Жаңа Салық кодексі (ҚР 2025 жылғы 18 шілдедегі № 214VIII ҚРЗ кодексі) 2026 жылғы 1 қаңтардан бастап күшіне енді Салық реформасы аясында 2026 жылдың 1 қаңтарынан бастап күшіне енетін өзгерістер салықтық тексерулерге әсер етті, атап айтқанда: салықтық тексерулер түрлерге бөлінбей жүргізіледі Тексерулердің бұрынғы жоспарлы және жоспардан тыс болып бөлінуі алынып тасталады Тексерулерді тағайындау бұрын Қазақстан Республикасы Бас прокуратурасының сайтында орналастырылған жария тізімдерді жарияламай, жаңа регламенттелген рәсімдер бойынша жүзеге асырылатын болады Бұл процесті мақсатты және жүйелік етеді тексерулердің негіздері жалпыланған және қысқартылған; ұзарту кезінде салықтық тексеру мерзімдері қысқартылды: 10 жұмыс күнінеқұрылымдық бөлімшелері жоқ заңды тұлғалар мен жеке кәсіпкерлер үшін, 20 жұмыс күні ішінде-құрылымдық бөлімшелері бар заңды тұлғалар үшін; салықтық тексеру аяқталғанға дейін талап қою мерзімін ұзарту регламенттелген; нұсқаманы қоспағанда салықтық тексеру құжаттарын вебпортал арқылы электрондық тәсілмен тапсыру регламенттелген; салық төлеушінің нұсқамаға шағымдану кезеңінде салықтық тексеруді тоқтата тұру алынып тасталды; салық жүктемесінің коэффициенті тиісті қызмет түрі бойынша және қызметті жүзеге асыру өңірін ескере отырып, салық жүктемесі коэффициентінің жоғарғы көрсеткішінің кемінде 90 пайызын құрайтын салық төлеушілерге қатысты кешенді салықтық тексерулер жүргізу құқығы шектелген Ерекшеліктер келесі жағдайларда қарастырылған: салық төлеушінің өтініштері; Қазақстан Республикасының қылмыстық іс жүргізу кодексінде көзделген негіздер; прокуратура органдарының талаптары; шағын және шағын кәсіпкерлік субъектілеріне тексеру жүргізу кезінде құжаттарды ұсыну туралы талапты екі есеге дейін тапсыру шектелген; құжаттарды ұсыну туралы талапты орындау мерзімі 10 жұмыс күніне дейін қысқартылды 2026 жылдан бастап компанияның салық жүктемесі аймақ бойынша салалық максимумның 90% немесе одан көп болса кешенді салықтық тексерулер жүргізілмейді Тексеру тек үш жағдайда ғана мүмкін болады: салық төлеушінің өтініші бойынша; Қазақстан Республикасының қылмыстық іс жүргізу заңнамасында көзделген негіздер бойынша; прокуратура органдарының талабы бойынша ҚР Салық кодексінің 153 және 158-баптарын іске асыру мақсатында 2025 жылғы 31 қазандағы № 659 бұйрықпен салық органының салықтық тексеру жүргізу туралы шешім қабылдау қағидалары мен негіздері сондай-ақ салық төлеушінің тіркеу деректерінде көрсетілген орналасқан жері бойынша және (немесе) салық салу объектісінің орналасқан жері бойынша салық органының хронометраждық тексеру жүргізу туралы шешім шығару қағидалары бекітілді және (немесе) салық салуға байланысты объект
Егер азамат қаржылық қиындықтарға тап болып, өз қарыздарын уақытылы өтей алмайтын жағдайда, Қазақстан Республикасының заңнамасында төлем қабілеттілігін қалпына келтіру рәсімі көзделген.
Бұл борышкерге қандай мүмкіндік береді?
Тұрақты табысы бар азамат сотқа жүгініп, қарыздарын 5 жылға дейінгі мерзімде өтеу жоспарын ұсына алады. Бұл қарыздарды кезең-кезеңімен өтеуге және банкрот мәртебесін алмауға мүмкіндік береді.
Кредиторлар тізілімі дегеніміз не?
Бұл – борышкердің қарызы бар барлық кредиторлар енгізілетін ресми тізім. Онда берешек сомасы мен оның туындау негіздері көрсетіледі.
Неліктен бұл маңызды?
Тек талаптары кредиторлар тізіліміне енгізілген кредиторлар ғана рәсімге қатысып, өз талаптарының заңнамада белгіленген тәртіппен қанағаттандырылуына үміт арта алады.
