Егер жеке тұлға пәтерді басқа жеке тұлғаға сыйға тартса, сыйға тартылған пәтерді алушы жеке табыс салығын төлеуі керек пе?
Жауап
Жеке тұлғаның басқа жеке тұлғадан тегін алған, соның ішінде сыйлықтар мен мұрагерлік арқылы алған мүлік, соның ішінде жұмыстар мен қызметтер салық салу мақсатында жеке табыс болып саналмайды және сондықтан жеке табыс салығын төлеуді талап етпейді.
Дегенмен, бұл ереже жеке кәсіпкер алған және бизнес мақсатында пайдалануға арналған мүлікке қолданылмайды.
Егер екі жылдан аз уақыт бойы иеленген сыйға тартылған пәтер 2026 жылы сатылса, жеке табыс салығы қолданыла ма?
Жауап
Жеке тұлғаның екі жылдан аз уақыт бойы иеленген сыйға тартылған пәтерді сатудан алған құн өсімін сату бағасы мен мүліктің бағаланған құны арасындағы оң айырмашылық ретінде анықтауға болады.
Бұл жағдайда бағаланған құн - сатылған (берілген) мүлікке меншік құқығы пайда болған жылдың 1 қаңтарындағы жағдай бойынша Мемлекеттік корпорация мүлік салығы мақсатында анықтаған мүлік құны.
Мүлік 2026 жылдың 1 қаңтарына дейін тегін алынған және 2026 жылдың 1 қаңтарынан кейін сатылған жағдайлар ерекшелік болып табылады. Мүлікті бір жылдан аз мерзімге иелену мерзімі қолданылады.
Сыйға берілген пәтерді сатқан кезде капиталдық өсім қалай анықталады? Сатып алу құны қандай?
Жауап
Тегін алынған мүлікті сатқан кезде капиталдық өсім мүлікті сату құны бойынша анықталады, себебі бұл жағдайда сатып алу құны болмайды.
Дегенмен, Салық кодексінде сатып алу құнының орнына келесілер қолданылуы мүмкін кейбір жағдайлар көзделген:
1) бұрын тегін алынған мүлік түріндегі табысқа енгізілген құн – тегін алынған мүліктің құны жеке кәсіпкердің салық салынатын табысына немесе жеке тұлғаның салық салынатын табысына енгізілген жағдайларда;
2) нарықтық құн – мұрагерлік немесе қайырымдылық арқылы алынған мүлікті сату (беру) жағдайында;
3) есептелген құн – жеке мүлік салығына жататын мүлікті сату (беру) жағдайында;
4) кадастрлық (бағалау) құны – жер учаскесін сату (беру) жағдайында;
5) нөлдік құн – барлық басқа жағдайларда.
Бұл жағдайда нарықтық құн – бұл сатылатын (берілетін) мүліктің меншік құқығы пайда болған күндегі нарықтық құны, ол бағалаушы мен салық төлеуші арасындағы келісім бойынша Қазақстан Республикасының бағалау қызметі туралы заңнамасына сәйкес жүргізілген бағалау есебінде анықталады. Бағалау құны – сатылған (берілген) мүлікке меншік құқығы пайда болған жылдың 1 қаңтарындағы Мемлекеттік корпорация мүлік салығын есептеу үшін анықталған мүліктің құны. Кадастрлық (бағалау) құн – бұл мемлекеттік жер кадастрын жүргізетін Мемлекеттік корпорация анықтаған кадастрлық (бағалау) құн.