Еуразиялық экономикалық одақтың СЭҚ ТН-на сәйкес тауарларды кедендік декларациялау кезінде тауарларды сыныптау.
Қазақстан Республикасы Кодексінің «Қазақстан Республикасындағы кедендік реттеу туралы» 40-бабы (бұдан әрі – Кодекс) тауарларды кедендік декларациялау кезінде, сондай-ақ кедендік бақылау жүргізу барысында олардың сыныпталуын реттейді.
Тауарларды сыныптау – бұл олардың СЭҚ ТН-на сәйкес сыныптық кодтарын анықтау, яғни тауарларды СЭҚ ТН-ның нақты тауар позицияларына, ішкі позицияларына және ішкі ішкі позицияларына, сондай-ақ тиісті цифрлық кодтарына жатқызу болып табылады. Тауарларды сыныптау – Еуразиялық экономикалық одақтың кеден шекарасы арқылы өткізілетін тауарларға қатысты тарифтік және тарифтік емес реттеу шараларын айқындау, сондай-ақ Еуразиялық экономикалық одаққа мүше елдердің сыртқы саудасының кедендік статистикасын жүргізу мақсатында жүзеге асырылады.
Тауарларды сыныптауды декларанттың өзі де, кеден органдары да жүзеге асыра алады. Декларант тауарды сыныптау барысында оны СЭҚ ТН-на сәйкес кеден органына декларациялау кезінде тауар кодын өз бетінше анықтайды. Кеден органдары тауарлардың дұрыс сыныпталғанын тексереді және егер тауардың қате сыныпталғаны анықталса, кеден органы тауарларды өз бетінше сыныптап, Еуразиялық экономикалық одаққа мүше мемлекеттердің заңнамасында белгіленген нысан бойынша сыныптау туралы шешім қабылдайды.
Егер декларант тауар кодын дұрыс анықтамауы салдарынан төленуге тиіс кедендік баждар мен салықтар азайтылса немесе Қазақстан Республикасы заңнамасына сәйкес тыйымдар мен (немесе) шектеулер қолданылмаған болса, онда декларант әкімшілік жауапкершілікке тартылуы мүмкін.
Мұндай жағымсыз салдарлардың алдын алу үшін декларант немесе кедендік брокер тауарды кедендік ресімдеуге дейін тауарды сыныптау туралы алдын ала шешім негізінде тауар кодын көрсете алады.
Кодекстің 44–46-баптарына сәйкес, тауарды сыныптау туралы алдын ала шешімді кеден органы уәкілетті орган бекіткен нысан бойынша «Азаматтарға арналған үкімет» мемлекеттік корпорациясы» коммерциялық емес акционерлік қоғамы арқылы немесе электрондық үкіметтің www.egov.kz веб-порталы арқылы электрондық құжат түрінде берілген өтініш негізінде қабылдайды. (Қазақстан Республикасы Қаржы министрінің м.а. 2020 жылғы 10 шілдедегі №665 бұйрығы – Қазақстан Республикасы мемлекеттік кіріс органдарының мемлекеттік қызметтер көрсету қағидаларын бекіту туралы).
Өтініш нысаны 2018 жылғы 16 ақпандағы №200 бұйрықпен бекітілген.
Алдын ала шешім қабылдау туралы өтініште тауардың толық коммерциялық атауы, фирмалық атауы (тауар таңбасы), негізгі техникалық және коммерциялық сипаттамалары және тауарды бірмәнді сыныптауға мүмкіндік беретін өзге де ақпарат, сондай-ақ тауарды сыныптау туралы алдын ала шешім қабылдағаны үшін төленген кеден алымы туралы мәліметтер көрсетілуі тиіс. (Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2018 жылғы 5 сәуірдегі №171 қаулысы – Кедендік алым ставкаларын бекіту туралы).
Алдын ала шешім әрбір нақты тауар атауына қатысты қабылданады және бұл атауға нақты марка, модель, артикул және модификация кіреді.
Сонымен қатар, өтінішпен бірге тауарды сыныптау туралы алдын ала шешім қабылдау үшін қажетті фотосуреттер, суреттер, сызбалар, бұйымның төлқұжаты және басқа да құжаттар қоса беріледі. Бұл құжаттар өтініш берушінің мөрімен (бар болса) куәландырылуы тиіс. Қажет болған жағдайда кедендік сараптама жүргізу үшін тауардың үлгілері немесе сынамалары ұсынылады.
Кеден органы өтінішке қоса берілген құжаттарда қазақ немесе орыс тілінен өзге тілдерде жазылған мәліметтер болса, олардың аудармасын талап етуге құқылы.
Егер өтініш беруші ұсынған құжаттар мен мәліметтер жеткіліксіз немесе толық ұсынылмаған болса, кеден органы өтініш келіп түскен күннен бастап бес жұмыс күнінен кешіктірмей қосымша ақпарат ұсыну қажеттігі туралы сұрау жібереді.
Қосымша ақпарат өтініш берушіге сұрау жіберілген күннен бастап алпыс күнтізбелік күн ішінде ұсынылуы тиіс.
Егер көрсетілген мерзімде қосымша ақпарат ұсынылмаса немесе ұсынылған ақпарат тауарды сыныптау туралы алдын ала шешім қабылдауға жеткіліксіз болса, кеден органы мұндай шешімді қабылдаудан бас тартады және өтініш берушіге бас тарту себебін көрсете отырып, жазбаша хабарлама жібереді. Бұл ретте өтініш беруші төлеген кеден алымы қайтарылмайды.
Алдын ала шешім өтініш кеден органында тіркелген күннен бастап он жұмыс күнінен кешіктірмей қабылдануы тиіс. Бұрын осындай атаумен (коммерциялық атау, фирмалық атау (тауар таңбасы), бірдей марка, модель, артикул және модификациямен) тауарларға қатысты алдын ала шешімдер қабылданған жағдайда, шешім бес жұмыс күні ішінде қабылдануы тиіс.
СЭҚ ТН-на сәйкес нақты тауарды сыныптау туралы алдын ала шешім сол тауар шығарылатын Еуразиялық экономикалық одақтың мүше мемлекетінің кеден органдары қабылдаған жағдайда, сол мемлекеттің барлық кеден органдары үшін міндетті болып табылады. Аталған шешімнің әрекет ету аумағы шектелген және ол қабылданған күннен бастап үш жыл ішінде жарамды болады, егер ол өзгертілмесе, кері қайтарылмаса немесе Кодекстің 47-бабына сәйкес тоқтатылмаса.
Техникалық жағынан күрделі тауарлар жағдайында өндіруші шығарған және тауардың функционалдық мақсаты, техникалық сипаттамалары мен құрамдас бөліктерін сипаттайтын егжей-тегжейлі техникалық сипаттама немесе пайдалану нұсқаулығы, техникалық сипаттама сынды құжаттардың рөлі үлкен.