Кредитор не істеуі керек?
Кредитор өз талабын белгіленген мерзімде мәлімдеп, қарыздың бар екенін растайтын құжаттарды ұсынуы қажет.
Төлем қабілеттілігін қалпына келтіру және банкроттық рәсімдері борышкерлер мен кредиторлардың құқықтары мен мүдделерінің теңгерімін сақтауға, сондай-ақ берешекті заңды жолмен реттеуге бағытталған.
🔰Борыш жүктемесінен арылудың тетіктерінің бірі – соттан тыс банкроттық рәсімі болып табылады, оның жүргізілу мерзімі 6 (алты) айды құрайды («Қазақстан Республикасы азаматтарының төлем қабілеттілігін қалпына келтіру және банкроттығы туралы» Қазақстан Республикасы Заңы).
🔹2026 жылғы 16 қаңтарда (2026 жылғы 19 наурыздан бастап қолданысқа енгізіледі) азаматтардың жекелеген санаттары үшін аталған мерзімді қысқартуды көздейтін түзетулерге қол қойылды.
Атап айтқанда, 2026 жылғы 19 наурыздан бастап жиынтық берешегі 1 600 АЕК-тен (6 млн. 920 мың теңге) аспайтын және міндеттемелерін орындамау мерзімі 5 (бес) жылдан асатын азаматтарға қатысты соттан тыс банкроттық рәсімі 1 (бір) ай мерзімде жүргізіледі.
🔹Аталған өзгерістер соттан тыс банкроттық рәсімін оңтайландыруға бағытталған кезекті қадам болып табылады және мемлекеттік аппараттың қоғам сұраныстарына жауап беруіндегі ашықтығы мен икемділігін көрсетеді.
Қызылорда облысы бойынша Мемлекеттік кірістер департаменті хабарлайды, Қазақстан Республикасының Салық кодексі салықтар, төлемақылар және өсімпұлдарды төлеу бойынша кейінге қалдыру немесе бөліп төлеу арқылы салықтық міндеттемені орындау мерзімдерін өзгерту мүмкіндігін қарастырады. Бұл құралдар уақытша қаржылық қиындықтарға тап болған салық төлеушілерге көмектеседі, егер берілген мерзім ішінде төлеу мүмкіндігі пайда болатынына негіз болса.
Айырмашылығы неде?
Кейінге қалдыру — бұл барлық берешек сомасын біржолғы өтеу үшін кейінгі күнді белгілеу арқылы төлеу мерзімін ауыстыру.
- Мерзімі: 6 айдан аспайды (деңгейлес мониторинг қатысушылары үшін 12 айға дейін).
- Төлеу тәртібі: мерзім ішінде төлемдер жүргізілмейді, барлық сома мерзім аяқталғаннан кейін бір төлеммен төленеді.
Бөліп төлеу — бұл тең үлестермен кезең-кезеңімен (ай сайын немесе тоқсан сайын) өтеу кестесін белгілеу арқылы төлеу мерзімін өзгерту.
- Мерзімі: 36 айдан аспайды (деңгейлес мониторинг қатысушылары және кепілсіз және банктік кепілдіксіз берілген жағдайларда 12 айға дейін).
- Төлеу тәртібі: төлемдер бірден басталады және бекітілген кестеге сәйкес тұрақты түрде енгізіледі.
Қандай жағдайларда беріледі?
Кейінге қалдыру немесе бөліп төлеу заңнамада көзделген негіздердің бірі болған жағдайда берілуі мүмкін, оның ішінде:
- еңсерілмейтін күш салдарынан залал келуі (табиғи, техногендік, әлеуметтік және өзге де сипаттағы төтенше жағдайлар);
- өндіріс және (немесе) тауарларды, жұмыстарды, қызметтерді өткізудің маусымдық сипаты;
- жеке кәсіпкер ретінде тіркелмеген жеке тұлғаның мүліктік жағдайы біржолғы төлеу мүмкіндігін жоққа шығаратын;
- соттың қарызды қайта құрылымдау рәсімін қолдану туралы шешімі;
- негізгі қызмет түрін экономиканың стратегиялық маңызы бар салаларына жатқызу және Салық кодексінде белгіленген өзге негіздер.
Мерзімдерді өзгерту көзден ұсталатын салықтарға, акциздерге, ЕАЭО мүше мемлекеттерден импортталатын тауарларға ҚҚС-қа, Ұлттық қорға түсетін төлемдерге және айыппұл сомаларына қолданылмайды.
