы мен елді мекендер арасындағы қашықтық (25 км-ден 600 км-ге дейін) және кезекші автомобильге белгіленген жүру лимиті (2100 км) өңірлерге шыға отырып, жөндеу жұмыстарының жүргізілуіне және бюджеттің атқарылуына тұрақты негізде бақылауды жүзеге асыруға мүмкіндік бермейді.
Осыған байланысты, Архимед Бегежанұлы, аудан және қала әкімдеріне бұзушылықсыз қаржы қаражатын игеруге және шаруашылық мәселелерін шешуде (күрделі және ағымдағы жөндеулерді күнделікті бақылау, коммуналдық қызметтерді қамтамасыз ету: жылыту, жарық, сумен жабдықтау, интернет, газ) көмек көрсетуді тапсыруыңызды сұраймын. Назарларыңызға рақмет!