«Мемлекеттік кірістер органдарындағы сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл туралы»

   

Сыбайлас жемқорлық - латын тілінен аударғанда «corrumpere, corruptio», бұл сатып алу, пара беру, бүлдіру яғни, қоғамдық қатынастар жүйесіндегі ең көне құбылыстардың бірі.

Бұл құбылыс тарихи тұрғыдан саяси жүйеге, мемлекеттік басқару ерекшеліктеріне, экономикалық модельге және тіпті оған қылмыстық-құқықтық реакция дәрежесіне қарамастан кез-келген жағдайға трансформациялау және бейімделу қабілеттерін көрсетеді.

Тарихта сыбайлас жемқорлық қоғамдық қатынастарды реттеуші рөліне үміттене отырып, мемлекетпен бәсекелесетін ықпал ету ауқымына жеткен мысалдар белгілі.

Ал қазіргі әлемде сыбайлас жемқорлық елеулі проблема, тұрақтылық пен қауіпсіздікке, орнықты дамуға және азаматтардың әділдікке деген сенімін сезінуге қауіп төндіреді.

Қазақстан Республикасының Сыбайлас жемқорлыққа қарсы саясаты ұлттық практика мен озық шетелдік тәжірибені ескере отырып, қоғамның сұраныстарын негізге ала отырып, үдемелі жетілдіріледі.

Мемлекет басшысы Қ.К.Тоқаев 2022 жылғы 2 ақпанда 2022-2026 жылдарға арналған Сыбайлас жемқорлыққа қарсы саясат тұжырымдамасын бекіткеннен кейін сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл мәселелерінде сезімтал оң серпін болды.

Процеске азаматтық қоғам тартылған, сыбайлас жемқорлыққа қарсы мәдениет пен оның көріністеріне нөлдік төзімділік атмосферасының ықпалын қамту кеңейтілуде, алдын алу және қылмыстық-құқықтық құралдардың ақылға қонымды теңгерімі қамтамасыз етілген.

Мемлекеттік кірістер комитеті сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл субъектісі ретінде негізгі міндеттердің қатарында сыбайлас жемқорлыққа қарсы саясатты іске асыруды қарастырады.

Жыл сайын орталық және аумақтық мемлекеттік кірістер органдарының жұмыс процестеріндегі сыбайлас жемқорлық тәуекелдеріне ішкі талдау жүргізіледі.

2023 жылдың қорытындысы бойынша 82 сыбайлас жемқорлық тәуекелі анықталып, оларды жою рәсіміне бағытталды, бүгінгі таңда 17-сі жойылды. Қалған тәуекелдер бойынша жұмыс норма шығару қызметіне және автоматтандырылған процестерді түзету рәсіміне қойылатын регламенттелген талаптарды ескере отырып жалғастырылады.

Сыбайлас жемқорлыққа қарсы мәдениетті қалыптастыру шеңберінде өткен жылы авторлық жобалар конкурстары, дөңгелек үстелдер, пікірталастар және т. б. сияқты 850-ден астам іс-шаралар өткізілді.

Лауазымдық міндеттеріне сыбайлас жемқорлыққа қарсы саясат жүргізуді ұйымдастыру кіретін кәсіби даярлық деңгейін арттыру бойынша 150-ден астам іс-шара өткізілді. Мұндай іс-шараларға Сыбайлас жемқорлыққа қарсы қызметтің қызметкерлері белсене қатысуда.

Жұмысты ұйымдастырудың сапасын арттыру үшін жаңа мүмкіндіктер «Сыбайлас жемқорлықтың алдын алу және оған қарсы іс-қимыл» Үлгілік базалық бағытының төртінші блогын іске асыру процесін ұсынады.

Жобаға барлық орталық және жергілікті атқарушы органдар тартылған, жобалық басқаруды Қазақстан Республикасының Сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл агенттігі жүзеге асырады.

Жоба шеңберінде мемлекеттік органдардың сыбайлас жемқорлыққа қарсы қауіпсіздікті қамтамасыз ету, сыбайлас жемқорлық тәуекелдерін және сыбайлас жемқорлыққа қарсы шектеулерді анықтау, сыбайлас жемқорлыққа қарсы мәдениетті қалыптастыру жөніндегі барлық алдын алу жұмыстары балдық жүйе бойынша талдауға және тиісті бағалауға жатады.

Жобаны іске асырудың 2023 жылғы қорытындысын шығару кезінде Қаржы министрлігінің жұмысына ең жоғары баға берілді, оның шамамен 68%. Комитеттің пайдасына жатқызуға болады. Ағымдағы жылы Министрліктің ұстанымы бұрынғыша қалып отыр.

Бұл қандай да бір деңгейде заңды, себебі Мемлекеттік кірістер комитеті, халықпен байланыс ауқымы жоғары ведомство, сондықтан алдын алу профилактикалық жұмысын дұрыс ұйымдастырудың мәнін бізге асыра бағалау қиын.

Комитеттің жұмысына құқықтық статистика да әсер етеді - 2023 жылы 2022 жылмен салыстырғанда қылмыстық-құқықтық ықпал ету орбитасына түскен мемлекеттік кірістер органдары қызметкерлерінің саны 30% -ға төмендеді, ағымдағы жылы маусым айындағы жағдай бойынша тағы 20% -ға төмендегені байқалады.

Бизнес-процестерді автоматтандыруға ерекше назар аударылады, сыбайлас жемқорлық тәуекелдерінің жартысын жою тетігі цифрлық шешімдерден табылды. "КЕДЕН" және "ИСНА" ақпараттық жүйелерін әзірлеу сатысында (салықтық әкімшілендірудің интеграцияланған жүйесі). Кедендік әкімшілендіру жүйесі ағымдағы жылдың соңында, салықтық әкімшілендіру жүйесі келесі жылдың соңында іске қосылады деп күтілуде.

Әрине, біз жасаған жұмысты өзін-өзі тыныштандыруға себеп ретінде қолдануға болмайды, алдағы уақытта көп жұмыстар бар. Бірақ соңғы жылдары жинақталған тәжірибе және оған ілеспе кәсіби әлеуеттің серпінді өсуіне, сыбайлас жемқорлыққа қолайлы негізді жоюға мүмкіндік береді, оның ауқымы жылдан жылға қысқарып келеді.