"Салық және бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдер туралы" Қазақстан Республикасы Кодексінің (бұдан әрі – Салық кодексі) 159-бабының талаптарына сәйкес салықтық тексеру аяқталғаннан кейін салықтар мен бюджетке төленетін төлемдердің сомаларын есептеуге, залалдарды азайтуға әкеп соғатын бұзушылықтар анықталған жағдайда салық органы тексеру нәтижелері туралы хабарлама шығарады, ол жіберіледі (тапсырылады) заңнамада белгіленген тәртіппен салық төлеушіге (салық агентіне).
Салық төлеуші (салықагенті) қосымша есептеусомасыменкеліспегенжағдайдахабарламағашағымдануғақұқылы.Хабарламаға жоғары тұрғансалықорганынанемесесотқашағымданады. Салық төлеушінің(салықагентінің)тексерунәтижелерітуралыхабарламағашағымыуәкілеттіорганға салық төлеушіге(салықагентіне)хабарлама табыс етілген күнненкейінгікүнненбастапотызжұмыскүніішінде беріледі.
Тексеру нәтижелері туралы хабарламаға шағымдарды қарайтын уәкілетті орган Қазақстан Республикасының Қаржы министрлігі болып табылады.
Бұл ретте шағымныңкөшірмесін салық төлеуші(салықагенті)салықтықтексерудіжүргізгенжәне салық төлеушінің(салықагентінің)салықтықтексерудіңалдын ала актісінеқарсылықтарынқараған салық органдарына жіберугетиіс.
Шағымберуүшінбелгіленгенмерзімдідәлелдісебептерменөткізіп алған жағдайда, шағым беруші салық төлеушінің(салықагентінің)өтінішхатыбойыншабұлмерзімдішағымдықарайтынуәкілеттіорганқалпына келтіруі мүмкін.
Уәкілеттіорганшағым берудің өткізіп алған мерзімінқалпынакелтірумақсатындаөзінеқатыстысалықтықтексеру жүргізілген жекетұлғаның,сондай-ақ салық төлеушінің(салықагентінің)басшысыныңжәне(немесе)басбухгалтерінің(олболғанкезде)уақытша еңбекке жарамсыздығыдәлелдісебепретіндетанылады.
Бұл ретте салық төлеуші(салықагенті)шағым берудің өткізіп алған мерзімінқалпына келтіру туралыөтінішхатқаосытармақтыңбіріншібөлігінде көрсетілген адамдардың еңбекке уақытшажарамсыздықкезеңінрастайтын құжатты және осындай салық төлеушінің(салықагентінің)ұйымдыққұрылымынбелгілейтінқұжаттықоса беруі тиіс.
Салық төлеушінің (салық агентінің) шағым берудің өткізіп алған мерзімінқалпына келтіру туралыөтінішхатынуәкілеттіорган салық төлеуші(салықагенті)шағымменөтінішхатадамдардың еңбекке уақытшажарамсыздықкезеңіаяқталғанкүнненбастапонжұмыскүніненкешіктірілмей берген жағдайдақанағаттандырады. Уәкілеттіорганғашағым берген салық төлеуші(салықагенті)осышағымбойыншашешімқабылданғанғадейіноныөзініңжазбашаөтінішінегізінде кері қайтарып ала алады.
Салық төлеушінің(салықагентінің)шағымынкері қайтарып алу заңнамадабелгіленгенмерзімдерсақталғанжағдайдаонықайташағым беру құқығынанайырмайды.
Салық төлеуші (салықагенті)шағымдытақырыптықтексерутағайындалғанкүнненбастапоныңаяқталғанкүнінедейінгікезеңде кері қайтарып алуға құқылыемес. Салық төлеушінің(салықагентінің)шағымыжазбашанысанда беріледі.
