Бүгін Торғай халқы үшін үлкен қуаныш. 33 жылдан кейін Арқалық әуежайы қайта іске қосылды. Қаңырап бос қалған ғимарат заманауи болып жаңартылды. Бұл Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаевтың қайтарылған заңсыз активтерді ел игілігіне беру саясатының нақты нәтижесі. Алғашқы жолаушылар рейсінде біздің Ұлттық арнаның түсірілім тобы да бар.
Самал Қабышева, тілші:
Дәл қазір біз Астанадан Арқалыққа қарай ұшып бара жатырмыз. Дәл осы күнді Торғай халқы 33 жыл күтті. Ұзақ үзілістен кейін Елорда төрінен ұшақ Арқалыққа қарай бағыт алды. Ал ұшақтың ішіндегі атмосфераны өздеріңіз көріп тұрсыздар. Жолаушылар әнмен тербетіп, жақсы көңіл күймен келе жатыр.
Балғанша Бүркітбаева, Арқалық қаласының тұрғыны:
Халық болып қуанып жатырмыз. Торғайдың шаһарына жан бітіп жатыр. Осылай жалғасып аэропортымыз үлкейсін.
Самал Қабышева, тілші:
Жаңа әуежай. Жаңа мүмкіндіктер. Жаңа жұмыс орындары. Жаңадан ашылған Арқалық әуежайына 100-ден астам адам жұмысқа орналасты. Солардың бірі Аяулым.
Аяулым Сейдеғалымова, Арқалық әуежайының қызметкері:
Арқалық әуежайына қош келдіңіздер. Менің жасым 23-те. Мен әуежайда агент, яғни жолаушыларға қызмет көрсету саласында қызмет атқарамын.
Шыңғыс Арғымбаев, ҚР Бас көлік прокурорының орынбасары:
Мемлекет басшысының тапсырмасымен прокуратура органдары активті қайтару және әлеуметтік әділеттілікті қалпына келтіру жұмысын жалғастыруда. Қазіргі таңда прокуратура органдарымен 1 трлн-нан аса актив қайтарылды. Бүгін аэропортың ашылуы сол жұмыстың нәтижесі. Әуежай 19 млрд теңгеге салынды.
Самал Қабышева, тілші:
Арқалықтан тікелей Астанаға, Алматыға, Қостанайға ұшып баруға болады. Билет құны арзан. Бұл үшін мемлекеттен арнайы субсидия бөлінді. Мәселен, Астана-Арқалық бағыты бойынша билет құны небәрі 10 мың теңге.
Қостанай облысы Арқалық қаласы Үштөбе ауылының сайланған әкімін тіркеу туралы Арқалық қаласының аумақтық сайлау комиссиясының №7 шешімімен, Қостанай облысы Арқалық қаласы Үштөбе ауылының әкімі болып Абилов Айдын Байжанович тіркелсін.
А.Б.Абилов 1988 жылы 3 тамызда Қостанай облысы Жангелді ауданы Торғай ауылында дүниеге келген.
Білімі жоғары, 2009 жылы академик З. Алдамжар атындағы Қостанай әлеуметтік-техникалық университетін бітірген. Мамандығы: география.
Қазақстандықтар онлайн-сатып алуға көбірек ақша жұмсай бастады. 2024 жылдың 11 айының қорытындысы бойынша азаматтар 3,2 трлн теңге жұмсады. Мұндай деректерді электрондық сауданы дамыту мәселесі қаралған Үкімет отырысында сауда және интеграция министрі Арман Шакқалиев келтірді, деп хабарлайды Primeminister.kz.
Атап айтқанда, ведомство басшысы 2020 жылдан бастап елдегі электрондық сауда көлемі бес есеге ұлғайғанын хабарлады. Алайда, әлі де орташа әлемдік деңгейден төмен. Алайда, жастардың көптігін, финтехтердің дамуын, Интернеттің қолжетімділігін және қолма-қол ақшасыз есеп айырысудың танымалдылығын ескере отырып, Қазақстанда интернет-сатуды дамытудың жоғары әлеуеті бар.
2029 жылға қарай электрондық сауда көрсеткішін үш есеге ұлғайту және оны 9,3 трлн теңгеге дейін жеткізу жоспарлануда. Бұл саланы ілгерілету үшін Үкімет онлайн-коммерцияны дамыту жоспарын қабылдады. Ол электрондық сауда мәселелері бойынша заңнаманы жетілдіруді, еліміздің барлық өңірлерінде электрондық сауданы оқыту курстарын іске қосуды, кәсіпкерлер үшін электрондық саудада мемлекеттік қолдаудың қаржылық шараларын енгізуді көздейді.
Сондай-ақ, сауда және интеграция министрлігінің басшылығы шетелдік онлайн-дүкендер үшін жұмыс шарттарын қайта қарау бастамасымен шықты.
