Қоршаған ортаға теріс әсер еткені үшін төлемақы (бұдан әрі мәтін бойынша - төлемақы) Қазақстан Республикасының экологиялық заңнамасына сәйкес тиісті экологиялық рұқсат пен қоршаған ортаға әсер ету туралы декларация негізінде жүзеге асырылатын ластаушы заттардың шығарындылары мен төгінділері (қоршаған ортаға эмиссиялар), күкіртті күкірт карталарында ашық түрде орналастырғаны және қалдықтарды көмгені үшін алынады.
Қоршаған ортаны қорғау саласындағы уәкілетті органның аумақтық органдары және облыстардың, республикалық маңызы бар қалалардың және астананың жергілікті атқарушы органдары тоқсан сайын, есепті тоқсаннан кейінгі екінші айдың 15-күнінен кешіктірілмейтін мерзімде өзінің орналасқан жері бойынша салық органдарына төлемақы төлеушілер және салық салу объектілері, берілген экологиялық рұқсаттар, қоршаған ортаға эмиссиялардың белгіленген нормативтері туралы мәліметтерді ұсынады. экологиялық рұқсаттарға және қоршаған ортаға эмиссиялардың белгіленген нормативтеріне енгізілген өзгерістерді, сондай - ақ табиғат пайдаланушылар бойынша өндіріс және тұтыну қалдықтарын уақытша сақтауға қатысты мәліметтер (көлемдері, уақытша сақтаудың белгіленген мерзімдері, нақты орналастыру кезеңі) - уәкілетті орган белгілеген нысан бойынша.
Қоршаған ортаны қорғау саласындағы уәкілетті орган және оның аумақтық органдары өзінің орналасқан жері бойынша салық органдарына Қазақстан Республикасының экологиялық заңнамасының сақталуы жөніндегі тексерулерді (мемлекеттік экологиялық бақылау) жүзеге асыру барысында белгіленген қоршаған ортаға теріс әсердің нақты көлемдері туралы мәліметтерді Қазақстан Республикасының заңдарына сәйкес осындай тексерулердің нәтижелеріне шағым жасауды ескере отырып, Қазақстан Республикасының экологиялық заңнамасының нысан бойынша ұсынады. және уәкілетті орган белгілеген тәртіппен, Қазақстан Республикасының заңдарында көзделген осындай тексерулердің нәтижелеріне шағымдану мерзімдері өткен соң он жұмыс күнінен кешіктірілмейтін мерзімде беруге құқылы.
ҚР "Салық және бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдер туралы" Кодексінің (бұдан әрі-Салық кодексі) 574-бабына сәйкес Қазақстан Республикасының Экологиялық кодексіне сәйкес айқындалған I, II және III санаттағы объектілердің операторлары төлемақы төлеушілер болып табылады.
Заңды тұлға өзінің шешімімен осындай құрылымдық бөлімшенің қоршаған ортаға эмиссия көлемі бойынша өзінің құрылымдық бөлімшесін төлемақыны дербес төлеуші деп тануға құқылы.
Заңды тұлғаның шешімі немесе мұндай шешімнің күшін жою осындай шешім қабылданған жылдан кейінгі жылдың 1 қаңтарынан бастап қолданысқа енгізіледі.
Егер заңды тұлға өз шешімімен заңды тұлғаның жаңадан құрылған құрылымдық бөлімшесін дербес төлеуші деп таныған жағдайда, онда мұндай шешім осы құрылымдық бөлімше құрылған күннен бастап немесе осы құрылымдық бөлімше құрылған жылдан кейінгі жылдың 1 қаңтарынан бастап қолданысқа енгізіледі.
Шаруа немесе фермер қожалықтары үшін арнаулы салық режимі қолданылатын қызметті жүзеге асыру нәтижесінде туындайтын қоршаған ортаға теріс әсері бойынша шаруа немесе фермер қожалықтары үшін арнаулы салық режимін қолданатын салық төлеушілер төлемақы төлеушілер болып табылмайды.
Есепті кезеңде (I және II санаттағы объектілер үшін - белгіленген нормативтер мен лимиттер шегінде, III санаттағы объектілер үшін) қоршаған ортаға теріс әсердің нақты көлемі (радиоактивті қалдықтар үшін - масса, белсенділікті өлшеу бірлігі) салық салу объектісі болып табылады - көлемі шегінде), оның ішінде қоршаған ортаны қорғау саласындағы уәкілетті орган мен оның аумақтық органдары Қазақстан Республикасы экологиялық заңнамасының сақталуына мемлекеттік экологиялық бақылауды (мемлекеттік экологиялық бақылау) жүзеге асыру нәтижелері бойынша белгіленген:
1) ластаушы заттардың шығарындылары;
2) ластаушы заттардың төгінділері;
3) көмілген қалдықтар;
4) көмірсутектерді барлау және (немесе) өндіру жөніндегі операцияларды жүргізу кезінде түзілетін күкірт карталарында ашық түрде орналастырылған күкіртті пайдалануға тыйым салынады.
Төлемақы мөлшерлемелері республикалық бюджет туралы заңда белгіленген және салық кезеңінің бірінші күніне қолданыста болатын АЕК-тің еселенген мөлшерінде айқындалады.
Көмірсутектерді барлау және (немесе) өндіру жөніндегі операцияларды жүргізу кезінде түзілетін күкіртті ашық түрде күкірт карталарына орналастырғаны үшін төлемақы ставкалары бір тонна үшін 3,77 АЕК-ті құрайды.
Жергілікті өкілді органдардың, Салық кодексінің 576-бабы 3-тармағында белгіленген мөлшерлемелерді қоспағанда, салық кодексінің 576-бабында белгіленген мөлшерлемелерді екі еседен асырмай арттыруға құқығы бар.
