«Сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимылдың негізгі қағидаттары»

  Қазақстан Республикасының 2015 жылғы 18 қарашадағы №410-V Сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл туралы Заңына сәйкес азаматтар сыбайлас жемқорлық көріністеріне қарсы тұруға, сыбайлас жемқорлық құқық бұзушылықтарға не сыбайлас жемқорлықпен ұштасатын немесе сыбайлас жемқорлық ұшін жағдай туғызатын әрекеттерге жол бермеуге, сондай-ақ басқалар тарапынан сыбайлас жемқорлық құқық бұзушылық фактілерінің жолын кесуге тиіс.

1. Заңдылық. Сыбайлас жемқорлыққа қарсы барлық шаралар мен шешімдер Қазақстан Республикасының Конституциясы мен заңдарына толық сәйкес келуі тиіс. Заңдылық – бұл негіз, яғни мемлекеттік органдар мен лауазымды тұлғаларға деген сенімділіктің кепілі. Заң талаптарын бұза отырып жемқорлықпен күресу мүмкін емес.

2. Адам мен азаматтың құқықтары мен бостандықтарының басымдығы.Қолданылатын шаралар ең алдымен азаматтардың құқықтарын қорғауға бағытталуы тиіс.Сыбайлас жемқорлықпен күрес барысында адам құқықтары бұзылмауы керек — керісінше, ол құқықтарды сақтап, қалпына келтіру мақсатын көздейді.

3. Жариялылық пен ашықтық.Мемлекеттік органдардың жұмысы ашық болуы тиіс. Қоғам сыбайлас жемқорлыққа қарсы қабылданып жатқан шаралар туралы толық және қолжетімді ақпарат алуы қажет.Ашықтық — бұл сенім мен есеп берушіліктің негізі.

4. Алдын алу шараларының басымдығы.Сыбайлас жемқорлықты жазалау емес, оның алдын алу әлдеқайда тиімді.

Бұл бағытта:

-антикоррупциялық білім беру,

-жемқорлыққа төзбеушілік мәдениетін қалыптастыру,

-жемқорлыққа ықпал ететін себептерді жою (мысалы, ашық емес рәсімдер, артық бюрократия, мүдделер қақтығысы) қолға алынуы тиі

5.Мемлекет пен азаматтық қоғам арасындағы өзара іс-қимыл сыбайлас жемқорлықпен күрес — тек мемлекеттік органдардың міндеті емес. Бұл — тұтас қоғамның ортақ ісі. Азаматтар, бұқаралық ақпарат құралдары, үкіметтік емес ұйымдар белсенді түрде қатысып, бақылау және ұсыныстар білдіруі қажет.

6. Жүйелілік және кешенділік.Жемқорлықпен күресте біртұтас және үйлесімді тәсіл қажет.

Бұл дегеніміз:

-құқықтық шаралар (заңнамалық негіз),

-ұйымдық тетіктер (рәсімдер мен құрылымдар),

-тәрбиелік әдістер (құндылықтар мен мәдениет),

-институционалдық бақылау (жауапкершілік пен есептілік) бірлесіп қолданылуы тиіс.

7. Жауапкершіліктің бұлтартпастығы. Сыбайлас жемқорлық фактілері міндетті түрде әділ әрі уақытылы жазалануы тиіс. Бұл қағидат заң бұзғандардың бәріне бірдей жауапкершілік жүктелетінін және ешкімнің де жазадан қашып құтыла алмайтынын білдіреді.

Қорытынды. Аталған қағидаттарды жүзеге асыру үшін мемлекет, азаматтық қоғам, бизнес және әрбір азамат өз үлесін қосуы қажет.Сыбайлас жемқорлыққа қарсы тұру — Қазақстанның әділетті әрі ашық болашағына қосқан үлесіміз.

Дереккөз:
Қазақстан Республикасының 2015 жылғы 18 қарашадағы №410-V «Сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл туралы» Заңы