Атап айтқанда, ведомство басшысы Арман Шакқалиев шетелдік маркетплейстерді тіркеу бойынша электрондық платформаны енгізуді ұсынады. Бұдан басқа, олар үшін тауарлардың қауіпсіздігі, контрафактіге қарсы күрес, тұтынушылардың құқықтарын қорғау, жеке деректерді сақтау және қорғау, салықтық және кедендік ашықтық жөніндегі талаптарды сақтау бөлігінде міндетті шарттарды енгізу жоспарлануда. Мұндай шараларды қабылдауға азаматтардың сатушылары Қазақстанның юрисдикциясынан тыс орналасқан шетелдік онлайн-сауда алаңдарына шағымдарының көбеюі себеп болды.
Мемлекет басшысының тапсырмалары аясында ҚР Денсаулық сақтау министрлігі ауыл тұрғындары үшін медициналық көмектің сапасы мен қолжетімділігін жақсарту жөніндегі кең ауқымды шараларды іске асыруда, деп хабарлайды ведомствоның баспасөз қызметі.
Ұлттық шұғыл медицинаны үйлестіру орталығының мәліметінше, ауыл тұрғындарына шұғыл медициналық көмектің қолжетімділігі үшін ауылдарда 195 жедел жәрдем кіші станциясы жұмыс істейді, сондай-ақ бір ауысымда 585 ЖМЖ бригадасы жұмыс істейді, 887 бірлік санитариялық автокөлік жұмылдырылған.
Медициналық авиация желісі бойынша 2024 жылы Астана, Алматы қалаларынан 2184 ұшу, оның ішінде өңірлерге 1488 ұшу орындалды.
Астана және Алматы қалаларының республикалық медициналық ұйымдарының білікті бейінді мамандарын тарта отырып, телемедицина және қашықтықтан медициналық қызметтер көрсету орталығының мамандары тәулік бойы күшейтілген режимде 11 784 консультация, оның ішінде 70% өңірлерде, оның ішінде ауылдық жерлерде қашықтықтан медициналық қызметтер ұйымдастырылып, жүргізілді.
Инсульт мәселесі бойынша республикалық үйлестіру орталығы инсультпен ауыратын пациенттерге уақтылы және сапалы медициналық көмек көрсету үшін өңірлерде инсульт орталықтары мен инсульт төсектерінің ашылуына мониторинг жүргізу бойынша тұрақты жұмыс жүргізуде.
Бүгінгі таңда 12 инсульт орталығы мен терапия бөлімшелеріндегі 162 инсульт төсегі инсультпен ауыратын пациенттер үшін тікелей ауылдық жерлерде жұмыс істейді.
Ауылдар мен қалалардың тұрғындары үшін денсаулық сақтау саласында тең жағдай жасау әлеуметтік реформалардың маңызды мақсаты болып табылады.
Әділет министрлігі 2025 жылы Цифрлық даму, инновациялар және аэроғарыш өнеркәсібі министрлігімен бірлесіп «Kaspi Bank» АҚ постаматтары арқылы азаматтарға туу туралы куәлікті жеткізу бойынша пилоттық жобаны іске қосуды жоспарлап отыр. Бұл ХҚКО-ға бармай-ақ туу туралы куәлік алуға мүмкіндік береді, деп хабарлайды Primeminister.kz.
Атап айтқанда, АХАТ органдары берген электронды құжаттар бойынша – туу, қайтыс болу, неке қию және некені бұзу туралы куәліктер мен анықтамалар бойынша электрондық апостильді қолдануды дамыту жоспарлануда. Жаңа өзгерістер азаматтарға аталған құжаттарды алуға және оларға бір өтініш шеңберінде апостиль қоюға мүмкіндік береді. Бұл қызметке 2025 жылдың төртінші тоқсанында қол жеткізілетін болады.
Сондай-ақ заң көмегін көрсету саласында Әділет министрлігі 2025 жылы Атқарушылық жазба жасау жөніндегі пилоттық жобаны іске қосуды жоспарлап отыр, ол «Бірыңғай нотариаттық ақпараттық жүйе» ақпараттық жүйесіне талаптардың даусыз екендігі және борышты тану, борышкердің жеке кабинеті арқылы қарсылық беру туралы растайтын құжаттарды салуды, сондай-ақ нотариустың борышкердің (жеке немесе заңды тұлға) тіркелген жері бойынша ғана атқарушылық жазба жасауын көздейді.
Бұл бастамалар мемлекеттік қызметтерді цифрландыру деңгейін арттыруға, бюрократиялық рәсімдерді қысқартуға және азаматтарға қызмет көрсету сапасын жақсартуға бағытталған.
Ағымдағы жылдың желтоқсан айында миллионға жуық адам ауылшаруашылық жәрмеңкелеріне қатысты
Ағымдағы жылдың желтоқсан айының басынан бері Қазақстан өңірлерінде 250-ден астам ауыл шаруашылығы жәрмеңкесі өтті, оған миллионға жуық азамат қатысты, деп хабарлайды Primeminister.kz.
