Бүгінгі таңда барлық елдерге тән проблемалардың бірі сыбайлас жемқорлық болып табылады.
Сыбайлас жемқорлық қоғам өмірінің барлық салаларына енеді және әртүрлі түрлер мен формаларда көрінеді.
Сондықтан Қазақстандағы сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес мемлекеттік-саяси деңгейге қойылған және ел басшылығының ерекше бақылауында.
Бұл ретте, мемлекеттік кірістер органдарында сыбайлас жемқорлықтың алдын алу және күрес ерекше назар аударуды талап ететін басым міндеттердің бірі ретінде айқындалған.
Салық және кеден қызметі қызметкерлерінің қатарындағы сыбайлас жемқорлық деңгейі мемлекеттік органдардың имиджіне неғұрлым теріс әсер етеді, өйткені Мемлекеттік кірістер органдарының қызметі қарапайым азаматтан бастап ірі кәсіпорындарға дейінгі халықтың барлық топтарының экономикалық мүдделерімен тікелей байланысты.
Мемлекеттік кірістер органдары жүйесіндегі сыбайлас жемқорлық салық төлеушілердің сеніміне нұқсан келтіреді, экономиканың тұрақты дамуына қауіп төндіреді, мемлекеттің экономикалық және ұлттық қауіпсіздігіне зиян келтіреді.
Осыған байланысты, бүгінгі күні Мемлекеттік кірістер органдарындағы сыбайлас жемқорлық көріністерімен күрес жүйелі және кешенді сипатқа ие, сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл бойынша тұрақты жоспарлы жұмыс жүргізілуде.
Салық төлеушілердің мемлекеттік кірістер органдарының қызметкерлерімен жеке байланысын болдырмау мақсатында әкімшілендірудің негізгі режимдері автоматтандырылды.
Мәселен, экспортталатын және импортталатын тауарларды декларациялау "Астана-1"ақпараттық жүйесі арқылы қашықтықтан режимде электрондық тәсілмен жүргізіледі. Сондай-ақ, Кедендік бақылау бойынша бірқатар шаралар орталықтандырылды және автоматтандырылды.
Салықтық әкімшілендіру шеңберінде цифрландыру шеңберінде "e-Salyq Azamat" веб-қосымшасы әзірленді, ол азаматтарға үйден шықпай-ақ және салық органдарына бармай-ақ салық төлеуге, салықтық берешектің болуы немесе болмауы туралы және т. б. мәліметтерді алуға мүмкіндік береді.
Салық төлеушілер мен сыртқы экономикалық қызметке қатысушыларға көрсетілетін қызметтердің сапасын жетілдіру және жақсарту жөнінде шаралар кешені қабылданды.
Санитарлық-карантиндік талаптарды сақтай отырып, сыбайлас жемқорлыққа мүлдем төзбеушілікті тәрбиелеу мақсатында Сыбайлас жемқорлыққа қарсы тақырып бойынша онлайн-кездесулер, семинарлар, сабақтар өткізіледі.
Сондай-ақ, заңнамадағы қайшылықтарды, сондай-ақ ұйымдастырушылық қызметтегі сыбайлас жемқорлық тәуекелдерін анықтау үшін сыбайлас жемқорлық тәуекелдеріне ішкі талдау жүйелі түрде жүргізіледі, онда әзірленген ұсыныстар жоғары тұрған органға қарауға жіберіледі.
Осылайша, мемлекеттік кірістер органдарының қатарында сыбайлас жемқорлықтың алдын алу және оған жол бермеу мәселелері тұрақты бақылауда.
Бұл ретте, мемлекет сыбайлас жемқорлық құқық бұзушылықтар үшін жауапкершілікті күшейту жөнінде бірқатар шаралар қабылдады..
Мысалы, сотталған сыбайлас жемқорлыққа шартты түрде мерзімінен бұрын босатуды қолдануға тыйым салынды, олардың жазасын өтеу шарттары күшейтілді және т. б.
Сонымен қатар, салық төлеушілердің өздері Мемлекеттік кірістер органдарында сыбайлас жемқорлықтың бастапқы көзі болып табылатын жағдайлар сирек емес.
Белгілі болғандай, экономикалық мүдделерді ескере отырып, салық салудан заңсыз босату немесе салық төлеушінің пайдасына қандай да бір мәселені шешу, көбінесе заңсыз сыйақы мен пара беру арқылы заңсыз шешім қабылдауға итермелейтін жосықсыз кәсіпкерлердің өздері қызықтырады.
Бұл жағдайда Мемлекеттік кірістер органдары салық төлеушілерге пара мен сыйақы бергені үшін қылмыстық және әкімшілік жауапкершілік туралы тұрақты түрде хабарлайтынын атап өткен жөн.
Бұл ретте, Қазақстан Республикасының 19.12.2020 жылғы Заңымен пара бергені үшін Санкциялар қатаңдатылғанын атап өткен жөн. Мәселен, Қазақстан Республикасы Қылмыстық кодексінің 367 – бабына сәйкес, ҚК-нің 367-бабының бірінші бөлігі бойынша ең жоғарғы жаза 3 жастан 5 жасқа дейін, осы баптың екінші бөлігі бойынша (айтарлықтай мөлшерде пара беру) - 5 жастан 7 жасқа дейін ұлғайтылды.
Бұдан басқа, пара бергені үшін айыппұл мөлшері ұлғайтылды, онда айыппұлдың ең аз мөлшері пара сомасының 10 еселенгеннен 20 еселенгенге дейін, ал ең жоғары айыппұл пара сомасының 50 еселенгеннен 60 еселенгенге дейін ұлғайды.
Жоғарыда баяндалғанды ескере отырып, Мемлекеттік кіріс органдарының барлық қызметкерлерін, азаматтар мен салық төлеушілерді сыбайлас жемқорлыққа қарсы күресте белсенді ұстаным танытуға және олардың пайда болуына жол бермеуге шақырамыз, сол арқылы бюджетке салық түсімдерінің өсуін қамтамасыз етеміз, бұл өз кезегінде әлемдік ауқымдағы пандемия жағдайында біздің мемлекетіміздің экономикалық дамуына әсер етеді.