2025 жылғы 18 шілдедегі Қазақстан Республикасының жаңа Салық кодексі (бұдан әрі - Салық кодексі) 2026 жылғы 1 қаңтардан бастап күшіне енді. Оған салық органдарының салыстырмалы бақылауына қатысты жаңа бөлім кіреді.
Салық кодексінің 141-бабына сәйкес, салыстырмалы бақылау - салық органы салық төлеуші берген электрондық шот-фактураларды келесі деректермен салыстыру арқылы жүзеге асыратын қызмет:
1) оны жеткізушілер берген электрондық шот-фактуралар;
2) салық есептілігі;
3) салық төлеушінің қызметі туралы, оның ішінде салық салынатын объектілер және/немесе салық салуға байланысты объектілер туралы басқа уәкілетті мемлекеттік органдардан алынған ақпарат;
4) екінші деңгейлі банктерден банк шоттары бойынша ақпарат.
Салыстырмалы бақылауды салық органы тауарларды сату, жұмыстарды орындау және қызметтерді көрсету бойынша мәмілелердің нақты аяқталғанын анықтау үшін жүргізеді.
Салыстырмалы бақылау ескіру мерзімі ішінде берілген электрондық шот-фактураларды пайдалану арқылы жүзеге асырылады.
Салық кодексінің 142-бабына сәйкес, салыстырмалы бақылау нәтижелері бойынша, егер салық органы олардың нақты аяқталғанына күмәнданатын тауарларды сату, жұмыстарды орындау немесе қызметтерді көрсету бойынша мәмілелер анықталса, мұндай мәмілелерді жасаған салық төлеушіге тауарларды сату, жұмыстарды орындау немесе қызметтерді көрсету бойынша мәміленің нақты аяқталғанын растайтын хабарлама (бұдан әрі осы баптың мақсаттары үшін «хабарлама») беріледі.
Салық төлеуші хабарламаны келесі жағдайларда орындайды:
1) хабарламада көрсетілген электрондық шот-фактураларға негізделген нақты операциялардың болмауына осындай электрондық шот-фактураларды кері қайтарып алу және олардың кері қайтарып алу себебін түсіндіру арқылы келіседі;
2) хабарламада көрсетілген электрондық шот-фактураларға негізделген нақты операциялардың болмауына келіспейді, нақты операцияларды растайтын негіздемесі бар түсініктеме береді, мәмілелер (мәмілелер) және/немесе тауарлардың шығу тегі туралы құжаттардың көшірмелерін, сондай-ақ жұмыстың нақты орындалуын немесе қызметтерді көрсетуді растайтын кез келген басқа құжаттарды міндетті түрде қоса береді (бұдан әрі осы баптың мақсаттары үшін түсіндірме).
Бұл жағдайда түсініктеме кез келген нысанда ұсынылады және келесі ақпаратты қамтуы тиіс:
1) салық төлеушінің және хабарламаны ұсынған салық органының сәйкестендіру ақпараты;
2) хабарламаның нөмірі мен күні;
3) Салық кодексінің 142-бабының 2-тармағының 2) тармақшасына сәйкес келіспеушіліктің негіздемесі. Салық төлеуші түсініктемеге өз дәлелдерін растайтын құжаттардың көшірмелерін қоса беруге құқылы.
Салық органы хабарламада көрсетілген бұзушылықтарға қатысы жоқ құжаттарды сұрай алмайтынын ескеріңіз.
Егер берілген түсініктеме тауарлардың шығу тегін, жұмыстың нақты орындалуын немесе хабарламада көрсетілген электрондық шот-фактуралар бойынша қызмет көрсетуді растамаса, хабарлама орындалмаған болып саналады. Осыған байланысты салық органы түсініктемені алғаннан кейін он жұмыс күні ішінде хабарламаны орындалмаған деп тану туралы шешім шығарады.
Хабарламаны орындалмаған деп тану туралы шешім (бұдан әрі - шешім) салық төлеушіге ол шығарылғаннан кейін екі жұмыс күні ішінде ұсынылады.
Салық органы шешім қабылданғаннан кейін бір жұмыс күні ішінде электрондық шот-фактураларды беруді тоқтата тұрады.
Егер салық төлеуші хабарламаны орындамаса, салық органы хабарлама мерзімі аяқталғаннан кейінгі бір жұмыс күні ішінде Салық кодексінің 86-бабының 2-тармағының 4-тармақшасына сәйкес салық төлеушінің банк шоттары бойынша шығыс операцияларын тоқтата тұру туралы бұйрық шығарады.
Салық кодексінің 88-бабының 1-тармағына сәйкес электрондық шот-фактураларды беру тоқтатыла тұрады.
Электрондық шот-фактураларын беруі тоқтатылған салық төлеушілер туралы ақпарат уәкілетті органның (ҚР Қаржы министрлігінің Мемлекеттік кіріс комитеті) веб-сайтында электрондық шот-фактураларды тоқтата тұру туралы шешім қабылданған күннен бастап бір жұмыс күні ішінде жарияланады.
Бұл ақпарат жалпыға қолжетімді екенін және Мемлекеттік кірістер қызметтері порталының Қызметтер бөлімінде - Сенімсіз салық төлеушілерді іздеу қойындысында - Сенімсіз салық төлеушілердің тізімі бөлімінде жарияланғанын ескеріңіз.