Үш компонентті интеграцияланған жүйе
2019 жылдан бастап ҚР Салық кодексінде үш компонентті интеграцияланған жүйе (ҮИЖ) деген ұғым пайда болды. Жүйенің мәні бірыңғай ақпараттық платформа базасында онлайн БКМ, POS - терминал және тауарлар мен қызметтерді есепке алу жүйесін біріктіру болып табылады. ҮИЖ сату процесінің ашықтығын қамтамасыз етуі, есеп пен салық салуды автоматтандыруы тиіс.
Бұл ҮИЖ?
Есептік процестерді цифрландыруды және салық салуды дамыту мақсатында ҚР СК 2019 жылғы сәуірде 02.04.2019 жылғы № 241-VI Заңымен ҮИЖ (үш компонентті интеграцияланған жүйе) сияқты ұғымды бекіткен түзетулер енгізілді.
Пп сәйкес.ҚР СК 1-б. 1-т. 72-1 – ҮИЖ-интеграцияланған жүйе, оған мыналар кіреді
* онлайн БКМ;
* қолма-қол ақшасыз төлемдерді қабылдауға арналған құрылғы (мысалы, POS-терминал);
* тауарларды есепке алудың автоматтандырылған жүйесі (ERP жүйесі).
Немесе YIS жоғарыда аталған барлық компоненттерді алмастыратын бағдарламалық жасақтама бола алады.
Жүйенің барлық компоненттерінің өзара байланысы модульдердің әрқайсысы екіншісін қолданудың міндеттілігі мен дұрыстығын бақылайтын етіп құрылған. Мәселен, ERP жүйесінде жүргізілетін сату кезінде қоймадан тауарды есептен шығару рәсімі онлайн касса бойынша БКМ чегі қағылмайынша өтуі мүмкін емес.
Барлық үш модульден өткен Операция әдепкі бойынша бухгалтерлік есеп талаптарына, сондай-ақ заңнама талаптарына сәйкес келеді деп танылады.
Сондай-ақ, жүйеге салық есебін жүргізу функциясы және салық есептілігін қалыптастыру мүмкіндігі енгізілген.
Жүйе ЖК салық міндеттемелерін есепке алу және орындау рәсімдерін жеңілдету құралы ретінде ойластырылған. YIS мүмкіндіктері:
* қолма-қол ақшасыз төлемдерді қабылдау;
* ҚР ФДО-ға қосылу және оған есеп айырысулар туралы мәліметтерді беру;
* тауарлардың штрих-кодтарын оқу және ЭШФ АЖ-ға қосылу арқылы ЭШФ қалыптастыру;
* құжаттарды қалыптастыру;
* енгізілетін деректердің толықтығын бақылау;
* қойма және сауда жабдықтарымен жұмыс істеу мүмкіндігі.
Автоматтандыру процесін жеңілдетеді ЖК-мен көптеген міндеттерді және жасайды міндетті білу барлық ерекшеліктердің есепке алу: барлық абоненттік желіден тыс. Пайдаланушыға тауарларды есепке алу және қоймалық есепке алу, кассалық операцияларды есепке алу, салықтарды есептеу және т. б. механизмін автоматты түрде іске қосатын бірнеше қарапайым әрекеттерді орындау жеткілікті.
ҮИЖ қолдану немен реттеледі және оны кім қолдануға құқылы?
Қазақстандық кәсіпкерлердің ҮИЖ қолдану тәртібін реттейтін негізгі нормативтік құжаттар:
* 02.04.2019 ж. № 241-VI заң •
* ҚР Қаржы министрлігінің 02.09.2019 ж. №953 бұйрығы (31.03.2020 ж. түзетулермен).
Бұйрық реттейді:
* YIS талаптары;
* ҮИЖ орнату және қолдану ережелері.
Ережелер мен талаптар 26.09.2019 ж. бастап күшіне енді.
