Кедендік әкімшілендіру

        2024 жылғы 25 маусымда  ҚР Президенті жанындағы “Орталық коммуникациялар қызметі” РММ алаңында кедендік әкімшілендіру тақырыбында баспасөз конференциясы өткізілді. Спикер ҚР ҚМ Мемлекеттік кірістер комитетінің Кедендік бақылау департаментінің директоры Елдос Саудабаев сөз сөйледі.

       Баспасөз конференциясы барысында қозғалған негізгі аспектілер.

       - Үшінші елдермен сыртқы тауар айналымы 2024 жылдың 5 айында 44,6 млрд. АҚШ долларын құрады, экспорт 28,6 млрд. АҚШ долларын құрады, бұл 2023 жылдың сәйкес кезеңімен салыстырғанда 5,5% - ға артық, импорт-16,1 млрд. АҚШ бұл 2023 жылдың сәйкес кезеңімен салыстырғанда 7,3% - ға аз.,

       - ҚР мен ҚХР арасындағы тауар айналымы 2024 жылдың 5 айында 11,4 млрд. АҚШ долл., оның ішінде экспорт 5,7 млрд. АҚШ долл. (2023 жылғы 5 ай-4,8 млрд. АҚШ долл.), ал импорт - 5,7 млрд. 4,2% - ға төмендеуімен (2023 жылғы 5 ай - 5,9 млрд. АҚШ).

       - Кедендік әкімшілендіру шаралары есебінен бюджетке қосымша 62,5 млрд. теңге өндірілді. 

       - "Экспорттық-импорттық операциялар бойынша Бірыңғай терезе" ақпараттық жүйесінің порталында ҚР АШМ, ҚР ДСМ КСЭК, ҚР ЭТРМ, ҚР ӨҚМ жекелеген рұқсат беру құжаттары, сондай-ақ сәйкестікті растау жөніндегі органдар беретін сәйкестік туралы сертификаттар мен декларациялар, көлік құралы конструкциясының қауіпсіздігі туралы куәліктер автоматтандырылған.

       - Кеден сфере саласындағы бірқатар мемлекеттік қызметтер іске қосылды, мысалы, тауарларды жіктеу, тауарды жиналмаған немесе бөлшектелген түрде шығарылған елге жіктеу, кедендік құнды анықтау әдісі, уақытша сақтау орындарының (УСҚ, ЕҚ, КҚ, ӨТСҚ) тізіміне енгізу, кедендік өкілдер, кедендік тасымалдаушылар, бажсыз сауда дүкендері, уәкілетті экономикалық операторлар, зияткерлік меншік объектілері, көлік құралының vin-коды бойынша кедендік тазарту фактісін тексеру.

       - Растайтын құжаттар мен мәліметтерді бірнеше рет ұсыну қажеттілігін болдырмау мақсатында бөгде АЖ-мен 19 интеграция іске асырылды.

       Порталда тауарларды экспорттау-импорттау үшін қажетті қызметтердің "бірыңғай терезесін" біріктіру кедендік операциялардың ашықтығын қамтамасыз етуге, құжаттарды алуды және кедендік ресімдеуді жеделдетуге, қызметтерді көрсету мерзімдерін 30-дан 2 күнге дейін қысқартуға мүмкіндік берді.

      - Платформадағы электрондық кезек жүйесі "Qoldau.kz "және 2023 жылдан бастап енгізілген "CargoRuqsat" мобильді қосымшасы арқылы ЕАЭО сыртқы шекарасындағы барлық автомобиль өткізу пункттерінде табысты жұмыс істейді. Қазіргі уақытта ҚКТ Ресей, Қырғызстан сияқты елдердің ЕАЭО-ның ішкі шекараларында осы жүйені тираждау бойынша жұмыс жүргізілуде.

      Айта кету керек, Орталық Азиядағы бірегей автоматтандырылған жүйе шекарадан өту процесін түбегейлі өзгертті. Электрондық кезекті енгізу тасымалдау процесінің ашықтығы мен тиімділігін қамтамасыз ете отырып, Республикалық маңызы бар жолдардың бойында автокөлік құралдарының (бұдан әрі – АКҚ) нақты жиналуын жоюға мүмкіндік берді.

      - Өткізу қабілеті жақсарды. Мәселен, ағымдағы жылдың 5 айында үшінші елдермен (Қытай, Өзбекстан, Түрікменстан) шекарадағы автомобиль өткізу пункттері арқылы 480 мыңнан астам АКҚ немесе өткен жылдың сәйкес кезеңімен (5 ай ішінде) салыстырғанда 38% - ға артық жүрді. 2023 ж. барлығы 349 мың АКҚ өтті). Бұл жүйе елдің экономикалық әлеуетін жақсарту жолындағы маңызды қадам болды.

      - Өткізу пункттерінде электрондық кезек жүйесі базасында шетелдік рұқсат бланкілерін беру Қытай және Өзбекстан шекарасында автоматтандырылған. Комитет осы процесті цифрландыру мәселесін пысықтады. Бұл бланкілерді тасымалдаушылар шекарадан өту және тауарларды тасымалдау үшін пайдаланады.

      Өзбекстанмен шекарада бланкілерді беру Өзбекстанның көлік дерекқорымен интеграциялануының арқасында толық цифрландырылған. Бұл жағдайда бланкілер жүйеде қағазды пайдаланбай беріледі. Бүгінгі таңда Қытаймен Өзбекстан шекарасындағыдай бланкілерді беру жүйесін енгізу туралы мәселе пысықталуда.

     - Қағазсыз транзит бойынша трансшекаралық сауда рәсімдерін оңайлату және транзиттік тасымалдарды ұлғайту мақсатында ҚР ҚМ МКК Орталық Азия, Каспий өңірі және Закавказье елдерінің көлік дәліздерін дамыту шеңберінде транзит рәсімдерін оңайлату туралы көпжақты келісімнің тұжырымдамасы мен жобалары әзірленді.

     - Навигациялық пломбалар бойынша жоба БЭЖ шекараларында өту жылдамдығын арттыруға, бақылау шараларын азайтуға және тиісінше ЕЭК-тің уақыт және қаржылық шығындарын төмендетуге мүмкіндік береді.

      Навигациялық пломбаларды қолдану кезең кезеңімен жүзеге асырылады:

      Бірінші кезең: ең қауіпті тауарлар (алкоголь, темекі, "санкциялық" тауарлар) бақыланатын болады;

      Екінші кезең: (алкоголь, темекі," санкциялық " тауарлар, аяқ киім, киім, электроника);

      Үшінші кезең: (алкоголь, темекі, "санкциялық тауарлар", аяқ киім киім, электроника, ЕАЭО аумағы арқылы транзитпен өткізілетін тауарлар).

     - Қытаймен, Өзбекстанмен және Түрікменстанмен шекарадағы өткізу пункттерін толыққанды жаңғырту жүргізілуде, бұл уақытты 2 сағаттан 25 минутқа дейін қысқартқан кезде көлік құралдарының өтуін 8 есеге (тәулігіне 1000-нан 8400 КО-ға дейін) ұлғайтуға мүмкіндік береді. Барлық өткізу пункттерін қайта жаңартуды 2024 жылдың соңында аяқтау жоспарлануда.