Төлемақы сомасы:
1) Салық кодексінің 575-бабында көрсетілген салық салу объектілерін және Салық кодексінің 577-бабында көзделген коэффициенттерді қолдана отырып, белгіленген төлемақы ставкаларын негізге ала отырып, І және ІІ санаттағы объектілердің операторлары болып табылатын төлеушілер есептейді;
2) Салық кодексінің 575-бабында көрсетілген декларацияланған салық салу объектілерін және белгіленген төлемақы ставкаларын негізге ала отырып, III санаттағы объектілердің операторлары болып табылатын төлеушілер есептейді;
3) салық органдары белгіленген төлемақы мөлшерлемелерін және Салық кодексінің 575-бабында айқындалған салық салу объектілерінің декларацияланбаған бөлігін негізге ала отырып, анықталған, оның ішінде мемлекеттік экологиялық немесе салықтық бақылау нәтижесінде алынған және белгіленген тәртіппен, нысан бойынша және мерзімдерде ұсынылған мәліметтер бойынша, осы бапта көзделген коэффициенттерді қолдана отырып есепке жазады; осы Кодекстің 573-бабының 3-тармағымен толықтырылсын.
Төлемақы сомасы 3) тармақшаға сәйкес есептелген жағдайда салық органы Салық кодексінің 573-бабы 3-тармағында көзделген мәліметтерді алған күннен бастап он жұмыс күні ішінде тиісті хабарлама шығарады.
Кешенді экологиялық рұқсат қолданылмайтын, қоршаған ортаға теріс әсер ететін объектілер бойынша төлемақы сомасын жекелеген төлеушілер есептеген кезде төлемақының тиісті ставкаларына Салық кодексінің 577-бабына сәйкес коэффициенттер қолданылады.
Бұл ретте 577-баптың 2-тармағының бірінші бөлігінде белгіленген коэффициенттер I және II санаттағы объектілер бойынша төлеушілердің тиісті экологиялық рұқсаттарында белгіленген нормативтер мен лимиттер шегінде қоршаған ортаға теріс әсер ету көлемдеріне немесе III санаттағы объектілер бойынша декларацияларда көрсетілген қоршаған ортаға теріс әсер ету көлемдеріне қатысты қолданылады.
I және II санаттағы объектілердің операторлары болып табылатын төлемақы төлеушілер жылдық жиынтық көлемде 100 АЕК-ке дейінгі төлемдер көлемімен рұқсат беру құжатын беретін орган белгілеген қоршаған ортаға теріс әсер етудің нормативтерін немесе лимиттерін сатып алуға құқылы. Нормативтерді немесе лимиттерді сатып алу рұқсат беру құжаты есепті салық кезеңінің 20 наурызынан кешіктірілмей ресімделген кезде ағымдағы жыл үшін толық алдын ала төлеммен жүргізіледі.
Рұқсат беру құжатын көрсетілген мерзімнен кейін алған кезде нормативті сатып алу рұқсат беру құжаты алынған айдан кейінгі айдың 20-күнінен кешіктірілмей жүргізіледі.
Төлемақы сомасы жылжымалы ластану көздерін қоспағанда, рұқсат беру құжатында көрсетілген қоршаған ортаға теріс әсер ету көзінің (объектісінің) орналасқан жері бойынша бюджетке төленеді.
Ластанудың жылжымалы көздері бойынша төлемақы сомасы бюджетке енгізіледі:
1) мемлекеттік тіркеуге жататын жылжымалы көздер бойынша - осындай тіркеуді жүргізу кезінде уәкілетті мемлекеттік орган айқындайтын жылжымалы көздерді тіркеу орны бойынша жүзеге асырылады;
2) мемлекеттік тіркеуге жатпайтын ластанудың жылжымалы көздері бойынша - салық төлеушінің орналасқан жері бойынша, оның ішінде заңды тұлғаның құрылымдық бөлімшесінің орналасқан жері бойынша (егер оған салық міндеттемесін орындау жүктелген болса) жүргізіледі.
Осы баптың 3-тармағында көрсетілген төлеушілерді қоспағанда, төлеушілер қоршаған ортаға теріс әсердің нақты көлемі үшін төлемақының ағымдағы сомаларын есепті тоқсаннан кейінгі екінші айдың 25-күнінен кешіктірмей енгізеді.
Салық кезеңі осы кодекстің 314-бабына сәйкес айқындалады.
Ластанудың жылжымалы көздері жөніндегі декларацияны қоспағанда, төлемақы төлеушілер ластану объектісінің орналасқан жері бойынша салық органдарына декларация табыс етеді.
Декларация ластанудың жылжымалы көздері бойынша салық органдарына ұсынылады:
1) мемлекеттік тіркеуге жататын болса - осындай тіркеуді жүргізу кезінде уәкілетті мемлекеттік орган айқындайтын жылжымалы көздерді тіркеу орны бойынша жүргізіледі;
2) мемлекеттік тіркеуге жатпайтын болса - салық төлеушінің орналасқан жері бойынша жүргізіледі.
Декларацияны Салық кодексінің 579-бабы 3-тармағында көрсетілгендерді қоспағанда, төлемақы төлеушілер тоқсан сайын, есепті тоқсаннан кейінгі екінші айдың 15-күнінен кешіктірмей табыс етеді.
Жылдық жиынтық көлемінде 100 АЕК-ке дейінгі төлемдер көлемі бар төлемақы төлеушілер декларацияны есепті салық кезеңінің 20 наурызынан кешіктірмей табыс етеді.
Рұқсат беру құжаты көрсетілген мерзімнен кейін ресімделген жағдайда төлеушілер декларацияны рұқсат беру құжаты алынған айдан кейінгі айдың 20-күнінен кешіктірмей табыс етеді.