Қазақстан Республикасында валюталық реттеудің құқықтық негізін Қазақстан Республикасының «Валюталық реттеу және валюталық бақылау туралы» заңы 2018 жылғы 2 шілде № 167-VI құрайды.
2024 жылғы 1 қаңтардан бастап валюталық бақылау функциялары Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі және Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігінің Мемлекеттік кірістер комитеті жауапкершілігіне берілді.
Валюталық бақылау органдары экспорттық және импорттық келісімшарттар бойынша міндеттемелердің орындалуын, валюталық табыстың репатриациясын, валюталық келісімшарттарды тіркеу тәртібін және есеп беруді қадағалайды.
Құқық бұзушылыққа жауапкершілік:
Әкімшілік жауапкершілік Қазақстан Республикасының Әкімшілік құқық бұзушылықтар туралы кодексі № 235-V 5 шілде 2014 жылғы арқылы қарастырылады.
-251-бап «Ұлттық және (немесе) шетел валютасын репатриациялау талабын орындамау» экспорттық операциялар бойынша қаражаттың уақытында немесе толық түспеуіне жауапкершілік енгізеді.
-244-бап «Валюталық келісімшартқа немесе шетел банк шотына есептік нөмір алу тәртібін бұзу және олар бойынша ақпарат, құжаттар мен есептерді ұсынбау» валюталық келісімшарттарды тіркеу, шетелдік банктердегі шоттарды ашу және белгіленген есептілікті ұсыну талаптарын орындамауға жауап береді.
Практикада ең жиі кездесетін құқық бұзушылықтарға экспорттық табысты уақытында репатриацияламау, валюталық келісімшартқа есептік нөмірдің болмауы, сондай-ақ есеп беруді кешіктіру жатады.
Әкімшілік жауапкершілікті қолдану трансшекаралық операциялардың айқындығын, қаржылық тәртіпті және мемлекеттік экономикалық мүдделерді қорғауды қамтамасыз етуге бағытталған.
Профилактика және түсіндіру жұмысы:
Валюталық бақылау органдары құқық бұзушылықтардың алдын алу және сыртқы экономикалық қызмет субъектілеріне түсіндіру жұмыстарын жүргізуге басымдық береді.
Валюталық заңнаманы сақтау — әрбір сыртқы экономикалық қызмет қатысушысының міндеті және Қазақстан Республикасының экономикалық қауіпсіздігінің маңызды құрамдасы болып табылады.