Мұндай деректер вице-премьер Серік Жұманғариннің төрағалығымен өткен негізгі азық-түлік өнімдерінің бағасын тұрақтандыру жөніндегі кеңесте айтылды. Сауда және интеграцияның бірінші вице-министрі Айжан Бижанова атап өткендей, жәрмеңкелер халық арасында жоғары сұранысты көрсетті, әкелінетін өнім көлемі толығымен сатылып жатыр.
"Ең көп картоп Қарағанды облысында сатылды – 110 тонна, Алматыда - 90 тонна, Шымкентте мерекелік демалыс күндері 45 тонна картоп сатылды", — деп атап өтті бірінші вице-министр.
Жәрмеңкелерді өткізумен қатар, өңірлер нарығына тұрақтандыру қорларынан көкөністер түседі. Ауыл шаруашылығы вице-министрі Ермек Кенжеханұлының айтуынша, 19 желтоқсандағы жағдай бойынша тұрақтандыру қорларынан 9,2 мың тонна картоп, 2,6 мың тонна сәбіз, 2,8 мың тонна пияз және 2,1 мың тонна қырыққабат сатылды. Сондай-ақ, кеңесте әр аймақтың қажеттіліктерін ескере отырып, ағымдағы жылдың мамыр айына дейін көкөністерді броньсыздандыру кестесі ұсынылды.
Өткен аптаның қорытындысы бойынша әлеуметтік азық – түлік бағасының орташа өсу индексі 0,1%, жыл басынан бері-1,1% құрады.
Кеңес қорытындысы бойынша Серік Жұманғарин жаңа жылдық мерекелер қарсаңында бағаның негізсіз өсуіне жол бермеу үшін жәрмеңкелерді өткізу белсенділігін төмендетпеуді және сауда заңнамасының сақталуын бақылауды күшейтуді тапсырды.
Жыл қорытындысы: Қазақстанның энергетикалық секторын дамытудың негізгі жетістіктері мен перспективалары
Қазақстанның энергетикалық секторы экономиканың негізгі салаларының бірі болып табылады. Тұрақты дамуға және төмен көміртекті модельге жаһандық көшуге өсіп келе жатқан назар жағдайында Қазақстан сенімді энергиямен жабдықтауды қамтамасыз етуге бағытталған бастамаларды белсенді түрде іске асыруда. Экономикалық белсенділіктің артуымен электр энергиясын тұтыну өсуде, бұл өндіріс қуатын кеңейтуді қажет етеді. 2024 жылы Үкімет дәстүрлі және жаңартылатын энергия көздерін теңгерімді дамыту үшін маңызды қадамдар жасады. Елдің электр энергетикалық кәсіпорындары республиканың өнеркәсіп және коммуналдық-тұрмыстық секторының мұқтаждықтары үшін жылуды тұрақты жеткізуді қамтамасыз етеді. Кем дегенде 26 ГВт жаңа қуаттарды енгізуді көздейтін саланы 2035 жылға дейін дамыту жөніндегі жоспар бекітілді. Сайт редакциясы PrimeMinister.kz Қазақстанның 2024 жылғы даму қорытындылары туралы жарияланымдар сериясын жалғастыруда.
Қазақстанның ұлттық электр желісін дамыту
Бүгінгі таңда Қазақстанның бірыңғай электр энергетикалық жүйесі штаттық режимде жұмыс істейді. 2024 жылғы 1 қаңтардағы жағдай бойынша жалпы қолда бар қуаттың көлемі 20,4 ГВт, жұмыс қуаты 15,4 ГВт құрады. Ағымдағы жылыту маусымында тұтынудың максималды деңгейі 16,6 ГВт-қа жетті, ал максималды генерация 15,1 ГВт құрады.
Қазақстанда 222 электр станциясы жұмыс істейді (КЭС — 6 бірлік, ЖЭО — 41 бірлік, ГТЭС — 14 бірлік, ГПЭС — 7 бірлік, ГЭС — 6 бірлік, ЖЭК — 148 бірлік). Оның ішінде жалпы қуаты 2,9 ГВт 148 ЖЭК нысаны (шағын ГЭС — 51 бірлік, ЖЭС — 54 бірлік, СЭС — 42 бірлік, БМУ — 1 бірлік).
2024 жылы Энергетика министрлігінің "жылу-электр энергетикасын дамыту" бюджеттік бағдарламасы аясында республикалық бюджеттен 14 жобаны (6 жылумен жабдықтау, 8 — электрмен жабдықтау) іске асыруға 58,3 млрд теңге бөлінді. Жобалардың бірі, Орал қаласының "Ақжайық" ПДП ауданындағы 110/10 кВ қосалқы станциясы пайдалануға берілді.
