Қазіргі уақытта сыбайлас жемқорлық азаматтардың өмір сүру деңгейі мен әл-ауқатына тікелей әсер ететін қазіргі қоғамның негізгі проблемаларының бірі болып табылады. Әлемдегі бірде-бір мемлекет сыбайлас жемқорлықты толығымен жойған жоқ, тек оның деңгейін төмендетуге болады. Біздің мемлекетіміздің осы әлеуметтік зұлымдықпен белсенді күресіп жатқаны қуантады, оны төмендету үшін қабылданып жатқан шаралар осының жарқын дәлелі болып табылады.
«Қазақстан-2050» Стратегиясында айқындалған мақсаттар мен міндеттерді іске асыру мақсатында сыбайлас жемқорлыққа қарсы стратегия әзірленді.
Стратегия мемлекеттің алдағы жылдарға арналған сыбайлас жемқорлыққа қарсы саясатының негізгі бағыттарын белгілейді және сыбайлас жемқорлықтың алғышарттарын жоюға, оны тудыратын себептер мен жағдайларды жоюға, оның деңгейін төмендетуге ықпал ететін шаралар кешенін қамтиды.
Қазақстандағы сыбайлас жемқорлыққа қарсы саясаттың тиімділігін талдау.
Оң нәтижелер:
Нормативтік құқықтық базаны әзірлеу
– Қазақстанда сыбайлас жемқорлықпен күресу үшін жеткілікті кең құқықтық база жасалды.
– «Сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес туралы» Заң мен Қылмыстық кодексте сыбайлас жемқорлық құқық бұзушылықтар жеткілікті түрде нақты тұжырымдалған.
Мемлекеттік қызметтерді цифрландыру
– «eGov» жүйесін енгізу, мемлекеттік сатып алуды және тіркеу рәсімдерін автоматтандыру қызметтерді алу кезіндегі сыбайлас жемқорлық тәуекелдерін айтарлықтай төмендетті.
- Мысалдар: электронды лицензиялар, балабақша кезегі, тұрғын үй кезегіне тіркелу және т.б.
Институционалдық бақылауды күшейту
Сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл агенттігі ірі істерді шешуге белсенді атсалысуда.
Қазақстан Республикасының сыбайлас жемқорлыққа қарсы стратегиясы қабылданған сәттен бастап біздің мемлекетімізде сыбайлас жемқорлықты барынша азайту бойынша орасан зор жұмыс жүргізілді.
Мәселен, "Қазақстан Республикасының мемлекеттік қызметі туралы" ҚР Заңымен мемлекеттік қызметтің "мансаптық" моделіне көшу қамтамасыз етілді, ашық конкурстық іріктеу, құзыреттілік негізінде ілгерілету тетіктері арқылы меритократия қағидаттары енгізілді. Командалық орын ауыстыру үшін жағдайлар қысқартылды, мемлекеттік қызметшілердің тиімділігін бағалау жүйесі түбегейлі қайта қаралды, жұмыс нәтижелеріне байланысты еңбекақы төлеудің жаңа жүйесі сынақтан өткізілді.
Осы жаңалықтардың арқасында барлық азаматтардың материалдық, әлеуметтік жағдайы мен мәртебесіне қарамастан қалаған лауазымға орналасу мүмкіндігі бар; биліктің жоғарғы эшелондарында туыстық байланыстар мен таныстардың болуы оның жұмысқа орналасуына да әсер етпейді. Бұл қазіргі мемлекеттік қызметшілерге оларды жоғарылату кезінде де қатысты.
Алдын алу шараларынан басқа, сыбайлас жемқорлық үшін жауапкершілік және жазаның бұлтартпастығын қамтамасыз ету күшейтілді. Сыбайлас жемқорлық қылмыс жасаған адамдар үшін мемлекеттік қызметке және квазимемлекеттік сектор субъектілеріне жұмысқа орналасуға өмір бойы тыйым салынды.
Сыбайлас жемқорлық-терроризммен және елдің қорғаныс қабілетінің төмендеуімен қатар, мемлекеттің ұлттық қауіпсіздігіне аса маңызды қатерлердің бірі. Бұл мәселеге Қазақстан Республикасының Президенті мен Үкімет тарапынан ерекше көңіл бөлінуі бекер емес. Мемлекеттегі сыбайлас жемқорлықты жою өмірдің барлық салаларына оң әсер етеді: Денсаулық сақтау, білім беру, әлеуметтік қамсыздандыру және т. б.