Шағымда мыналар көрсетілуі керек:
1) шағым берілетін уәкілетті органның атауы;
2) шағым берген адамның тегі, аты және әкесінің аты (егер ол жеке басын куәландыратын құжатта көрсетілсе) не толық атауы, оның тұрғылықты жері (орналасқан жері);
3) сәйкестендіру нөмірі;
4) салықтық тексеру жүргізген салық органының атауы;
5) шағым берген адам өзінің талаптары мен осы мән-жайларды растайтын дәлелдемелерді негіздейтін мән-жайлар;
6)салық төлеушінің (салық агентінің) шағымға қол қойған күні;
7) қоса беріліп отырған құжаттардыңтізбесі.
Шағымдадаудышешуүшінмаңызыбарөзге де мәліметтеркөрсетілуімүмкін.Шағымғасалықтөлеуші(салықагенті)неоныңөкілі болып табылатынтұлға қол қояды.
Шағымға қоса беріледі:
1) салық төлеуші (салық агенті) өз талаптарын негіздейтін мән-жайларды растайтын құжаттар;
2)іскеқатысы бар өзге де құжаттар.
Уәкілетті орган келесі жағдайларда салық төлеушінің (салық агентінің) шағымын қараудан бас тартады:
1) салық төлеуші (салық агенті) шағым жасау мерзімін өткізіп ала отырып, шағым берген;
2) Салық төлеушінің (салық агентінің) шағымы талаптарға сәйкес келмеген;
3) салық төлеуші (салық агенті) үшін оның өкілі болып табылмайтын тұлға шағым берген;
4)салықтөлеушінің(салықагентінің)шағымдабаяндалғанмәселелер бойынша сотқаталапарыз беруі.
Уәкілеттіорганшағымтіркелгенкүнненбастапонжұмыс күні ішінде салық төлеушіге(салықагентіне)шағымдықараудан бас тартутуралыжазбашанысандахабарлайды.
Уәкілеттіорган4)тармақшадакөзделгенжағдайда салық төлеушінің(салықагентінің)сотқажүгінуфактісі анықталған күнненбастапонжұмыс күні ішіндеосындай бас тартудыңсебебін көрсете отырып, шағымдықараудан бас тартутуралы салық төлеушіге(салықагентіне)жазбашанысандахабарлайды.2)және3)тармақшалардакөзделгенжағдайлардауәкілеттіорганныңшағымдықараудан бас тартуыСалықкодексінің178-бабы1-тармағыныңбіріншібөлігіндебелгіленгенмерзімшегінде салық төлеушінің(салықагентінің),егероларғажіберілгенбұзушылықтаржойылса, шағымдықайта беру құқығынжоққашығармайды.
Салықкодексінің183 - бабынасәйкесшағымдықараумерзімдерінұзартужәнетоқтата тұру жағдайларынқоспағанда, салық төлеушінің(салықагентінің) шағымы бойынша дәлелдішешімшағымтіркелгенкүнненбастапотызжұмыскүніненаспайтынмерзімде,алсалықмониторингінежататынсалықтөлеушілердіңшағымдары бойынша-шағымтіркелгенкүнненбастапқырықбесжұмыскүніненаспайтын мерзімде шығарылады.
Уәкілетті орган салық төлеушінің (салық агентінің) шағымын қарау кезінде салық кодексінің 186-бабында айқындалған тәртіппен тақырыптық тексеруді, сондай-ақ қайта тақырыптық тексеруді тағайындауға құқылы. Шағым салық төлеуші (салық агенті) шағым жасайтын мәселелер шегінде қаралады. Салық төлеуші (салық агенті) шағымды қарауға салықтық тексеру барысында өзі ұсынбаған құжаттарды ұсынған жағдайда, уәкілетті орган Салық кодексінің 186-бабында айқындалған тәртіппен тағайындалатын тақырыптық және (немесе) қайта тақырыптық тексерулер барысында осындай құжаттардың дұрыстығын белгілеуге құқылы.