Сонымен қатар, қайтарымды инвестициялардың жылдық лимиті 32 млрд теңгеден 428 млрд теңгеге дейін ұлғайтылды. Бұл жұмыс істеп тұрған энергия өндіруші ұйымдар үшін негізгі жабдықты жаңғырту, кеңейту және қайта құру жөніндегі жобалар пулын кеңейтуге мүмкіндік берді.
Қазіргі уақытта жалпы қуаттылығы 2,8 ГВт болатын 22 инвестициялық келісім бар, оның ішінде лимит ұлғайғаннан кейін жалпы қуаттылығы 1,36 ГВт болатын 13 келісім жасалды.
2023 жылғы қарашада "Қазақстан БЭЖ Батыс аймағының электр желісін күшейту" жобасы сәтті іске асырылды, оның шеңберінде "Батыс Қазақстан энергожолы-Атырау – Маңғыстау"бағыты бойынша ұзындығы 780 км 220 кВ электр беру желісі (ЭБЖ) салынды. Бұл қадам электр қуатының өткізу қабілеті мен сенімділігін арттыруға бағытталған.
Келесі қадам ретінде 2028 жылдың соңына дейін батыс аймақтың электр желілерін бірыңғай электр энергетикалық жүйемен біріктіру жобасы іске асырылатын болады, ол үшін Ақтөбе және Атырау облыстарын жалғайтын ұзындығы 604 км 500 кВ ЭБЖ салынады. Бұл Солтүстік және оңтүстік аймақтардың электр энергиясы мен қуатының теңгерімсіздігін өтеу үшін Батыс аймақтың маневрлі газ энергия көздерін пайдалануды қамтамасыз етеді. Қазіргі уақытта жобалау-сметалық құжаттама әзірленуде, құрылыс-монтаждау жұмыстарына 2025 жылы кіріседі.
Оңтүстік өңірлердің тұтынушыларын энергиямен жабдықтау сенімділігін арттыру және Орталық Азия елдерінің энергия жүйелерінің жұмыс режимдерімен байланысты авариялық бұзушылықтардың туындау тәуекелдерін азайту Оңтүстік аймақтың (Шу-Жамбыл-Шымкент) электр желілерін күшейтуді талап етеді. Қазіргі уақытта "KEGOC" АҚ осы жобаны іске асыруды бастады, оның 1-кезеңі 2027 жылы аяқталады, оның шеңберінде Шу-Жамбыл-Шымкент бағыты бойынша ұзындығы 475 км 500 кВ ӘЖ салынады. Қазіргі уақытта ЖСҚ әзірлеу жүріп жатыр.
Елдің солтүстік және оңтүстік өңірлері арасындағы байланысты одан әрі күшейту, сондай-ақ транзиттік әлеуетті арттыру үшін кернеуі +/- 500 кВ "Солтүстік-Оңтүстік" тұрақты ток желілерін салу жоспарлануда.
Қазақстанның бүкіл біртұтас электр энергетикалық жүйесін айналып өтуге мүмкіндік беретін елдің батыс және оңтүстік аймағын жалғайтын тұрақты ток желісін салудың орындылығын зерделеу жүргізілуде.
Бұл жобаларды іске асыру тұрақты және сенімді электрмен жабдықтауды қамтамасыз етеді, сондай-ақ ұзақ мерзімді энергетикалық қауіпсіздікті қамтамасыз ете отырып, Қазақстанның энергетикалық инфрақұрылымын дамытуға ықпал етеді.
Жылу генерациясы
Биылғы жылы Екібастұз ГРЭС-1-де қуаттылығы 500 МВт жаңа генерацияланатын бірінші энергоблок желіге қосылды, жыл соңына дейін Атырау ЖЭО-да тағы 65 МВт, сондай-ақ 2025 жылы Топар ГРЭС-те 130 МВт іске қосылады деп күтілуде.
Қолданыстағы электр станцияларын реконструкциялау және кеңейту есебінен қосымша 5,6 ГВт іске қосу қамтамасыз етілетін болады, оның ішінде 2024 жылы министрлік энергия өндіруші ұйымдармен жалпы қуаты 1,4 ГВт 13 инвестициялық келісім жасасты. Осындай жобалардың қатарында қуаты 325 МВт Ақсу ГРЭС-на №7 блоктың құрылысы, Қарағанды ЖЭО-3-те қазандық агрегатының құрылысы және турбинаны ауыстыру және "Karabatan Utility Solution" ЖШС-нің бу-газ қондырғысын 310 МВт-тан 620 МВт-қа дейін кеңейту бар.
Өткен жылы жалпы қуаты шамамен 9 ГВт жаңа генерация салу жоспарлары анықталды. Қазіргі уақытта бұл жобалар іске асырудың әртүрлі кезеңдерінде.
Аукциондық сауда-саттық шеңберінде маневрлік генерацияны іріктеу бойынша 2,5 ГВт жаңа қуаттарды іске қосу жоспарлануда.
