Камералдық бақылау — салық төлеушіге бармай-ақ, мемлекеттік кірістер органдары жүзеге асыратын қашықтықтан салықтық әкімшілендірудің негізгі нысандарының бірі.
Осы бақылаудың басты мақсаты — салық төлеушілерге жіберілген бұзушылықтарды өз бетінше жою, салықтарды дұрыс есептеу және әкімшілік жауаптылыққа жеткізбеу болып табылады.
Камералдық бақылауды жүргізу тәртібі
- Деректерді автоматтандырылған түрде салыстыру: Бақылау салық есептілігін, электрондық шот-фактураларды (ЭШФ), сондай-ақ басқа да мемлекеттік органдардың ақпараттық жүйелерінен алынған мәліметтерді талдау арқылы жүзеге асырылады.
- Жүргізу кезеңі: Тексеру салық төлеуші есептілікті тапсырғаннан кейін, өткен салық кезеңдері үшін жүргізіледі.
- Талап қою мерзімі: Рәсім тиісті кезең бойынша заңнамада белгіленген талап қою мерзімі шегінде ғана қатаң түрде жүргізіледі.
Хабарламаны алған кездегі салық төлеушінің іс-әрекеті
Егер автоматтандырылған талдау барысында сәйкессіздіктер анықталса, салық төлеушінің мекенжайына Бұзушылықтарды жою туралы хабарлама жіберіледі. Заңнамада оны орындаудың екі нұсқасы көзделген:
- Анықталған сәйкессіздіктермен келіскен жағдайда:
Салық төлеуші түзетулері бар қосымша салық есептілігін ұсынады, тиесілі салықтар мен есептелген өсімді (өсімпұлды) төлейді, содан кейін деректер жүйеде көрсетіледі.
- Анықталған сәйкессіздіктермен келіспеген жағдайда:
Салық төлеуші мемлекеттік кірістер органына негізделген түсіндірме ұсынады. Оған оның ұстанымы мен мәлімделген көрсеткіштерінің негізділігін растайтын құжаттар міндетті түрде қоса беріледі.
Ескертпе: Мемлекеттік кірістер органдары хабарламада анықталған сәйкессіздіктерге тікелей қатысы жоқ құжаттарды талап етуге құқылы емес.
Түсіндірме қабылданбайтын жағдайлар
Егер бұзушылықтар төмендегі жағдайлармен байланысты болса, салық төлеушінің түсіндірмесі хабарламаны орындау ретінде танылмайды:
- Сот тәртібімен жарамсыз деп танылған мәмілелермен.
- Нақты жұмыстар орындалмаған, қызметтер көрсетілмеген немесе тауарлар жеткізілмеген операциялармен (жалған немесе көрінеу мәмілелер).
Хабарламаны белгіленген мерзімде орындамаудың салдары
Камералдық бақылау хабарламасын елеусіз қалдыру мемлекет тарапынан мәжбүрлеу сипатындағы шараларды қолдануға әкеп соғады:
- Шоттар бойынша шектеу қою: Салық төлеушінің банктік шоттары бойынша шығыс операцияларын тоқтату.
- Ресурстарды бұғаттау: Интернет-ресурстарға қолжетімділікті шектеу (шетелдік компанияларға қатысты қолданылады).
- ЭШФ жазып беруді тоқтату: Электрондық шот-фактураларды жазып беру мүмкіндігін тоқтату, бұл бұдан былайғы коммерциялық қызметті жүргізуді мүмкін емес етеді.