Алып қоюлар тізбесі
Қазақстан 01.01.2015 ж.бастап Еуразиялық экономикалық одақтың (ЕАЭО) мүшесі болып табылады, оған қосымша Ресей, Беларусь, Армения және Қырғызстан кіреді.
2015 жылғы желтоқсанда Қазақстан Дүниежүзілік сауда ұйымына (ДСҰ) кірді, ол бойынша әкелу ставкасы ЕАЭО шеңберінде қолданылып жүрген баждардан төмен болатын бірқатар тауарлар ("алып қою тізбесі" деп аталатын) бойынша міндеттемелерді автоматты түрде өзіне алды.
Қазақстан үшін бұл импорттаушыларға Қазақстан Республикасының аумағы арқылы "алып қою тізбесіне" кіретін тауарларды ЕАЭО аумағына әкелу тиімдірек болатынын білдіреді. Бұл ретте, ЕАЭО-ның қалған мүшелері қолайсыз жағдайға тап болады, өйткені олар импорттаушылар үшін баждардың осындай төмен мөлшерлемелерін белгілей алмайды. Бұл ЕАЭО-ға мүше елдердің құқықтарының теңдігіне қайшы келді, сонымен қатар отандық (қазақстандық) өндірушілердің құқықтарына нұқсан келтірді.
Осы қарама-қайшылықтарды реттеу үшін (Қазақстан бір мезгілде ДСҰ және ЕАЭО мүшесі болғандықтан) 2015 жылы бірнеше халықаралық шарттарға қол қойылды.
Атап айтқанда, Қазақстан міндеттемелерге қол қойды:
"алып қою тізбесіне" кіретін және төмендетілген баждарды қолдана отырып, ел аумағына әкелінген тауарлардың есебін ұйымдастыру;
мұндай тауарларды Қазақстан аумағынан ЕАЭО-ға қатысушы басқа елдердің аумағына әкетуге жол бермеу.
Бұл шаралар ЕАЭО-ға қатысушы басқа елдердің мүдделерін қорғауға және қазақстандық экспорттаушылар тарапынан демпингке жол бермеуге арналған.
Тиісінше, "алып қою тізбесінен" тауарлар Қазақстанға әкелінуі мүмкін:
ЕАЭО аумағына әкетуге тыйым сала отырып, төмен ставкалар (ДСҰ ставкалары) бойынша;
ЕАЭО-ның басқа елдерінің аумағына одан әрі экспорттауға тыйым салынбай, ЕАЭО-ның стандартты ставкалары бойынша.
ТІЗІМГЕ ҚАНДАЙ тауарлар кіреді?
ЕАЭО Кеңесінің 14.10.2015 ж. №59 шешімімен ПИ-ге енгізілген және ЕАЭО СЭҚ ТН коды берілген тауарлардың тізімі айқындалды. Оған Қазақстан Республикасының аумағына импортталған да, ел ішінде өндірілген де тауарлар кірді.
Егер тауардың атауы ДСҰ-ның "алып қою тізбесіне" енгізілген болса ("кіру белгісі" деп аталатын болса) және оған ЕАЭО СЭҚ ТН коды берілсе, онда ол "тізбеге кіретін тауар"деп танылады. Бұл ретте тауардың шығарылған елі және оны импорттау кезінде қолданылатын баждардың мөлшері маңызды емес.
Тауардың "алып қою тізбесіне" кіретінін тексеру үшін оның СЭҚ ТН кодын анықтау қажет, ол бастапқы құжаттарда көрсетіледі:
тауарға арналған декларациялар;
әкелу туралы өтініш;
сертификат;
Жеткізушінің ЭШФ.
Егер құжаттар жоқ болса, кодты ЕЭК Кеңесінің 16.07.2012 ж. №54 шешімінде көрсетілген түсіндіру ережелерін пайдалана отырып, дербес анықтау қажет.
СЭҚ ТН коды анықталғаннан кейін Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігінің Мемлекеттік кірістер комитеті әзірлеген СЭҚ ТН сервисін Онлайн пайдалану қажет. СЭҚ ТН коды бойынша Сервис тауарды Қазақстан аумағынан ЕАЭО-ның басқа елдерінің аумағына экспорттауға рұқсат етілгенін немесе тауарларды кедендік тазартудан алдын ала өту талап етілетінін айқындайды.
Тауарлардың тізімі бірнеше рет түзетілді және ағымдағы сәтте "алып қою тізбесі" шешімдерді ескере отырып, ЕЭК Кеңесінің 14.10.2015 ж. №59 шешіміне сәйкес айқындалады:
29.04.2020 ж. №42;
30.10.2020 ж. №95;
05.03.2021 ж. №11;
08.02.2021 ж. №9;
18.05.2021 ж. №52
ЭШФ және ТІЖ үзінді көшірмесінде тізбеге енгізу қалай көрсетіледі?
Егер "алып қою тізбесіне" енгізілген тауар сатылса, сатушының ЭШФ жазып беру міндеті туындайды. Бұл ретте "шығу белгісі"2-бағанының G бөлімін толтырудың маңызы зор. Кодтау 1 ден 6 ға дейінгі сандарда көрсетіледі:
1-тауар Қазақстан Республикасына ЕАЭО аумағынан әкелінді;
3-тауар Қазақстан Республикасында өндірілген;
2 және 4 –тауарлар тізбеге кірмейді;
5-басқа тауарлар;
6-жұмыстар мен қызметтер.
Тауарды одан әрі экспорттау мүмкіндігі дұрыс көрсетілген кодқа байланысты.
Маңызды!
2019 жылдан бастап ЭШФ жазып беру ережелері 22.04.2019 ж. №370 бұйрығымен реттеледі.
Егер тауарлар бұдан әрі жеке тұлғаларға сатылатын болса, онда өнім беруші "алып қою тізбесіне" енгізілген тауарлар бойынша сатылған тауарлар туралы мәліметтер көрсетілетін ЭШФ (жұмыс күніне бір жалпы) жазып беруі тиіс. Бұл ретте с бөлімінде 20-жол "бөлшек сату"ұяшығына белгі қою қажет. Бұл ретте 17 және 18-жолдар автоматты түрде толтырылады.
Сондай-ақ, мұндай тауарлар үшін ТІЖ жазу қажет. Мұндай міндет салық төлеушілерде 01.10.2020 жылдан бастап пайда болды.
Осылайша, егер тауар "алып қою тізбесіне" кіретін болса, салық және кеден заңнамасын бұзбау үшін сатуға арналған құжаттардың дұрыс толтырылуын мұқият қадағалау қажет.