Бүгінгі таңда Түркістан, Қызылорда облыстарында, Ұлытау облысында және Алматыда іске асырылатын жалпы қуаттылығы шамамен 1,8 ГВт болатын бу-газ қондырғыларының төрт ірі жобасы бойынша құрылыс жұмыстары жүргізілуде, олардың аяқталу мерзімі 2026 жылы жоспарланған.
Сонымен қатар, 2024 жылдың тамызында Қазақстанда жалпы қуаттылығы 700 МВт болатын кезекті аукциондық сауда-саттық өтті, оның қорытындысы бойынша Жамбыл, Ақтөбе және Атырау облыстарында бу-газ қондырғыларын сату құқығына төрт жеңімпаз анықталды. Қазіргі уақытта аяқтау мерзімі 2028 жылға жоспарланған жобаларды іске асыруға кірісті. 2029 жылға дейін инвестициялардың күтілетін көлемі 8 трлн астам болады. теңге.
Үкіметаралық келісім (ЖПҚ) шеңберінде стратегиялық инвесторлардың қатысуымен қуаты 2 ГВт ауқымды жобаларды пысықтау жүргізілуде.
Мысалы, Катармен қол қойылған үкіметаралық келісім шеңберінде Қызылорда облысында қуаты 1100 МВт бу-газ қондырғысын (ПМУ) салу жоспарланып отыр, оның аяқталу мерзімі 2029 жылы.
Тағы бір үкіметаралық келісім-Ресеймен — Көкшетау, Семей және Өскемен қалаларында (Көкшетау ЖЭО — 240 МВт, Семей-360 МВт, Өскемен — 360 МВт) көмір генерациясы базасында жаңа жылу электр орталықтарын (ЖЭО) салуға бағытталған, 2028-2030 жылдары пайдалануға берудің жоспарланған мерзімдері. Бұл жобалар "таза" көмір технологияларын пайдалана отырып іске асырылатын болады және ұзақ жылыту кезеңімен және газ тасымалдау инфрақұрылымының болмауымен ерекшеленетін Қазақстанның солтүстік өңірлеріндегі қолданыстағы көмір паркін алмастыруға бағытталған.
Шекті тарифтерді түзету және энергия блоктарын жөндеу
2024 жылдың 1 қаңтарынан бастап Энергетика министрлігі берілген өтінімдерге сәйкес 49 энергия өндіруші ұйымның 24-і үшін электр энергиясының шекті тарифтерін өзгертті.
Жүйелік оператордың жөндеу кестесіне сәйкес электр станцияларында 2024 жылы 10 Энергия блогын, 55 қазандықты және 45 турбинаны күрделі жөндеу жоспарланған. 9 энергоблокта, 53 қазандықта және 40 турбинада жөндеу жұмыстары аяқталды. Соңғы кезеңдерде жөндеу жұмыстары 1 энергоблокта, 2 қазандықта және 5 турбинада жүргізіледі.
ӨЭК электр желілерінде 20,7 км электр беру желілері, 422 қосалқы станция және 4 мың трансформаторлық қосалқы станция жөнделді.
Жылумен жабдықтау желілерінде ағымдағы жылға жоспарланған 542 км жөндеу және реконструкциялау толық көлемде орындалды.
Уақытылы жүргізілген жұмыстардың арқасында жылыту кезеңін тұтастай ұйымдасқан түрде бастауға және оны ірі технологиялық бұзушылықтарсыз жүзеге асыруға мүмкіндік туды.
Мұнай өндіру және өңдеу
2024 жылға арналған мұнай өндіру жоспары 90,3 млн тоннаны құрайды (2023 жылғы деңгейге 100,4%). Ағымдағы жылдың 11 айының қорытындысы бойынша мұнай өндіру 80,5 млн тоннаны құрады, бұл жоспардан 1,8 млн тоннаға аз (82,3 млн тоннаға белгіленген мақсаттан 97,8%).
2024 жылғы қаңтар-қарашада Қазақстанда мұнай өңдеу көлемі 16,7 млн тоннаны құрады, бұл жоспардың 102%—. құрайды (жоспар-16,4 млн тонна). 2024 жылдың қорытындысы бойынша мұнай өңдеу көлемі 17,9 млн тоннаға дейін ұлғаяды деп күтілуде, бұл 2023 жылмен салыстырғанда 1,1% - ға артық. Қаңтар-қараша айларында мұнай өнімдерін (бензин, дизель отыны, мазут, авиакеросин, битум) өндіру
2024 жылы 13,1 млн тоннаны немесе жоспарлы көрсеткіштің 100% -. құрады.
Елімізде мұнай өңдеу саласын дамыту 2024-2040 жылдарға арналған Тұжырымдаманы бекітумен қолдау табады, бұл осы саланың Қазақстанның экономикалық өсуі үшін стратегиялық маңыздылығын атап көрсетеді.
