
2023 жылдан бастап Қазақстанда "Азаматтардың төлем қабілеттілігін қалпына келтіру және банкроттығы туралы" Заң күшіне енді. Бұл заң жеке тұлғалардың қарыздан шығу тәртібін реттейді. Ол жеке кәсіпкер ретінде тіркелмеген азаматтарға қолданылады және үш түрлі шешім жолын ұсынады:
Төлем қабілеттілігін қалпына келтіру
Бұл – сот тәртібімен жүргізілетін рәсім. Мақсаты – азаматқа қаржылық жағдайын жақсартуға көмектесу. Азамат қалпына келтіру жоспарын ұсынады, онда қарызды қандай мерзімде және қалай өтейтінін көрсетеді. Егер бұл жоспар шынайы және жүзеге асыруға болатын болса, сот банкрот болудан құтылуға мүмкіндік береді.
Соттан тыс банкроттық
Бұл рәсім табыс пен мүлкі жоқ азаматтарға арналған. Ол сотсыз жүзеге асырылады және келесі ұйымдар алдындағы қарыздарды есептен шығаруға мүмкіндік береді:
– екінші деңгейдегі банктер;
– микрокаржылық ұйымдар;
– коллекторлық агенттіктер;
– кредит шарттары бойынша талап ету құқығы бар басқа ұйымдар.
Соттан тыс банкроттыққа өтінішті eGov.kz порталы арқылы онлайн беруге болады.
Сот арқылы банкроттық
Егер азаматтың қарызы көп болып, оны өтеуге мүмкіндігі болмаса және төлем қабілетін қалпына келтіре алмаса, сотқа жүгінуге құқылы. Бұл жағдайда азаматтың мүлкі бағаланып, соның есебінен қарыздар өтеледі. Процедура аяқталған соң азамат банкрот деп танылады және қалған қарыздардан босатылады.