Қазақстан Республикасында сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрестің маңызды бағыттарының бірі — мүдделер қақтығысының алдын алу. Бұл мәселе Қазақстан Республикасының «Сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл туралы» заңының 15-бабында жан-жақты қарастырылған.
Мүдделер қақтығысы дегеніміз не?
Заңға сәйкес, мүдделер қақтығысы — бұл мемлекеттік функцияларды орындайтын адамның жеке мүддесі өзінің қызметтік өкілеттіктерін объективті және бейтарап орындауына әсер етуі мүмкін жағдай. Жеке мүдде — ол материалдық (мысалы, өзінің немесе туыстарының пайдасы) не материалдық емес сипатта (достық, туыстық байланыс, мансаптық қызығушылық) болуы мүмкін.
Мемлекеттік қызметшілердің міндеттері Аталған заңда мемлекеттік қызметшілерге мүдделер қақтығысына жол бермеу міндеті жүктеледі. Егер мұндай жағдай туындаса, қызметші дереу өзінің тікелей басшысын немесе уәкілетті органды хабардар етуге міндетті. Басшы немесе жауапты орган бұл мәліметті қарап, келесі шараларды қабылдауы тиіс:
Бұл бап сыбайлас жемқорлықтың алдын алу жүйесінде өте маңызды рөл атқарады. Мүдделер қақтығысы — бұл қылмыс емес, бірақ көбінесе дәл осы жағдайлар кейін сыбайлас жемқорлық құқықбұзушылықтарына әкелуі мүмкін. Сондықтан осындай жағдайларды дер кезінде анықтап, жою — адал мемлекеттік басқарудың кепілі.
Мысал:
Мысалы, мемлекеттік қызметкер тендер өткізу комиссиясының құрамында болады, ал тендерге қатысып жатқан ұйым оның жақын туысына тиесілі. Қызметкер тікелей шешім қабылдамаса да, бұл — мүдделер қақтығысы болып саналады. Мұндай жағдайда ол міндетті түрде басшысын хабардар етіп, бұл істен шеттетілуі тиіс.
«Сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл туралы» Заңның 16-бабында көрсетілген нормалар — мемлекеттік шешімдерге жеке мүдденің әсер етуін шектеудің маңызды құралы. Бұл талаптарды қатаң сақтау ашықтыққа, әділеттілікке және сенімді мемлекеттік басқару жүйесін қалыптастыруға ықпал етеді.