Қаржы Министрлігінің мемлекеттік кірістер комитеті Қазақстан Республикасы сыртқы экономикалық қызметінің Тауар номенклатурасы және Еуразиялық экономикалық одақтың (бұдан әрі – ко СЭҚ ТН) тауарларды жіктеу кезінде "құрамында темекі, қалпына келтірілген темекі, никотин немесе темекі немесе никотин алмастырғыш бар жанғызбай
деммен жұтуға арналған өнімдер" біркелкі қолдануын қамтамасыз ету мақсатында төмендегідей түсініктеме мәлімет үшін және жұмыста пайдалану.
Тауарларды ЕАЭО СЭҚ ТН сәйкес жіктеу, тауар позицияларының мәтіндері және бөлімдерге немесе топтарға тиісті ескертпелерін негізге ала отырып, егер мұндай мәтіндерде өзгеше көзделмесе, ЕАЭО СЭҚ ТН (бұдан әрі – НҚЕ) түсіндірудің негізгі қағидаларының ережелеріне сәйкес жүзеге асырылады.
ЕАЭО СЭҚ ТН 24 тобына 2 және 3 ескертулерге сәйкес:
* 2404 тауар позициясына да, осы топтың кез келген басқа тауар позициясына да енгізілуі мүмкін кез келген өнім 2404 тауар позициясына енгізілуі тиіс.
Тауар позициясындағы "2404" жанғызбай деммен жұтуға арналған жану көмегімен қыздыру немесе басқа да жанбау тәсілдері демалу дегенді білдіреді.
Негізгі қағидаларының ережелеріне сәйкес, тауар позициясының 2404 ЕАЭО СЭҚ ТН " құрамында темекі, қалпына келтірілген темекі, никотин немесе темекі немесе никотин алмастырғыш бар жанғызбай деммен жұтуға арналған өнімдер; [...]" қосылады.
2404 тауар позициясына түсіндірме мәтіндеріне сәйкес құрамында темекі, қалпына келтірілген темекі, никотин немесе осы топқа 3-ескертпеде айқындалғандай жанбай ингаляциялауға арналған темекі немесе никотин алмастырғыштары бар өнім.
Бұл өнімдерге inter alia кіреді:
(1) құрамында никотин бар ерітінділер электронды темекіде немесе ұқсас жеке электрлік буландырғыштарда қолдануға арналған;
(2) құрамында темекі немесе қалпына келтірілген темекі бар өнімдер әр түрлі формада (мысалы, жолақтар немесе түйіршіктер), қыздыруды электр құрылғысы (electrically heated tobacco systems (EHTS) жүзеге асыратын темекі қыздыру жүйелерінде қолдануға арналған), химиялық реакция арқылы, көмірді жылыту элементін (carbon heated tobacco products) қолдана отырып (CHTP)) немесе басқа тәсілдермен;
(3) құрамында темекі немесе никотин алмастырғыштары бар, бірақ құрамында темекі, қалпына келтірілген Темекі немесе никотин жоқ, электрондық темекіде немесе ұқсас жеке электр буландырғыш құрылғыларда пайдалануға арналған өнімдер;
(4) химиялық процесс немесе ультрадыбыстық булану сияқты қыздырудан басқа тәсілмен ингаляциялау үшін аэрозоль шығаратын құрылғыларда қолдануға арналған ұқсас өнімдер;
(5) бір рет қолданылатын электронды шылымдар (disposable e-cigarettes) және ұқсас бір рет қолданылатын жеке электр буланатын құрылғылар, құрамында бірыңғай корпуста ретінде өнімге арналған жанғызбай деммен жұту (мысалы, сұйықтықтар, гельдер), сондай-ақ жүйесін жеткізу, кәдеге жаратуға жататын кейін таусылғанға қамтылған өнімнің немесе бәсеңдету батареялар (арналмаған қайта толтыру немесе қайта зарядтау).
Осылайша, жоғарыда аталған тауарлар ЕАЭО СЭҚ ТН басқа тауар позицияларында (2401, 2402, 2403 және 8543) және 1 және 6 НҚЕ -ге сәйкес жіктеле алмайды (заңды мақсаттар үшін СЭҚ ТН тауарларды жіктеу тауар позицияларының, субпозициялардың мәтіндеріне және бөлімдерге немесе топтарға тиісті ескертпелерге сүйене отырып жүзеге асырылады) ЕАЭО СЭҚ ТН 2404 11, 2404 12 және 2404 19 тауар субпозицияларында жүзеге асырылады.
Сонымен қатар, 8543 тауар позициясының түсіндірмелеріне сәйкес ЕАЭО СЭҚ ТН 8543 40 000 0 тауар кіші субпозициясына электрондық темекі және осыған ұқсас жеке электр буландырғыш құрылғылар енгізіледі.
Бұл санатқа мыналар кіреді:
1) тұтынушының тікелей ингаляциясы үшін құрамында никотин жоқ немесе құрамында никотин жоқ ЕАЭО СЭҚ 2404 12 немесе 2404 19 ТН субпозициясының сұйықтығын немесе ерітінділерін қыздыратын және буландыратын, әдетте "электрондық темекі" деп аталатын құрылғылар;
2) басқа да ұқсас жеке электр буланатын құрылғы сияқты электр жүйесін қыздыру темекі (electrically heated tobacco systems (EHTS)), ультрадыбыстық дірілді құрылғы және т. б. өндіреді аэрозоль бірі темекі өнімін (өнімдер-қосалқы позициядағы 2404 11) немесе басқа да өнімдер, құрамында темекі немесе темекі алмастырғыштар немесе никотин (өнімдер-қосалқы позициядағы 2404 12 немесе 2404 19) арналған жұту үшін төгілді.