Ережеге сәйкес, жүйені жеке кәсіпкерлер патент және оңайлатылған декларация негізінде арнайы салық режимінде қолдана алады.
Жоғарыда аталған ЖК Кәсіпкерлік қызметінің барлық объектілері бойынша ҮИЖ қолдану қажет. Атап айтқанда, сауда операцияларын есепке алу және тауарларды салық мақсаттары үшін есепке алу.
ҮИЖ ҚР аумағында қолданылуы үшін ол:
ҮИЖ бірыңғай тізіліміне кіру (тізілімге енгізу бойынша міндет меншік иесіне (әзірлеушіге) жүктеледі);
* ҚР ҚМ МКК-да тіркелу (тіркеу бойынша міндет пайдаланушыға –ЖК оңайлатуға немесе ЖК-ға ЖК-ға жүктеледі);
Қалай тіркеу трехкомпонентной ықпалдастырылған жүйесін (ҮИЖ)
ҮИЖ есепке алуды Комитет олардың моделін ҮИЖ бірыңғай тізіліміне (бұдан әрі - Бірыңғай тізілім) енгізу арқылы жүзеге асырады.
Үш компонентті интеграцияланған жүйені орнату және қолдану қағидалары
Қағидалар патент және оңайлатылған декларация негізінде арнаулы салық режимдерін қолданатын дара кәсіпкерлерге - үш компонентті интеграцияланған жүйені (бұдан әрі - ҮИЖ) пайдаланушыларға қолданылады.
ҮИЖ орнату өнімнің техникалық құжаттамасында өндіруші сипаттаған жүйені орнату және баптау тәртібіне сәйкес жүзеге асырылады.
ҮИЖ ҮИЖ пайдаланушысының Кәсіпкерлік қызметінің барлық объектілері бойынша сауда, қызмет көрсету, Жұмыстарды орындау және тауарларды салық мақсатында есепке алу процестерін есепке алу үшін қолданылады.
ҮИЖ пайдалануды қамтамасыз ету үшін ҮИЖ пайдаланушылары ҮИЖ техникалық құжаттамасын басшылыққа алуы қажет.
Кәсіпкерлік қызметті жүзеге асыру кезінде пайдаланылатын ҮИЖ салық төлеушінің орналасқан жері бойынша Мемлекеттік кірістер органдарында тіркелуге жатады.
Салық органдарында ҮИЖ-ді қалай тіркеуге болады?
Есепке алу үшін ҮИЖ қолданар алдында пайдаланушы оны өзінің орналасқан жері бойынша ҚР ҚМ аумақтық МКБ-да тіркеуге міндетті. Ол үшін салықтық қамтамасыз ету қажет:
* өтініш (нысан 02.09.2019 ж. №953 бұйрыққа қоса берілген));
* өтінішке қосымша (егер объектілер біреуден көп болса);
* ҮИЖ техникалық құжаттамасы;
* YIS өндірушісінің паспорты;
* онлайн БКМ тіркеу карточкасы;
ҮИЖ пайдалану құқығын растайтын құжат (сатып алу немесе жалға алу шарты);
* ҮИЖ моделінің талаптарға сәйкес келетінін және ҮИЖ бірыңғай тізіліміне енгізілгенін растайтын ҮИЖ иесінің қорытындысы.
Пайдаланушылар үшін ҮИЖ қолданудың артықшылығы неде?
Пайдаланушылар үшін YIS орнату, әрине, қосымша шығындармен байланысты. Алайда, бұл шығындар жүйені қолданудың артықшылықтарымен өтеледі:
* есеп жүргізу тәртібін оңайлату;
* салықтарды есепке алу мен есептеудегі қателерді азайту, демек-салық қызметі тарапынан айыппұлдар тәуекелін азайту;
* салықтарды қосымша оңтайландыру қажеттілігінің болмауы;
* ҮИЖ пайдаланушылары үшін салықтық жеңілдіктерді қолдану мүмкіндігі.