Көмірсутектер саласында жасалған келісімшарттар және олардағы Қазтұтыну үлесі
Қазіргі уақытта көмірсутектер бойынша 315 келісімшарт жасалды, оның ішінде:
9-өнімді бөлу туралы келісімдер (ӨБК);
122-өндіруге;
173-барлау мен өндіруге;
11-барлау үшін.
2024 жылдың 9 айында көмірсутек секторы саласына инвестициялар 2,8 трлн теңгені құрады, оның ішінде: барлау шығындары — 125,9 млрд теңге, өңірдің әлеуметтік-экономикалық дамуына аударымдар (СЭРР) — 46,5 млрд теңге, оқыту шығындары — 12,483 млрд теңге, ҒЗТКЖ шығындары — 7,03 млрд теңге.
Энергетикалық сектордың жер қойнауын пайдаланушыларының ТЖҚ (тауарларын, жұмыстары мен қызметтерін) сатып алуларының жалпы көлемі 9 айда 4,3 трлн теңгені құрады, оның ішінде қазақстандық өнім берушілердің (ВЦ) үлесі 61,4% - 2 құрады, бұл 2,7 трлн теңгеге баламалы:
783,5 млрд теңгеге тауарлар сатып алынды, ВЦ үлесі-36,5%, бұл 285,7 млрд теңгені құрайды;
жұмыстар 1,6 трлн теңгеге орындалды, ВЦ үлесі-79,6%, бұл 1,3 трлн теңгені құрайды;
1,9 трлн теңгеге қызмет көрсетілді, ВЦ үлесі-56,3 %, бұл 1,1 трлн теңгені құрайды.
Жыл қорытындысы: жолдардан энергиямен жабдықтауға дейін-Қазақстанның инфрақұрылымы қалай жақсарады
Primeminister Редакциясы. kz 2024 жылдың қорытындысын шығаруды жалғастыруда. Мемлекет Басшысы Қасым-Жомарт Тоқаев белгілеген инфрақұрылымды жаңғыртудың кешенді тәсілі маңызды бағыттардың бірі болды.
Бөлшектерге баса назар аудару
2024 жылғы ақпандағы Үкіметтің кеңейтілген отырысында Қазақстан Президенті инфрақұрылымды дамыту мемлекеттік саясаттың маңызды басымдықтарының бірі екенін атап өтті. Ол көлік, энергетика және әлеуметтік инфрақұрылымды жаңғырту қарқынын жеделдету, сондай-ақ мемлекеттік және жеке инвестицияларды тиімді пайдалану қажеттігін атап өтті.
Негізгі міндеттердің қатарында логистика мен көлік коммуникацияларын жақсарту, жаңартылатын энергия көздерін дамыту, шалғайдағы және ауылдық аудандарда азаматтардың өмір сүруі үшін қолайлы жағдайлар жасау атап өтілді. Сонымен қатар, Қасым-Жомарт Тоқаев инфрақұрылымдық жобалардың сапасын арттыруға, оларды іске асыру мерзімдерін сақтауға және қаражаттың жұмсалуын мұқият бақылауға баса назар аударды.
Осыған байланысты Үкімет 2029 жылға дейінгі ұлттық инфрақұрылымдық жоспарды әзірлеп, бекітті. Құжаттың стратегиялық міндеті басым жобаларды айқындау, нысаналы көрсеткіштер мен инфрақұрылымның негізгі бағыттарын белгілеу болып табылады.
Қазақстанның инфрақұрылымдық даму жоспары төрт негізгі бағыт бойынша бөлінген 204 жобаны қамтиды:
Энергетикалық инфрақұрылым (46 жоба) – Жаңа объектілерді жаңғырту және салу, халықты газдандыру деңгейін арттыру арқылы сенімді энергиямен жабдықтауды қамтамасыз ету.
Көлік инфрақұрылымы (59 жоба) – көлік дәліздерін дамыту, жолдарды реконструкциялау және теміржол желісін жаңғырту.
Сумен жабдықтау және су бұру инфрақұрылымы (89 жоба) – сумен жабдықтау, су бұру және сарқынды суларды тазарту объектілерін салу және жаңғырту.
Цифрлық инфрақұрылым (10 жоба) – инфрақұрылымды бақылау және басқару үшін цифрлық шешімдерді енгізу.
Энергетикалық инфрақұрылым: тұрақтылық және "жасыл" технологияларға көшу
2024 жыл Қазақстанның энергетика саласын дамытудағы маңызды кезең болды. Биылғы жылы елдің жылу энергетикасына, жаңартылатын энергия көздеріне (ЖЭК) және электр энергетикасына айтарлықтай әсер еткен бірнеше маңызды келісімдер мен заңдарға қол қойылды.
