Cыбайлас жемқорлық шектеулері Қазақстан Республикасының «Сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл туралы» Заңы мемлекеттік қызметшілер мен сыбайлас жемқорлық қаупі бар басқа да тұлғалардың сыбайлас жемқорлық құқық бұзушылықтарының алдын алу мақсатында қабылданған. Бұл шектеулер мемлекеттік органдар мен ұйымдардың қызметінде ашықтық, заңдылық пен адалдық принциптерін сақтауға бағытталған бірқатар шараларды қамтиды.
Атап айтқанда, Заңда келесі негізгі сыбайлас жемқорлық шектеулері қарастырылған:
- Пара мен басқа да заңсыз сыйақыларды алуына тыйым салу: Мемлекеттік қызметшілер мен басқа да лауазымды тұлғалар өздерінің шешім қабылдаудағы объективтілігіне әсер етуі мүмкін сыйлықтар, қызметтер немесе басқа да сыйақыларды қабылдауға құқылы емес.
- Қызығушылықтар қақтығысы: Заң мемлекеттік қызметшілерді өздерінің қызығушылықтар қақтығысын жария етуге және оны болдырмауға міндеттейді, сондай-ақ жеке немесе отбасылық мүдделерді тудыратын іс-әрекеттерге қатысуға шектеу қояды.
- Коммерциялық қызметке қатысу шектеулері: Мемлекеттік қызметшілерге коммерциялық ұйымдарда басшылық қызметтер атқаруға тыйым салынады, бұл мемлекеттік қызмет функцияларын жеке мүдделермен араластырмауды қамтамасыз етуге бағытталған.
- Мемлекеттік қызметтен кейінгі жұмысқа орналасу шектеулері: Заң мемлекеттік қызметте болған бұрынғы қызметшілерге өздерінің жетекшілік еткен жеке кәсіпорындарында жұмыс істеуге бірқатар шектеулер қояды, бұл сыбайлас жемқорлықтың әсерін мемлекеттік қызмет кезеңінде шешім қабылдау кезінде болдырмауға бағытталған.
- Ашықтық және міндетті декларациялау: Сыбайлас жемқорлықтың алдын алу мақсатында мемлекеттік қызметшілерге және кейбір мемлекеттік сектор қызметкерлеріне жыл сайын өздерінің табыстары мен мүлкі туралы мәліметтерді жариялау міндеті жүктеледі, бұл заңсыз табыстарды бақылау мен анықтауға мүмкіндік береді.