Пәтеріңізді немесе көлігіңізді сатуды шешкеннен кейін сіз сенімді сатып алушыны ғана емес, сонымен бірге мемлекет алдындағы міндеттемелеріңізді де іздеудің қамын жасауыңыз керек. Соның ішінде, мүліктік табыс салығын төлеу бойынша.
Бұл не және мұндай салықты кім төлеуі керек.
Құн өсімінен түсетін кіріс мынадай мүлікті өткізу кезінде туындайды:
Қазақстан Республикасының аумағында меншік құқығында меншік құқығы тіркелген күннен бастап бір жылдан аз уақыт тұрған тұрғынжайлар, саяжай құрылыстары, гараждар, жеке қосалқы шаруашылық объектілері, механикалық көлік құралдары мен тіркемелер, бағалы қағаздар, туынды қаржы құралдары және т. б.
Мұндай мүлікті өткізу кезіндегі құн өсімінен түсетін табыс мүлікті өткізу бағасы мен оны сатып алу бағасы арасындағы оң айырма болып табылатынын атап өткен жөн.
Жеке тұлғалар өтеусіз алған мүлікке қатысты жиі туындайтын мәселелердің бірін қарастырыңыз.
Сыйға тарту шарты бойынша бір тарап (сыйға тартушы) екінші тараптың (сый алушыға) меншігіне пәтерді өтеусіз береді.
Өз кезегінде, сый алушы бұл пәтерді жыл бойы сатады. Сыйға тарту шарты бойынша мүлік тегін берілетіндіктен, алынған мүліктің құны нөлге тең болады.
Бұл жағдайда пәтерді сату бағасы (құны) мен бағалау құны арасындағы оң айырма құн өсімінен түсетін табыс болып табылады. Бұл ретте, сатылған мүлікке меншік құқығы туындаған жылдың 1 қаңтарына «Азаматтарға арналған үкімет» мемлекеттік корпорациясының мүлік салығын есептеу үшін айқындалған құн бағалау құны болып табылады.
Қазақстан Республикасының аумағында меншік құқығында бір жылдан аз уақыт тұрған, мұрагерлік түрінде алынған тұрғын үйлерді, саяжай құрылыстарын, гараждарды, жеке қосалқы шаруашылық объектілерін, механикалық көлік құралдары мен тіркемелерді өткізген жағдайда, меншік құқығы туындаған күнгі мүлікті өткізу бағасы (құны) мен сатылатын мүліктің нарықтық құны арасындағы оң айырма құн өсімінен түсетін табыс болып табылады.
Бұл ретте мұндай нарықтық құнды салық төлеуші осындай мүлік өткізілген салық кезеңі үшін жеке табыс салығы бойынша декларацияны табыс ету үшін белгіленген мерзімнен кешіктірмей айқындауға тиіс.
Қазақстан Республикасының бағалау қызметі туралы заңнамасына сәйкес бағалаушы мен салық төлеуші арасындағы шарт бойынша жүргізілген бағалау туралы есепте айқындалған құн нарықтық құн болып табылады. Құн өсімінен алынған табыс 10% ставка бойынша декларациялануға және салық салынуға тиіс. Салық төлеушіде жеке табыс салығы бойынша декларацияны (240.00 н.) тұрғылықты жері бойынша салық органына есепті салық кезеңінен кейінгі жылдың 31 наурызынан кешіктірмей табыс ету, сондай-ақ есепті салық кезеңінен кейінгі жылдың 10 сәуірінен кешіктірмей салық төлеу бойынша міндеттеме туындайды.
Қазақстан Республикасының аумағында орналасқан және Қазақстан Республикасының заңдарына сәйкес мемлекеттік тіркеуге жататын мүлікті өткізетін шетелдік азаматтарға салық салуға келетін болсақ, меншік құқығын тіркеу мерзіміне (бір жылдан аз немесе одан көп) қарамастан, сату кезінде құн өсімінен алынатын табысқа 15% ставка бойынша жеке табыс салығы салынады.
Жеке табыс салығы бойынша декларацияны таңдау бойынша тиісті салық органдарына ұсынуға болады:
- келу тәртібімен-қағаз жеткізгіште, оның ішінде «Азаматтарға арналған үкімет» мемлекеттік корпорациясы арқылы;
- пошта арқылы хабарламасы бар тапсырыс хатпен-қағаз тасығышта;
- ақпаратты компьютерлік өңдеуге мүмкіндік беретін электрондық нысанда.
Жеке табыс салығы бойынша декларация нысанымен, сондай-ақ оны толтыру қағидаларымен Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігі Мемлекеттік кірістер комитетінің http://kgd.gov.kz интернет-ресурсында -«салық есептілігі нысандары» «заңнама» бөлімінде танысуға болады.