Салық төлеуші (салық агенті) ұсынған салық есептілігін, уәкілетті мемлекеттік органдардың мәліметтерін, сондай-ақ салық төлеушінің қызметі туралы басқа да құжаттар мен мәліметтерді зерделеу және талдау негізінде салық органдары жүзеге асыратын бақылау камералдық бақылау болып табылады.
Камералдық бақылау тәуекелдерді басқару жүйесінің құрамдас бөлігі болып табылады.
Камералдық бақылаудың мақсаты салық кодексінің 96-бабына сәйкес салық органдарында тіркеу есебіне қою және (немесе) салық есептілігін табыс ету және (немесе) салықтар мен бюджетке төлемдерді төлеу арқылы камералдық бақылау нәтижелері бойынша салық органдары анықтаған бұзушылықтарды салық төлеушіге дербес жою құқығын беру болып табылады.
Камералдық бақылау Салық кодексінің 48-бабында белгіленген ережелер ескеріле отырып, талап қою мерзімі ішінде жүзеге асырылады.
Камералдық бақылау нәтижелері бойынша салық органдары анықтаған бұзушылықтарды жою туралы хабарламаны орындауды салық төлеуші (салық агенті) ол тапсырылған (алынған) күннен кейінгі күннен бастап 30 жұмыс күні ішінде жүзеге асырады.
Егер түсіндіруде түсіндірмені ұсынған тұлғаның келіспеуіне негіз ретінде дәлелдемелерді растау ретінде құжаттар көрсетілсе, онда түсіндірмеде көрсетілген құжаттардың көшірмелері, салық есептілігінен басқа, міндетті түрде түсіндірмеге қоса беріледі.
Түсініктемені ұсыну арқылы хабарламаны орындау шеңберінде өзге құжаттарды ұсыну талап етілмейді.
Салық төлеушінің камералдық бақылау нәтижелері бойынша салық органдары анықтаған мынадай бұзушылықтар бойынша түсініктеме беруге құқығы жоқ ( Салық кодексінің 96-бабы 3-тармағы):
1.1. шот-фактура және (немесе) үзінді-көшірме бойынша әрекеті (әрекеттері) заңды күшіне енген сот актісімен жеке кәсіпкерлік субъектісі іс жүзінде жұмыстар орындалмай, қызметтер көрсетілмей, тауарлар тиеп-жөнелтілмей жасалған деп танылған өзге де құжат негізінде;
1.2. заңды күшіне енген сот шешімі негізінде жарамсыз деп танылған мәмілелер бойынша;
3.1. заңды күшіне енген сот шешімі негізінде тіркелуі жарамсыз деп танылған заңды тұлғалармен және (немесе) дара кәсіпкерлермен мәмілелер (операциялар) бойынша;
3.2. заңды күшіне енген сот шешімі негізінде қайта тіркелуі жарамсыз деп танылған заңды тұлғалармен жасалған мәмілелер (операциялар) бойынша.
Хабарлама орындалмаған деп танылған жағдайда салық органы камералдық бақылау нәтижелері бойынша хабарламаны орындалмаған деп тану туралы шешім (бұдан әрі-шешім) шығарады. Салық органы шығарған шешім салық төлеушіге (салық агентіне) пошта арқылы, электрондық тәсілмен жіберіледі.
Салық төлеушінің (салық агентінің) шешімге шағым жасауы ол жоғары тұрған салық органына және (немесе) уәкілетті органға немесе сотқа тапсырылған (алынған) күннен бастап 5 жұмыс күні ішінде жүргізіледі ( Салық кодексінің 96-бабының 4-1-тармағы).
Бұл ретте салық төлеуші (салық агенті) шағымның көшірмесін шешімді жіберген салық органына жіберуге тиіс.
Шағымдану мерзімін дәлелді себеппен өткізіп алған жағдайда, шағым беруші салық төлеушінің (салық агентінің) өтінішхаты бойынша бұл мерзімді салық органы және (немесе) шағымды қарайтын уәкілетті орган қалпына келтіреді.
Шағымды қарайтын салық органы шағым берудің өткізіп алған мерзімін қалпына келтіру мақсатында шешім жіберілген жеке тұлғаның, сондай-ақ салық төлеушінің (салық агентінің) басшысының және (немесе) бас бухгалтерінің (ол болған кезде) еңбекке уақытша қабілетсіздігі дәлелді себеп ретінде танылады.
Бұл ретте салық төлеуші (салық агенті) шағым берудің өткізіп алған мерзімін қалпына келтіру туралы өтінішхатқа тұлғалардың еңбекке уақытша жарамсыздық кезеңін растайтын құжатты және осындай салық төлеушінің (салық агентінің) ұйымдық құрылымын белгілейтін құжатты қоса беруге тиіс.
Салық төлеушінің (салық агентінің) шағым берудің өткізіп алған мерзімін қалпына келтіру туралы өтінішхатын салық төлеуші (салық агенті) шағым мен өтінішхатты тұлғалардың еңбекке уақытша қабілетсіздігі кезеңі аяқталған күннен бастап он жұмыс күнінен кешіктірмей берген жағдайда, салық органы және (немесе) шағымды қарайтын уәкілетті орган қанағаттандырады.
Салық төлеушінің (салық агентінің) банк шоттары бойынша шығыс операцияларын тоқтата тұру ол шешімге шағым берген кезде жүзеге асырылмайды:
Камералдық бақылау нәтижелері бойынша салық органдары анықтаған бұзушылықтарды жою туралы хабарламаға жоғары тұрған салық органына және (немесе) уәкілетті органға немесе сотқа шағым берілген кезде камералдық бақылау нәтижелері бойынша салық органдары анықтаған бұзушылықтарды жою туралы хабарламаны орындау мерзімінің өтуі тоқтатыла тұрады:
Бұл ретте лауазымды адамдардың әрекеттеріне (әрекетсіздігіне) сотқа шағым берілген жағдайларда салық төлеуші заңды күшіне енген сот шешімі негізінде тіркелуі (қайта тіркелуі) жарамсыз деп танылған заңды тұлғадан және (немесе) дара кәсіпкерден тауарларды, жұмыстарды, көрсетілетін қызметтерді іс жүзінде алғанын дәлелдеуге құқылы.
Талап қою мерзімі камералдық бақылау нәтижелері бойынша анықталған, талап қою мерзімі өткенге дейін жіберілген және тапсырылған бұзушылықтарды жою туралы хабарлама орындалғанға дейін ұзартылады ( пп. Салық кодексінің 48-бабы 9-тармағы).
Камералдық бақылау нәтижелері бойынша салық органдары анықтаған бұзушылықтарды жою туралы хабарламаны белгіленген мерзімде орындамау Салық кодексінің 118-бабына сәйкес салық төлеушінің банк шоттары бойынша шығыс операцияларын тоқтата тұруға әкеп соғады.
Салық төлеушінің мемлекеттік кірістер органдары мен олардың лауазымды тұлғаларының заңды талаптарын орындамауы "әкімшілік құқық бұзушылықтар туралы"ҚР Кодексінің 288-бабына сәйкес әкімшілік жауаптылыққа әкеп соғады.