Қазақстан Республикасында сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл құқықтық, ұйымдастырушылық және алдын алу шараларының жүйесін білдіреді. Бұл жүйе сыбайлас жемқорлық құқық бұзушылықтарының алдын алуға, оларды анықтауға және жолын кесуге бағытталған. Заңға сәйкес, сыбайлас жемқорлық — бұл лауазымдық өкілеттіктерді заңсыз пайдалану арқылы жеке пайда табу әрекеті болып табылады. Ал сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл заңдылық, ашықтық, азаматтардың құқықтары мен бостандықтарын қорғау, жазаның бұлтартпастығы және мемлекет пен қоғамның өзара іс-қимылы қағидаттарына негізделеді.
Сыбайлас жемқорлықтың алдын алуда маңызды бағыттардың бірі — алдын алу шаралары. Осы мақсатта сыбайлас жемқорлыққа қарсы мониторинг жүргізіледі, ол қоғамдағы жемқорлық жағдайы мен қабылданып жатқан шаралардың тиімділігін талдауға мүмкіндік береді. Сонымен қатар, сыбайлас жемқорлық тәуекелдеріне талдау жасалады, оның барысында мемлекеттік органдар мен квазимемлекеттік секторда құқықбұзушылыққа әкелетін себептер мен жағдайлар анықталады.
Сыбайлас жемқорлық мәдениетін қалыптастыру да маңызды рөл атқарады. Бұл бағыт азаматтардың жемқорлыққа төзбеушілігін қалыптастыруды, антикоррупциялық білім беруді, түсіндіру жұмыстарын жүргізуді және ақпараттық іс-шараларды қамтиды. Мұның барлығы қоғамның құқықтық санасын арттыруға бағытталған.
Қаржылық бақылау тетіктері ерекше маңызға ие. Мемлекеттік қызметшілер, мемлекеттік лауазымға үміткерлер және өзге де тұлғалар табыстары, мүліктері мен міндеттемелері туралы декларация тапсыруға міндетті. Бұл шара қаржылық ашықтықты қамтамасыз етіп, заңсыз баюдың алдын алуға мүмкіндік береді.
Заңда сондай-ақ сыбайлас жемқорлыққа қарсы шектеулер белгіленген. Мемлекеттік функцияларды орындайтын тұлғаларға кәсіпкерлікпен айналысуға, коммерциялық ұйымдарды басқаруға қатысуға (кейбір жағдайларды қоспағанда), қызметтік әрекеттері үшін сыйлықтар мен сыйақылар алуға, сондай-ақ шетелдік банктерде шот ашуға тыйым салынады. Сонымен қатар, жақын туыстардың бір мекемеде қызмет етуіне жол бермеу және мүдделер қақтығысын болдырмау талаптары енгізілген.
Мүдделер қақтығысын болдырмауға ерекше назар аударылады. Мемлекеттік қызметшілер жеке мүдде олардың қызметтік міндеттеріне әсер етуі мүмкін жағдайлардан аулақ болып, мұндай жағдайлар туындаған кезде басшылықты уақтылы хабардар етуі тиіс.
Қорытындылай келе, Қазақстан Республикасындағы сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл жүйесі алдын алу, бақылау, шектеу және жауапкершілік шараларын біріктіретін кешенді тетік болып табылады. Оның басты мақсаты — жемқорлықты азайту, мемлекеттік басқарудың ашықтығын арттыру және қоғамда сыбайлас жемқорлыққа қарсы мәдениетті қалыптастыру.