Күн сайын бизнес мемлекеттік кірістер органдарының (МКО) ақпараттық жүйелерімен өзара әрекеттеседі: есептілік тапсырады, ЭСФ жазады, хабарламаларды тексереді. Бірақ ақша мен деректер бар жерде әрқашан алаяқтар да жүреді.
Қаскүнемдер сіздің логиндеріңізді, ЭЦҚ-ны немесе шоттағы ақшаңызды қолды ету үшін жиі салық органдарының атын жамылып жатады.
Жеке кабинетіңіз бен бизнесіңізді ИТ-қауіптерден қорғайтын кибергигиенаның 5 қарапайым, бірақ өте маңызды ережесін жинақтадық
1. 📂 ЭЦҚ-ны сейфтің кілтіндей сақтаңыз
- ЭЦҚ кілттерін ешкімге бермеңіз (тіпті «өте сенімді» келіп-кететін есепшіге де). Егер есепші жұмыстан кетсе, оның рұқсат құқықтары дереу жойылуы керек.
- ЭЦҚ кілтінің өзіне стандартты 123456-дан өзгеше, күрделі құпия сөз орнатыңыз.
- Кілттерді компьютердің жұмыс үстелінде немесе желідегі ортақ папкаларда сақтамаңыз. Ең тиімді нұсқа — қорғалған токен (құпия сөзі бар флешка).
2. 🌐 Сайттардың мекенжайын тексеріңіз (Фишинг!)
- Алаяқтар сіздің құпия сөзіңізді білу үшін Салық төлеушінің кабинеті немесе ЭСФ АЖ-ның дәлме-дәл көшірмелерін жасайды.
- Ереже: Хаттардағы немесе СМС-тегі сілтемелер арқылы жеке кабинеттерге ешқашан өтпеңіз. Ресми мемлекеттік порталдарды браузердің бетбелгілеріне (закладки) қосып қойыңыз және тек солар арқылы кіріңіз.
3. ✉️ «Салықтан келген хаттарға» сақ болыңыз
- Сізге «шұғыл берешек», «салықтан тыс тексеру» немесе «шотты бұғаттау» туралы қосымша файлы (архив, PDF немесе Excel) бар хат келді ме? Оны ашуға асықпаңыз!
- МКО ресми хабарламаларды Жеке кабинетке немесе салық төлеушінің кабинеті арқылы ғана жібереді.
- Жалған хаттардағы зиянды файлдар компьютеріңізге вирус жұқтырып, бүкіл бухгалтерияны (1С) бұғаттап тастауы және оны ашу үшін ақша талап етуі мүмкін.
4. 💻 Есепшінің жұмыс орнын қорғаңыз
- Есептер жіберілетін және төлемдер жасалатын компьютер «қамал» сияқты болуы керек.
- Бұл компьютерде жеке әлеуметтік желілерді пайдалануға, фильмдер немесе бөгде бағдарламаларды жүктеуге болмайды.
- Міндетті түрде лицензиялық антивирус қолданыңыз және операциялық жүйені үнемі жаңартып отырыңыз (жаңартулар хакерлер кіретін «осал тұстарды» жабады).
5. 👥 ЭСФ АЖ-ға рұқсатты шектеңіз
- Егер штатыңызда бірнеше қызметкер болса (есепші, шот-фактура жазатын маман, сатып алу бөлімі), бәріне бірдей ортақ логин/пароль бермеңіз.
- «Электрондық шот-фактуралар» жүйесінде әр қызметкердің өз ЭЦҚ-сы бойынша функцияларын шектей отырып (мысалы, жіберу құқығынсыз тек көру немесе тек жазу) құқықтарды беруді (делегирование) теңшеуге болады.
💡 Киберқауіпсіздіктің басты ережесі: Салдарын жойғаннан көрі, алдын ала тексерген ақылдырақ. Егер сізге «салық инспекторы» атынан қоңырау шалып, СМС-кодты айтуды немесе қашықтан қол жеткізу бағдарламасын (AnyDesk / AnyAdmin сияқты) орнатуды талап етсе — тұтқаны тастаңыз. Мемлекеттік органдар ешқашан бұлай істемейді.
Жұмыстарыңыз қауіпсіз, ал есептеріңіз сәтті тапсырылсын!