Бұл құрылғылар электр басқармасында жанбай жұмыс жүргізеді және аэрозольді мундштук арқылы тікелей тұтынушы жұтады. Оларға қыздырғыш элемент (мысалы, "атомизатор" (atomiser)) немесе ультрадыбыстық вибратор және т. б. сияқты арнайы электрлік немесе электронды компоненттер кіреді, олар құрылғыға сұйықтықтан, ерітіндіден, гельден, темекі қоспасы (tobacco plug) немесе құрылғыда пайдалануға арналған басқа өнімдер түріндегі толтырғыштан аэрозоль шығаруға мүмкіндік береді. Олар әртүрлі пішіндегі темекі шегетін өнімдерге ұқсауы мүмкін (мысалы, темекі, темекі, темекі түтігі немесе кальян) немесе олар жазу қаламы немесе USB флэш-дискісі және т. б. сияқты күнделікті заттарға ұқсауы мүмкін.
Осылайша, ЕАЭО СЭҚ ТН 8543 40 000 0 тауар позициясының тауарлары ЕАЭО СЭҚ ТН 2404 11, 2404 12 және 2404 19 тауар позицияларына енгізілетін өнімді бірнеше рет пайдалануға арналған электр құрылғылары болып табылады (құрамында никотин бар ерітінділер, темекіні қыздыру жүйелерінде пайдалануға арналған өнімдер, электрондық темекіде немесе ұқсас жеке темекіде пайдалануға арналған өнімдер т.б. аэрозоль өндіретін құрылғыларда пайдалануға арналған ұқсас өнімдер).
Сонымен қатар, "Салық және бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдер туралы" Қазақстан Республикасы Кодексінің (Салық кодексі) 462-бабының 4-тармағына сәйкес электрондық темекіде пайдалануға арналған құрамында никотин бар сұйықтықтары бар қыздырылатын темекісі бар бұйымдар акцизделетін тауар болып табылады және 8 теңге/миллилитр сұйықтық ставкасы бойынша акциздерге салық салынады (Салық кодексінің 463-бабы 4-тармағының 1-тармақшасы кодекс).
Салық кодексінің 480-бабының 2-тармағына сәйкес таңбалауға жататын импортталатын акцизделетін тауарларға акциздер сәйкестендіру құралдарын алғанға дейін төленеді.
"Таңбалауға жататын тауарлардың тізбесін айқындау туралы" Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2020 жылғы 10 қыркүйектегі № 568 қаулысына сәйкес сыртқы экономикалық қызметтің тауар номенклатурасының кодтары бойынша өнім ЕАЭО СЭҚ ТН 2402, 2403, 2404 2021 жылғы 1 сәуірден бастап сәйкестендіру құралдарымен міндетті таңбалануға жатады.
Темекі бұйымдарын таңбалау Қазақстан Республикасы Қаржы министрінің 2020 жылғы 28 қыркүйектегі №927 бұйрығымен бекітілген темекі бұйымдарын таңбалау және қадағалау қағидаларына (бұдан әрі – қағидалар) сәйкес жүзеге асырылады.
Бұл ретте Қазақстан Республикасының 2014 жылғы 14 қазандағы Заңымен ратификацияланған Еуразиялық экономикалық одақ туралы шарттың 52 – бабының 2-тармағына сәйкес Одақтың техникалық регламенттері (бұдан әрі-техникалық регламенттер) Одақ аумағында тікелей қолданылады.
ЕАЭО СЭҚ ТН 8543 40 000 0 тауар кіші субпозициясына жіктелетін тауарларды кедендік декларациялау кезінде (электрондық және ұқсас жеке электрлік буландырғыш құрылғылар темекілері) акцизді төлеу және таңбалау талап етілмейді.
Бүгінгі күні Қазақстан Республикасы мен ЕАЭО аумағында құрамында никотин бар өнімге бекітілген техникалық регламент жоқ, оған қатысты кедендік декларацияны беру сәйкестікті бағалау туралы құжатты ұсынумен қатар жүреді.
Алайда, өнімді сертификаттау жөніндегі органдардың қорытындысына сәйкес бір реттік электрондық темекі "төмен вольтты жабдықтың қауіпсіздігі туралы" (КО ТР 004/2011), "техникалық құралдардың электромагниттік үйлесімділігі" (КО ТР 020/2011), "төмен вольтты жабдықтың қауіпсіздігі туралы" (КО ТР 004/2011) және "техникалық құралдардың электромагниттік үйлесімділігі" техникалық регламенттерін қолдану саласына жатпайды"(КО ТР 020/2011), "Электротехника және радиоэлектроника бұйымдарында қауіпті заттарды қолдануды шектеу туралы" (ЕАЭО ТР 037/2016), "Өрт қауіпсіздігін және өрт сөндіруді қамтамасыз ету құралдарына қойылатын талаптар туралы" (ЕАЭО ТР 043/2017).