Энергетика министрлігінің "жылу-электр энергетикасын дамыту" бюджеттік бағдарламасы шеңберінде 2024 жылы республикалық бюджеттен 14 жобаны іске асыруға 52,7 млрд теңге бөлінді, оның 6 – ы жылумен жабдықтауға, ал 8-і электрмен жабдықтауға қатысты. Қазіргі уақытта осы жобалардың 2 – і пайдалануға берілді-"Ақжайық" ПДП және Орал қаласының ГТС-54 аудандарында 110/10 кВ қосалқы станциялары, бұл өңірді энергиямен жабдықтау сенімділігін едәуір арттырды.
Энергетикалық инфрақұрылымды жаңғыртуды ынталандыру үшін Қазақстан қайтарымды инвестициялардың жылдық лимитін 32 млрд теңгеден 428 млрд теңгеге дейін ұлғайтты. Бұл жұмыс істеп тұрған энергия өндіруші ұйымдар үшін негізгі жабдықтарды жаңғырту, реконструкциялау және кеңейту жөніндегі жобалар пулын едәуір кеңейтуге мүмкіндік берді. Қазіргі уақытта инвестициялық келісімдер шеңберінде жалпы қуаты 2,48 ГВт болатын 19 Келісім қолданыста, оның ішінде қайтарымды Инвестициялар лимиті ұлғайғаннан кейін 13 келісім (жиынтық қуаты 1,4 ГВт) жасалды. Бұл елдің энергия жүйесінің қуатын едәуір арттыруға және оның тұрақтылығын жақсартуға мүмкіндік береді.
2024 жылы Жүйелік оператор ірі энергетикалық нысандарда бірқатар күрделі жөндеу жұмыстарын жоспарлады. Жөндеу бағдарламасы аясында электр станцияларында 10 энергоблокты, 55 қазандықты және 45 турбинаны күрделі жөндеуден өткізу көзделген. Бүгінгі таңда 9 энергоблокта, 53 қазандықта және 39 турбинада жұмыстар аяқталды. 1 энергия блогында, 2 қазандықта және 6 турбинада жұмыс әр түрлі аяқталу сатысында.
2024 жылғы 8 шілдеде Мемлекет басшысы жылумен жабдықтау саласында жинақталған кешенді проблемаларды шешуге бағытталған "жылу энергетикасы туралы" жаңа салалық заңға қол қойды. Заң жылу жүйесі мен Жылу энергетикасы объектілері жұмысының тиімділігін арттыруға, халық үшін көрсетілетін қызметтердің сапасын жақсартуға және жылумен жабдықтаудың сенімділігін қамтамасыз етуге арналған. Заң шеңберінде инфрақұрылымды жаңғырту және салаға инвестициялар тарту жөніндегі шаралар да көзделген.
Халықаралық әріптестермен ынтымақтастық Қазақстанның экологиялық тұрақты энергетика жолындағы ұстанымын нығайтты. 7 наурызда Қазақстан Республикасының Үкіметі мен Сауд Арабиясы Корольдігінің Үкіметі арасында 1 ГВт жел электр станциясының жобасын жүзеге асыру туралы келісімге қол қойылды. Бұл жоба Жетісу облысында іске асырылатын болады, ал инвестор Acwa power халықаралық компаниясы болып табылады.
2024 жылғы 12 қарашада Қазақстан Республикасының Үкіметі мен "Qazaq Wind power" ЖШС арасында Жамбыл облысында жел электр станциясының жобасын іске асыру туралы тағы бір маңызды келісімге қол қойылды. Жобаның негізгі инвесторы-Masdar компаниясы, ал ЖЭС қуаты 1 ГВт құрайды. Бұл келісім Қазақстанның ЖЭК дамыту және көміртегі шығарындыларын азайту жөніндегі стратегиялық бағдарламасының бір бөлігіне айналды. Сондай-ақ қараша айында Қазақстан Республикасының Үкіметі мен Қытай Халық Республикасының Үкіметі арасында жаңартылатын энергия көздері саласындағы бірқатар жобаларды іске асыру туралы келісімге қол қойылды. Келісім шеңберінде жалпы қуаты 1,8 ГВт жел және күн электр станцияларын салу жоспарлануда, бұл елдегі энергия көздерін әртараптандыру үшін маңызды қадам болмақ. ЖЭК объектілерін салу Қазақстанның энергетикалық теңгеріміндегі жасыл технологиялардың рөлін нығайтудағы негізгі кезең болады, бұл елдің тұрақты дамуына және көміртегі ізін төмендетуге ықпал етеді.
Сонымен қатар, Қазақстан Катардың қатысуымен жобаларды белсенді дамытуда. 20 наурызда Қызылорда облысында қуаты 1,1 ГВт бу-газ қондырғысы мен Абай облысында қуаты шамамен 350 МВт су электр станциясының құрылысын қоса алғанда, бірлескен жобаларды іске асыру туралы Катар мемлекетімен үкіметаралық келісімге қол қойылды. 17 сәуірде Ресей Федерациясымен тағы бір үкіметаралық келісімге қол қойылды, ол Көкшетау, Семей және Өскемен қалаларында жиынтық қуаты шамамен 1 ГВт болатын үш жылу электр орталығын салу жөніндегі жобаларды іске асыруды көздейді. Бұл ЖЭО елдің энергетикалық қауіпсіздігін жақсарта отырып, Қазақстанның түрлі өңірлерінде сенімді энергиямен жабдықтауды қамтамасыз ететін болады.