Жаңартылған қағидалар
2026 жылғы 17 қазаннан бастап жаңартылған қағидалар қолданысқа енгізіледі (Қаржы министрінің 2026 жылғы 30 қыркүйектегі № 664 бұйрығы). Негізгі жаңалықтар:
- өтініштер 10 жұмыс күні ішінде қаралады;
- цифрлық күту парағы енгізілді: қателер немесе құжаттар пакетінің толық еместігі анықталған жағдайда өтініш алғашқы жүгіну күнін сақтай отырып қабылданады, егер кемшіліктер белгіленген мерзімде жойылса;
- берешек 1500 АЕК-ке дейін және белгіленген шарттар бір мезгілде сақталған жағдайда (қолданыстағы кейінге қалдыру/бөліп төлеудің болмауы, орындалмаған хабарламалардың болмауы, салық төлеушінің тіркелу мерзімі кемінде екі жыл және т.б.) кепілсіз және банктік кепілдіксіз алу мүмкіндігі сақталады.
Өтініш аумақтық мемлекеттік кірістер органына (оның ішінде egov.kz порталы немесе «Азаматтарға арналған үкімет» мемлекеттік корпорациясы арқылы) беріледі. Қызмет тегін көрсетіледі.
Маңғыстау облысы бойынша Мемлекеттік кірістер департаменті салық төлеушілерге уақытылы кеңес алуға және заңда көзделген тетіктерді пайдалануға ұсынады, берілген шарттар сақталған жағдайда қосымша өсімпұл сомаларын есептемей міндеттемелерді орындау үшін.
Бұл құралдар уақытша қаржылық қиындықтарға тап болған салық төлеушілерге көмектеседі, егер берілген мерзім ішінде төлеу мүмкіндігі пайда болатынына негіз болса.
Айырмашылығы неде?
Кейінге қалдыру — бұл барлық берешек сомасын біржолғы өтеу үшін кейінгі күнді белгілеу арқылы төлеу мерзімін ауыстыру.
- Мерзімі: 6 айдан аспайды (деңгейлес мониторинг қатысушылары үшін 12 айға дейін).
- Төлеу тәртібі: мерзім ішінде төлемдер жүргізілмейді, барлық сома мерзім аяқталғаннан кейін бір төлеммен төленеді.
Бөліп төлеу — бұл тең үлестермен кезең-кезеңімен (ай сайын немесе тоқсан сайын) өтеу кестесін белгілеу арқылы төлеу мерзімін өзгерту.
- Мерзімі: 36 айдан аспайды (деңгейлес мониторинг қатысушылары және кепілсіз және банктік кепілдіксіз берілген жағдайларда 12 айға дейін).
- Төлеу тәртібі: төлемдер бірден басталады және бекітілген кестеге сәйкес тұрақты түрде енгізіледі.
Қандай жағдайларда беріледі?
Кейінге қалдыру немесе бөліп төлеу заңнамада көзделген негіздердің бірі болған жағдайда берілуі мүмкін, оның ішінде:
- еңсерілмейтін күш салдарынан залал келуі (табиғи, техногендік, әлеуметтік және өзге де сипаттағы төтенше жағдайлар);
- өндіріс және (немесе) тауарларды, жұмыстарды, қызметтерді өткізудің маусымдық сипаты;
- жеке кәсіпкер ретінде тіркелмеген жеке тұлғаның мүліктік жағдайы біржолғы төлеу мүмкіндігін жоққа шығаратын;
- соттың қарызды қайта құрылымдау рәсімін қолдану туралы шешімі;
- негізгі қызмет түрін экономиканың стратегиялық маңызы бар салаларына жатқызу және Салық кодексінде белгіленген өзге негіздер.
Мерзімдерді өзгерту көзден ұсталатын салықтарға, акциздерге, ЕАЭО мүше мемлекеттерден импортталатын тауарларға ҚҚС-қа, Ұлттық қорға түсетін төлемдерге және айыппұл сомаларына қолданылмайды.
