Сыбайлас жемқорлыққа қарсы негізгі аспектілер мен шаралар
Сыбайлас жемқорлық – мемлекеттің тұрақтылығына қауіп төндіретін, азаматтардың билікке сенімін әлсіретіп, экономикалық дамуды тежейтін қазіргі қоғамның өзекті мәселелерінің бірі. Мемлекеттік қызметшілер мемлекеттің қызмет етуінде шешуші рөл атқарады және олардың қызметі маңызды әлеуметтік, экономикалық және саяси міндеттерді жүзеге асырумен тікелей байланысты. Сондықтан мемлекеттік қызметшілер арасындағы сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес мемлекеттік саясаттың құрамдас бөлігіне айналуда.
- Мемлекеттік қызметшілер арасындағы сыбайлас жемқорлықтың себептері мен көріністері сыбайлас жемқорлық бақылаудың әлсіздігі, процестердің жеткіліксіз ашықтығы және заңнаманың жетілдірілмегендігі нәтижесінде туындайды. Сыбайлас жемқорлықтың кең таралған түрлерінің қатарына пара алу, билікті асыра пайдалану, кірісті жасыру, заңсыз лоббирлеу және мүдделер қақтығысы жатады.
Бұл әрекеттер азаматтардың сеніміне нұқсан келтіреді, тең құқықтарды бұзады және экономикалық теңгерімсіздікті тудырады. Мысалы, жеке байланыстарды пайдалану немесе пара алу ресурстарды тиімсіз бөлуге әкеліп соқтырады және адал бәсекелестікке кедергі келтіруі мүмкін.
- Сыбайлас жемқорлыққа қарсы негізгі шаралар сыбайлас жемқорлық тәуекелдерін азайту үшін келесі бағыттарды қамтитын жүйелі тәсілді енгізу маңызды:
Алдын алу – сыбайлас жемқорлықпен күрестің негізгі бағыты. Ол келесі элементтерді қамтиды:
- Басқару процестерінің ашықтығы:
- Шенеуніктер мен азаматтар арасындағы байланысты барынша азайту үшін мемлекеттік қызметтерді көрсетудің электрондық жүйелерін енгізу.
- Конкурстар, мемлекеттік сатып алулар және бюджет қаражатын бөлу туралы ақпаратқа ашық қолжетімділік.
- Бақылауды күшейту.
- Қызметкерлер қызметінің ішкі аудиті, оның ішінде олардың кәсіби шешімдерін бақылау.
- Тәуелсіз органдар мен азаматтық қоғам тарапынан сыртқы бақылау.
- Этикалық қодексі.
- Мемлекеттік қызметшілердің мінез-құлық нормалары мен ережелерін ресми құжаттарда бекіту.
- Кодекстердің мазмұны мен олардың міндетті сипаты туралы қызметкерлерді үнемі хабардар ету.