2015 жылғы 18 қарашадағы № 410-V ҚРЗ Қазақстан Республикасының «Сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл туралы» Заңының 15-бабына түсіндірме

     Қазақстан Республикасының 2015 жылғы 18 қарашадағы № 410-V ҚРЗ «Сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл туралы» Заңы (бұдан әрі – Заң) осы саладағы қоғамдық қатынастарды реттейді және Қазақстан Республикасының сыбайлас жемқорлыққа қарсы саясатын жүзеге асыруға бағытталған. Заң еліміздің аумағында жеке және заңды тұлғаларға қолданылады.

     Бұл мақсатқа қоғамда сыбайлас жемқорлыққа төзбеушілік атмосферасын қалыптастыру, сыбайлас жемқорлық құқық бұзушылықтарына ықпал ететін жағдайлар мен себептерді анықтау, сондай-ақ қарсы іс-қимыл субъектілері арасындағы өзара іс-қимылды нығайту сияқты бірқатар міндеттерді шешу арқылы қол жеткізіледі.

     Қазақстан Республикасының «Сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл туралы» Заңының 15-бабы (бұдан әрі – Заң) мүдделер қақтығысына байланысты мәселелерді реттейді.

     Мүдделер қақтығысының анықтамасы. Қазақстан Республикасының «Сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл туралы» Заңының 1-бабының 5-тармағына сәйкес, мүдделер қақтығысы -жауапты мемлекеттік лауазым атқаратын адамдардың, мемлекеттік функцияларды орындауға уәкілеттік берілген адамдардың, оларға теңестірілген адамдардың, лауазымды адамдардың жеке мүдделері мен олардың қызметтік өкілеттіктері арасындағы қайшылық, бұл жеке мүдделер аталған адамдардың өз қызметтік міндеттерін орындамауына немесе тиісінше орындамауына әкеп соқтыруы мүмкін.

1. Қазақстан Республикасының «Сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл туралы» Заңының 15-бабына жататын субъектілер.

     Осы баптың талаптары келесі санаттағы тұлғаларға қолданылады::

     - жауапты мемлекеттік лауазымды атқаратын адамдар;

     - мемлекеттік функцияларды орындауға уәкілеттік берілген адамдар;

     - мемлекеттік функцияларды орындауға уәкілеттік берілген адамдарға теңестірілген адамдар;

     - лауазымды адамдар.

     Негізгі тыйымдар мен міндеттер. Аталған тұлғаларға мүдделер қақтығысы болған жағдайда қызметтік міндеттерін орындауға тыйым салынады. Осы бап қолданылатын тұлғалар мүдделер қақтығысын болғызбау және реттеу жөнінде шаралар қабылдауға міндетті.

     Осы бап қолданылатын тұлғалар мүдделер қақтығысын болғызбау және реттеу жөнінде шаралар қабылдауға міндетті.

     Хабарлау тәртібі. Заңның 15-бабында қолданылатын субъектілер жазбаша түрде тікелей басшысын немесе ұйым басшылығын:

• туындаған мүдделер қақтығысы туралы;
• оның туындау мүмкіндігі туралы хабардар етуге міндетті.

Мүдделер қақтығысын болдырмау және реттеу жөніндегі шаралар (басшылықтың әрекеттері). Тікелей басшы немесе ұйымның басшылығы аталған тұлғалардан хабарлама алған жағдайда немесе басқа көздерден ақпарат түскен кезде мүдделер қақтығысын болдырмау және реттеу бойынша уақтылы шаралар қабылдауға міндетті. Мұндай шараларға мыналар жатады:

• тұлғаны қызметтік міндеттерін орындаудан шеттету және мүдделер қақтығысы туындаған мәселеге байланысты оның міндеттерін басқа адамға тапсыру;
• қызметтік міндеттерін өзгерту;
• мүдделер қақтығысын жою бойынша өзге шараларды қабылдау.

     Заңда мүдделер қақтығысы (жауапты мемлекеттік лауазым атқаратын адамдардың, мемлекеттік функцияларды орындауға уәкілеттік берілген және оларға теңестірілген адамдардың, лауазымды адамдардың) жеке мүдделері мен қызметтік өкілеттіктері арасындағы қайшылық ретінде айқындалады. Бұл қайшылық олардың қызметтік міндеттерін орындамауына немесе тиісінше орындамауына әкеп соғуы мүмкін.

     Осылайша, Қазақстан Республикасының «Сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл туралы» Заңының 15-бабы аталған тұлғалардың мүдделер қақтығысы жағдайларынан аулақ болуын ғана емес, сонымен қатар олар туралы белсенді түрде хабарлауын талап ететін қатаң тетік белгілейді, осы арқылы жоғары тұрған басшылық туындаған немесе туындауы мүмкін қайшылықты жою үшін әкімшілік шараларды жедел қолдана алады.

     (Дереккөзі: Қазақстан Республикасының 2015 жылғы 18 қарашадағы № 410-V ҚРЗ «Сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл туралы» Заңы.)