Жаңартылған қағидалар
2026 жылғы 17 қазаннан бастап жаңартылған қағидалар қолданысқа енгізілді (Қаржы министрінің 2026 жылғы 30 қыркүйектегі № 664 бұйрығы). Негізгі жаңалықтар:
- өтініштер 10 жұмыс күні ішінде қаралады;
- цифрлық күту парағы енгізілді: қателер немесе құжаттар пакетінің толық еместігі анықталған жағдайда өтініш алғашқы жүгіну күнін сақтай отырып қабылданады, егер кемшіліктер белгіленген мерзімде жойылса;
- берешек 1500 АЕК-ке дейін және белгіленген шарттар бір мезгілде сақталған жағдайда (қолданыстағы кейінге қалдыру/бөліп төлеудің болмауы, орындалмаған хабарламалардың болмауы, салық төлеушінің тіркелу мерзімі кемінде екі жыл және т.б.) кепілсіз және банктік кепілдіксіз алу мүмкіндігі сақталады.
Өтініш аумақтық мемлекеттік кірістер органына (оның ішінде egov.kz порталы немесе «Азаматтарға арналған үкімет» мемлекеттік корпорациясы арқылы) беріледі. Қызмет тегін көрсетіледі.
Қызылорда облысы бойынша Мемлекеттік кірістер департаменті салық төлеушілерге уақытылы кеңес алуға және заңда көзделген тетіктерді пайдалануға ұсынады, берілген шарттар сақталған жағдайда қосымша өсімпұл сомаларын есептемей міндеттемелерді орындау үшін.
Құрметті салық төлеушілер!
Қазақстан Республикасы Әлеуметтік кодексінің 258-бабына сәйкес салық агенттері мен дара кәсіпкерлердің зейнетақы жарналарын, міндетті кәсіптік зейнетақы жарналарын, әлеуметтік аударымдарды және (немесе) өсімпұлдарды есептеу, ұстап қалу және уақтылы аудару жөніндегі міндеттемелерінің орындалуын бақылауды жүзеге асырады. Бұдан басқа, кірістер органдарының құзыретіне зиянды еңбек жағдайларында жұмыс істейтін қызметкерлерді анықтау, мамандықтардың тиісті тізбеге сәйкестігі немесе одан шығару, сондай-ақ жарналарды төлемеу жөніндегі іс-қимылдардың заңдылығын бағалау мәселелері кірмейді. Яғни, кірістер органдары зиянды еңбек жағдайларында және тізімге сәйкес жұмыс үшін ақы төлеуге міндетті және нақтыланған жағдайда ғана тиісті шараларды қолдана алады. Қазақстан Республикасы Әлеуметтік кодексінің 250-бабына және Еңбек кодексінің 192-бабына сәйкес ұйым қызметкерлерінің лауазымдарының бекітілген тізімге сәйкестігін өндірістік объектілерді аттестаттау нәтижелерін еңбек инспекциясы айқындайды. Осыған байланысты, міндетті кәсіптік зейнетақы жарналарын төлеуге қатысты мәселелер туындаған жағдайда, Азаматтарға алдымен жұмыс берушіге жүгіну ұсынылады. Мәселе шешілмеген жағдайда тұрғылықты жері бойынша еңбек инспекциясына жүгінуге болады.
Салық төлеушілердің бюджетке қателесіп немесе артық төленген салықтар мен төлемдер сомаларын қайтарып алуға құқығы бар.
1. Артық төленген сома дегеніміз не?
Бұл – белгіленген салық міндеттемесінен артық бюджетке төленген ақша сомасы.
Мысалы, 30 000 теңге салық төлеу қажет болғанымен, 50 000 теңге төленген. Артық төлем сомасы 20 000 теңгені құрайды.
2. Қателесіп төленген сома дегеніміз не?
Бұл – төлем жасау кезінде жіберілген қателіктер салдарынан аударылған ақша қаражаты.
Мысалы:
Бюджеттік сыныптама коды (БСК) қате көрсетілген;
Мемлекеттік кірістер органы қате таңдалған;
Төлем қайталап жүргізілген;
Төлем деректемелерінде қате жіберілген.
3. Ақша қаражатын қалай қайтаруға болады?
Ақша қаражатын қайтару үшін салық төлеуші Салық төлеушінің кабинеті (ИСНА) арқылы есепке жатқызуды және (немесе) қайтаруды жүргізуге арналған салықтық өтінішті ұсынуы қажет.
4. Қайтару мерзімі
Стандартты рәсім бойынша қайтару мерзімі 5 жұмыс күнін құрайды. Жекелеген жағдайларда ерекшеліктер көзделуі мүмкін.
5. Нені білу маңызды?
Салық берешегі болған жағдайда артық төленген сома заңнамада белгіленген тәртіппен тиісті міндеттемелерді өтеуге бағытталуы мүмкін.
