Электрондық декларациялауды енгізумен Кедендік бақылау тәуекелдерді басқару жүйесінің негізінде жүзеге асырылады. Бұл тауарларға қатысты шешім қабылдауға адами фактордың ықпалын барынша азайтуға мүмкіндік берді және кедендік ресімдеу мен кедендік бақылау процестерін жеделдетуге ықпал етеді.
тәуекелдерді басқару жүйесі тәуекелді азайтуға бағытталған:
тауардың кедендік құнын төмендету көрсеткіші
декларацияламау немесе дұрыс емес декларациялау әдісі
рәсімдерге орналастыру шарттарын сақтамау
тыйым салулар мен шектеулерді сақтамау
демпингке қарсы баждарды төлемеген жағдайда
зияткерлік меншік құқықтарын бұзу
Кеден заңнамасында мынадай ережелер көзделген
Кедендік бақылау үшін объектілерді іріктеу қағидаты. Кедендік бақылау кезінде тәуекелдерді басқару жүйесі пайдаланылады
- Тәуекелдерді басқару процесінің тәртібін уәкілетті орган айқындайды.
Профильдер мен тәуекел индикаторларындағы ақпарат құпия болып табылады:
1) қылмыстық және (немесе) әкімшілік жауаптылыққа тарту фактісі негізінде жүзеге асырылады;
2) кедендік төлемдер мен салықтар бойынша берешектің болуы.
Кедендік операцияларды жасайтын тұлғаларды санаттау оларды тәуекелдің төмен, орташа немесе жоғары деңгейі санаттарына жатқызу жолымен жүргізіледі.
Тәуекелдерді барынша азайту жөніндегі шараларды саралап қолдану мақсатында кедендік операцияларды жасайтын тұлғаларды санаттау оларды тәуекелдің төмен, орташа немесе жоғары деңгейінің санаттарына жатқызу жолымен жүзеге асырылады.
Тәуекелдің төмен деңгейінің санатына санаттау нәтижесінде ең жоғары баллдан 35% - дан кем балл жинаған уәкілетті экономикалық оператор (УЭО), ірі салық төлеушілер, отандық тауар өндірушілер, инвесторлар және сыртқы экономикалық қызметке (СЭҚ) қатысушылар жатады.
Тәуекелдің жоғары деңгейінің санатына санаттау нәтижесінде ең жоғары баллдан 85% - дан астам балл жинаған СЭҚБ жатады.
Тәуекелдің орташа деңгейі санатына төмен және жоғары тәуекел деңгейі санатына түспеген барлық қалған СЭҚҚ жатады.
СЭҚ-ты санаттарға бөлу автоматты режимде жүргізіледі. Деректерге зияткерлік талдау жүргізіледі
Кеден органдарының тәуекелдерді басқару процесі мыналарды қамтиды:
1) тауарлар шығарылғанға дейін де, шығарылғаннан кейін де жүргізілген кедендік операциялар мен кедендік бақылау нәтижелері жасалған кедендік бақылау объектілері туралы ақпаратты жинау және өңдеу;
2) тәуекелді бағалау;
3) тәуекел индикаторының сипаттамасы;
4) тәуекелдерді азайту жөніндегі шараларды және оларды қолдану тәртібін айқындау;
5) тәуекелдер бейіндерін әзірлеуді және бекітуді қамтиды;
6) Кедендік бақылау объектілерін таңдау;
7) тәуекелдерді азайту жөніндегі шараларды қолдану;
8) тәуекелдерді азайту бойынша шараларды қолдану нәтижелерін талдау және бақылау;
9) осы тармақта көрсетілген іс-шаралардың тиімділігін бағалауды қамтуға тиіс.