Көлік инфрақұрылымы: негізгі объектілерді дамыту
2024 жыл Қазақстанның көлік инфрақұрылымын жөндеу, реконструкциялау және салу жөніндегі ауқымды жобаларды іске асырудағы маңызды кезең болды. Мемлекеттік бағдарлама аясында биыл 12 мың шақырым автомобиль жолдарын жөндеу және салу жұмыстары басталды, оның 7 мың шақырымы жыл соңына дейін аяқталады.
Жылдың негізгі жетістіктерінің ішінде еліміздің негізгі өңірлері мен халықаралық көлік маршруттары арасындағы байланысты қамтамасыз ететін төрт маңызды автожол дәлізін реконструкциялауды аяқтау ерекше көзге түседі.
Еліміздің орталық және оңтүстік өңірлері арасындағы маңызды байланыстырушы буын болып табылатын Қарағанды – Алматы (879) км автожолын қайта жаңарту аяқталды.
Шығыс және Оңтүстік Қазақстан арасындағы көлік қатынасын қамтамасыз ететін Талдықорған – Өскемен (768 км) трассасын қайта жаңарту аяқталды.
Ақтөбе – Қандыағаш (96 км) учаскесінде жұмыстар аяқталды, бұл Батыс Қазақстанда көлік қатынасын жақсартуға ықпал етеді.
Қазақстанды Ресеймен байланыстыратын Атырау – Астрахань (212 км) трассасын реконструкциялаудың аяқталуымен халықаралық көлік дәлізінің дамуына үлес қосылды.
Жалпы, 2024 жылы жол құрылысының басқа салаларында да айтарлықтай прогреске қол жеткізілді. Жөндеу және реконструкциялау жұмыстары күрделі және орташа жөндеулерді, сондай-ақ жергілікті маңызы бар жолдардағы жұмыстарды қоса алғанда, 7,5 мың шақырымнан астам жолды қамтыды.
Темір жол көлігі саласында магистральдық темір жол желісін жөндеу жұмыстары жалғасуда, 2024 жылы 1401 км жөндеу жүргізілді (оның ішінде күрделі жөндеу – 570 км, компоненттік жөндеу – 187 км және жоспарлы-алдын алу жөндеу – 644 км).
Сонымен қатар, ағымдағы жылы 143 жолаушылар вагоны, 185 локомотив және 1,5 мың жүк вагоны жаңартылды. 2024 жылдың 10 айында Қазақстанға 113 жаңа жолаушылар вагоны жеткізілді, ал жыл соңына дейін тағы 30 вагон жеткізіледі деп күтілуде. Бұл темір жолдардағы жайлылық пен қауіпсіздікті едәуір жақсартуға, сондай-ақ жолаушылар тасымалының өткізу қабілетін арттыруға мүмкіндік береді.
2024 жылдың 11 айының қорытындысы бойынша теміржол көлігімен 19,2 млн жолаушы және 390,5 млн тонна жүк тасымалданды. Жолаушылар тасымалының өсуі 2023 жылмен салыстырғанда 5,5% -. құрады, бұл теміржол қызметтеріне деген сенімнің артқанын көрсетеді.
Туристік сегментті дамыту үшін 2024 жылы Қазақстан мен Өзбекстан арасында туристерді тартуға және мәдени алмасуды насихаттауға ықпал ететін "Алматы – Түркістан – Ташкент – Алматы" жаңа бағыты іске қосылды. Барлық экскурсиялар кәсіби гидтермен бірге жүреді, ал жолаушылардың жайлылығы үшін заманауи автобустар қарастырылған. Бұл жоба ішкі және халықаралық туризмді дамытудағы, сондай-ақ елдер арасындағы мәдени және экономикалық байланыстарды ынталандырудағы маңызды қадам болды.
Өткізу қабілетін арттыру және жүктерді тасымалдау жағдайларын жақсарту үшін жалпы ұзындығы 1,3 мың км болатын төрт ірі теміржол жобасын салу жұмыстары жалғасуда.
Олардың ішінде:
"Достық-Мойынты" (жұмыстар 75% аяқталды)
"Алматы айналма жолы"
"Дарбаза-Мақтаарал"
"Бақты-Аягөз"
Бұл жобалар тауарларды тасымалдау және логистикалық инфрақұрылымды жақсарту үшін стратегиялық маңызы бар ішкі теміржол қатынасын дамытуға және елдің транзиттік әлеуетін жақсартуға бағытталған.