Нормативтік негіз:
2026 жылғы 1 қаңтардан бастап қолданысқа енгізілген Қазақстан Республикасының Салық кодексі.
Қазақстан Республикасы Қаржы министрінің 2025 жылғы 28 қазандағы № 637 бұйрығы.
ҚызылордаоблысыбойыншаМемлекеттіккірістердепартаментісалықтөлеушілерменсыртқыэкономикалыққызметкеқатысушылардыКомитетмемлекеттіккірістерініңескіпорталы kgd.gov.kz жаңаплатформаларғакөшугебайланыстыжақынарадаөшірілетінітуралыхабарлайды
Ақпараттықбөліммемлекеттікоргандардыңинтернетресурстарыныңбірыңғайплатформасына (ЕПИРГО, gov.kz) көшіріледіСервистікбөлімжаңа portal.kgd.gov.kz порталындақолжетімді
Өзектіақпаратпенқызметтердіалуүшінжаңамекенжайлардыпайдаланудысұраймыз
Салықтық тексеру дегеніміз неҚоршаған ортаға эмиссиялар үшін төлемақы бойынша салық міндеттемесін жылжымалы көздерден ластаушы заттар эмиссиялары үшін төлем бойынша салық міндеттемесінен басқа орындауды қоспағанда салық органы жүзеге асыратын Қазақстан Республикасы Салық заңнамасы сондай-ақ орындалуын бақылау салық органдарына жүктелген Қазақстан Республикасының өзге де заңнамасы нормаларының орындалуын тексеру салықтық тексеру болып табылады
✍ Салықтың, бюджетке төленетін төлемнің (есепке жатқызуға жатпайтын салықтар мен бюджетке төленетін төлемді қоспағанда) және өсімпұлдың төленген және (немесе) артық төленген сомасын есепке жатқызуды салық органы ұлттық валютада:
🔸 салық төлеушінің салықтық өтінішінсіз;
🔸 салық төлеушінің салықтық өтініші негізінде жүргізеді.
♻ Салықтың, бюджетке төленетін төлем мен өсімпұлдың артық төленген сомасын есепке жатқызу салық төлеушінің салықтық өтінішінсіз мынадай реттілікпен:
🔸 артық төленген сома түзілген және төлеу мерзімі басталған салықтар мен бюджетке төленетін төлемдердің есептелген, есепке жазылған сомаларын төлеу;
🔸 артық төленген сома түзілген салық, бюджетке төленетін төлем түрі бойынша;
🔸 салықтардың, бюджетке төленетін төлемдердің өзге де түрлері бойынша бересіні өтеу;
🔸 осы тармақтың 2) тармақшасында көзделген реттілікпен салықтар, бюджетке төленетін төлемдер бойынша өсімпұлды өтеу;
🔸 осы тармақтың 2) тармақшасында көзделген реттілікпен салықтар, бюджетке төленетін төлемдер бойынша айыппұлды өтеу есебіне жүргізіледі.
🔰Сіз мемлекеттік тіркеу нөмірлік белгілері үшін мемлекеттік баж төледіңіз, бірақ нөмірлерді алған жоқсыз. Мұндай жағдайда төленген соманы қайтаруға болады.
‼️Не істеу керек?
1-қадам. Мемлекеттік баж төленген мемлекеттік органнан (мысалы, Полиция департаментінен) мемлекеттік қызметтің көрсетілмегені туралы растау құжатын алыңыз.
2-қадам. Қайтаруға арналған салықтық өтінішті келесі тәсілдердің бірімен беріңіз:
• «СТК» веб-қосымшасы арқылы;
• eGov.kz порталы арқылы;
• қағаз түрінде ЦОН арқылы.
3-қадам. Растаушы құжатты қоса тіркеңіз.
4-қадам. Қаражатты қайтаруға арналған банк шотының деректемелерін көрсетіңіз.
5-қадам. Өтінішке ЭЦҚ-мен қол қойып, оны мемлекеттік баж төленген жердегі МКО жолдаңыз.
Растау құжатын қандай органдар береді?
• сот органдары;
• ішкі істер органдары;
• әділет органдары;
• сыртқы істер органдары;
• жергілікті атқарушы органдар.
❗ Маңызды: мемлекеттік бажды қайтару МКО салықтық өтініш негізінде жүзеге асырылады.
⚠️ e-Otinish платформасы арқылы бұл қызмет көрсетілмейді.