Уәкілетті орган салық төлеушінің (салық агентінің) шағымын қарау кезінде қажет болған жағдайда:
1) салық төлеушіге (салық агентіне) және (немесе) салық тексеруін жүргізген және салық төлеушінің (салық агентінің) салықтық тексерудің алдын ала актісіне қарсылығын қараған салық органдарына жазбаша нысанда қосымша ақпарат не шағымда баяндалған мәселелер бойынша түсініктеме беру туралы сұрау салулар жіберуге;
2) осындай органдар мен ұйымдардың құзыретіндегі мәселелер бойынша мемлекеттік органдарға, шет мемлекеттердің тиісті органдарына және өзге де ұйымдарға сұрау салулар жіберуге;
3) шағымда баяндалған мәселелер бойынша салық төлеушімен (салық агентімен) кездесулер өткізуге міндетті;
4)салықтықтексерудіжүргізугеқатысқанжәне салық төлеушінің(салықагентінің)салықтықтексерудіңалдын ала актісінеқарсылықтарынқарағансалықоргандарыныңқызметкерлерінентуындағанмәселелер бойынша қосымшаақпаратжәне(немесе)түсініктемелерсұратуға құқылы.
Уәкілеттіорганныңшағымдықараужөніндегіөзөкілеттіктерін жүзеге асыруыкезіндеоныңқызметінеараласуынажәнешағымдықарауғақатысқанадамдарғақандайда бір ықпал етуге тыйым салынады.Тексерунәтижелерітуралыхабарламағашағымдардықарауүшінуәкілеттіорганапелляциялықкомиссияқұрады.Шағымдықарауаяқталғаннан кейін уәкілеттіорганапелляциялықкомиссияныңшешімінескереотырып, дәлелдішешімшығарады.
Салық төлеушінің (салық агентінің) тексеру нәтижелері туралы хабарламаға шағымын қарау қорытындылары бойынша уәкілетті орган мынадай шешімдердің бірін шығарады:
1) Тексеру нәтижелері туралы шағым жасалған хабарламаны өзгеріссіз, ал шағымды қанағаттандырмай қалдыруға;
2)тексерунәтижелерітуралышағым жасалған хабарламаныңтолықнемесебірбөлігінде күшін жоюға құқылы.
Шағымбойыншашешімжазбашанысандапоштаарқылы хабарламасы бар тапсырыс хатпенжіберіледінемесе салық төлеушіге(салықагентіне) қол қойғызып,алкөшірмесі-салықтексеруінжүргізгенжәне салық төлеушінің(салықагентінің)салықтықтексерудіңалдын ала актісінеқарсылықтарынқараған салық органдарына тапсырылады. Шағым жасалған хабарламаныңшағымдықараунәтижелері бойынша салықтықтексерудіжүргізгенсалықорганыбөлігінде күші жойылғанжағдайда салық төлеушінің(салықагентінің)тексерунәтижелерітуралыхабарламағашағымынқарауқорытындыларытуралыхабарламашығарадыжәнеоныСалықкодексінің114-бабы2-тармағының 11)тармақшасындабелгіленгенмерзімде салық төлеушіге(салықагентіне) жібереді.
Салық төлеушінің(салықагентінің)уәкілеттіорганғанемесесотқашағым(арыз) беруі шағым жасалған бөліктегітексерунәтижелерітуралыхабарламаныңорындалуынтоқтата тұрады.Уәкілеттіорганға шағым берген кездешағым жасалған бөліктегітексерунәтижелерітуралыхабарламаныорындаушағымбойыншашешімшығарылғанғадейінтоқтатыла тұрады.Сотсалықтық тексеру актісіндебаяндалғанқорытындылардыескереотырып, даулысомалардыесептеудіңзаңдылығынтексереді.
Салық төлеуші (салық агенті) сотқа өтініш берген жағдайда, шағым жасалған бөліктегі тексеру нәтижелері туралы хабарламаны орындау сот арызды іс жүргізуге қабылдаған күннен бастап сот актісі заңды күшіне енгенге дейін тоқтатыла тұрады.